týsdagur 18. juli 1933síða 3

Er tað satt? »Tingakrossur« hevur í nr. 27 uppaflurprentuð brot úr grein okkara: Siðaspillan — og okk- ara handils- og keypmanns- standur. Blaðið sigur seg ikki at vera ført fyri »at dóma í hesum, men heldur, at um lad í grein okkara framflutta er satt, er tað beinavegin ræðuligt, og at tað tå er einki at undrast á, um fjøldin av Føroya fólki er so niðurkomin í andligum dirvis- loysi og undirbráttligheil, sum hon er. Blaðið undantekur Havnina og vil hava okkum at siga, hvar ið skilið er so út av lagi her í Føroyum. TA ið vit skrivaðu grein okk- ara, hugsuðu vit ikki um Havn- ina. At vidurskiftini eru har sum >Tingakrossurc sigur, er okkum kunnugt. Okkum er kunnugt við, at:lað eisini ultan fyri Havnina finnast menn — hvat ið vit undirstrikadu í grein sum ikki bert eru ósekir í tí beinleiðis spillandi atburði og mentunnarloysi, men okkara sum hava roynt og framvegis royna eftir forimuni at lata teirra ávirkan á og hagreiðing av sínum fólki vera spekjandi og mennandi. At tað í summum plássum er, sum vit hava flutt framm, er tessverri alt ov satt. Fiskimenn og arbeiðarar hava yvir fyri okkum kærað seg yvir standin, hjá vil kann >Tingakrossurc teimum fáa våtlan ikki fara við skeivari frásogn. At nevna nøvn hava vil Í fyrstu atløgu ikki viljað. Viður- skiftini hjá okkum eru so smá, at beinast er at dryggja við lí og av, at sum longst, og meina vit al hava undantikið teir sakleysu nóg greidliga. Teir nýtast tess vegna ikki at taka sær tikni av grein okkara. Um »Tingakrossur« ivast, biðja >Rev- 27. hann lesa greinina: seren« í »Føroyatidindi« nr. vil Henda greinin skal vera eitt »forsvar«, Men ein og hver skilamaður kennir, tá ið hann hevur lisið hesa huldumanna verjugrein, at høvundin veit sær eingi råd, men rennur ultanum spurningin og beinleiðis våltar sannleikan í grein okkara. Íslaðin fyri sakliga at prågva, at vit fara við rangari frásogn, hevur sinnið ímóti >de skurvede Hoveder« og hugurin at krýna P. M. Dam í tann mun fingið vald yvir penninum, al tå ið greinin er hevur hon eill so samansnerkt og ógóðsligt yvirbragd, at høvundin smæðist vid al lata sítt kristna navn bera åbyrgdina av henni, men skúgvar bakið á einum huldu- Greinin dylur ikki síns menlunnarslødu, statt sína sion« sum stadfestandi »faktor« av atfinning okkara — og tað kunna vit ikki við. At arbeidarin og fiskimadurin kunnu skriva uppå kladdu, eis- ini tå ið einki arbeiði er, t.d. um velurin, er ein náttúrlig fylgja av »kladdasysteminum«, Og tað kann so henda, at skuldin verður storri enn lað, ein eigir. At tað lá kortini ikki verður bundið fyri, er sjálvandi ikki at lasta, hvatid vit heldur ikki gera ella hava gjørt, tå ið „kladdusystemið“ skal vera. Vil veita heldur ikki Tvoroyra keyp- monnum last og skamm fyri teirra støðu til Ísvirki, líka so lítið sum vil unna teimum sum keypmannsstandinum yvirhøvur nakað ill — tvørturiméti! Vit skrivað, hana á manni. upphavs hevur 0 og hon so »mis- vera ónoyddir ÚR SUÐUROY eru greiðir yvir, at okkara keyp- menn hava haft sínar trupul- leikar at barst vid og tess vegna ikki altíð hava verið førir fyri at lúka allar treytir. Men tað forðar okkum á ongan hátt at átala órætlvísi sum tann í grein okkara nevnda atburð. >Vinur er hann, ið vomm særa. Júst ti at maður og menn hýsa bestu