týsdagur 13. juni 1933síða 2

oe 4 ; 4" I + i * A á ; så 5 . | Á 8 ; 5 i . + Bi 0 Re á á Bu C så Er a + á á 4 3 4 Bí 8 + i f 3 7 í » i FÁ i: 5 Á 84: æ Á æ ao + HEE + #0 4 2 3 | T i M + # ; 1 5 Í Án Hví døma? Set teg Í ein annans stað! Í blaðnum »Føroyatidindi« hevur ein innsendari, ið nevnir seg »Spartacist« skrivað eina lítla grein, sum vit her loyva uppaftur í okkum at prenta >F. S.-D.<, hon ljóðar soleiðis: Karl Liebkneckt Fr. Stampíer. Vi har modtaget: Efter at have læst en Notils í »Dimmalætting« om den tyske Rigsdugs Aabning, hvor Social- demokratiet stod »Ret« og sang den bloddryppende Horst Wessel- Sang, velsignet af den nuværende Rigskansler, finder jeg Anledning til at give denne Nyhed følgende Kommentar, da dette kan opfat- tes som Udtryk for, at Socialis- mens Forkæmpere evig og altid svigler, naar det mest gælder: Fr. Stampfer, Chefredaktøren for det socialdemokratiske Cen- tral-Organ »Vorwiirts« i sin Tid, socialdemokratisk Rigsdags- mand, har under sit Ophold i København Offentlig- heden, at han, efter at det havde meddelt vist sig umuligt at ændre Rigs- dagsgruppens Beslutning om af deltage i Mødet i Kroll-Opernen, havde forladt Rigsdagsbygningen i Berlin. »Jeg var uenig med de andre, jeg forsøgte ut hindre eller ændre Beslutningen om at støtte Hitler, og da jeg ikke kunde det, flygtede jeg til Prag«, saaledes fortæller Fr. Stampfer. Han har Danmark. siden æntret sig til Der var en Gang en anden tysk socialdemokratisk Arbejder- fører, der forsøgte at hindre og at ændre. Men da han ikke kunde faa Rigsdagsgruppen til Pligt, alene at følge sin socialistiske da selv — ene og under Haan og Spot, ogsaa fra sine egne, plantede Klassekam- pens røde Banner i den tyske tigsdag. Man mindes Karl Lieb- kneckts tordnende Nej til Krigs- bevillingerne i den tyske Rigs- dag. Hverken Krigscensur eller Parlidespoti formanede at knægte hans Standpunkt. Karl Liebkneckts Nej blev Signalet til Udgangen af Ver- denskrigens Kaos. Fr. Stampfers Flugt, overla- dende den tyske Arbejderklasse til sin Skæbne, bevidner hans enestaaende Fejghed og en vis uhyggelig Samklang med det tyske Socialdemokratis 1914 1918 1933. Men! Karl Liebkneckts Aand lever endnu! Spartacist. Hevði »Spartacist« (vit ivast ikki í, hvor hann er) lisið, hval Fr. Slampfer fyri at døma hann eflir nøkrum skrivar, ístaðin orðum, sum skulu hava staðið hevði dóm- í >Dimmalættingd, urin kanska ikki fallið so harð- ur. Hevði »Spartacist« nú á Tysklandi, tordið hevði skundað sær haðani langt áður døgum búð í tað væl hent, at hann Fr. Stampfer fór, og ikki steðgað í Danmark men farið beinan- vegin við »Tjaldur« ella ødrum skipi heim higar, hvar einki Nazist-merki bleiktrar á stong uttan bert har, »Føroyatid- indi« sær dagsins ljós. Í Týsklandi ljóða boðini: „Hitler ella deyðin!“ Í »Skive Social- demokrat« fyri 30. maí stendur: „Partibestyrelsen í Wiirttemberg fik Valget mellem Døden eller en Erklæring om Tilslutning til Hitler, Forleden kunde Telegramerne meddele, at den socialdemokra- tiske Partibestyrelse í Wirttem- berg havde besluttet at op- løse Partiet. Meddelelsen kom overraskende; nu har vi Forkla- ringen: Hele Partibestyrelsen for Soci- aldemokratiet í Wirttemberg blev forleden fængslet. Efter skændige Mishandlinger blev vore Partifæl- ler, under Trusler om Dødsstraf, tvunget