týsdagur 25. oktober 1932síða 2

honum lærdu Feroyingarat flekja fiskin og turka hann til klipp- fisk. Fyrst fiskaðu Feroyingar við útlendingum og fingu triðingin av veiðuni; men sannleikin var tann at, somikið gekk av óbýtt- um, at: hesin sokalladi tridingur ikki kann meltast meir enn til Hesin løningarhåttur varð eisini nýltur við teim fyrstu for- oysku skipunum. Seinri bottist kor fiskimansins somikið, at tann nýggi sokalladi triðingur kann meltast at hava verið 28%. Seinri byrjaðu reiðarar og skip- arar at geva ekstralon, sum tå sýndist at vera óhóskandi og voldi illsemi og annað t. d. av tí, at summir fingu meir ið ek- straløn enn aðrir 0. s. fr. Í árinum 1909 stovnaðu reið- arar felag og noktaðu fyri ekstra- > og åløgdu fiskimonnum at » løn luttaka í útreiðslum fyri agn, gørn oO. s. fr. [1911 varð Foroya Fiskimanna- felag stovnað, og nú slóðu tvey felog hvort ímóti ødrum. Reið- arafelagið vardi reiðarans inte- ressur og F. F. royndi at bjarga fiskimanninum reinan triding. Striltid gekst hjå F. F. at vinna fram; lí menniskjans interessa er soleiðis, at oll vilja hava sum mest og lala sum minst. I 1912 fingu fiskimenn reinan triding; men reiðarar hildu fram við al skarva av fiskimansins parti fyri havnapening o. s. fr.; F. helt hella vera Orælt- hetta reiðarar men F. víst og fordi sak um mál. Við hægsta rætt vórðu fiskimenn eiga undir domdir og 35 ov skulu part av havnapeningi ella oðrum nú ikki rinda tilikum. Limagjaldið var ein króna um árið; men tann peningur, ið lá kom inn, lyktist ovlitil; tí felag- ið er dýrt at administrera, t. d. gongur nógvur peningur til fund- arhald o. s. fr. Sóknarformenn, sýsluformenn og felagsformad- urin mega koma saman og mega hava løn fyri leir dagar, leit eru burtur frá heiminum, og ferdapening mega teir fáa end- urgjald fyri. Summi ár gongur strísgið at koma ásamt við reið- arar um kontraktina, og lá verða hildnir fleiri fundir, ið kosta nógvan pening, tessvegna er neyðugt at hava tað núver- inda límagjaldið nevnliga 6 krónur um árið. líverri eru tað einstakir fiski- menn, ið ikki rinda limagjald. kanska, al hugsa Einstakir felagið er til onga 5 nyltu; men pyrja tit teir eldru fiskimenn, ið vóru lil skips, áðrenn Føroya Fiskimannafelag varð stovnað, so ógvast tit vvir tey ringu kor, ið leir høvdu, og lá fyrst kunna tit meta, hvat ómetaligt gagn, 10 felagið hevur gjørt. Í fríðartíðum má felagið savna sær pening saman, lí brestur ófriður á, so verður neyðugt al nýta nógvan pening fyri at fora stríðið til enda. Landið er ovlítið at geva øll- um landsins íbúgvarum fødi, og lessvegna mega menn søkja sjógvin, og tí ræður um at bóta fara til og føra fong heim lil landa, kor teirra, ið sjós og | keypslu- og solufelag. Harra Siirsjold endaði rødu síni við hesum orðum: »Verdi eg valdur til felagsformann, vil eg av allari megi royna at virka fyri, ut kor fiskimannsins verða so góð, sum lad á nukran hált er gjorligta Harnæst talaði sóknurformað- ur felagsins í Porkeri, hr. Juel Sundberg, og takkaði hr. Siir- sjold fyri røduna og legdi aftrat, at felagslimir higar til dags høvdu hoyrt nógv ovlítið frå fel- agsformanninum. Hann vónaði at hetta fór at verða udraleidis, ífall hr. Siirsjold verður valdur. Harnæst åtaladi hr. Sundberg 22 tumma málið, id nýtt verður við landing og meinti hr. Sund- hetta monnum stórt lap. berg, at mål voldi fiski- Hann skeyt uppá at fora fram á felagsfundi uppskot um, at 18 tumma málið verður fastselt sum