ynski fyri okkara fólki, vinnu- lívi og less leiðarum, er lað ikki bert fatuligl, men pliktandi á sámiligan hált at tala at brekum vommum, ið niður eftir. Vit kunna ikki at vil stultleikaðu okkum við at lesa huldumannsins onkarróp: Ísvirki og draga nokta, og tess stjóri vóru líka hervilig! Ísvirki er farið — tað er ikki »aktuelt« longur. Tað var ar- beidaranna egna virki — og vit kunnu so statt hóskandi lata tess eigarar últala dómin yvir tess stjóra. Huldumannsdómin leggja vit einki lag í. Vit skulu bert siga, at P. M. Dam meinar at hava roynt at gera sítt besta fyri arbeiðarin og fiskimannin í Ísvirkismálinum. Hann hevur aldri tíkið sær ræði yvir nokr- um, annaðhvort tað víkjur al starvi ella fíggjarligum ognum hjá oðrum. Undir hansara stjóra- tíð í Ísvirkinum fingu fiski- menninir og arbeiðararnir kon- betaling, lá ið peningur var um hendi, vórðu altíð vinskipliga behandlaðir. At meinboðar tanta og teir kreppun og ymsir knýttu so fyri, at lað í seinasl- uni var Ogjørligt at vinna ella fáa pening lil vega, so hver kundi fáa sítt stundisliga, var harmiligt. Tað var ikki andsvars- loysi, ið gjørdi, at >garantiseðl- arnir«e, ið vóru givnir í von til at kunna selja veiðuna, ikki kundu innloysast, men einans hin heilt miseydnaða sildasola, hitt vegna samanbrotið í Týsk- landi ovurstóra tap uppá hin frysta fiskin og til sjeynda og síðst: hitt fellandi bondska og hjartaleysa álopið av teim heim- smáu kredilorunum við Mouritsen í Leith, tó eru al undantaka kreditorarnar á Tvøroyri. Vit orkadu ikki kreppuna og henda bondskleika ligu Charles — hvussu nógv milliónfelog eru ikki rokin uppá sildina? Hvussu gekkst íkki lí milliónfrystiverkinum, ið byrjaði á somu vil? Tað eins og frystiverkið í Hánningvaug málti stedga vegna kreppuna. slóra svenska tíð sum Ikki kenna nakra pliktan al orð við huldumann, alraminst við ein av Kreds skapi, men tí vit hildu, at vit skyldaðu lesarunum lí, at vil skifta (9) og ein eina rætlleiðing, tess vegna al lað oftani verður tíkið í Ísvirkið á rangari vitan, hava vil nortid við Ísvirkisspurningin í hesi grein. Hin persónliga brigdanin ímóti P. M. Dam sum skúlalærara er so vorðin, at hon meiri enn nakað annað merkir sítt upp- hav. Jú víst hevur P. M. Dam verið lærari í Sunnbæ — og Trongisvågi við. Men hann nyt- ist ikki al skammast við at:taka skoðsmál í hesum bygdum. Heldur íkki við arbeiði sítt í Tvoroyra skúla nýtist hann at bljúgvnast. Hver og ein, ið ar- beiðir við henda skúla, kann vátta, at tað er ósatt, at P. M. Dam ikki metir stundisliga til skúlayrki sítt. Líka til seinastu summarfrítíð hevur hann rópt bornini inn á morgni! Tílík eru våpnini! Skarp Lud til skurvede Hoveder“. Í »Førovatidindi« Nr. 27 har en anonym Person skrevet en Artikkel, hvor han samtidig som hann hudflænger P.M. Dam, an- griber Arbejderstanden, har tagel Købmændenes Dehandling af Ar- bejderne varmt i Forsvar. Undertegnede Bestyrelse har ment ikke at kunne tie til denne Artikkel, anmoder hvorfor man herved den ærede Redaktion om Plads for følgende: Skønt »Føroyatidindi«s Artik- Svar paa en afedakløren af Suderø- kel agerer for at være et siden í »Føroya Socialdemokral« skrevet Artikkel vedrørende en- kelte Købmænds Behandling af Fiskerne og Arbejderne, har dens Form og Indhold kun lidet at gøre med en saglig