fríggjadagur 23. desember 1932síða 2

[ÉT men nå helt eingin aftanå henni, oll tyrptust um Heindrik. Tá skar Guðrun snøgglign róp: ÞÁ Guð, Katrin!« og alt einum leyp hon aftaná bjørnini. Henni var runnið í huga, at bjørnin fór júst tann vegin, har dóttir hennara varð verandi eftir. Maður hennara rópti eftir henni og bað hana steðga sær, men hon sansaði tað ikki. Eina sóða lotu stóðu menninir stillir ivi um, hvat teir skuldu gera; men so hildu leir aftaná henni. Katrin, dóttir handilsstyrarans, — 32 så bjørnina koma rennandi beint ímóti sær. Í ræðslu síni vilsti hon einki annað at gera enn at klintra upp á isflakan - og har var neyvan nakað annað at gera. Tað eydnaðist henni eisini at:sleppa upp á henda ísmúrin; men hon var so bangin, at hon fór at rópa neyðarróp: „Hjálp, hjálp!< Nú fyrst rakti bjørnin við hana; — hon kveitti aftur um seg. — Jú veiðimenninir vóru langt aftanfyri hana. Nú fekk hon hevnd. Tvær reisur royndi fsflakan; hon at sleppa upp á men báðar ferðir gleið hon niður aftur. Tó, triðju ferð eydnaðist tað. Tá var Guðrun komin reiðiliga nær til ísflakan; men menninir vóru enn nógso langt burturi. Har stóðu tey nú, hvitabjørnin og hin sekstanára gamla gentan, » og hugdu hvort at ødrum — ikki ein favnur var imillum teirra. Har stóðu tey — hin unga, hoga gentan, hin vakr- asta mynd skaparans, ein drottn- ing menniskjunar — og bjørnin, hin stóri, sterki kongurin i ís- sum við síni lik- ørkini, hann, umsmegi hevði trossað ley bestu morðvopn mannsins. — Bjørnin læt upp kjaftin, og blóðið frá hinum sundurskolnu lungunum sílaði út millum tenninar; so lyfti hon annan labban til slag, vitsti, at hetta var stund, læt aftur eyguni. — Tá, áðrenn slagið fall, skar eitt skriggj hina frostkoldu luftina: >Kalrin!< Tað var móðirin, sum í svárari sál- og genlan, sum hennara síðsta arpínslu rópti á dóttrina. Katrin hvakk við og hugdi yvir at móðir síni. Hvitabjørnin døltirin móður síni, ley sá tey eyga, í deyða- stundini sendi vóru full av góðsku og kærleika og samstundis so sorgarfull yvir skilnaðin. Hvitabjørnin sá hesi eyguni og mintist, at stutt síðan tílík eygu vend móli henni sjálvari. Hon tók labban il sín aftur og hugdi fyrst at móðir vóru eini Katrini og síðani al tennara. So leyp hon út av ís- lakanum og skundaði sær úl Í ísorkina — hon hevði mist barn | ein hóp á ungum árum sínum, Telegram til Føroya Social-Demokrat“ København, den 22. 12.—32. Lovforslaget om Pantsætning af Fangst vedtoges i Dag i Lands- tinget og er derefter Lov. ss f[[ [fy ff f[ ff — Jákupsstríð einkjunnar „undir Lið“ av P, M. Dam. Marjun »undir Lid« sat eftir einkja við 6 bornum. Maðurin fórst á sjónum. Tað vóru liðin fýra long ár, síðani hin forlogstunga dag táið hann verðandi har úti í teirri koldu báru. Hon sat eftir á herum. Tá á dogum var eingin lóg, ið heimilaði eftirsitandu einkjum og teirra bornum stud- varð ning og hjálp frá samfelaginum. Og hjartalagid hjá grannum og nábúgvum var ikki allíð so eymt og hjålpandi, sum tað sømir seg krislnum menniskjum at sýna. Mangan hevdi tað verið trongl hjá Marjuni. Men hon hevði slitið og strevast og onga letu eirt sær. Hvussu hon hevði greitt stríðið, var henni ein gáta, tí hon var ikki av leim sterku kreftir. Í hon til líkams heilsu og sínum undomsárum hevði verið sjúklig og heilsuveik. Men hon hevði altíð verið sálarsterk. Henda hennara sålarstyrki í sam- band við hennara brennandi kærleika Lil bornini hevði hildið henni at: vunnið yvir hennara eins og ikki kuldanum og likams veikleika al hokna undir hjartaloysinum, ið hon, fremm- and í bygdini, kendi millum grannar og nábúgvar sínar. 