týsdagur 19. mars 2002síða 9

16 Nr. 55 - 20. mars 2002 Nr. 55 - 20. mars 2002 17 – Øll tey lyfti, vit hervið hava bund- ið okkum til, kunnu vit loysa fyri 116 milliónir, segði Jóannes Eid- esgaard á tíðinda- fundinum týs- morgunin POLITIKKUR Eirikur Lindenskov Javnaðarflokkurin hev- ur gjørt útrokningar, sum vísa, at eftir fýra árum økjast útreiðslur- nar av teimum vallyft- um, flokkurin gevur, við 194 milliónum krónum. Men av tí at skattainntøkur lands- kassans eisini økjast av hesum, verður nettoút- reiðslan »bara« 116 milliónir krónur. – Hetta kunnu vit bera saman við, at sit- andi samgonga hevur økt útreiðslurnar á fíggjarlógini við 950 milliónum farnu fýra árini, so hetta skuldi ikki verið nakar trupul- leiki, sigur Jóannes Eidesgaard. Flokkurin hevur gjørt eina ætlan um, hvussu útreiðslurnar skulu økj- ast tey fýra árini í kom- andi valskeiði. Íløgur til ellis- og røktarheim verða frá landsins síðu 20 milli- ónur um árið, tilsamans 80 milliónir. Eftir gald- andi lóg er landsins partur 50%, meðan kommununnar partur eisini er 50%. – Vit eru greið um, at hetta kann gerast trup- ult hjá kommununum, og tí ætla vit møguliga at broyta skipanina, segði Jóannes Eides- gaard á tíðindafundi- num. Hóast land og komm- unur býta íløgurnar til røktarheim, so er tað landið, sum rindar allan raksturin. Javnaðar- flokkurin metir, at út- reiðslurnar til rakstur økjast 15 milliónir um árið, tilsamans 60 milli- ónir alt valskeiðið, har landið ber allar útreiðsl- urnar. Annar stórur útreiðsl- upostur av vallyftum Javnaðarfloksins er tví- faldaða barnsburðarfar- loyvið við løn. Hetta fer at kosta landskassanum aðrar 60 milliónir eftir fýra árum. Javnaðarflokkurin legði uppskot fyri ting- ið herfyri um at fáa í lag ein systkinaavsláttur, so at fólk við fleiri børn- um einans skulu gjalda fult fyri fyrsta barnið. Hetta uppskotið fall í tinginum, men er hetta millum tey mál, sum Javnaðarflokkurin ætlar sær at fremja í komandi samgongu. Men flokk- urin lovar, at hetta ikki fer at føra til øktar út- reiðslur fyri kommun- urnar – hóast kommun- urnar hava tikið yvir barnaansingarøkið – so ætlar Javnaðarflokkurin at landið skal bera øktu útreiðslurnar av hesi skipan, sum flokkurin sigur er 10 milliónir um árið. POLITIKKUR Eirikur Lindenskov – Politiskt forstáilsi er bæði frá danskari og føroyskari síðu, so tað skuldi ikki ver- ið nakar trupulleiki at fing- ið sjálvstýrismálið avgreitt gjøgnum summarið, segði Jóannes Eidesgaard á tíð- indafundinum týsmorg- unin. Javnaðarflokkurin ætlar, at gerast skal ein samveld- issáttmáli millum Føroyar og Danmark, sum verður karmur um nýggju skipan- ina, sum verður ein politisk avtala millum londini. Samveldissáttmálin skal fráboðast ST, og merkir tað, at báðir partar altjóðarætt- arliga eru bundnir at halda sáttmálan. – Sáttmálin hevur m. a. við sær, at ongar forðingar verða fyri yvirtøkum, talan verður ikki um eina »dele- gatiónslóg«, har Danmark kann taka rættindi aftur og løgtingið verður hægsti myndugleiki føroyinga, sigur Jóannes Eidesgaard. Javnaðarflokkurin sigur eisini, at í sáttmálanum skal greitt standa, hvussu farast skal fram, um vit ætla okk- um úr ríkinum, men Jóann- es Eidegaard leggur dent á, at samveldissáttmálin als ikki hevur fullveldi sum endamál, eins og íslendski sáttmálin hevði á sinni. Jóannes Eidesgaard sig- ur, at nýggja skipanin mill- um Føroyar og Danmark kann vara í 20 ár, ella í 50 ella 100 ár. – Men