Imodegaaelse, hvorimod alle Grænser i Perfiditet og Person den overskrider lighed. Vi vil ikke undlade bekræfte Indholdet af nævnle i straks at »Føroya Sociuldemokrat« staa- ende Arlikkel som værende i fuld Overensstemmelse med fak- for i hvert Fald enkelte Vedkom- mende her paa Pladsen. Ved Oprettelsen af den gæl- de tiske Forhold Forrelningers dende Kontrakt mellem Arbejder- ne og Købmændene her blev der indføjet, at Arbejderne skulde erholde Kontant Betaling deres Arbejde. Men med Undla- gelse af »Isvirki« og Firmaet 1. Passus i F. Thomsen er denne Kontrakten ikke bleven over- holdt. At Arbejderne protesterer herimod kan inlet Menneske forundres over, særlig her i Bladet frem- reltænkende naar der som ikke saa sjælden lrues der fra hævet, med Doykolling, Arbejdernes Side gøres Alvor af naar at haandhæve Kontraklens Be- stemmelser. At faa ændret dette Misforhold er af saa stor Betyd- ning for Arbejderne, al det er uforsvarligt at forsøge at kaste et Slør over Sandheden. »Der skal skarp Lud til skur- vede Ioveder«, siger Skribenten Vi takker for Vi vil dog ikke undlade at bemærke, at det er vort Haab, at vore Hoveder al- drig man blive san skurvede, at i »Føroyatidindi«. Komplimentet. vi i Kampen for vor retfærdige Sag ikke tør være vort Navn be- kendt. Samme Skribent tillader sig al fremkomme med de voldsomste Angreb og Insinuationer imod Arbejdernes Ísvirki og dels For- mand P. M. Dam. Vi vil i For- bindelse hermed lade vedkom mende vide, at Arbejderførenin gen her paa Pladsen til enhver Tid er i Stand lil at værge sig imod hvilken som helst, der skulde ønske al kaste sig til Herre over Foreningen og dens Midler. vidst al Eksempel í saa Henseende, Hrr. P. M. Dam har imidlertid ikke saadanne Den har ogsaa statuere vist Tilbøjeligheder, men kun paataget sig forskellige Tillidserhverv, som Foreningen har betroet ham. At Arbejderne Gang pan Gang har valgt ham ind i Forstanderskab og Lagting for understreger blot Medlemmernes Tillid og Paaskonnelse for Ud førelsen af de ham betroede Ar bejder. Al | staa Kriseliden igennem er kunde Ar- bejderne klar over skyldes andre Ísvirki ikke Aarsager end Hrr. Dams og andre Medlemmers manglende Vilje, Ihærdighed og Dygtighed. Med Hensyn til Paastanden om, al at P. M. Dam har spillet Dispo- lens Rolle overfor Arbejderne í Ísvirki, har vi heller ikke hei undlade at yde P. M. fulde Retfærdighed ved at afkræf- Dam den betegne fuld te denne Paastand og 5 den som usandfærdig og stændig ubereltiget. Vi onsker til slut at bemærke al hver enkelt Arbejder saa vel kun som Arbejderforeningen nærer de bedsle Ønsker om, al det maa lykkes Arbejdsgiverne at faa deres Forretninger og Fore tagender at blomstre og vokse sig stærke. Men Forholdet mel- Arbejdsgiverne og Arbejderne e1 som Ielhed taget langt fra saa Arbejderne rende Foil Forstand gode som ønskeligt. kan under de nuvi hold siges at være frie; den enkeltes ikke i egentlig Frihed og økonomiske Selystæn dighed er jo af fundamental Be Samfundet. Ar det derfor som en tydning for hele bejderne føler imod sig selv, sin hele Samfundet at gøre sit yderste fol uafviselig Pligt Familje saa vel som imod ene ordnel saa- at fan Forholc ledes, at Arbejderne og Arbejds- siverne kan mødes som ligestil lede den, hvad angaar Løn, Arbejde Personer i Krav til