týsdagur 6. september 1932síða 2

aaa TÁR rksliifnr RN = KL LO SR SATA RSA A ísenn, at loyvt er sjålvt tí ring- asta heilsudrepandi slagnum at koma inn í landið. Her afturat kemur. at hin stóri millum- handlaravinningurin fer til út- lendingar. Tað er undir um einsolu við rúsdrekka borið málinum fmåli, at lað er mono- pol, og monopol hava Foroy- ingar roynt nóg ringt av. Líka hevur verið hildið fram, at vit fyrr hava haft handil við rús- drekka, og tilikt var, vilja Førovingar ikki fora orðadráltinum skil, sum tå aftur í landið. Nil hesar alfinningar er sagt og skal sigast her, at tann ein- sølan, ið talan er um, er ólík Gabels monopoli, og at tad als ikki er talan um rúsdrekka- handil í vanligari falan, nevni- liga at selja yvir disk, og allra- at hava ymsu minst er ætlanin »detailhandil« Í plássunum í Foroyum. leim Gabels monopol var einstakl- ingsins einarættur at dríva allan handil í Føroyum, og var hesin einarætlur nýttur á kapilalistmanna hátt at ama sær frekasta rikidømi til av fólkinum. Einum tílíkum einstaklingsins monopoli eri eg og allir rætthugsandi menn ímóli eins og ímóti ti óskili, ið ráddi, tåid fríur brenni- vínshandil var at kalla í hvorji bygd í Foroyum. Tad, ið ætlanin er við einsølu fåa heill og holdið í hendur Vit kunnu lá skipa fyri, at menn undir ongum tað rúsdrekka, ið nú við rúsdrekka, er at rús- drekkamålid okkara. fori fáa versta heilsudrep- andi verður drukkið í stórum muni, al nøgdin, ið fåast kann ísenn, ikki kemur upp um eitt vist mark, tor- at råsdrekkanvytslan gerst forari vid prishækkan, uttan to yvir markið, ið kann at ganga elva framm annað, ið verri er smugling, smoghandil og heimabrenning, 10 royndir altid verður progya koma fram, tá farið so langt, at kapi alurin og einstaklingurin, ið ikki fólksins ólukku, sær sæi smæðist al spekulera í stóran vinning við al umganga lógina. AL slovna endamåli er við fløkt sum mangir halda. eina einsolu jesum ikki 0, lorgongd, Rúsdrekka, ið nú kemur lil andið, verður bestilt av leim útlandinum. bert instaku frå Einsolan vildi gjørt ta eingin skuldi 5 her, al bestill einsølukantorinum Í yrovling aft fra enn loyvi at aðrastaðni skuldi, sum favn Einsolan sagt, ikki kunna selt yvir disk, men einans eftir skrivligari be- stilling. Fyri at algongan (il rúsdrekka ikki skuldi kunna verið søgd at fallið lættari við skuldi eingin fyri longri einsøluni enn nú, fingið rúsdrekka enn einar 14 dagar ella skrivligu Mæ1 soleiðis, at aítana (å bestilling tykist, at landid liggur høvudstakid må vera at koma rúsdrekkanum so nær inn á lívið, at vit av sønnum eru torir fyri, utlan umsveip og torføra lógvevan gjøgnum ríkis- dag og minisleriir, at gera for holdsreglur og ta skipan móli | sum vil fólki okk- rúsdrekkavansanum, halda landi og Sagna ara best. Eitt tílíkt tak á rús- drekkanum fáa vit við at ganga einsøluleidina, ið soleiðis er holl fráhaldsleið. Vit menniskjur eru lynt til af leggja ov nógv lag í fordómir, tessverri. Men í stórum málum sum tað, her er talan um, eigir fordómurin tó ikki at leggja se; í vegin. I hesum sambandi kann eg ikki lala vera at bera við, al lað er sagt móli einsølumålinum, at tað følilsisliga býðir einum ímóti, Bert fann tankin, at vit skulu handla við rús- á tann hált vinna óg mikið til einki rúsdrekkacein- sjálvir drekka og pening er at vilja hava sølu at gera. Hesa støðu fata, hóast eg alt fyri eilt skal nóg við dugi eg ikki al viðganga, at innast í mær eisini býðir ímóti, at