týsdagur 11. apríl 1933síða 3

TEA f Afturhaldið .Føroyatidindi”. „Argus“ kapitalistar. Afturhaldið er sjáldan ein samfeld heild. Tað er tað heldur ikki her á landi. Her eins og aðrastaðni greinast Ind, og tykist hvor greinin í summum syftum at toga móli hvorji aðrari, so finst tó aftanfyri høvudsnevn- arin, hvar ið skilnaðurin og meiningamunurin hvorva. Hesin felagsnevnarin fyri teim ymsu greinum afturhaldsins er verj- anin av teirri kapitalistisku skip- anini. Tá ið talan er um hogg at hesari skipun, hverva lvi- drállur og ósemja um leir ymsu stýris- og framfarsháltar í aftur- haldinum, tá bert einans eitt, ið ræður, og lað er, at allir afturhaldsins stridsgarpar fylkj- og er ast al bæsa tí herviliga fíggind- hættir sær at bróta friðhalgið. um anum, ið »labugardin«, kapitalistskipanina. Sjålvstyrid og sambandið eru greinir í afturhaldinum. Hesar greinir hava nú í eitt stutt mannaminni togast hvor við sínum málgagni, >Tingakrossic og »Dimmalætting«. Henda teirra togan hevur tíðum verið harð- liv, so hardlig, at ein skuldi valla trúð, at: hesir flokkar vóru politiskir broður og stríðsfelugir fyri teirra pápa og harra: verj- anin av tí kapitalistiska stýris- lagnum. Nú, lå ið harrin og pápin stendur fyri skolum, vaknar teirra lænara- og sonarkensla, i og lata teir gamalt vera gloymt, saman af taka hendur berja niður hin >reyða figgindan«, socialismuna, ið vil taka teirra øldsrgamla harra, kapitalistskip- anina, av fótum. Til hetta teirra sonarbragd er luð hent at hava tað annan eitt særligt málgagn — ber so illa til at hvønn um hålsin f teirra gomlu mål- taka vagnum. Soleidis er okkara heiðraða Suðuroyar blað komið til ta »heidradu« uppgávu hvønn »Olgars« leygardag at bera ål høgg móli javnaðarmonnum, arbeiðarum og lí minna mann- 5 inum, ið nåltårliga fylkjast í lí flokki, hvors høvudsuppgåva er teim fullan heilan samfelaginum við al taka at veita og rætt í føtin undan stórmannaveldinum, teirri kapitalistisku skipanini. Tað er athugaligt at síggja, hvussu sjålvstyris »nevid«, sam- bands >n-iðg, »Årgus« og aðrir høggum bera hvor av ødrum Í móli småmanninum og javnað- armonnum. Eingin Musolini, Hitler ella aradiktatur lyst at binda og basta amerikanskur røv- hevur sýnt ídnari hug og figgindan enn hesir huldumenn afturhaldsins. Viljin er heitur hjá rámu stríðsgarpum, men tað er hesum synd al síga, al evnini standa mál við viljan. Mangt og mikið í teirra orðabraski er stuttligt. Taka vit t. d. »Føroyatidindi« beinleidis »Årgus« grein í nr. 13. Inni- haldið í hansara »Betragtninger« hóskar væl til undirskriftina, tá ið vil leggja eina foroyska merk- ing í hana, so argur, hopileysur 5 og ólumdur í skapi hesin >Ar- gus« er. Vit loyva okkum at taka nøkur brot úr hesi grein, ið sýna ta einfoldigu sjúlvgóðsku blindu uðarmonnum, arbeiðarum, smá- og la ødina móli javn monnum eins og lærarunum, ið hætta nerta við lær »ukrænkelige Samfunds Støtter« her til lands. sær ál Sum framhald av greinarinnar inngangi, ið er ein dopur sorg- | SUÐUROY arklaga yvir, hvussu ill og beisk korini eru hjá okkara keyp- monnum og útgerðarmønnum, lov- hevjast hann í vextasuc Í prisan av hesum »uegennyllige Samfundsstøtter«: >. . . men det maa siges lil Redernes Ros, at de ikke har lagt Hænderne i Skødet og opgivet Ævred. De har taget Stødene som de kom uden at klynke videre med sejg Udholdenhed, i Erkendelse af, at Stands- ning i Fiskeriet ikke alene vilde være en Ulykke for dem selv, men for hele Landel.c — Eingin »klynken«, men »sejg Udholden- og arbejdel en hed« rópar harra »Argus«. Okk- um tykist ikki at hava hoyrt annað enn klagur, ankan, »klyn- ken« og neyðarróp til hitt al- menna, løgting og stut, síðan kreppan kom. Tað vóru ikki smápengar, hesir góðu harrar bóðu um, minni enn milliónin dugdi ikki. Og heldur hann framm: >. Under disse For- hold maa man forbavses over den smagløse Maade, hvor- paa enkelte Personer mundtlig og skriftlig agiterer for al saa Splid mellem Arbejdsgivere og Arbejdere.