mark mill- um stóran fisk og smáan. Sysluformadurin, hr. Jens Jensen úr Froðbo, svaraði harra Juel Sundberg uppá tuð, hann hevði flutt fram 22 tumma mål- orð hans inum viðvíkjandi; fullu nakað soleiðis: >Reiðarin nokta at nýta 18 tumma málið; kann íkki fiskimonnum men reidarin kann áseta ymiskan pris fyri 18—20—22 lummar o. nokta 18 tumma málið er kontraklbrot. s. fr. — beinleiðis al Fundurin endaði við uppskoti um, al 18 lumma málið verður ásett sum einasti mark millum stóran fisk og smáan. formunnsval er at Um helta siga, at Hovbingar og Porkenin- gar greiddu alkvødu fyri harra J. Leivsgarð eftir tilmælan und- irtílaða, og vil eg, eftirsum eg av aðrari orsøk nevni valið, skiva nøkur orð um, hví eg mælti mínum bygdamonnum og Hovbingum til at uppstilla hr. Leivsgarð sum formunseyni. Kø hafl Foroya Fiskimannafelag at gera, at tað er felagið lað av havi somikid við greilt, at skal lað ið sonnum eigur al verða, mær verða (lil tå má felagið umskipast til eit Hetta vil tó ikki síga, at felagið ikki meir | skal rokja tað vanliga starvið al vinna fiskimonnum belri kor á vanligan hált. Hella er og verður framvegis høvudsuppgåva fel- agsins; men tað er ikki nokk. Vit síggja gjølla, at fiskimenn selja fiskin ovbiligan og keypa | verurnar ovdyrar. Tað hevur tessvegna verið skolið uppá annaðhvort at umskipa Foroya Fiskimannafelag til keypslu- og ella at slíkt samlag við F. F. sølufelug stovna felag í Ein av teim fiskimonnum, sum gjølla skilur tydningin a sølufelag | slíkum keypslu- og fiskimannsins, er hr. Leivsgard, og hartil kemur, at hann er væl | lærdur maður og handilskønur, og tessvegna helt eg, at hann var eins og skapaður til at stovna tað umrødda felag, ífall hann hevði verið kosin felags- formaður Føroya Fiskimanna- felags. Við ikki geva Suduroyar fiskimonn- vil eg ló hesum orðum | um nakra ábreiðslu fyri, at teir kosu hr. Siirsjold til formanns- | evni — tvørturimøti. Hr, Síir- sjold hevur fyrr staðið sum oddamaður í bardaga fiskimans- Tá og nú, ins fyri at verja rætt teirra, leið hr. Siirsjold órætt, ið fiskimenn stillu hann upp sum formannsevni, prógvar tað, at fiskimenn vilja rætta gamlan órætt aftur. Hr. Siirsjold er ivaleyst ein bøta kor lað sum eftir mínum lykki, er mest íðin maður fyri at fiskimannsins; men mål, tørvandi fyri fiskimenn, nevni- liga stovnan av keypslu- og sølufelng, eiga fiskimenn at hava í huga við formannsvalið, og ræður um at kjósa formann, ið skilur hetta mál til fullnar. Eg lítið Siir- sjold og veit ikki, hvor ið støda kenni ógviligt harra hans er í hesum týdningarmikla máli. J. H. Danbjørg. En Affære paa Grønland. Har Politimester Swane op- traadt brutalt overfor de skibbrudne Færinger? »Socialdemokraten«, Køben- havn, skriver følgende i Anled- ning af »Skarstein«-Sagen: For nogen Tid siden forliste paa Sydøslgrønland en færøsk Fiskekutter »Skarstein«, og ifølge Thorshavnbladet »Tingakrossur« har Besætningen under Ophol- det paa Bopladsen Kangek været for Medfart af den nyansatte Politi- udsat en højst uforsvarlig mester, Landfoged Swane. Tal, Timers der er olle i efter Fiskerne, fortæller, al de Rolur líl indkvarteret Kangek blev Kirkelofl, haard paa et fik lør og Te. Swane forte dem senere til Godthaab, Missionshuset hvor de kun sort Brød hvor de indkvar- teredes i uden Sengeklæder, Tæpper eller tørt Tøj. efter Ankomslen fik de tilsendt Tæp- per. De fik Besked paa ikke al Først Fjerdedagen maalte forlade Kvarteret efter KI. 10 