land okkara skal vinna stóran pening av tí ólukku- lign eldvatni. Men vit eru noyddir at vera realpolitikarar og taka lívið, sum tað er. Sannleikin er lann, at: sum er skipað, verður handlað við rús- drekka. Munurin á nú, og sum tað vil verða við eini møgulig- ari einsølu, er, at: sum statt er fara bestillingarnar beinleiðis til útlandið, meðan undir einsoluni fara lær til einsolukantórið í Havn. Undir báðum háltum vinnur legtingið pening við rúsdrekkanýtsluni. Fráhaldsmenn hava verið við at sett núgaldandi skipan í gildi. Eru teir tá gingnir uppá »akord« við teirra samvilsku? Teir svara óivað nei! Tí, siga leir tað er menn tross all einaferð so, al eru til sins at oyða pening fyri rúsdrekka, og er tað tá betur, at landið fær nakað av hesum peningi til at bøla um lann skaða, rúsdrekka ger landinum, so mikið meira sum ein hækk- ing av råsdrekkaprisinum kanska minkar um råsdrekkanytsluna. Soleiðis statt hava vit fráhalds- dálka fingrar okkara við at ganga við til, at tollin til góð endamál. Vit kunnu menn ikki meint at landið nýtir rúsdrekka- fylgisliga herav ikki standa >mo- ralskt« veikari, um vit nýta tann pening, ið landið vinnur við einsølu við rúsdrekka. Tvortur- ímóli, so salt vil eru av leirri áskoðan, at einsølan, fráhulds- skipað, fremur fråhalds- liga málið. Kfturat (i framifrå her nevnda frá- €in- tykki málinum til gagni, haldsliga eftir mínum tuð við lí sølumålid hevur, talar frama, at vil vinna pen- ingaliga sæð meir enn sum nú við at taka mill- er stall, deils umhandlarng6dan og deils við at hækka rúsdrekkaprísin. nertir kanska ikki við haldsmálið. Men ei? hann ein so Innløguspurningurin beinleiðis frá- jýdningarmikil spurningur, al vit ikki f hesum heldur enn I kunna lata vera al hann bert fráhaldsmálið, lí falla treyta oðrum føri Við, hann ikki taka skaðar okkum slanda og mong slórmálini, ið vælferð við landsins, peningaspurning- nun. P. M. Dam. Saltning af færøsk Sild. Efter nu at have besøgt de vigtigste Sildepladser, har jeg faaet samlet ca. 100 Prøvetøndel af Færøsild, behandlet efter min Metode; senere hen paa Kfter- aaret vil vi nedlægge Sild pan en Maade der egner sig for en Sild af mere mager MKvalilet, Silden en god Salgsvare. Jeg er overall som bliver men gør, at blevet mødt med en Forstaaelse og Inleresse saavel af Fiskere som af Købmænd, et gødt Bevis stol for, at Spørgsmaalel alle Hvad der angaar Sildens Fore- [Interesse fol Parter. komsler ved Færøerne, da bliver der fra alle Sider fremhævel, at det findes og stadig observeres Sild Farvandene udenfor, og at Sil- saavel i Fjordene som i den er her saa godt som hele Aaret, blot skifter den Ophold- sted og Mængder kan variere. Disse Oplysninger falder ogsaa Prof, Undersøgelser udmærket sammen med Johs. — Schmils ved Om- rande vil Havundersøgelsesskibet vedrørende Sildebestanden Færøerne, og paa delle »Dana« sikkert ogsaa í Frem- tiden kunne give interesante og nyttige — Oplysninger der vil kunne gavne det betrængte fær- øske Hjemmefiskeri. Af de oftest har mødt Udtalelser som jeg under min sid- ste nu afsluttede Rejse skal jeg her genfortælle følgende der er typisk for hele Spørgsmaalet. »Ja Fjorden her har i lange fuld af store, fine, fed Sild, men vi Tider slaget stuvende ar Salt behandle hverken haft Tonder eller saaledes at vi kunde Silden med det samme, og naar vi endelig havde opnaaet at faa sendt nogle Tønder ned til Kø- benhavn, har vi som Regel fanet Tab paa Sendingen, ,og