týsdagur 3. januar 1933síða 2

Móðurmál. »Modersmål er vort Hjertesprog, kun løs er al fremmed Tale, det alene í Mund og Bog kan vække et Folk af Dvale.c Soleiðis lann maður, sum av mongum verður mettur yrkir sum bin storsti danski yrkjari.— tóm manni N. F. hetta orð, sum annars mong ein yrk- Fyri hesum Grundlvig var ikki ing og mong ein tala er. Eyri honum var tað grundin, hann bygdi alt sítt lívsverk á. Og nú á døgum er lad vorðið so, al móðurmálið er størsti halgi- dómur ein upplýstur danskari ið tað nóg nógv, er lítil í hansara eigur, og tann, ikki virðir eygum. — Í donskum skúlum er sjálvsagt móðurmálið grund- arlagið, hará skal allur kunnleiki byggjast, og á tí verður oll tala ford. Í danskari kirkju er lað | sama galdandi, lala (prætika) messa, bøn og sålmasangur, alt er å donskum måli — og hvussi skuldi tað kunnað hugsast ødr- vísi?! Tó tað hevur ikki allar tíðir verið so har. Tað var ein tíð tá danski mál varð vannvirt í Danmork, lá teir lærdu skrivuðu taladu latin, tey »finu« franskt og OX > vesin, lyskt. Sjålvt Holberg hevur alt tað, sum hoyrdi til soldåtar- So av skriftum nog í sínum ódonskum orðum. al ein má spyrja: >Hvussu hevur so verið hjá hinum ?« Her uppi hjá okkum, sum, lá vit sleptu ti latísku messuni Í ti luth- katólsku kirkjuni, fingu ta kirkjuumvolingina, varð tað so, at vit fingu alt kirkjuligt í donskum máli: ersku Donsk tala a prestum, sum í hvussu er vóru lærdir í Danmork, danskir sålm- ar, danskar bønabøkur og seinri danskar lestrabokur (postillur). fingu vil Í tí verðsliga lívinum hinar donsku tólkavísurnar (Peder Syv), Olgars og Karla- magnussar krynikur o. s. fr. At alt hetta danska hevur haft ein Oføran týd fyri okkara | fólk er lætt al a og einki al | undrast yvir. | Okkara egn edir livdu å | fólkamunni, og t tey so við | og við vórðu sl ði upp her | og har, vórðu ið at: vera | nakað fyri seg | ley vóru | ikki prentaði, kki í bók | sum hvor maði | Heima lærdu vp mamma born síni at lesa donsku | bókum, sum vóru, og í kirkjuni | ljóðaði donsk tala, og ve sung- | nir leir gomlu donsku sálmarnir úr Kingo og Pontoppidan. Sang- | urin var soleiðis, at tey sum | seinri vóru von við sálmar av | Á R . | Grundtvig og ødrum nyggjum | Í yrkjarum, sungnum við orgul- | . , . …” | spæli afturvid, hildu tað ljóða | ; : | — lat okkum siga óharmonisk. Men tey sungu við eini innarlig- heit, sum vísti, at hesin sálma- sangur var ein partur av teirra andaliga lívi. Her vóru tey við, í hesum sálmum livdu ley, og teir vóru á teirra varrum í deyða- Teir menn á stundini sungu útferð og á heimferð, sum bon til Gud tøkk til hansara fyri góða veiðu um góða ferð og um og fyri at hann hevdi ført leir aftur til heimið og tey kæru, sum heima í ollum góðum heim sólu. — Og líðin gekk, og vit fingu Foroyum; hált mál skúlar víða hvar í alt gamla, at > men varð á lann við tað framvegis danskt varð einaráðandi, eingin Og í komu so við og við leir umskiftan har. kirkjuni nýggju < 55. sálmarnir inn og teir gomlu fullu burtur men alt fram- vegis á donskum máli, eingin umskiflan heldur har. Ogein mannsaldur fór, og nær- um tveir. Føroyskt mál kom inn í barnaskúlan, tað kom inn í læraraskúlan, so eingin fekk loyvi at vera lærari í Føroya almenna skúla, hevdi hann ikki sítt læraraprógv í foroyskum máli. — — — Og í kirkjuni — — langt um leingi komu vit so langt, at lað varð loyviligt at fáa móðurmálið at hoyra innan fyri kirkjudyr onkumtid tá ymsar treytir vóru loknar. Men tíðin stendur ikki í stað, og nú eru vit komni á mál — lað vil siga: um vit sjálvi vilja verða tað! Nú kunnu vil, um vit hava ein foroyskan prest, fúa fullu foroy- ska gudstænastu hvønn halgidag. Nú kunnu vit hoyra orðið lisið og talað á okkara egna máli, nú > ljóðar bønin á tí máli, sum er og må vera hvonn føroyings hjartamål, og fram um alt sang- urin, lívsnervan í gudstænastuni ljóðar á hesum sama hjartamåli, sum skaldið so ógloymiliga vak- urt og manandi hevur sungið um: >Tú mást bæði uti og heima, dyrt sum reiðargullið goyma, væl titl móðurmál. Djåpt í tínum egna barmi, bæði í gleði og í harmi, ljóði føroyamål.