Aften. Maden surt, klægt Brød og harsk Mar- bestod af garine samt Tevand. Petroleum blev dem nægtet med den Mo- tivering, al det var allfor brand- farligt. Da de Tredjedagen hen- vendte sig til Landfogden for at lidt Kød, fik det Svar, at de selv kunde jage faa udleveret de og drive Fiskeri. „Nogle rigtige Banditter“. Efter al man havde nægtet de Skibbrudne al fik de Fjerdedagen telegrufere efter »Hvidbjørn«, at de skulde gøre Besked paa, sig klar til at afrejse til Færinge- Afrejsen blev meget be- væget. Kl. 4!/, kom Swane og Chefen for In- havn. om Morgenen spektionsskibet »Maugen« efter De men to seks straks 15 Aars Drenge Fiskerne. var klar, var ikke vaagnet endnu, hvor- for Hr. Swane væltede Bænken, hvorpaa — Drengene og SOV, g Huden fuld, sam- skældte dem tidig med at han jagede dem fra det ene Sted i Stuen til det og i det teede sig meget uligevægltigl. »Maagen«s Chef op- traadte mindre korrekt, Han erklærede saaledes, at de Skib- brudne var nogle rigtige Ban- ditter! andet hele Ogsaa En frygtelig Overfart. Fiskerne afsejlede i to Hold. De sidste fik overladt en gam- mel Motorbaad, hvormed skulde hente de Klæder, var blevet tilbage pan Øen, hvor de først var kommet í Land. Men det var en gammel Baad med en san godt som ubruge- lig Motor, saa det blev en skrap Sejltur de 40 Kvartmil til Øen, Ankommet her brød en Storm løs med Iaglbyger, saa de maatte overnatte paa Øen. - Heldigvis bedrede Vejret sig Dagen efter, ellers var de næppe sluppet levende tilbage til Godl- haab. Derefler blev ogsaa de fort lil Færingehavn, hvor de af Lands- mænd blev modtaget og godt behandlet. Paa Færøerne har Sagen vakl Harme, Undersøgelse af vel den største man OU » kræver Sagen. en Daugaard Jensen tager Angrebet med Ro. „Det passer ikke med den Stilling, vi ellers tager til Folk, der er kommet galt af Sted". Direktør Grønlands Styrelse kendte godt Indholdet af Avis- angreb, da vi bad ham om at udtale sig om sit Syn paa deres Daugaard Jensen i de færøske Berettigelse. — Vi med i Nordgrønland, da jeg fik Med- laa »Disko« oppe delelse om, at »Skarstein«s Be- sælning gerne vilde hjem med Plads i Skibet var optaget, raadede Swane til al hjem med færøske Baade, hvoraf der ligger »Disko«; men da al jeg Landfoged faa Færingerne andre saa mange ved Grønland. Jeg synes jo nok, at hele Tonen er lidt højt oppe. Det passer ikke med den Stilling, vi ellers tager til Folk, der er kommet galt af Sted. Vi har da hjulpet andre deroppe, Ord manglende Ijælpsomhed. — De Indberetning uden al faa for har ikke modlaget nogen fra Land- fogden? — Nej, endnu ikke. Jeg maa iøvrigt efter del, jeg kender til Landfogd Swane, er side, ' al han en overordentlig rolig og betænksom Mund. I det, jeg har læst i Oversættelse fra de fær- øske Blade, er der sun mange Sidehug til Danskerne, at det ser ud (il al være skrevel i nogen Ophidselse. Det er vist fornufligst al se lidt roligt paa det. Der bliver nu foretaget en Undersøgelse paa Færøerne, slutter Direktøren, og lad os san se. Føroya Løgting 1932. Umsókn frå Tvøroyra- monnum um neyð- hjálpararbeiði. Herviligt álop á arbeiðsleysar arbeiðarar. Eitt skart og fyndugt aftursvar frá P. M. Dam. (Framhald). J. Patursson: svara uppá tað sterka álop, mín síðumaður P. M. Dam gjørdi á mín partamann Niclasen. Hann vil sjálvur svara uppá tað. Viðvíkjandi at biðja er al síga, at Foroyingar plægdu al síga, Ég skal ikki at tað var eingin skomm al biðja um gimbrar, lomb