til at underskrive Erklæ- ringen om, at „alle Partimedlem- mer opfordres til at indrullere sig i den nationale Front“, samt en Henveneelse til Wiirttembergs Rigs- dagsmænd om at bruge deres Man- dater til Gavn for Hitler", * * Vit mugu einaferð enn biða ySpartacisle hugsa um hetta her áður hann omanfyri slendur, brennimerkir ein mann við navn- »fejg«, mann, sum nevnir seg socialde- inum og vit bidja ein mokrat tó spyrja seg sjálvan: »Er tað rætt av mær í hesum tíðum, har deyðin lúrir eftir hverjum fríbornum manni, at skriva so- leiðis um ein mann og eitt partí, hvors felagi eg enn nevni meg, hesi orð: „Fr. Stampíers Flugt, over- ladende den tyske Arbejderklasse til sin Skæbne, bevidner hans ene- staaende Fejghed og en vis uhyggelig Samklang med det tyske Socialdemokratis 1914 — 1918 — 1933.“ « 1914 og 1933 likjast ikki, og Karl Hitlers sammetast, Liebkneckts Tyskland og Tyskland kunnu ikki latum okkum ikki tvælla og billa fólki nakað inn! Vit kenna væl Liebkneckts lagnu men ein ella nakrir fanati- Hitlers-blóð- terror! — er her møguligt at sammeta?! Lat verða við hesum, karar og so hetta forir inn á galna leið! — Og skal nú »Føroyatidindi« nýt- ast eisini frá hesari síðu, til ålop á socialdemokratarnar? Fr. Stampfer vann einki sjálvur og gagnaði ongum núlivandi í Tysklandi, um hann varð >Mar- lýr< og lat seg heingja fyri al- mannaeygum, sum Hillersdómur ljóðar. Nei, Sparlacist! eitt er at síga, eitt annað er at gera. Á hvítusunnu-útferð. Summar í Foroyum er vorðið heldur sjáldsamt, og í mong ár hevur maí og slórur partur av juni verið kaldur og ruskutur. Ein fyrsti hvílusunnudagur sum í ár, hevur tf verið heldur sjáld- samur, og oll, bæði menniskju og djór og allur vøkstur á fold, froddu seg í hesum vælsignaða veðri. Útferð skuldi Ki0is annan hvitusunnudag, og í von verða til um, al veðrið fór at halda seg, gjørdi stórur hópur av at fara við. Bazarur skuldi verða har norduri, og væntandi var, at mongd av fólki fór at koma — og so varð. Morgunin kom við mjørka, men mjørki hevdi verid hvønn morgum nå so leingi, so eingin eltist aflur av leirri orsøk. Farið varð við tveimum båtum, »Trøndur« og »Dågvan«, og oll væntaðu vit at fáa ein góðan dug. hon skuldi fyrst seta sína last »Dågvan« fór undan, ti av á Eiði og so koma suður á Norðskála og taka okkum, sum Hetta avgerðin fyri tey av okkum, sum ikki høvdu verið á landi á tí síðuni fyrr, og góða tíð fingu vit at steðga við »Trønda« fóru, har. var nógv besta har. — * Mjorkin lætti og góðar vónir vóru fyri einum góðum degi — men so brast á við áarfori og lítið var al verða innanborðs á >Tróndac allan dagin, ella kanska at fáa leir at sigla við okkum. + Alt fær ein enda, og tað fekk regnið eisini, og so varð farið upp á land, lí nú sá út til at fara at blíðka, nú sást sólin aftur. sum kemur úr Fyri hann, Havn, her neyvan sæst gronur blettur í haganum, at koma á land á Oyri og ganga til Norð- skála, er lað ein sjáldsom ferð. Har er lika grønt úr fjóru og í fjall, og frásognirnar um seyða- nøgdina á Oyri og Norðskála ljóða sum eitt ævinlýr. — Vit ætlaðu at suður at vitja gamlan vin frá ganga nakað barnaárunum, men tað eydn- aðist ikki, og gingið varð so norður til Norðskála. Nýggjur vegur er komin har, og nakað er ló ímillum at fara tvassandi »yvir bekk og bleyta myri« og , at ganga á góðum, breiðum