« — At tala fyri, al arbeiðsmaðurin og fiskimadurin skal krevja sin rætt, taka koma úr træla- ómagaskapinum, seg saman og sær haftinum sum vArgus< gudar hava drigið leir út í, merkir hann og aðrir kapilalismunnar leigusveinar fyri »al saa Splid«. Nei, vit leggja ikki mikið høgg at teim heimligu gudum »Årgusar« per- sónliga. Vit harma teirra vesal- dóm, evnaloysi ut bjarga undan teim úllendsku kapitalist- og So sær hørrunum, ið ama teir og allar Vil hogga í ta kapitalistiska stýris- Foroyingar á húsagang. lagið, ið hevur borið okkum á avgrundartromina, og vit mega høgga í ta vesaligu »rollu«, okk- ara heimligu virkisharrar spæla i hondini å teim verunligu ka- pitalistunum, ið súgva mergin úr okkum øllum her á landi. »Argus« og allir tit, ið við hond og fót verja 6skilid, ið ræður her á landi, eru gifl og deyðs- ormar fyri fiskimannin, arbeið- arin — og allar Føroyingar. Tit hava vid at knæseta kapitalism- unnar valdsrætt borið Føroya fólk so langt út í óforið, at vit eru verri sladdir enn í mono- polhandilslíðini, tá ið bert ein brotspartur av fólkinum kundi seta føtin undir egið stovna heim. Hitt uppvaksandi unga liðið, hvat veit tað sær i lívinum? Er sannleikin tann, at bert ein lítil partur er fíggjarliga forur at seta seg í búgv og nora landið? Hvussu láturlig ljóðar ikki í hesum sambandi = henda orðgoysun vArgusarc: >... Sandelig ikke Redere og Købmænd, men der- imod Fiskere, Skibsforere, Ar- bejdere og Lærere. — Der fin- der vi Kapitalisternel« — Mað- urin segði á sinni: »Der skal Maude med Galskaben.c Men »Argus« og hansara líkar kunna sær ikki hógv, tå ið hoggast eftir tí minna manninum. Tað er nú líka golt, teir eru lí so mikið minni mun- andi í hoggum. Tílíkur óláta- skapur ger óivað góðun mun í strevinum at vekja ta útarmaðu fjøldina til at síggja úlvin í roð- inum og at laka um reiggj og veiða hann á skónum. borð og ikki være skal sær Hin kapitalistiska >bacillanc hevur forgiflað allan heimin. Tað er tó eilt gleðiligt tekin, um lad er sum »Årgus« grætur yvir, al lærarastandur, ið er fátækramanna- fiski- at sáða okkara komin úr heimum, arbeiðara- mannaheimum, er við ta lív og heilsugevandi socialisl- »bucilluna« i upp- æltarlid. Hentari betri gerning kunnu lærararnir ikki Bornini leingi sogið kupilalismunnar gift og isku okkara vaksandi og gera. hava nóg úr krígsdillubókum og lærar- anna forgudan av menniskja- djórunum á konga- og hovd- ingapallunum. Og er hin heilagi neistin, frælsis- og ræltvisisandin fyri veikaru samfelaginum einaferð tendrað- kann teim og småu i barmum læraranna, ikki vid øllum »insinuationuin« og lygnumanns- »Årgus« sinum briksli sløkkja hann. Hjålp til okkara fiski- menn og arheiðarar. At arbeiðararnir í Danmark eru illa staddir er verri. Men teir sila ikki heilt á berum. Þeir ikki sleptir uppá fjall, sum leir ar- satt less- soleiðis eru beidsleysu arbeiðararnir í Før- oyum. Teir hava teirra arbeids loysisstudning, og umframt verður av kommunum og stati játtaður stórur peningur til Hin danski heldur lað er gingið