og konufólk. Eg dugi ikki at skilja, hvat halda at ríkis- við lg vildi sambandsmenn stjórnin kann umsókn frå Tvøroyri. gjarna fingið al vita sambands- ins hugsan um hetta. Vit eiga ikki at koma fram við eini søk, sum vit vita ikki kann verða framd, Ég havi roynt fyri meg gera hesa de | sjálvan der sum annar ríkisdugs- maðurin al hugsa, hval ið ger- ast kann hesum viðvíkjandi, Vegir, havnir, »Isvirki« o. a. kann tað hugsast, at nakað av hesum kann vænlast at verða sett í gerð. So sum landið liggur, eru oll hesi mål sledgað, so leingi sum finansplånurin er ógreiddur. Tað er júst um hesi mål, vil og Danir skulu sam- ráðast og koma á samt um. Men so leingi einki skil er komið her á, stendur í botni. Er tað ikki bert at at drála og dríggja málinum frá Tvøroyri við al senda tað Lil ministeriið? Eg haldi tað ikki hóskar log- linginum at senda lað av stad, og kann eg lí ikki vid at stydja uppskotið hjá Djurhuusi. A. Samuelsen segði jú eisini, at hann trúði ikki, at ríkisstjórnin kundi gera nakað við tað. Kr. Djurhuus: Ég skilji, al Patursson vil vila, hvat ið eg og halda, at mini- vera sambandsmenn sleriið kann hugsa sær al gera. Eg kann ikki siga, hval mini- steriið kann gera. Men tað hevur hjálpt Tvoroyramonnum fyrr. Tað tað vil kunna gera okkurt nú aftur. J. Patursson: kann ikki greiða alkvødu fyri at: fara ll kann hugsast, al lo og Samu- ministeriið, lúið eg heldur lað ríkisstjórnin elsen við haldi, nakað fyri málið. N. Niclasen: Eg haldi ikki, at tað, nýltist al loypa tingmannin á Tvøroyri í harnisk. At aksieselskapid hevði fólkið, ikki. Lærararnir arbeið- kann gera Føj sun segði, segði eg oyðilagt og harnæst ararnir sjálvir hava skyldina. Arbeiðarafelogini hava — spill fólkið. Tey hava Er tað so galið statt, taka vit rakað niður. okkum um reiggj og taka til tey gomlu ráðini. Dam er javnaðar- maður, og kann ikki hava nakað ímóti, al taka læraranna pensionsfond og nyla kert lær- vil javna vid al hann, til lærararnir hava fólkið at Tuð ararnir og arbeidarafeløgini, 10 alla ólukkuna á hugsa. eru hava gjørl Tvøroyri. Edw. Mitens: al á slorri hvar ið Tað er plåssunum, Oivad, teim arbeiðararnir einans líð irnar ógvuliga ringar. Særliga á hava arbeiði at líta á, eru Tvoroyri, í Vági og aðrastaðni, hvarí kreppan hevur rakt tær forrættningarnar fast, er meini, al vil mega stóru illa statt. Ég royna at hjálpa tað, ið vit orka. Tad er fer i figgjarnevndina al hugsast gjøll- Á tingi situ tveir limir rætlast, at málið ari um. av sóknarslýrinum á Tvøroyri, leir kunnu geva fíggjarneyndini upplýsing um, hvat ið teir halda hóskandi at gera. Ég eill umsókn, hest er gjarna lagt orð láið vildi goll inn fyri hesa fíggjarneyndin fer at býla vega peningin. Hinar treingja sjálvandi eisini til hjálp, illa statt vørum bygdirnar har er ikki so Tvoroyri arbeiðaraplássum, men sum á og á særliga har arbeidisloyst er ógvuliga stórt. P. M. Dam: Tað gleðir meg, at hjá Niclasen lykist al vera sinniskifti. Hann sigur nú, al hansara lala ikki at hon nýttist al loypa meg i harnisk. Allir tingmenn hoyrdu var so hørd, hansara fyrsta skarpa og harða álop. Men nú, lúið Niclasen er síssaður, hevur hann kanska gloymt sín harðskap og síni orð móli arbeiðarunum og forrættn- Tvøroyri. Tad er Guds barnið ingunum á goll, um so er batnar. Lærararnar hevur Nicla- Hvat lærararnir sen tó enn á heilanum. kunnu. alli gera við, at Niclasen kanska er lærara. hinir í oðini við ein vissan Tað er órættvíst, at allir lær