« Higartil hava vit, tá foroysk gudstænasta tær fáu ferðir hevur verið, sungið okkara foroysku sálmar, originalar, ella umsettar, við leim kendu logum, og skam fái ikki eru vokur; men fyrsta jóla- hann, sum sigur, at hesi løg g kvold í år fingu vit nakað annað at hoyra. Tá ljóðaðu aftur tey gomlu logini, tey sum fedrar okkara hava sungið í kirkju og heima, á úlferð og heimferð - sóða »hoyri fyri veiði I takkarsong frå båtum ljóða< Men harmonisk nú ljóðaðu tey ikki longur: mjúk! sveipaðu tey seg um ley gomlu ordini um »barnid, føtt heri foldum å«, hann sum bar boð um Guds miskuan um Guds dýrd og hansara navn og æru, sum stendur, sum land alt legð- isl ovdi«, »um høga holl og lúga ein kemur al skaldið Petter Norðlandi lon skal vikja« — hugsa um stóra Dass, sum uppi í syngur um Gud, sum letur hav slora bera menniskjunum sitt 10 ríkidomi. Lagið er lað sama, andin er tann sami — og so lað velduga »Halleluja halleluja« sungið av teim mjúku blíðu kvinnurøddum og djúpum bleytum mansbassi vakurt! — Tað arbeiði, sum er lagt nið- ur í lað, at fáa savnað og bjargað hesum gomlu sålmaløgum, dugir væl fáur at meta, men bara tað at hoyra nakað av sínum arbeiði sita í kirkjuni sjálvur og borid fram hetta jolakvøld var tað íkki stríðið vert? Þa A eet a h á UMMM, BALSLEV & G00S TLF. 20 & 237 THORSHAVN TLF. 20 á 237 RIXIXIXIXIXIXKIXIXX1X{*{X1X{X{X{X{€{X|£{£{}{{X{1}{}}1X} Trælast en gros & en detail. Altid stort Lager af alle Bygnings- materialer til billigste Priser. BI. a. sælges Mursten til 10 Øre pr. Stk. Í »Dimmalætting« fremtræder en lojerlig Fremtoning, der næv- ner sig ,]. S. P.S. listiske Evner er kun rent mini- Mandens sti- male og hans Sprog skont Dansk Men hvorfor dog ikke rette paa de - ligesan elendigt. allerværste Bommerter, inden de kommer i Trykken. Det er dog kun en Pligt man ved el Blad har mod sine politiske Medarbejdere. Os synes det at være Synd for Manden og for Partiet al blive sat i Ga- bestokken. For er man Journa- list, man man kunne skrive, og et Blad maa ikke i sine Spalter lade sit Parti blive repræsente- af Mænd, Evne til at skrive et forstaneligt Hvad et Par Linier som disse: >. og i Social-D. til H. hvor han skriver fra en af hans ret der mangler al Sprog. siger man til saa kiggede man fra I. Vælgerne Danbjørg, Agilations-Dage Nordenfjords . . Q. S, VV... „í Naar J. S. P" siger om »Førova Social-Demokrat«, at Hladet er en »Søn af Selvstyre- arliet«, saa er han paa »vilde Veje«. Det er paa Tide, at de o Parlier, Selvstyre og Sam- band, samt deres Kandidater older op med at tale om for- modet Faderskab til »F.-S.-D.«, Vi vil i Fremtiden prøve paa at vise, hvis Søn »F.-S.-D,« er, og Barnet er ikke uægle, det kan I stole paa! — Spurningar. Harri blaðstjóri! Eru tygum mentur at gita I: ålur? f 5 I. Hvussu ber tad til, at hetla bvrådi0, sum nú er líka við at ysign åmen«, hevur vidtikid al løna tí hjálparlærara, sum Í 3 mánaðar ein hálvan, skal koma til Havnar skúla, soleiðis: 100 krónur um mánaðin, um hann verður úr Havn, og 100 krónur og frítt hús at búgva í, um hann verður av bygd. Er lað fyri at fáa drigið lærarar av bygd higar í størri tali enn? Nær fer lað at vera nóg mikið avgjørt við at staðni frå til oll pláss her í Havn, tá fólk higani er at fáa og er brúkandi? I. Nær og sela menn aðra- er tad vorðin siður | FE. tur rr Ah ur tur aa ta ar a" II ITIL IFLU al seta ummæli, sum menn hava fingið fyri teirra starv, L. d. sum lærarar, í offentlig blød? er tað ikki nakað „indiskret“? Sig mær, hvat halda tygum harra yvirlærari Poul Jensen sigur, tá hann sær, at ummæli, sum hann hevur givið, er komið upp å