vi har da fanget den Medelelse at Silden var af god Kvalitet, men den var blot behandlet forkert, dette giver naturligvis ingen Lyst til at fortsætle«. Til Eksempel opnaaede den Sild det Marked sidste Efteraar en færøske pan danske Pris fra 6 til 12 Kr. pr. Tønde hvori- mod den norske Sild opnaaede Priser fra 70 til 90 Kr. pr. Tøn- det samme Kvantum Sild, men blot de, en slem Forskel paa behandlet paa forskellige Maader. Det er delte have rettet. Grundlaget for delte som vi nu skal er lagt, og jeg vil oprigtigt haabe, at vi kan fortsætte saaledes, at et virkeligt godt Fiskeriprodukt ikke stadig skal gaa til spilde, kun grundet paa Mangel af Kendskab til Behandlings- manden. Der er her sikkert et Felt indenfor det færøske Hjemme- fiskeri, der kan faa Interesse for hele det færøske Samfund, saa- vel for den mindre Fisker, der med sine Garn inde i Fjordene Silde- fiskeri, som de større Købmænd kan drive et lønnende og Redere, der i Farvandene Ð udenfor Færøerne, hvor de store Mængder findes, kan drive et større Fiskeri med Not og Driv- arn fra store Baade, (9) 5 Hvis hele Sagen nu sættes grundigt i System ved Fangst, Behandling, Sortering, Mærk- ning og Destributering af Varen, vil den uden Tvivl give gode Resultater; thi en Sild som den færøske, der i Størrelse ligner den norske, skotske og holland- ske, har meget store Afsælnings- Dan- mark, men í Tyskland, Polen og muligheder, ikke alene i Randstaterne er der stærk Efter- spørgsel efter saltede Sild, naar blot Varen er behandlet Maade, Land ønsker det, og paa delle paa nelop den som hvert Grundlag kan man regulere Af- sætningen snaledes, at ikke et Marked bliver overfyldt Prisfald, bliver enkelt og derved fremkalder saa at Fiskeriet ikke rentabelt, Hvad der i denne Sag særlig godl giver mig Troen paa el Resultat, er den støre Interesse som jeg har mødt, særlig hos de yngre Købmænd og Fiskere, og mange er de praktiske For- søg og Samtaler, der er blevet fort Folk, sikkert er over, at imellem disse der klare skal der opnaas el godt Resultat, da skal der Grundighed og Energi sættes ind. lille jeg har været heroppe, har det Muaanedslid, som I den desværre ikke været mig muligt at besøge alle Pladser, men min Repræsentant og Tillidsmand, Hans Poulsen, som har ledsaget mig paa hele Turen, og som nu er nøje inde i hele Spørgsmaa- let, vil nu kunne give alle Op- lysninger. . Senere vil der blive udsendt trykte Oplysninger om Sildesalt- ning, og enhver vil kunne bestille en saudan hos Hans Poulsen, Svinaaer, eller hos Undertegnede. P. t. Thorshavn, 1. Sept. 1932. Svend Jørgensen. Heim frå Grønlandi. Heystardagur er í hondum. Okkara sjómenn, sum hildu 1600 fjórðingaleið til Gronlands- strendur fyri at veida sær og sínum (il al ganga velrinum > ímóti, eru nú summir longu heimkomnir, aðrir eru í sjónum. Tað eru ikki bert góð tidindi, ið berast frá Gronlandi. Fiskurin hevur ikki verið so nógvur, sum árini framanundan, á teim grynnum og leiðum, sum loyvt er okkara sjómønnum al fiska á Men ímóti haraftur flski innanfyri mark, å firdunum og hevur verið ergrynni að nærri landi. »Inspektionin« sigist at hava No verið á rýtin og bondsk. sj føroysk skip eru kaprað. Tað er sjálvandi ikki rælt at bróta tær seltu lógreglur, og 5 kann ikki noktast, at lógbrotini í Gronlandi skerpa og ala ill- vilja. Men tann, ið kennur við- urskiftini og veit, hvussu illa er oO statt hjá tí foroyska fiskimann- inum, dugir at fala, al menn, ið eru farnir