týsdagur 19. november 1929síða 2

pen de 0) Kogning,og Vaskeresultatet eftirsum viðurskiftini eru, ikki heilt komast burtur frá kreditt- rindar reinan inum. Tann, ið pening, er meira fríur. Var hettar tann størsta grundin til, at vevnaðarmenninir í Roch- dale stovnadu sær forbrúkstelag, teir vóru skuldbundnir til hand- ilin eins og nógvir Førovingar, vóru soleiðis noyddir at keypa, har teir virkaðu, teir sóu lítlan Vørurnar, ella ongan pening. teir fingu, vóru ofta ringar, samanborið við prísin, bundnir sum leir vóru, noyddust teir al keypa fyri at kunna uppihalda yvir lívinum; og skuldin vaks heðrar og høvd. Skuldin herði bundið teir til handilin og vóru soleiðis ein fastur útbýtnings- lutur. Fyri at gerast sjålvbjargnir peningaliga, noyddust teir al ganga samvirkisvegin við kon- tanthandil á odda. Nú er tað soleiðis t. d. í Danmark, at tað ikki er fult ål við forbrúksfelogum, serliga úti kontant handil á landinum og millum fiski- menninar. enda eftir sum ein hevur keypt til. Við at lagið, kemst burtur frá mangum nýta hettar grundar- av leim ringu síðum, sum ley virkir hava, har yvirskot býtist innskotinum, eftir t. d. parta- feløg, her er tað tey meiri múgvandi, ið sita á fleskinum, sum vilja fora fyri atgond fyri útbýti. Við al fylgja omanfyri standandi punkti, sjålvi at taka fær ein og hvor tað, hann hevur krav uppá, nevniliga uppå tað, 10 spart er vid innkeypid av hansara vøru, og vilja øll vera at fáa tað stórst felagið, ti hugtikin av møguligu atløgn til jú størri umsetningurin er, jú storri yvirskot og bíligari vorur. maðurin við ti Tann fátæki stóru familjuni vil vera mest hugtikin av at handla í brúks- felagnum. Framferdarhåttur samvirkisins er beint tvørtur ímóti teim pri- vatkapitalistisku feløgunum, har kapitalurin tekur alt útbýlið. Sjálvsagt er tað rímuligt, at teir, ið lala peningar til virkið, fáa eina vissa leigu (rentu) fyri tann teir settu í pening, fyritøkuna, og er hetlar nakað, sum verður hildið fram við í samvirkis felogum. Samvirkisfeløgini stovn ast á tann hált, at limirnir lata eilt innskot og tekna seg fyri ein vissan andeil (part), hesin andeilur, saman við innskotinum og annað, ið limurin hevur til góðar í samvirkinum, t. d. yvir- skot, ið ikki er útlíkið, eina fasta rentu, t. d, 5% gevur og Men yvirskotid verður sundurbýtt til er forbavsende! 7 billigf er Y/ Skaga HA teir hava limirnar, eftirsum keypt til. Fyri at gera okkum hettar klárt, er tað ikki av vegnum al geva eill dømi um, hvussuleidis hettar punktið virk- ar, eisini sýnir tað samvirkis- systemid greiðari. Lat okkum hugsa okkum tveir menn, A. og B., id bråksfelaginum, og lat útbýlis- bådir eru limir av for- procentin verða 8. A. hevur í samvirkinum 1000 kr. til góðar og hevur keypt fyri 100 kr. B. hevur 100 kr. til men góðar, hevur keypt fyri 1000 kr. A. fær fá 5% av 1000 kr. 50 kr. 8% av 100 kr. 8 kr. falt 58 kr. B. fær 5% av 100 kr. 5 kr. 8% av 1000 kr. 80 kr. falt 835. (Meira). Streymur. Sverri Patursson og kennaraflokkurin. Harra blaðstjóri! Í nr. 45 av blað tygara — fyri Sí hb m — hevnr Sverri Þaf- ursson grein, ið eitur »Er von og bjarging?