vegi — og hesum hava Foroy- ingar av ollum alvi igjøgnum langar tíðir stríðst ímóti! Á Norðskála eru blíð fólk at hitta, belri enn so! og ikki er blíðskapurin deyður í Foroyum enn. Bygdin hevur nú fyri korlum fingið kirkju, og har bæði hevur verið og verður framvegis gjørt eilt stórt løna- leyst arbeiði fyri hesa kirkju. — Hon er sera ljós og hugnalig, og har er einki stás, all er ein- fall. Nú kann hvussuleidis ein kirkja eigur at stríðast um, vera, ijós ella myrk,“ og vit skulu ikki her siga okkara hugsan um hetta, men bara siga eitt, at hill sjåldsama vakra, ljósa altarbílætið krevur myrk- ari »bakgrund« enn tað hevur. Annars er tað ein frålik „idé“ at seta lað upp við ongari rammu, bara við eini málaðari striku nakað burtur frá. — sk Nú kemur sDúgvang, og so gongur ferðin til Eiðis. Harskal sum áður sagt, verða »bazarur«, og ulla staðni frá er fólk komið saman. — Hjá honum, sum ong- antíð hevur verið har fyrr, er tað eitt sjáldsamt stað at koma til, hetta breiða, lága eiðið, ultaniv lad lægsta eiði í Føroyum. - Milt fyri, uppi á lí hægsla, stendur kirkjun, hon sum so nógv talað hevur verið um, bæði á ein og annan hált. Nakað galið hevur verið við hesari kirkjubygging frá teirra síðu, sum bygt hava, tí íkki heflir málingin, og hon er so flekkut av saltfukt, at tað er ein skemd, — Nú vóna menn at funnið er eillevni,sum kann binda hesa fukt, so hon ikki annað vænlandi enn aftur til Havnar framvegis »marmorerar« veggir- nar, so sum nú er stall. — Ér nýggja kirkjan á Norðskála ein- fald, annað. Hon kann næstan sigast at verða yvirbyrjað við træskurð, og var hetta ikki so vakurt og væl gjørt í seg sjålvt, hevði tað virkað sum danir siga so er kirkjan á Eiði alt »over- læsseta. Vøkur er hon bæði uttan og innan, og nú fara oll at vóna at eydnast má at finna ráð móti hesi skemmandi fukt. Peningurin ið inn er komin verður ivaleyst nóg nógvur til, at teir fáa gjørt alt, ið gerast kann. — Blíðskapurin á Eiði var stórur men sjálvsagt fingu fólk har ikki verið so blíð, sum tey vildu, ti hitt ókunnuga fólkið var so nógv; menn hildu, at har vóru nær við eini tåsund menniskjur komin til bíggjar. — Tíverrri varð dagurin ikki heilt góður, surk og lítil sól, ógviliga ólíkur fyrsta degi. — Vit vilja fegin bara nevna við nøkrum fáum orðum, at Eiðis bygd eigur ein mann, sum livir har langt burlur frá »verdini« og hennara larmi. Í tí stilla livir og virkar hann, og sjáldan hoyrist eitt ord um hann og kunst hans- ara. — Haun er ikki »virtuos«, einki har er »fyrverkari« um navn hansara, men hann er innast inni í síni sál kunslnari, tí hann vil nakað við sínum bf- lælum, tey eru fyri honum tann tigandi tala, hann ber fram til okkum. Smáu kvoldbílæti hans- ara eru sera yndislig, tey koma hinum sanna foroyska kveldur- »stemninginum« so nær, sum komast kann á loriflinum. Hvat menniskjamålari er ikki gott at hann kundi útint sum siga, men har eru stórar møgu- ligheitir tilstedar, um tað ivast ikki. Vit siga so Eiðis bygd og øll- um, sum sýndu blíðskap, tokk fyri dagin ! Eitt og annað. Oyðileggið ikki! Hitt lítla millum kirkjugarðin og Skála- trýkantaða peltid Ð trød er nú, sum vit oll vita, gjørt so vakurt, at tað er eitt prýði fyri tann partin av bvi okkara. Tað er tí sera 6hugna- ligt at síggja, at eisini her skulu ónyltugar hendur vera uppi í og gera