16 vóru lad tey í hesi bygd eins og lað er á flestum sloðum, sum sýndu góðan vilja og gott hjarta- lag móti teim, ið sólu illa. Og tað Marjunnar vidfødda innisæla og at heita á onnur var ein høvuds- kann vera, al blúgvni til orsøkin til, at hon kom at sita so eina og sum ein verandi fremmand i bygdini, flutt til við giftu síni. hon var Bernini vóru lívið hjá Marjuni. Hon ånadi góð evnir í leimum, og tað var hennara stórst sorg, at hon einki evnadi at gera fyri, at tey komu til lærdóm at nýta gávur sínar til fullnar. Hon var sjálv gávað kvinna og hevði lisið og royndi hon, táið stundir vóru síll og vildi ikki volda nøkrum ivandi slíka sorg, sum hon í esi stund sjálv kendi, — (i flyddi hon. Tá menninir komu á ísflaka num funnu teir kvinnurnar har, aðra uppi á honum og hina niður báðar stein- við hann, men svímaðar. Handilsslýrarin er nú ein gamalur maður; men hann hevur ikki hildið á byrsu síðani henda Hann einum gomlum Skrælingi hina ameri- kansku rifluna. Men inni í stovu hansara liggja tvey bjarnaskinn — eitt ræðuliga stórt og eill ógviliga lítið. Hilt líða er Á bjarnaunganum, ið handilsstýra- dag. ga rin skeyt hin fyri hann minni- ríka dag á innlandsísinum. Hill storra er av eini bjørn, id ein Skrælingur eina viku seinni heyði funnið júst har, sum bjarnaungin varð deyða á ísinum myrdur. L. BIKAR til tess, at:siga børnunum frå ti hon visti, og kveikja kunnskapar hug í sál teirra. Tað vóru hugn- aligastu stundir hjót teimum, táið ley um sunnudagarnar plagdu at sila um mommuna og lurta eftir um menn og kvinnur, ið av egnum áðum og sterkum og óboyggiligum vilja, høvdu arbeitt seg framm Til vitugar og týðandi Men undirstreymurin í hennara talu persónar í samfelaginum. børnini var í øll- un) Guð, al rættvis, sonn og góð menniskjur. og ávirkun á føri at óttast vera | Tað var eingin skomm at vera | fátæk. Lívið kundi hava stórt virði í fálækradóminum, bert sálin var rein og aðal. Fátækra- dómurin gjørdist fyrst ein bann ing og ólukka, lúið sálin, hjarta og tungan dálkaðust í skilnum orðum og levnaði. Guð hugdi rikidømi og verdsligum ikki al stórleika, men al hjartanum. Bert tey reinu av hjarta skuldu børnunum til kvøldbøn og tøkk fyri dagin. Hon plagdi at siga, at hon hevdi ikki pening og unnað verð- sligt góða al geva børnunum, men kundi hon hjålpt og alt tað besta fram f teimum, vildi hon kent seg glaða og lukkuliga, lí so vildi gølurnar javnast og slættast fyri teimum, láið tey skuldu út í livið og stunda á egnum beinum. Marjun plagdi al seyma fyri fólk. Men í seinastuni vóru fleiri sevmikonur komnar í bygd- ina. Tær tóku ein stóran part av arbeiðinum frá hennt. Tað er soleiðis, at nýggir kveistrar sópa altíð best. Marjun hevði hendur sínar at liva av, og táið arbeiðið minkaði niður í lílið og einki, var tað vorðið trongt og og svangligt »undir Lið<. Vet- urin hevði eisini verið slrangur við at kalla uppilogu veðri, so eingin fiskur var komin einki ullan herum harvið eingir ryggir Hon á land og al skera sunnmagar úr. hevði við hvort fingið nóg so filt fyri lurkaðar sunnmagar, Soleiðis toktist stong! og bundið fyri hjá Majuni og hennar neyðar bornum. Hon hevði kent fåtæ- kradómsins harða Men so leingi okkurt var fyri hendur- nar, um so arbeiðið gav lítið av bornini ok. sær, høvdu hon og kunna hildið svongdina frá dur- unum. Nú bukaði neyðin á dyr- tað tælt undir nar — og var jolum. Tað varð minni og tynri fyri hvonn dagin hjá teimum »undir Lið<. Marjun, id elskaði born síni yvir alt á jørdini, málti liva lann dag, at tey ikki vóru mett, láið tey fóru at leggjast. Hon kendist vónbrolin. Ivin, 10 hon við síni heitu sál hevði roynt at bannlyst frá barnanna hjørtum, herjaði hana og nívdi hennara sål. Hon leitadi oftari enn å nøk- á fund hann, ið rum sinni á ollum ræður. Men tad var sum hon bað í tóman heim, sum um hann. ið hon