vit eru sjálvandi noydd at tryggja okkum, at mannagongdin verður stað- fest, um Føroya fólk eina- ferð ger av at fara úr sam- veldinum við Danmark, sigur Jóannes Eidesgaard. Hann nevnir møguleikan, um Danmark einaferð í framtíðini verður ein inti- greraður partur av einum evropiskum samveldi, so kann tað verða ein fyrimun- ur fyri Føroyar at verða utt- anfyri. Spurningin um donsku grundlógina heldur Javnað- arflokkurin ikki verða nakran trupulleika. – Vit hava hoyrt tey, ið tulka hetta so fundamenta- listiskt, at tað ikki ber til at gera eina samveldisavtalu, hóast vit eru í sama ríki. Men hetta er eingin trupul- leiki. Tað ber væl til at gera eina politiska avtalu, sum Javnaðarflokkurin hev- ur gjørt eitt valupplegg, ið greitt skal vísa veljar- anum, hvat hann fær burtur úr at velja Javn- aðarflokkin POLITIKUR Eirikur Lindenskov – Vit hava hesaferð valt at gjørt eitt ítøkjuligt valupplegg, til tess at borgarin púra greitt skal vita, hvat hann fær burt- urúr, um hann velur Javnaðar- flokkin til valið komandi. Hetta segði Jóannes Eides- gaard, tá hann í gjár legði fram valskránna hjá Javnaðarflokk- inum fyri fjølmiðlarnar. Javn- aðarflokkurin legði fram eina skrá, har tann ovasta yvir- skriftin snúði seg um eldra- politikk. Jóannes Eidesgaard segði, at hesi mál eru tey, sum flokkurin leggur størstan dent- in á. Flokkurin hevur ikki øll málini við í hesi skrá, men hetta eru tey, sum flokkurin heilt vist fer at fremja, kemur hann í samgongu. Flokkurin bindur seg til, at skapast skulu 160 nýggj ellis- og røktarheimspláss í komandi valskeiði. Eisini skal skipast ein døgnrøktarskipan, og pensjónin skal hækka til 10.000 krónur til stakar pen- sjónistar og 16.000 krónur til hjún. Næstovast á breddanum hjá Javnaðarflokkinum er ríkis- rættarliga støðan. Flokkurin leggur dent á, at sjálvstýrislógin er tann savn- andi loysnin, sum um 60% av fólkinum tekur undir við, og tað verður ein skipan henni lík, ið flokkurin fer at virka fyri. Hon skal m. a. innihalda, at Føroyar og Danmark í ríkis- felagsskapi verða javnsett sum lond, og at henda nýggja av- talan, sum greitt skal áseta rættindi, skyldur og møgu- leikar, skal fráboðast ST. Burtur við bíðilistum Á heilsuøkinum bindur flokk- urin seg til, at bíðilistarnir á sjúkrahúsunum skulu burtur. – Tað kann als ikki góðtak- ast, at fólk skulu bíða í fleiri mánaðir eftir at sleppa til skurðviðgerð, segði Jóannes Eidesgaard, sum segði, at ein handlingsplan skal gerast, so bíðilistarnir fáast burtur eftir einum ári. Flokkurin ætlar eisini at styrkja uppvenjingina eftir sjúkratilburð, t. d. at fólk eftir heilabløðing ikki verða send av landinum til uppvenjingar, tá vit bæði hava útbúgvið starvsfólk og fysisku karmar- nar til at hava uppvenjingina í Føroyum. Annað mál á heilsupolitiska økinum hjá Javnaðarflokki- num er at fremja fólkaheils- una. – Vit skulu røkja heilsuna við t. d. at skapa arbeiðsum- støðurnar soleiðis, at fyrilit verða tikin fyri hesum, segði Jóannes Eidesgaard, sum vísti á, at vit skulu verða meira til- vitað um heilsustøðuna. Hann segði, at serliga menn ofta koma illa fyri, tí hetta ikki verður tikið í nóg stórum álv- ara. Hann vísti á, at vit á tann- heilsuøkinum veruliga hava gjørt nakað við tað, at børn frá 0 til 16 ár regluliga verða kannað. Hetta helt hann verða góða fyrimynd. Á eldraøkinum heldur Javn- aðarflokkurin, at tey eldru sum longst skulu kunna búgva í egnum bústaði. Vit skulu