aftur á hondini hjá hon- um við bæði prisi og nøgd (6 man neyðhjálpararbeiði. fiskimadurin situr vist ikki í rúmum korum; hansara ársforljenasta liggja væl oman fyri miðalfor- tjenastuna hjá tí foroyska fiski- Men er væl manninum. hin danski fiskimadurin organisel aður og stendur sterkur í felags- skapinum. Hann er medvitandi um sín rætt í samfelaginum og hann krevur sín rætt! Hans- »klassabr60dur«, arbeiðarin, og fekk landinum, (tå ið ara ålti, tí almenna, kravdi stuðul frá var í korum — studning, neyðhjálpararbeiði o. hitt komin hann trongum økonom- iskum arbeidsloysis- s. fr. gav almenna og illa al krevur nú hann er eins holdum og hann sín Staturin andi stuðul. arbeiðarin, rætt veitir honum fær hann. og hin lørv- Hin føroyski arbeiðarin er verri stillaður enn hin danski. Hann er í mongum tilfelli »kronisk« arbeidsleysur. Men hann stendur ikki so væl orga- niseraður sum hin danski starvsbróðurin. Istadin fyri at velja menn, ið krevja hansara rætt, velur hann menn, ið and- rógva rætt í samfelaginum. Hóast verri still- hansara krøv og aður enn hin danski starvsbróð- irin, reiðir hin foroyski arbeið- arin ferð eftir ferð soleiðis fyri sær, at hann framvegis kemur at liggja í teirri somu neyðar- leguni. Hann tråar eftir hjálp men, so logið tað ljóðar kýstar hann burtur hondina, ið vil hjálpa. Tí situr hann á ber- um í dag, tí er eingin arbeiðs- loysisstudningur — (il hansara, hann hevur honum gjøgnum Føroya løgting, tí saknar hann neyðhjálparar- beiði, tí eru hansara ellisdagar svangir og trongir. hóast verið boðin Eisini viðvíkjandi korunum á sjónum, er hin foroyski fiski- maðurin aður enn hin danski fiskimad- verri og veikari skip- urin. Årsvinnan er minni her enn har niðri. Teir menn, ið hann velur til at varðveita kor síni her heima, siga, at hvor má sæla sær, og al best man vera sum er. Kreppa má vera kreppa. Fiskimuðurin má sjálvur greiða hana sum best. Landið kann einki vága, einki offra fyri at tryggja fiskimanninum so fræg kor, at hann kann liva. Sum hann. Fiskimenninir í Foroyum maður reiður, so liggur hava valt sær ålitismenn leir eru fleirtalid og eru teir, ið við stemmum sínum avgera lagnu sína. Teir sila illa, hava ov lítið, longri niður. koma longri Sjálvandi bíðja og tráa leir eftir og hjálp — og sannleikin, al so €l leir við sínum álitismonnum, sjálvstýrismonnum og sambands- monnum, hava niðurstemmað ta eftirtráaðu hjálp: Tá ið javn- aðarmenn á Føroya legtingi settu uppskot um, at logtingið skuldi tryggja fiskimonnum ein minsta pris, ið við miðal fiska- nogd kundi givið so frætt, at lívið kundi tyggjast igjøgnum, stemmaðu teirra álitismenn, t. v. s. teir sjålvir, uppskotið niður. Tá ið javnaðarmenn settu uppskot um, at Føroya løgting skuldi taka útgerðina saman við skiparum og fiskarum, so fiski- maðurin kundi fáa verur sínar bíligast og fyri fiskin tað, ið hann veranliga átti, tá stemm- aðu teir av fiskimonnunum valdu ålitismenn eisini tad nidur. Vid øllum hesum syndarligu arbeiðaranna og 4 royndum av og fiskimanna »sociala forståilsi« í huga, er tað ikki logið, at mi nisleriid sigur, táið talan er um sociala neyðhjálp til Foroyingar, at tað fyri, at Foroyingar ikki blaka tí tá væl- má hava vissu meintu hjalpina aflur í andlitið sum leir hava gjørt, táið talan hevur verið um fasta árliga so ciala forsorg við statshjálp. Her kann minnast á ellisrentulógina, avlamislógini, arbeiðisloysis studningslógina v. fl. id allar eru kovdar á tingi. Kripilin av ellis- rentulóg, ið lingið viðtók, rokna vil ikki við. Ein og hvor hugs- andi maður dugir at skilja hesa stoðu ríkistýrisins. Men hóast at halda vit, at ríkisstjórnin, ið sjálvandi so kann sigast og so er, veit, at fiskimaðurin handlar í hann hevur valt afturhaldsmenn til blindum, láið álítismenn og at hann er » í Feroyum meir treingjandi enn í Danmørk, kortini skuldi tikid hin foroyska fiskimannin við alt fyri eitl, og ikki bíðað eftir umsóknum frá løgtingi, fiskimannafelagi og oði um »institutidnum« her heima tí tað er so rætt sum lað er sagt, at skjót hjálp er dupult hjálp, meðan sein hjálp oftani hjálp, ella landi er eingin sein hjálp. Og skjóthjálpin harðliga. Al hin ON her á lorvar ríkissljórnin eisini tekur foroyska fiskimannin við, tåid fiskimenn og løgling bera fram ynski um neyðhjálparstud- ning, ivast vit ikki í men lað botir einki um »Smalhals« við fiskimannabordid 1933; og okk- ara uppgáva er ikki at gera tað í morgin, ið kann gerast í dag. Sunnanmaður. BIKAR Tíðindi. Skipini. Suðuri í Vági: Mási 19.000, Sjóborg 25.000, (360 skp.) Maretaine 23.000, Norðfarið 23.000, Havgásin 18000. Sprytið brotið Fiskiskapurin hjá hesum skipi og forslevnið hevur verið forðaður av »span- sku« umborð. Tvøroyri: Frida 23.500, Drelnes 15.300, Gudrun Zotga 21.000 (fjarrit sunnudagin 4. í h.). Riddarin 20.000, Hanna 23.000, farið av stað aftur. Agnas Louise 18.000, farið av stað aflur Sjænna 22 000, farið av stað aftur. Falk- urin 18.000, (fjarrit) ásigldur av trolara, men vónandi ikki stórur skaði. 3 3 a. Jubilæum. Hin 1. apríl næst seinasta leygardag vóru oll flogg í Vági og Porkeri helst aðra staðni eisini stong. ll vildu heiðra Joen Pauli Vilhelm og hústrú á teirra mikla hálíð ardegi Hon fyllti 50 ár sama dag, sum maðurin hevur gingið við posti í 30 ár. Tey fyrstu fimm árini gekk hann bert til Sunnbiar og bvedirnar har um leið. Tá øekk ein annar norður ettir; men fimm ár seinri fór Joen Pauli at ganga norður eflir eisini. Síð- an tá hevur hann verið við posti fýra ferðir um vikuna i góðum og i ringum veðri. Pauli Vilhelm dámligur og Joen kallað ur John er ein fryntligur maður. Hann kennir oll og oll kenna hann. Hann er vinur við øll og óvinur við ongan Fegin vil hann fortelja nýtt og eisini frætta; men hann hoyrir tíverri næstan einki. Tá lú spyrt hann, hví hann er so deyvur, peikar hann altid niðan å fjøllini. Haruppi hevur storm urin og kavarokid beint fyri øll um, sum eitur »trommukhind« og lílíkum. Tað skal sterkari slag enn so til at halda ímóti ódnarveðrinum. Vit vilja við hesum orðum takka harra Joen Pauli Vilhelm fyri sítt starv í oll hesi ár. Tað kann væl vera, at motorbátar og bilir verða seltir í hansara stad, tá ið hann ikki orkar at ganga; men nevvan Verðul starvið betri roktað enn av J. P. Vilhelm. Og um so er, at og bil 5 motorbálur meira tíðar við poslposa á bakinum, so kunna vera hóskandi enn ein maður einum verður okkara gamli postmaður saknaður; tí, sum sagt, hann er vinur við oll. Vit framtíðini. ynskja honum eydnu í Porkeningar. Biligt kjøt. Ísvirki kom dagirnar Fil hópur av kjøti, frálíka gott oksa- | > um kjot og kålvakjøl. 20 oyru pundið, oksakjølid um 30 tað aðrastaðni her selist fyri 80 oyru Slíkt munur sum dugur. Kann Isvirki Kålvakjøtid kostaði um 18 oyru, meðan samstundis pundið. kunna vit siga er framvegis selja fólkinum kjøl fyri 20 eina góða gerð fyri småmannin, st gl 30 oyru pundið, ger lað ið annars hevur noyðst at keypt kjøtid Til staðnum. okursprísir her á Ansvarhavandi bladstyrari fyri Suðurovar-síðuna; P, M. DAM i FH