ikki plægar honum at dåma slíkt! prent? Tað er okkum 6møguligt al tað byráðið, nú at ikki gila gálurnar, lí sum lygum siga »sigur åmen« er so víst, tess vis- dómur av al mennum manni. Men logið sær tað út meiri lagið Vil kunna siga frá. Við hvort hevur granskast enn tað ljóðað, at leir sjálvsagt taka ein Havnamann fram fyri aðrar, og viðhvart — — ja, so spyrja bædi lygum vil. Al Havnar skúla neyvan er glaður við al síggja tað ummæli, hann hevur givið, verða selt í alment lí tað lík- (9) ( 8 okkara æraði kollega við blað, ivast vil ikki í; isl honum ikki, um hann var lað. Blaðst. Jólatræ . Julen har bragt velsignet Bud, nu glædes gamle og unge. ... Soleiðis Ingemanns sjåldsama vakra jolasålmi, kann ljóðar í henda vakrasta, mest ekta barn- liga av leim ollum. Jólini eru jú barnahøgtidin, hoyra vit altid, tað er, ini Í nettupp ikki eru fyri bornini, sum oll gloyma, at jól- sínum djúpasta tydningi ley duga ikki at koma inn um lað tað ikki vivið vinna til ultasta skalið, er bornum al inn kjarnan. »Nu glædes gamle og unge« — Eisini fyri tey gomlu er tann beinleiðis barnahegtíðin, eisini tey teimum verða sum børn á jólum, tað givið at kunna líkasum gloyma oll tey farnu árini við teirra trupulleika, stríði er og droyma seg aflur í og strevi barnaårini fyri eina stund. Tit skuldu sæd øll tey gomlu andlitini stråla sum barnaandlit, tá jólatræið var tendrað og oll hesi gomlu menniskju dansaðu runt um træið, meðan teir gomlu jólasálmarnir vórðu sungnir, og tønleikurin ljómaði. Tað var ein ógloymilig stund fyri tann, sum var við. »Frelsens Hær« her í Havn eigur takk fyri, at tey samla (ey gomlu og leimum eina bæði álvarsama og stuttliga stund. Her var einki, nakran hátt hevði dám av »propaganda« geva sum á | smaðkaði av nokrum sek- ella teriskum, — her var gaman og álvara so væl samansett, at: her var nakað fyri oll. Har var boðið ollum choco- Inda, kaffi ellu le og køkur av ollum slogum. Seinni bóru born ymist góðgæti og bjóðaðu ollum. Og so spældu tey, sum vóru ley børn, ymis spøl, — her kann av sønnum sigast, al fyrr var stirvin og tungur, hann lættur, »hann, sum var hann var ungur.“ so sun Ein gamal maður. Fiskeri. Amtet har vi faaet til- et Eksemplar af en af Søfartsministeriet Samling af islandske Bestemmelser vedrørende Fiske- riet m. For enhver, der er interesseret i Fiskeri ved Island, Fra sendt udarbejdet Love og V. og det er jo de fleste af vore Landsmænd, vil det have Be- tydning at være Ejer af denne lille Lovsamling, og vi vil redvillig være til Tjeneste, om be- nogen kunde ønske del. Eitt barn er okkum borið, ein sonur okkum givin!“ Av teirri orsøk, at ørindini í hesu yrking, sum stóð í seinasta blad okk- ara, vóru komin í blund, prenta vit hana upp aftur. Mítt hjarta var griðleyst og miðleyst mítt stig, tjaðkuði friðleyst, er » eg fann ongan frið! A gudvigdum tindi eg trúði, g eg stóð, tå hoyrdi eg ringdi eilt fagurt klokkuljóð: »,Eitt barnið er borið“ til Jarðarríkis frið, og hvussu enn er vorðið til hetta barn tå bidj!« Eg niður á túgvu í bønini neig: »Å barnið eg trúgvi, sum her niður sleig. Nú tå ert mitt álit, eg komi til tin, hjá lær er tað sáligt, min !« tin friður er Men eingin kom friður, ei gleði eg fann, Kø (veitti » sårt gråturin rann! neg niður, Bráll upp varð eg rivin, blítt ljóðar ein rødd: »,Ein sonur er givin,“ oll sár verða grodd, um tú bert vill trúgva, hann krossdeyðan leið, so at tå kansi búgva hjá honum ævisskeið!a Tá friðfulf seig niður í hjarta mítt trúgv, mær sælssli friður í barmi lók búgv! Hvat kenslurnar siga tad sakar meg ei, um kiokkurnar tiga, um forfør er leid! Pí orðið er grundin, eg nú byggi á, 0, sæl var tann stundin, tá sonin eg sál Ei barn kundi bjarga mær úr mfvi neyð, tå synd mín var fargað sum droyri alreyð! „Ein sonur er giving, tað tann sonur er blivin eilti mær logn, mín dýrasta ogn! Petur Ásgarð, í