so langa leið sum frá Forovum til Grønlands, og sum einans hava tað, ið húkurin veiðir, at líla á fyri al bjarga lívinum, at teir freistast at kasta har sum fiskur heldur út, er, enn al koma sorir heim. Væl er tað vlóg er lóg, og lóg skal haldast. satt og ræll, al Men lógir mega hóska til viður} ikki gan ímóli Ø Føj ga skiflini og krøvum, ið eiga lívsins rælt og eru nátlúrlig og ómeinandi. Eingin Førovingur dugir al finna nakað rætlvíst í tí, at sytl donskum statsborg- tað menn, at Foroyingar eru — al skal verða arum og undirstrika fiska við ongli við Gronlands- strendir. Ongulin oyðir íkki lorskin, og særliga logið lykist eill bann her, lá viðurskiflini eru, al torskarúgvurnar, ið standa við Gronlandsstrendur, eru so stórar, at:Gronlendingar- nir einki kunnu gera við tær, og at tuð, ið Førovingar kunnu draga við snøri, verunliga ikki ger mun. Løg, id elvir lógbrot, er ill, og fara vil tí at vóna, at fiski. veiðulógin viðvíkjandi Gronlandi verður broytt, so hon av sonn- um kemur at vera Førovingum og viðurskiflum teirra og Gron- lendinganna millum til gagn og » sóma. Sunnanmaður. Beinasemi. Telefonmål. Aheitanir hava verið sendar Løgtinginum frá Nólsoy um at loft- samband millum oynna og tele- fáa lagaligari og bíligari fonstødina í Havn og frå ný- byggjarum í Nesvík um at fáa telefonstød. Målini hava verið í nevnd. Allir neyndarlimirnir, sambands- og sjálvslýrismenn, háls um háls, hava framselt felagsáskoðan teirra í hesum báðum nevndar- álilum: Betænkning 1 Sag Nr. 158/1932: Gjald fyri telefontelegrammmir. Nolso andrager í Forstanderskabet for Sogns Kommune Skrivelse af 4. ds. Lagtinget om: 1) al grammer (il og Telefontele- fra Nolsø Taksten for maua blive nedsat; 2) al Nolsø Radiostation faar Forbindelse med Thorshavn een Gang hver Time paa Dagen; 3) at der gives Tilladelse til al bruge —Telegramadresse í Nolso. Í Andragendet foreslaas, al Taksten for Telegrammer til og fra Thorshavn nedsætles fra 5—2 Øre pr. Ord og for Tele- grammer fra og til Pladser uden- for Thorshavn fra 10—-1 Øre pr. Ord. Driftsbestyrer Jacobsen udta- ler i en Sagen vedlagt Erklæ ring, al Taksten for Telefontele- overalt Ord, Nolsø og kun er 5 Øre; eller grammer er ellers 10 Øre mellem paa Færøerne pr. me- dens den Thorshavn gaar Telegrammet til fra en Station udenfor Thors havn, bliver altsaa 10 Øre. Nolsinger er saaledes gun stillet Hensyn til anden Taksten alle andre, stigere end Med bemærker han, at Forbindelsen Nolsø i Lig hed med Udøerne har 4 Gange daglig Forbindelse med Thors havn; mellem Suderø og Thors havn er der Forbindelse 5 Gange daglig. Der oplyses, at der i det sidste Halvaar til og fra Nolsø har været ført 177 Samtaler og ”» sendt 156 Telegrammer, ialt 333 Ekspeditioner, hvilket svarer til knapt 2 Driftsbestyre- ren pr. Dag. mener derfor, al delsen i Forhold til Trafikken er hyppig nok. Med Hensyn til Brugen af Telegramadresse be- Forbin- mærkes, at Nolsinger i saa Hen- seende er underkastet ganske de samme Regler som alle andre her paa Øerne, og at der hver- ken fra Telefonvæsenets eller Telegrafvæsenets Side er lagt nogen Iindring i Vejen for Brugen af disse, nuar der beta- les den fastsatte Takst af 20 Kr. om Aaret til Telegrafvæsenet, hvortil ogsaa Anmeldelse skal ske. Telefonvæsencts Indtægter og Udgifter af Radiostationen paa Nolsø stiller sig saaledes: Indlægler: For Samt. og Telegr. Kr. 125,97 Kommunens Tilskud 150,00 lalt Kr, 273,97 EK etager at TILLPOS:54: