týsdagur 1. august 1933síða 2

= | et ; i NE DA fæ 6 R LR EÐ RF + + 3 På ps UA Er hann varð logmaður aflaná faðir sín Jógvan Poulsson á Oyri. Jákup Jógvansson var giftur við Kristinu Klæmintsdóttur av Sandi dóttur harra Clæmint Laugesen Follerup, eftirkomarar gjøgnum ymsar ættir enn liva Forovum. Jákup var meirenn einaferð niðri í Danmørk fyri Førovingar, og av seinastu ferð síni kom hann ikki sjálvur aftur. Eingin fekk nakrantíð at vita lagnu hansara, hann ikki aftur, men ferðakistan kom, og í henni lá tann altartalvan, sum enn hongur í kirkjuni í Skálavík; á henni stendur við gyltum stavum: hvors — — spurdist JACOB JONSSON OG KIRSTINE CLEMENTSDATTER Eitt kunstverk siga kønir menn, at hon er, henda gåvan frå hin- um deyða. Kirkjan er nýggj, bygd í 1891 ístaðin fyri ta gomlu trækirkju, sum stóð niðri við sjógvin og fór illa av stormi. — Einki sjáld- som er hon, ogeinki prýðiligt verk er hon, tí har sum lítið og einki fekst at byggja fyri, varð einki prýðiligt úrslit. Tað hevur verið so í Forovum, at einar tvær ferðir hevur hvort oyra verið latið, sum var at fáa skravað saman — og meira afturat so kunnu HEXXXXXXX as MXXXXX zxxxt Telefoner: Walkendorph fekk dømdan lí leysan. Húsavík við sínum stóra, vakra bo er vakurt stað, men bygdin til kirkjubygging, og verða við | allar aðrar bygdir sviðið soð! — Oføra vakurt stendur kirkjan kirkja Í | Føroyum kemur henni nær í so | har í bygdini, eingin mála: Aeinum lágum heyggi vid hogari brekku nakað omanfyri, og niðanfyri ein stór flota. Men har restar nógv í enn við | at gera hugnaligt uttan um hana tó tað kemur kann henda einaferð. Tað offentliga ger einki, og fólkið sjålvt hevur ikki hin rætta ansin altíð. Sunnan fyri bygdina skjýtur høvdin — Skdlhøvdi út, og sunnan fyri hann er so Húsa- vík. Í Skålhøvda áttu bládúgvur, nú eru neyvan nógvar eftir, nú seg tær ikki mangastaðni í eiga Forovum. Húsavík er Skála- eins og vík gomul bygd, og søgurik er hon. Har standa enn grund- | irnar av teim set- og úthúsum, sum „húsfrúin í Húsavík“ átti, og fremmanfyri tey hilt vakrasta steinsetta tún í Feroyum. — Til tað, al nvkurin dróg alt tað stóra grótið hesar húsagrundir val omun úr fjøllum, og stórt er lad sum enn er eftir. Prýðilig hús áttu tey at vera í teirru væl- maktsdogum. — Húsfrúin í Húsu- vík er søgd at hava livað um somu líð sum Erlindur var bis- kupur í Kirkjubø, og er hetta satt, so eru hús hennara ivaleyst so gomul sum „Kirkjubomúru- rin“. Rik var hon, og nógy var fil skiftis eftir hana, bæði jørd annað, bæði leyst og fast. Hon hevði ætt í Hetlandi (Hjalt- landi), og navnið »Hjalt« roknast niður frá Har, á Húsavíkslógv, rak eina nátt tíðliga í 15. eld ein bátur land við nøkrum ungum uppá norskum monnum innanborðs. Ha vóru teir komnir á hold og næstan deyðir. Undir góðari røkt leir við aftur, og alli fóru heim aflur til Noregs, tá til revsaðust bar, ultan ein. Hann varð verð- andi eftir, giftist har og gjørdist lutheriskur prestur og provstur í Foroyum. Frá soni hansara Jógv- ani (logm.) roknar enn mangur maður ætt sína, og røkkur hon langt út um allar Føroyar, og hevur mangur sett slóra æru Í at vera ættaður niður frå Heina Havreka. við seinni konu Annar sonur - var Magnus, víða henni. | sjálv er, eins og mangar aðrar bygdir í Foroyum ikki so hugn- alig, sum ein bygd kundi verið, tí byggingalagið er ikki vakurt. Dalur (í Dali) er sunnasta bygd í oynni og liggur millum høg fjøll í einum trongum dali, eins og niðri í einum potti. Eitt ófora stravid liv má tað vera al arbeiða jørdina á einum sovorðn- tey um