< Greinin er um Foroyum um kann vera bjargað Hetta er spurning- maður X fuglalívið í og hvussu tað frá oyðing. ur, sum mangur góður hugsar um við sorg; tí oyð- ingarverkið fer fram ár eftir ár. Fyrst veri mær loyvt her at nevna lýsing, sum eg sá í før- oyskum blað fyri meir enn sjey árum. Hon ljóðaði so: »Advarsel. ven Anledning Paa dertil gi- advares herved alle og enhver imod at borttage Fugleægi vore Hauger; ligeledes Bosse i forbydes at gaa med Haugerne. Overtrædelse heraf vil blive anmeldt for Øvrig- heden. Hesa lýsing hava undirskrivad Joen Dahl, Hans Debess, og O. C. Joensen á Oyri og O. C. Pe- tersen á Selatrað. Nú fataði eg hesa lýsing so, at hon hevur til endamåls ikki bert at verja tað fuglamongi, ið er, men eisini at nøra um tað. Við hesari fatan kom upp í mær tað ynski, at mangir foroyskir bøndur máttu fylgja tí fyridømi, sum hesir fýra góvu. Ég klipti lýsingina úr bladnum og havi goymt hana til nú. Harnæst komi eg al grein Sverra Paturssonar. Hon er í mongum lutum góð, ja beinan vegin frálík, eins og altíð er vant at vera, tá ið Sverri skrivar um fuglar. Men í einum luti ger hann stórt mistak; hann ger óstortligt álop á Feroya kennar- aflokk. Álopið er hetta; »Men vón er til bjarging, um logtingið fæst til at ganga fyri og kennaraflokkurin og blødini taka undir av góðari lund, Satt er tað tíverri enn al kennaraflokkurin einstakling- ar fråtiknir — heldur alt annað hentari, enn at nøra alsk í før- ovskari barnalund til fuglin í Foroyum.“ Hetta álopið brýtur niður meir enn alt tað góða, sum f greinini er, byggir upp, og sjálvandi er lað ómoguligt hjá kennaraflokk- inum at: hava orðaskifti við Sverra Patursson um hetta evn- ið, ella at hava samarbeið, við hann, so longi hann ikki dugir at:tala á hampiligum máli um kennaraflokkin. Tað einasta, hetta prógvar, er lad, at Sverri Pat- ursson grunar ikki, hvussu kenn- araflokkurin starvar, ella hvat hann leggur niður í foroyskar barnasálir; hann er so sorur fyri kunnleika hesum viðvíkj- andi, at hann talar eins og blindur maður um lítir. Tað er beinan vegin ikki at skilja, at slíkur maður sum Sverri Pat- ursson skal kunna liva lív sítt so fjart frá ollum tí, sum kenn- araflokkurin hevst at nú á døg- um. At onkur vánamaður møguliga kann vera al finna í kennaraflokkinum gevur Sverra Paturssyni ongan rætt til at skriva eins og hann hevur. Tí hvar er tann »flokkur« í heiminum, sum ikki hevur sín vånamann? Sjálvandi vil kennaraflokkurin starvi sínum, álopið halda fram við og har uppi í eisini tí at verja fuglalívið í Foroyum, annaðhvort hann so fær tøkk ella skamm aftur fyri. Símun av Skarði. 4 Ársfundur felagsins. 10. og 11. november var hildin hin árligi fundur Foroya Fiski- mannafelags, so sum felagslógin < 14 tilskilar. Allir sýslufor- Menninir, Tormuouri og SKFIV- arin vóru á fundi. Hin gransk- aði roknskapurin fyri 1928 var framlagdur og samtyktur, felags- skrivarin og roknskapargransk- arin vóru afturvaldir. Roknskapurin verður prent- aður og sendur út til sóknar- formenninar, sum so skulu leggja hann fram fyri felags- menninar í hverjari sókn. Hin vanliga ráðgerðin um kontraktina fyri 1930 fer í ár fram á ein annan hátt, enn vant er at vera. Sum samtykt var felaganna millum ifjør, var ásett at broyta hina gomlu kontraktina nakað meira stórvegis enn vanligt. Ætlan er ti, at hvort felag skal nakrar sendimenn, sum koma saman til ráð- gerðar um kontraktina. Fiski- mannafelagsstjórnin valdi H. V. Madsen, Kvívík, og Joen Poulsen á Sandi saman við felagsfor- manninum og felagsskrivaranum til at rokja heita starv. Eftir hvat ætlast kann vegna tey krav, fiskimenninir seta fram, verður roynt at sela fiskapartin hjá manningini hægri enn hann hevur verið, serstak- velja so seinni sum liga tá skipini fiska nógv. Tað er eitt rímuligt kræv, at fiskimenninir fáa ein storri part av veiðuni, tá driftin gevur stórt yvirskot, enn tå hon júst stendur seg golt og væl; tað er m. a. vegna fiskimannsins dugnaskap og ágrýtni, at veiðan verður stór. Limagjald, ið ikkí er innkomið. Nakað herfyri var heitt á sóknarformenninar um at senda inn tað limagjald, leir hava kraft inn. Síðani tå er nógv gjald komið inn; men enn er væl eftir at koma. 18 sóknir hava sent bæði roknskap og limagjald fyri 1929, tínæst hava 12 sóknir sent nakað av peningi, men enn ongan års roknskap, og er hartil einki at siga, lí roknskapurárið er ikki úti enn; men at nakrar sóknir ikki hava latið hoyrt frá sær enn, kann ikki vera rætt, sbr. felagsløgina $ 12. Tær sóknir, sum enn einki hava sent, eru: Sumbøarsékn, Porkerissókn, Hovssókn, Fami- ensókn, Hvalbøars6kn, Sand- víkarsókn, Skálavíkarsókn, Skú- ovarsókn, Skopunarsókn, Mið- vágssókn, Hestsókn, Viðareiðis- sókn (Nordepil) og Húsasókn. Og eru hervið sóknarformenn- inir í hesum sóknum bidnir um at:lata stjórnina hoyra frå sær snarast meguligt, fyri at hon kann gerast kunnug við, hvussu til stendur við limatalinum i viðkomandi sókn. Det knager. Vil J. Patursson ekskludere hele Selvstyrepartiet? Saa brast det da for Selvstyre- partiet, og hvem kunde vente andet, der har alt længe vist sig at være visse Symptomer til Stede, der for den udenforstaa- ende var et Tegn paa en indre Opløsning, og man har alt længe ventet paa, hvornaar denne Svulst vilde bryde ud. Men saa skete det jo. J. H. Poulsen var den første, eller maaske den der laa nærmest ved. Hvem der bliver den næste, er man alle- rede i Færd med at spørge, maaske bliver det selve Hr. Pa- tursson, hvis han ikke inden den Tid har ekskluderet de øv- rige Medlemmer af det forhen- værende radikale Parti, i daglig Tale kaldet Selvstyrepartiet. Det arti, der i sin Tid bar Frisind sø NMplzoning í eit Skjold. Man hører ofte Selvstyrepar- tiets Koryphæer beklage sig over, at Socialdemokraterne ikke kan gaa op i Selvstyrepartiet, og paa Grund af dette, den indre Strid i Selvstyrepartiet, og der- for maaske den indirekte Aarsag til den store Renselsesfest i Selvstyrepartiet. Selvfølgelig skal Socialisterne stødes ud i det yderste Mørke — Sambandspar- tiet — saa man har al god Grund til at tro paa et Sam- arbejde med det førnævnte Parti. Kommunister, Bolcheviker slyn- ger J. Patursson haanende ud mod det bortdragende Social- demokrati. Af kristelige og re- ligiøse Grunde har han nok holdt sig fra at udslynge: at gaa ad Sambandet til. Sambandspar- tiet indtager efterhaanden de af Selvstyrepartiet forladte Fæst- ningsværker, saa man nu er i Tvivl om, hvem af de to Parter der er mere nationale. Kan hænde, at Svaret bliver: Selv- styrepartiet var det, Sambands- partiet er det, idet der her ses bort fra Chauvinisme. Er det herom Striden staar, saa gaar Selystyrepartiet — eller rettere dets Ledere — af med Sejren, og mon ikke J. H. Poulsens Udstødelse var et Udslag af Chauvinismen? Man — frisles unægtelig til at tro det, hvis man skal tro paa Hr. Paturs- sons Ikke-Ergærrighed, da han jo ikke har villet stemme paa Tænk hvor englelig. Det store Moment i denne Renselsesfest er