heilu liv sítt hevði hjá, við funnið ugga 55 leitað til og ikki longur var at finna. Henn- ara hjarta var við at bresta, og við lað henni, sum um nakað hart og brigdandi hvort kendist reisti seg í uppreisn móli lagn- uni, moti honum, ið valdaði øll- um, og sum segði, at ikki ein spurvi fell til jarðar uttan hans- ara vilja. Var tað hansara vilji, at hon og hennara elskaði born skuldu líða neyð og forfarast í svolti? Ella var tað, ið hon hevði lært børnini um hann, ikki satt? Var lað ein ein borin av villleiddum og kvinnum frá old til old, ein til menniskjuni bert talu og læra, monnum kvamsvis uggl sum hon og onnur ólukkudýr, ið samfelagið hevur Orællad og trygt til jarðar? Nei, tað kundi ikki vera so høpileyst og ultan skil. Guð mátti fyrigeva henni hennara tankar, hennara syndafulla íva. Ein tungur og vónleysur dag- ur var at enda. Marjun bað vid børnunum: »Harri Guð, faðir, tú, ið ert einkjanna verjari og forsyrgjari hjá faðirleysum børn- himneski um, vil níga her fyri tær. Tú kennir kor okkara, veit at vit eiga einki at bera í munnin nú hálíðin stendur fyri durum. Tú, sum sendi ravnin við fødi lil lænara lín Ali í oydimørkini, lú ert tann sami Guð í dag. Tú mær, míni kæru born. Harri eg sleppi tær ikki, fyrr enn tå væl- signar tey og lýsir upp fyri teim- um, so svongdin, ið tey bera í sær, nú tey fara til songar, still- ast. Lat tey koma at kenna jóla- gleðini her við mær, teirra armu móðir. Eg vildi fegin latið hjartablóðið fyri tey, og tín kærleiki er slorri enn móður og faðirs kærleiki. Tílt blóð runn fyri okkum, og tå aldri ley, ið bygdu lív sítt í trúgv á teg. Harri, eg veil, al ivin so mangan notraði í hjala mínum og trokadi seg ímillum meg og teg og lok lína signing frá mær. Harri, hjálp“ mær at:sigra yvir ivanum og gev mær hina føstu trånna, ið flytur fjøllini, Harri, eg vil sigra, eg orki ikki at tapa, eg orki ikki at síggja børn mini Harri, eg saman sveik líða neyð og svongd. sleppi tær ikki, fyrr enn eg sigri og kenni trúnna fylla hjarta mill — tå veit eg, at hjálp tin finnur okkum,< Hin titrandi = móðurroddin lagdi. Men hon varð við at halda tær follaðu hendurnar móti himli. Tað var sum allir máttur sálarstyrki andaði hennara og ål í tognini frá teim vriggjandi hondum —: Harri, eg sleppi tær ikki, fyrr enn tú vælsignar meg. Bornini kendu sum ley vóru har úti í Eysturlandi, taid patrikurin Jákup við Harran. Tøgnin valdaði, og ley smáu hjørtuni lilraðu. Tá ljóðaði tað gledissterkt og eymt frá leirri ynglu døtrini: »Takk, góði Jesus, at tú lat seg bardist mommuna vinna! Góða mamma, eg så Jesus pápan seta ein sliga niður til okkara, og har ljósir einglar við veingjum.c armarnar vóru nógvir Hon fór og legði um hálsin á mommuni. Marjunnar hendur signaðu. Í heitum orðum lakkað hon Har- ranum, al hann hevdi hoyrt bon hennara. Hon ivadist ikki í, al hon hevdi fingið svarið gjognum lítlu dóltur sína. Tey reistust av knoum kring tað lítla runda borðið. Hetta borðið hevði sína sogu. Tess soga var ein halgisoga: Marjun hevði fingið lað frá daddu síni kvoldið fyri, hon giftist. Og áðrenn hon fór í kir- kjuna at vera vígd, fór hon innar í slovuna, bordinum og bað Harrans sign- hon neig niður við ing í lí nýggja lívinum, skuldi u. Síðani lå hon hvort kvold, tåiO hon kendi byrja hevði seg eina og lunga í huga, leitað sær f einrúm og nigið við hetta borðið, ið var vorðið eins og eitt allar fyri hana. Í tonkunum og hjatanum tað Guðs altar. Men hennara blúgv- ni yvir fyri tí alt valdandi sylti skírdi hon henni at: nevna borðið við hes- um heilaga navni yvir fyri menn- iskjum, ið komu innar Í stovuna. bert eina ferð, eina hon við Ílon hevði ferð, láið bornunum í bon fyri teirra sjó- lætna faðir, nevnt borðið við hesum