leirra til — um ikki bein- leiðis oyðileggja — so spilla tað ; 88) vakra. Niðri við vegin fram við Skålatrød stendur ein steyr- ur (lelefon- ella ljós-, vit vita lað ikki), og hann verður sjálv- sagt! nýttur til at klistra lýsingar um ljósbílæti uppá — hval verður ikki nytt til lad! — Nú er lað vorðið fastur síður at so skjólt sum ein lýsing er sett upp, verður hon pilkað nið- ur aftur, og so liggja har oll hesi pappirspetti og rekast inni ímillum trøini og alt tað har veksur, og væl sýnir hetta seg ikki! Tað er sagt við bornini, í skúla ganga, at alt so vorðið er óhóskundi, tað vita vit, og haft er at teimum, tå tey gera tílíkt; men einki batar, Kundi ikki býráð okkara, sum fyri ein part eisini er politi, gjørt nakað her? Tíverri sýnir tað seg, at einki gerst her hjá okk- um uttan við harðskapi — ja, tíverri! + * * Vakurleiki. Vit síggju eina og aðra staðni hvussu vakurt fólk duga atgera plássið uttanfyri hjá sær og eisini hvussu ansurin finnist hjá oðr- um enn privatfólki. — Oll hava vil høvi til at gleða okkum yvir tað vakra staðið uttanfyri H.N. Jacobsens bókuhandil, við teim slóru trøunum, eftir standa og ollum teim vakru blómum har vaksa um summarið. Og synd er tað, at ikki oll fáa at síggja tað »paradis«, sum blåmugard- urin uttanum sparikassan er vorðin. Synd er tað at grótgarð- urin er so hogur, at eingin uttan allarhægstu menn rokka at kaga innum. — Havnar kommuna eigur eitt stort stykki, trýkantin millum úina og vegin, líka nidan til spari- kassan. Hevdi lað ikki sømt seg sera væl fyri okkara byarstyri, at lað gjordi hetta jardastykki, sum nú liggur — lykist tað okk- til eitt tílíkt »paradis« sum sparikassin hevur um — fyri einki, fingið í lag. Hevdi tað ikki verið ein gleði fyri okkum oll at fingið loyvi til at hyggja inn og enn meiri at komið har og silid og notid allan tann vakurleika. Og vit eru ikki í iva um, at bæði børn og vaksin kundu lært at virða tað vakra, lí meiri vit verða útistongd frá ollum, jú minni læra vit at virða tað. Einki elur so hugin til at oyðileggja sum tað altíð at hoyra: »ikki koma ov nærl« Men sjálvsagt skal tíð til fólk, hevur verið vant við nakað, lærir áður eilt sum ongantíð at fáa eygað latið upp fyri lí týdningi tað vakra hevur fyri okkum oll, hvussu nógv tuð hevur at lýða í allari venjing til at verða eitt mentad fólk. Eitt er sum ikki eigur at verða gloymt, og tað er at nevna, at vit her í Havn hava ein mann, sum er beinleiðis kunstnari í urta- garðs- og blómugarðsrokt. Varð lað nú so, al byråd okkara læt áður nevndu pláss seta í stand, so vila vil, hvar vil finna mannin, ið er forur fyri at skapa okkum eitt stað, har vakurt er atkoma inn. Hann, sum hevursætl spari- kassagardin, ivast ikki í, hvat forir fyri al hesin maður er útinna. * * Speidarar. »Dimmalætting« sigur frá, at Danmark fyribilis av leim út- lendsku speidararáðunum er úti- stongt frá speidaravitjan — boy- cottad!! Neyðar Danmark! Og hví er so hetta óhappi hent? jú tí teir í Danmark hava fingið í lag at banna uniforms-óskilið, sum leir meina ger stóran skaða, eins og leir eisini gera til dømis í Svoríki og Schweitz. Og ni vilja sjálvsagt allir góðir verðinsborg- arar sýna hinum socialdemo- kratisk-radikala danastýri, hvat teir halda um teir!! Banna hevur nakar hoyrt Skal henda »ca- (Maira á 4, síðu), uniformar, so vorðið! -—