Sambandspar- tiels Overrumpling. Ak, hvem kunde ane, at A. Samuelsen & Co. skulde stemme paa en Selv- styrekandidat, en Loyalitet, som Selvstyrepartiet ikke har opvist til Dato. Denne af Sambands- mændene udførte Aktion opfø- rer Selvstyrepartist paa Metu- sig selv. Vinduer, Dere og Lister. Godt og billigt Arbejde. Hugo Øster's Maskinsnedkeri, Tit. 210, Thorshavn, Tlf. 216. Forlovelse, Ægteskab, verdensberømt Bog, 196 Sider, 1,85, Dr. M. Fadden, amerikansk Læge: Ægtaskabelig Livs- lykke, ? store Bind, kun 3 Kr. for begge B. Dejlige Sne, den unge, dybtsunkne Kvindes Testamente, Op- lag 40,000, 1,35. Ford: Hemmelighe- den ved at tjene Penge, 1,20. Sund- hedslære, mange Oplysninger, kun 1,00, Elvekjær: Muntre Fortællinger, kun 1 Kr. 25 Øre. — Filmens Æventyr, stort Pragtværk med 125 Kunstfotos, kun 31, Kr. Ungdom og Kærlighed, 0,75. Sølves Bogforlag, Afd. F. 8. D., Odense. fysikens Konto. Det, at det socialdemokratiske Medlem har bevist samme Loyalitet, bereg- nes selvfølgelig for Svig, og ud- støde = Socialdemokratiet = kan man ikke, da det í Forvejen staar udenfor; men saa í Stedet for opsiges Makkerskabet. As you like. Det er ikke sikkert, at der er noget vundet ved det, særlig naar Selvstyrepartiet er i Færd med al udslette sig selv. Soøcialdemokratiet maa derfor anse det for sin Opgave at fremme den færøske Befolk- nings økonomiske og kulturelle Værd, da Selvstyrepartiet har givet op for a bad job efter 20 Aars Forløb. I Vrede over at være over- rumplet maa J. H. Poulsen luk- kes ude, ikke saa meget fordi han har trodset Mussolini, alias J. Patursson, men fordi han skal have hævdet Rigsenheden. Hvad er det for noget Nonsens? Hævder ikke de fleste Selvstyre- mænd Rigsenheden? Vil det saa sige, at de ogsaa maa vandre samme Vej? Til disse sorte Faar af Selvstyrefamilien kunde der passende siges: Vaager og vær beredte, thi I vide ikke hvad Time J. Patursson kommer. Dog, man skal ikke lukke Øjnene i for de tørre Kendsgerninger, man kan være Modstander af Rigsenheden, men man maa ikke tro, at Flertallet af den færøske Befolkning forkaster den, nej langt fra. Hvis det kom til Folkeafstemning, vilde et knusende Flertal af den færøske Befolkning hævde Rigsenheden. Man kan nok være misfornøjet med den nuværende Ordning, som f. Eks. J. H. Poulsen m. fl., uden derfor at være Separatist. Hvor ofte har ikke »Tingakr.« understreget, at Selvstyremæn- dene ikke er Separatister, og man kan for en Gang Skyld tro »Tingakr.«, men lyder det ikke som et Parodi, naar man hører, at J. H. Poulsen blev udstødt, blot fordi han hævdede Rigsenheden? Saa ægte sambandsk er denne. "aastand, fortæller J. P., men saa ægte sambandsk har »Tgkr.« æret í de Aar, Undertegnede har læst den. Mage til Konse- kvenser skal man lede længe efter. Men saa den Vælgerbefolk- ning, der skænkede Selvstyre- partiet sine Stemmer ved sidste Lagtingsvalg? Mon de ikke fin- der denne palurssonske Hand- ling lidt underlig? Utvivlsomt. Herre Gud, det er til ingen Nytte at betro Selvstyrepartiet Flertallet, siden de ødsler sine betroede Midler bort. Man faar næsten Kvalme, naar man husker Selvstyrepartiets: >Lad os komme file Sligt savner Sidestykke. Først opagite- rer man sig Flertallet til, der- efter, naar man har faaet Fler- tallet, ekskluderer man sig til et Mindretal, fordi man ikke kunde magte de Opgaver, de selv havde