týsdagur 6. juni 1933síða 3

——— Nøkur orð til hr. Kallsoy. Gamli skúlafelagi! Einaferð var tað ein sum var komin fastur Í revafellu. Hann sleit seg 16 leysan aflur; men halan misti hann.” Sjålvanda var hann harm- ur um halan, og mest neit tað hann, at aðrir revar hildu hann fyri spot. Hann visti 16 eini ráð; hann segði við hinar rev- arnar, al tad var gingið úr mól- anum al hala. Um aðrir revar trúðu hesum, sigur revur, eina ganga við søgan einki um. Av einari ella aðrari hava til sjálvslýrismenn fólafestið og eru glidnir úr teim donsku flokkunum, sum tit fyrr slóðu saman við. Nú royna til sniðið, sum revurin á sinni. Tit sign, at tað ikki fyri Foroyingar at standa orsok mist sama hóskar innanfyri nakran danskan parta- flokk. Tú roynir al domir um, at danskir javnaðarmenn nevna og leirra føroysku pariamenn eru óeinigir í ymiskum forum, og lú heldur, at so stalt er tað óhóskandi fyri okkum at standa innanfyri tann danska javnaðar- flokkin. Tað er rætt, at vit javnaðar- menn í ollum tjóðskaparmálum saman við standa sjálvslýris- monnum. Tað er eisini rætt, al danskir javnaðarmenn eru líka (vorir sum aðrir Danir, tå talan er um Men mundi tað verið betri, um allir uttanfyri foroyamáls rætt. Voroyingar stóðu danskar partaflokkar? Tað man ikki vera. Har aftur ímóti haldi ev, al vit kundu vunnið hópin meira fram, um sjålvstyrismenn vildu staðið saman við okkum um at sent ein føroyskl sinn- ndan javnadarmann niður á Danaling at tingast vid rikis- stýrið um hetta mål eins og onnur foroysk mál. Viðvíkjandi foroyskum máli er tað al síga, at vil foroysku síggja hesa sok juvnaðarmenn gg) við føroyskum eygum; men okkara parlamenn í Danmørk síggja huna við donskum eyg- um. Har er eingin vegur uttan um. Stóðu vit ullanflokka eins og sjålvstyrismenn, so høvdu vil ongar vónir um at vunnið nakað fram í hesum føri heldur enn Í nøkrum ødrum; men av tí, ut vil hava góðar menn i Danmørk í okkara parti, vóna vil al vinna rætt fyri móður- málinum eins og ollum oðrum, tå tann líð fleirtal á menn fara niður á Danaling. kemur, at vil fáa løglingi, og okkara Harnæst má minnast, at Danir kunna ikki skilja okkara krav viðvíkjandi forcyskum máli, lá fleirtalid av Foroyingum ynskir, at:alt skal verða sum tað nú er, Viðvíkjandi = móðurmálinum eru viðurskiflini eins og í ollum vørum forum, at vit Føroyingar kunna íkki vænta al vinna nakað fram, soleingi vit standa spjaddir. Høvdu vit Foroyingar verið einigir, so kanska móður- málið hevði verið komið til sín rætt. Viðvíkjandi at seta skjølil á partamenn okkara, so skal tað sigast við lað sama, at okkara partamenn skulu fúa okkara stødu al kenna á rællum stað og í rættari líð. Vit hava líbetur rælt at: sendu menn á aðalfund við okkura donsku parlamonn- um, og har kunna okkura ålilis- menn, í fall hovi verður Lil less, sela teirra hugsan fram bæði um eill og annað. Annans er Ind at síga, at ein javnaðarmaður er þartamaður við allar socialistar Í heiminum, annaðhvort leir foroy skur U svenskir, eru danskir, tyskir, ella hvaðani leir Hetta samband millum allar javnaðar- menn vil tó ikki síga, at allir javnaðarmenn í verðini hugsa eins um alt millum himmal og jørð. So statt kunna vit íkki krevja lað, at okkara partamenn í Danmork skulu hugsan um oll viðurskifti, sum vit Foroyingar hava; men sjålvt um danskir javnaðarmenn ikki skilja okkum, lá t.d. um foroyskt mál, so gerst tuð ikki við. Vit kunna ikki loypa Ileimin í eru. hava somu talan er upp í vong fyri tí. kring stendur eitt hart strid millum afturhaldsmenn og so- > Hetta stríðið er eins londum, ella cialistar. í ollum rætlari sagt, mål flokkanna er eins í ollum londum, sjålvt um volds- gerðir afturhaldsins ikki er eins. Í hesum stríði luttaka allir javn- Allir fram aðarmenn í heiminum. javnuðarmenn móli sama máli. Eisini foroyskir arbeiða og danskir javnaðarmenn ar- beiða fram móti sama máli, og ti er tad sjålvanda, at ffall ein foroyskur javnaðarmaður kemur niður á Danating, so slydjar hann teir donsku javnaðar- menninar. Hvønn annan skuldi hann stydja0? Og lal meg við (ad sama siga, al g eingin før- oyskur javnadarmadur gevur sina atkvødu til ein mann, sum ikki vil styðja teir donsku javn- aðarmenninar. Her hugsi eg um val til ríkisdagin, ænlin tað er Teir menn, sum ikki vilja styðja teir donsku landsting ella fólkuting. socialistarnar, teir eru ikki javnadarmenn, og sum orðalukið sigur: »Den som ikke er med mig, er imod mig“ Tann, sum ikki vil styðja socia- listarnar, er teirra mótsloðu- maður. menn Vit føroysku javnaðar- kunna ella uttan fyri tað sum fer fram um allan heimin — eisini í Danmork — millum socialistar og afturhaldsmenn. Í hvorki vilja standa stríðið, lí stríðnum standa allir heims- ins socialistar lið um lið, og har svíkir eingin. Heldur ikki vit Føroyingar vilja svíkja okkara flokksfelagar. Nakað annað er, at meiningarnar kunna vera Ojavnar um onnur mål; men slíkur ójavni ger aldri skilnað millum socialdemokratar, tvørt- urímóli. ójavnir á Tá javnaðarmenn eru máli um eilt ella annað, so møtast leir til allheims javnaðar aðalfundir og har tala leir aftur og fram til less, al leir allir kunna semjast um eitt Teir eru ólíkir afturhaldsmonnum; tí (ad er eilt eyðkenni fyri afturhaldsmenn, at teir klandrast bæði um eilt ongantíð eru teir felagsuppskol. og annað - tilfriðs. Teir semjast við ongan, og eingin vil semjast við leir. Frælsi, javnaður og bróður- skapur er loysunnarorð okkara javnaðarmanna um allan heimin; men tað vil ikki siga, at vit hava bróðurskap við leir flokk- ar, sum vilja bæsa og kúga okkum. Tú heldur ívaleyst, at danskir juvnaðarmenn, bundnir av loys- unnarorðum javnaðarmanna, skulu venda høgra vangan til, tå leir verða slignir á tann vinstra men slíkt má lí sum eg í áðni og umvent; eingin trúgva; segði, so stendur eilt hart stríð millum socialismu og afturhald, og helta stríðið verður ført við harðskapi, sjá t. d. í Týsklandi í hesum dogum. Javnaðarmenn fara ongantíð so bonskliga fram sum hinir flokkarnir. Men hví skulu afturhaldsmenn krevja av okkum, at vit skulu vera Guðs einglar, tå hinir flokkarnir - ja, lal vera at: siga meir um leir; tí annars koma vit ovlangt út. flokkar, javnaðarleiðini, ænlin teir nevna Teir sum andrógva seg sambands- sjálvslýrismenn, nazistar, ella hvat navn teir hava, eru ikki broður okkara og koma undir Teir al rópa upp um ikki inn loysunnarorð rætl frælsi, javnað Harra nytist tessvegna ikkiat vera bils- okkara. hava ongan og bróðurskap. Kúllsoy in, um hann og hansara parla- menn fáa sama svar aftur sum lað, ið teir rópa út. Sjålvstyris og sambandsmenn rópaðu hin í > 1 i w decembir i fjor eflir javnað- armonnum: >komið ikki til okk- ara við nøkrum ynskjum, vil kenna tykkum íkki! lit eru ikki okkara partamenn! o. s. fr. »Som man raaber í Skoven, faar man Svara hr. Kallsoy ivaleyst hevur hoyrt, sigur eilt ordutak, sum Flokkunna millum kann sam- arbeið vera; men millum javn- aðarmenn og afturhaldsmenn eru allar brýr avbrotnar. I ti slríðnum, sum fer fram millum socialismu og aflurhald, er eing- in millumvegur. Har mást tú æntin vera við ella ímóti. Javn- aðarmenn ganga ongalíð uppá akkord, Okkara leið liggur beint bb fram ímóti okkara hoga máli. Hr. Kallsoy spyr, um dunskir stuðið javnadarmenn kundu flokkum vid nøkrum saman i javnaðarmonnum, æntin tei vóru tyskir, franskir ella enskir, vildu sell hvussu sum Donum mark Íyri, í teir kundu nýta móðurmál síll. Mangt gamli vinur. Þú veitst betur enn mongum forum kanst tå spyrja, mín tú spyrtl. Danmørk er eingin partur av teim londum, lú nevnir, og danskir javnaðar menn vilja sjálvanda ikki, at onnur lond skulu ráða nakað yvir Donum, hvorki máli ella øðrum viðvíkjandi. Alt er oðr- vísi hjá okkum, soleingi sum vil eru ein partur av Danmørk. Her kann allso eingin sammet- ing gerast. Vit eru ein lands- partur av Danmørk, og Dani ráða her í Feroyum. Danska rikisstyrid og danski ríkisdug- urin mega tessvegna hava eitt orð at siga Í spurninginum um rællarmál og g undirvísingarmál í KForoyum. Um tað er rætt, ella um Før- oyingar finna seg í at hoyra til Danmørk, er so ein annarspurn- ingur, sum skal uvgerast innan ggja innan lands t. v.s. her OVVU — í Føroyum. iler eru stríðast um okkara støðu í danska triggir flokkur, sum ríkinum nevniliga sambands-, sjålvstyris- og loysingamenn. Vil javnuðarmenn hava onnur hægri mål at stríðast fyri og eru tess- vegna ultan fyri klandur um samband, sjalvstyri ella loysing. Av hesum trimum flokkum hava tveir líkið greiða siødu sambands- menn vilja hava la støðu, sum vil nú hava, meðan loysingar- sum Meðan tann tridi flokkurin, sjålvstyris- flokkurin, menn vilja skildnað, ella navnið sigur: loysing. greiða sloðu hevur í hesum máli. Ég havi fleiri ferðir verið á valfundum saman við sjålvstyris loglingsmanninum fyri Suðuroy ongå einum orði nevnt, æntin hann vil loysa Føroyar frá Danmørk, ella hann vil binda okkum og Danir fastari saman. Aftur Í velur ferðaðist eg saman við tær um Føroyar, og heldur ikki tú neyndi tað fyri veljarunum, æntin tå vill loysa ella binda. So statt mást lú og línir partamenn fInna tykkum í, at Danir seta mark fyri, í hvussu mongum forum vit kunna nyta okkara móður- mál. Fyri nøkrum árum síðan úl- sav harra Sverri Patursson Í Kirkjubø bókina: Móti loysing. Har greiddi hann frá stoðu Loys- unnarflokksins. Um hesa bók kunna meiningar vera ymiskar; men enn hevur eingin mær vitandi rongl tað, sum í hesi ok er framsett. Hví sela tit, sum nevnast sjålvstyrismenn, ikki ykkara ætlan soleidis fram, so menn kunna síggja, hvat tað er ætla at it vilja, og hvussu tit at leggja lað peningaliga grund- arlagið til rættis, tá vit hava ingið luð sjålvstyrid, sum til sanska ælla, al vit skulu hava ella rættari sagt, sum tit kanska ætla at krevja. Hovdu sjålvstyr- ismenn sett eitt slíkt uppskot ella eina slíka ætlan fram, so vildu vil javnaðarmenn lingast við tykkum; men enn hongur tykkara politikkur f leysari luft, hava til og fíggjarplán ongan. So slatt kunna vit ikki tingast við tykkum hvorki um eitt ella 1 annað. Tað gleðir okkum ló, at vil vita, at til vilja krevja móð- urmålsins rætt í ollum forum, og í ti máli stunda vit saman við lykkum. vítt lit ingar skulu verða sjålvbjargnir i Hvor vilja, ut Føroy- ollum forum, vita vit sum sagt ikki; men er lad tað, tit ætla, so mega (it fyrr ella seinri åsannu, at javnaðarleiðin el lann einasta gonguliga. So kann tud væl vera, at okkara gølur fella saman aftur, sjålvt um tær nú tykjast at vera langt frå hvorjari aðru. Tann føroyski javnaðarflokkurin er ein fer- oyskur nvlist lú flokkur, og tessvegna ikki at: biðja okkum flokk foroyskan sum ein flokk. Vil javnaðarmenn eru foroyskt sinn- aðir; eisini javnaðarsinnaðir og stovna okkara reinun men sjálvanda eru vil vilja arbeiða saman við ollum heims- ins javnaðarmonnum. Soleingi sum Føroyar hava samband vid Danmørk, mega foroyskir og arbeiða ikki Føroy- danskir javnaðarmenn hond. Tad aðraleiðis. Ein hond i kann verða ingur, sum er javnaðarmaður, kann kanska koma til Bretlands ella til Týskalands, ella um tud er longur burtur, Hann verður sami javnaðarmaður fyri Tí. Allir javnaðarmenn eru brødur hansara. Vil eru foroyskir javn- aðarmenn, hvar um verðina vil fara, og jannadarmonnum ar- heiða vil saman við, hvar á jord vit ern staddir. Senda vit ein mann niður á Danaling, so donskum javnaðarmonnum. Har slendur hann í er eingin vegur ullanum. Vónandi manst lú, mín gamli skúlafelagi, fara at skilja hesa støðu okkara. Tað er tvørligt, at tú ikki enn skilur okkum; men okkara stoða er greið, her er eingin fLvískinningur. Til sjålvstyrismenn vita altid, hvar leir foroysku javnaðarmenninir hr, Mitens. Hann hevur ikki við | eru at finnu. | Stoða sjålvstyrisflokksins tyk- ist at vera meira ógreið. A fyrsta sinni, tå sjålvstyrid íbirt- isl, stóðu tit innan fyri vinstra- flokkin á Danatingi. Seinri komu tit uppí tann radikala flokkin. Aftur søgdu sjålystyrismenn, at teir ongan mann vildu senda niður á Dana- ting. Nú ljóðar ein nýggjur tóni innan fyri henda flokk. Nú vilja teir hvat teir kunna, fyri at fáa sjálvstýr- nøkur ár seinri sama royna alt, ismenn valdar niður á Danating men tó skulu teirra menn ullanfyri teir donsku Har tykist alt hurluvasa. Hvor veit, um ikki sjálvstýris- standa partaflokkarnar. al vera Í einum menn um nøkur ár fara at ganga saman við hograflokki í Danmørk? Ja, orðatakið sigur, at eingin skal taka fyri nakað ulfan at byta seg Í oyra. Tit sjálvslýrismenn eru sjálv- um, at ein sam- niðri anda harmir bandsmadur silur sum fólkatingsmaður fyri Føroyar, og av lí orsøk vilja tit hava hann burtur. Vit javnaðarmenn vilja hava hann burtur, tí hann So slatt skuldi verið til at er vinstrimaður. líkindi fingið sam- arbeið í lag ímillum hesar tveir flokkarnar, sum báðir vilja hava ein annan mann valdan. Tykk- ara ynski er, ut maðurin skal vera sjálvslýrismaður, og tað er bert hann okkum líka feitt, samslundis el Men so vil hann sjålvanda styðja teir Har vegur javnaðarmaður. er havn javnaðarmaður, donsku javnaðarmenninar. er, sum sagt, eingin uttanum. Fad kann væl áðrenn vera, at fýra ár ganga, fólkatingsval verður aftur, so tuð er ovtidliga slíkt at vera fyrivarin enn at tala um men enn; »betur er eftir snarur<. Best er at siga tað við lað sama, at eg eri javnað- hvorki armaður, og eg kann stilla ella velja ein mann, sum ikki stydjar javnaðarmenn ft. V. 8., sum ikki vil standa saman við tí sociuldemokratiska flokkinum á ríkisdegnum. Annans haldi eg, at sjålvstyr- ismenn hava einki at klaga yvir teir donsku javnaðarmenninar ella ta ríkisstjórn, sum nú situr. Sjålvstyrismenn hava jú fingið hill sonevnda »tilbodid«, sum er eitt stig fram á sjálvstýrisleiðina. Nú er eftir hjá tykkum at vísa, at tit eru forir fyri at greiða sum hetta Fá til hava gjørt tann pening, sjálv- slýrið kostar. tað, meira kunna tit krevja sjålvstyri, lalum okkum síga annaðslíkt aftrat. Ivaleyst fáa vit so mikið sjålvstyri, sum vit vilja hava, bert vil eru førir at rinda lað, sum tað kostar. J. H. Danbjørg. Tveroyri. „Hegoy“ hin 30. mai, å tunnum av olju og eilt sindur av cemenli. var týsdagin, Tvyørovri við 200 Sum ungar um bøguna hava skipini ligið um ein ófera stóran saltdampara og skipað inn salt til Eystlands- ella Norð- landstúrin. Ein spermasetthval hevur annar av Loprabåtunum fingið. Hvalurin var ófera stórur men einki er frætt, um ambra var í honum. A — Ansvarhavandi blaðstýrari fyri Suðuroyar-síðuna: P, M, DAM