eis- ini skapa eina smidliga skipan, tá tey fara av arbeiðsmarknað- inum, t. d. við at tey partvís kunnu verða pensjónistar, meðan tey partvís arbeiða. Skipast skulu eisini menn- andi tilboð til teirra í gerandis- degnum. Eitt ára barnsburð- arfarloyvi við løn Á familjupolitiska økinum sigur flokkurin, at familjan skal hava rætt til bústað fyri sámuligan prís. Flokkurin er í ferð við at gera eina ætlan, har farið verður undir at byggja øðrvísi bústaðir. Barnsburðarfarloyvi, sum eftir galdandi skipan er eitt hálvt ár, verður longt til eitt ár við løn, eins og at skipað verður ansingartrygd, t. e. at øll børn, sum eru eitt ár ella meira, hava krav upp á eitt stovnspláss. – Tá barnsburðarfarloyvið verður longt við einum hálv- um ári, so tekur hetta eisini trýstið av tørvinum á plássum. Tí er tað realistiskt at binda seg at veita øllum børnum ansingarpláss, sigur Jóannes Eidesgaard. Menningartarnað og fólk við fysiskum breki skulu hava betri møguleikar at koma út á arbeiðsmarknaðin. Javnaðar- flokkurin fer at binda seg til at skapa í minsta lagi 50 vard størv til hesi fólk og 30 nýggj búpláss. Á ungdómspolitiska øki- num sigur Javnaðarflokkurin fyrst og fremst, at vit skulu hava ein góðan skúla. Skapast skulu 50 lestrarbústaðir, ann- aðhvørt sum kollegiurúm ella sum íbúðir. Flokkurin leggur eisini dent á, at virkis-, ítrívs- og mentunartilboð skulu verða fyri øll ung, eisini tey, sum ikki fara bókliga vegin. Verkafólkið greið setanarviðurskifti Verkafólkið skal hava greið setanarviðurskifti. – Tað er stór skom, at fólk, sum t. d. verða sett í starv á einum fiskavirki, ikki hava krav upp á at fáa alt at vita um rættindi og skyldur, og at starvsviðurskiftini annars verða greitt avtalað, sigur Jó- annes Eidesgaard. Flokkurin sigur, at øll skulu POLITIKKUR Eirikur Lindenskov Javnaðarflokkurin ætlar at hækka arbeiðsmarkn- aðargjøldini, sum í dag eru 2.0% til 3.5%. Í dag hava vit trý arbeiðs- marknaðargjøld: Gjaldið til Barnsburðargrunnin, Samhaldsfasta og Ar- beiðsloysisskipanina. Javnaðarflokkurin skjýtur upp, at vit eisini fáa eitt gjald til Arbeiðs- marknaðarútbúgving, AMÚ, sum skal fíggja út- búgvingskeiðsvirksemi hjá verkafólkinum. – Í Føroyum eru vit so bangin fyri arbeiðs- marknaðargjøldum, men bera vit saman við Dan- mark, so eru arbeiðs- marknaðargjøldini í Dan- mark 9%, meðan tey í Svøríki eru um 12-13, sigur Hans Pauli Strøm, tingmaður Javnaðarfloks- ins. Gjøldini skulu sambært J av n a ð a r f l o k k i n u m hækkast soleiðis: Javnaðarflokkurin sett skjøtil á valstríðið: Veljarin skal vita hvat hann fær frá Javnaðarflokkinum Vallyfti fyri 116 mió Samveldissáttmáli millum Føroyar og Danmark Arbeiðsmarknaðargjøldini verða 3,5% 2002 2005 Barsilsskipanin 0.25% 0.25% AMÚ 0.00% 0.25% Samhaldsfasti 0.50% 2.00% ALS 1.25% 0.75% Gjøld tilsamans 2.00% 3.50% Kristian Magnussen og Katrin Dahl Jakobsen, tingfólk Javnaðarfloksins á tíðindafundinum gjáramorgunin Mynd: Jens Kristian Vang – Vit hava gjørt eitt ítøkjuligt valupplegg, til tess at borgarin púra greitt skal vita, hvat hann fær burturúr, um hann velur Javnaðarflokkin til valið komandi, sigur Jóannes Eidesgaard, formaður Javnaðarfloksins Mynd: Jens Kristian Vang Hans Pauli Strøm og Dan R. Petersen, tingmenn, Eyðólv Dimon, floksskrivari, og Henrik Old, tingmaður Mynd: Jens Kristian Vang Sambært Jóannes Eidesgaard, so kann sjálvstýrismálið verða loyst í summar... Mynd: Jens Kristian Vang C M Y K 17 16