hinan- Nespekleren af de enkeltes fulde- Menneskeværdighed og Pligter overfor hinanden. En Arbejder er sin Løn værdig lige san vel som en Løn er sit Arbejde vær- dig. Da vi kæmper for dette, gøl vi det med saa meget større Kraft og Varme som det er vor Over- bevisning, at Gennemførelsen af klare ikke alene disse [injer savner Arbejderstanden, men I ligesaa fuldt Maal gavner Ar- bejdsgiverstanden som Samfun det í sin Helhed. Arbeiðsmannafelagið „Fylking“ Bestyrelsen. Tveroyri. Fråhaldsfundur á ,„Hestinum“ Ii Sunnbæ. Útferð til Sunnbiar. foru um Sunnudagin 9. í h. 80 menniskjur av Tvoroyri til Loprar við trolara. Fundur skuldi vera á yllestinume. meðan Vább komu Summi fóru á fundin, onnur fóru til Sunnbiar. ingar og Porkeningar Palarar M. Dam. eitt hill eisini til fundar. vóru PJ. A »lleslinum« el Poulsen og P. vakrasta fundarplåss, ein kann hugsa sær ein góðan summal dag. Ein sær nidur yvir tey tiltiknu — Sunnbiarbjørgini við stakkum og drangum. Henda dagin var veðrið sera gott: sólskin við einum dusmi av tøku um fjallaroðina. Kann ein yvirhovur nýla ein góðan summardag betur enn al leita okkara sjáldsama Vit hugsa íkki. sær út (til vøkru náttúru? Á heimferðini setti trolarin inná við fundarfólki. Stedgað var um 2 tínar í Vági. Vág við dekkinum. Heimaftur gekk ferðin foroyskum dansi á Fættir og kempukvæði rungaðu yvir hin spegilsblunka sjógvin, út í sjónarringin, har sólin hevði kynt himmal og hav í brand. „Smíril“ sama morgunin við fótbolts- útferðarfólki til Klakksvikar, ið fagnaði útterðar- fór spælurum og fólkinum av tí besta. Eitt sindur av loku var at byrja við. Men seinri lætti hann í har norðuri, og sólin bakaði síðan klár at himli allan dagin. Boltleikurin endaði við, at Fvoroyramenn vunnu 1 mál. Enn er einki gjørt við kirkjuna í Vági. Sum monnum kunnugt jåtl- aði loglingi pening seinasta år til at gera kirkjuna í Vági lidna. Men einki vorðið burtur Tað sigst, at 5 enn el år arbeidinum, kirkjunevndin og Våbbingar ikki kunna koma å samt um arbeiðið. So statt kemur óivað kirkjumálið í Vági aftur á løg- ting Í Skal ikki verast skjótast møguligt. summar. kirkjan nakað 1 ' heill forfarast, må Ur útheiminum. Gullfepur í Labrador. 2 stór nýggj gullfund. Bilar og fljúgvumaskinur jakstra móti gulllandinum. Frá Kánuda telegraferast, at menn hava funnið tvær stórar nýggjar gullminur í Labrador. laksturin til hitt nýggja gull- fundið er stórur. »Gullstrekki« er 2,300 kvadratmíl. Ísurin í St. Laurenceánni er tinaður. Damparar seta í land Nljúgvumaskinur og bilar í hópa- lali. Kønir menn meina, at hin meir enn Í Stór funna gullnøgdin er tí víða gitna Klondyke. politistyrki er sett fyri at halda polilimenninir hava |} skil å, og vordrar« at skjóla niður hvønn og ein voldsmann, id roynir at tað, ið annar hevur taka fingið til óðals av jorð. Ein vill bjørn i Keypmanna- havnar getum. Um dagirnar hendi, at ein vill bjørn slapp ål úr »cirkus«. Hon kom spåkandi omaneftir breyt- ini, fór inn í eitt bóktrykkjarí. Har hilti hon ein mann, sum stóð og vaskaði sær. Bjørnin leyp á, feldi mannin við eilt slug. Men tað eydnaðist honum at koma uppaftur á føtur og út. Hann stongdi dyrnar, sendi boð til Þeirkus<. Hjálparmenn komu so og tóku villdjórið við sær aftur til tess búr. Ansvarhavandi blaðstýrari fyri Suðuroyar-síðuna: P, M. DAM