navni og sagt teimum, al tað var eins heilagt fyri henni og kirkjan og hill vígda altarið. høvdu var samlað 3 Hennara tår og bønir vígt tað til eina kirkju og Guðs altar í teirra heimi. — — — Tey leitaðu sær trygg og glað til songar tað kvoldið. Hóast ikki svoni gleðibros á barnanna kinn- um, bros, ið ikki kunnu keypast við gulli, bros, ið mong, mong rikmannabørn, ið íkki hava vitað melt leikaði Í av nøkrum troti og sakni, aldri hava ált, yvir al hava kent Harran hjá sær. sælubrosini gloymir ikki tíni. Vit leggja lív fáa loyvi at síggja Guð. Hvort kvold, áðrenn tey fóru al leggjast, samlaðist hon við okkara í tína almekligu hond. Á góði Guð, her kring meg liggja teir elskuligu dýrgripir, tú gav Tað vóru nakrir dagar enn til jólar. Veðrið hevði sum sagt verið vánaligt, vidhvørt ódnarveður at kalla alt heystið og inn í veturin, so hann var runnin. Men nú var hann farin at:blíðka teir seinastu dagarnar, og menn vænladu tað fór at verða sjó- veður næsta dagin. Heima hjá Marjuni og born- um hennara var ikki vorðið betur, men svangligari fyri hvonn dagin. Tey høvdu einki haft at liva av leir seinastu dagarnar uttan tað sindrið, tey hovdu fingið við al avreitt fjøður — fjødur úr dýnunum. Fjødurin var lætt og bilig, og tað metladi bert lítið, id fekst fyri hana. . Tað, ið eftiri var av fjøður, kundu tey ikki avreiða, uttan at: tey komu al liggja kold og um hin síðsta fjodurin eisini fór í handilin, fingust ikki mong oyruni fyri hana. Men tey hovdu mótið. »Harrin vildi vist hjálpa, lá lími kom uggaði ið ley yngslu við ikki mist ið hansara mamman, lá tárum í eygunum spurdi eftir bita. Hin elsti sonurin var tolv ára gamalur. Hann var raskur og ágrýtin. Men arbeiði var einki at fáa, og á bál slapp hann ikki. Hann hevði so mangan, tå ið úlróðrabálarnir fóru av stað, gingin á slonna fyri at biðja lova sær við. Men sum oflast hevdi hann annaðhvort ikki fingið svar ella verið vislur burtur við: vil eru mannaðir! — Sum væntað varð úlróðru- veður. Sonur Marjunnar var farin tidliga upp og oman á stønna fyri al biðju lova sær við. Lít- Harrin heyði hoyrt andi á, al bon leirra, at hann vildi sleppa við. Eingin hiti var inni al hava við, men hann skuldi nokk halda út, til ivaðist hann ikki í, hann kom aftur at landi. Tá kundi mamman kóka høvd og keypa mjol fyri peningin, hann fekk í pari. Al nakrar drýlar var skjolt gjort. baka Hugurin var ljósur og lættur, tå ið hann kom oman á stonnu. Men hann gekk frá báli til bál og allir vóru mannaðir! Kraftaleysur og vendi hann heim aftur. Gråtandi vónleysur (veitti hann seg á seingina. Mamman skilti, hvussu ging- ist hevði. Ion streyk honum eymliga og froystundi yvir hovdið, men hon orkaði einki orð at tala, tí henni slóðu tår í eygum og bylgjaði grátur í barmi. Eisini hon kendi eitt hop bresta, ið hon hevði lilið so fast uppá. Men hesin dagurin gekk við at kvoldi. Hon hevði latið la síðstu fjødrina í dýnu síni í handilin fyri eitt sindur av mjøli. Um kvoldið fóru børnini leita sløddust sær eftir eftir oman á slød at fiskahovdum, ið hjá summum bátum. Tey funnu so frætt, at tey høvdu til nátt- urða og dogurða næsta dagin. Tað var tollaksmessudagur. Bornini »undir Líðs vóru logst. Hesin dagur hevdi verið tann svangligasti, tey hovdu livnð Men tey bóru svongdina í undi“ unnarverdum toli. Vónin til Harrans lyfti gav teimum megi teimum uppi. 16 t6 gråtid seg | og helt yngstu hovdu svøvn. Tey dugdu ikki at hugsa og áttu ikki sálarstyrkinu og viljan at stridast ímóti trongdini at gerast mett. .. Mamman sat einsamøll uppi eftiri og royndi at doyva Sorg sina vid al pjøka um klæðini Tað var undi hjá teim smáu. hon hevdi dugað unnarvert sum at:fingið burtur úr, skoytt saman og lappað aftur. Altid hevði hog |