stad, men lívað hava og livað væl! - Sogulig minni knyta seg ikki størvegis til hesa bygd, hon hevur ligið har so væl aflurundir, eins og hon ger enn. — Sjáldan kemur ókkunnugl fólk ferðandi til bíggj- ar, ikki yvir blíðskapin! men koma tey, klaga tey Vakrasta bygdin í Sandoy er „Sandur“ (heimi á Sandi), og tað hevur óivað sína orsøk í tí slóra vatninum mitt í bygdini og ti stóra slætta bønum við blómum sum onga aðra slaðni í hesum oyggjum. Vestan fyri bygdina er eitt annað vatn >Gróthúsvatng har OU > er nakað av ti sjáldsamasta vakrasta av foroyskari náttúru, stórsligið og samstundis hugna- ligt. — Av Sandi runt Gróthúsvatn gongur nú ukvegur vestur til Soll- uvikar, har Sandingar hava lugt inn og arbeitt nógv. Fyri vestan „Gívrinnarhol“, har enn gívurin hoyrist Gróthúsvatn er mala legu D» gull niðri í oyrað niður al, og tú hoyrir dunið avkvorn- ini! Har fór, eftir gamlari sogn, maðurniður at vila hvussu vorðið var, ogoll munu vit hava hoyrt hvussu honum gekst. Heimi á Sandi sýslumaður og býr prestur, doktari, sjálvsagt tí bygdin liggur mitskeidis í oynni. Prestarnir á Sandi høvdu í gomlum dogum spøkja í prestagarðinum í Todn- orð fyri at duga gand, og segðist at nesi, men í leim seinnu tíðum hevur einki hovrst. Jú, gand skuldu leir duga og vera óforir at mana men sum Rasmus sáli segði: >Nú týnist trúgvin burtur, sum teir stinnu vidar- bular, og vanntrågv og marglæti skjýtur fram sum eiturkynt hundsland!« Hvor trýr nú uppá gand og maningogley fornisku, huldu og nyk? Í Sandoy hava gitnir prestar gilni sjógarpurin, sum Christoffer verið: Í gomlum døgum Kålvur AIS BALSLEV á GOOS THORSHAVN Def IXIRIRIRxTx1x<1x{x1x|x1xIXIXIRIRIRIRINIXIRIKIXI Altid stort Lager af: Trælast i alle gangbare Dimensioner samt alle Slags Bygningsmaterialer. Særlig fremhæves: Fint savet Fyrretømmer, Baadetræ, saavel Fyr som Ég, Rund Fyr til Master, Bomme 0. 1., Krydsfiner i alle Tykkelser og Kvaliteter. Nr. 20 & 237. Trælastforretningen: | Nr. 194. S syyryyyYYYYYTJ: >= 4. 4. 4. Ås 4. 4. 4. litli harra Klæmint; seinni Hentze, sum próstur var, Soren- Og sen, faðir próst Th. Sorensen, ið doyði stutt síðani, yrkjarin I. F, Rønne og ikki at gloma: A. C. Evensen. Hann nýtist ikki okkum at siga nakað um, hann kendu vit oll. Skálavíks bygd liggur nakað nær móti sjónum og er í fleiri býlinginum: Innari dalur — har | stóri bóndagarðurin Dalsgarður er, undir Hagabrekku, á Hamri o. fl. er sera vakur, slættur og gronur. - Dalurin, breiður og langur 3vgdin er, sum neynt, spjadd, og stóri parlurin av húsunum eru gomul, smá hús, ikki bygd eftir nútíðarkravi! So við og við koma nýggj hús, men hitt unga fólkið byggir á nýggjan hált. Ikki ber til al bygd ultan at nevna ein mann, fara frá hesi sum nýliga bygdin hevur mist og g loyva vit okkum al sign Føroyar við henni! Í vár doyði Tróndur bóndi á Trød, maður. Já vil ein merkis neyndu kirkjuna har og allar- eitt at nevna: skurðmyndirnar, sum talvuna, lótu vil vera eftir Tróndur hevur gjørt. Kunstnari, listamaður, var hann, and- og > iliga høgt mentadur var hann, yrkjari og kvæðkempe — lá Tróndur tróð í dans, varð dans- urin hátíð! lá ikki fótatraðk longur. Ja, hann var kunstnari í sinn var hann og skinn! Sita og losa við hann 9 um tað vakra í náttúru og í verki, um yrking og lesnað, gaman og álvara, tað er stutt- ligar stundir at minnast aftur á. Við skar hann krúnurnar á knívi sínum fjallstavum í Tí foroyska gamla mynslrinum, karving nevnist tað, og vakrar vóru tær! Eisini onnur mynstir skar hann, um ein vildi hava ley, og við hesum sama knívi sínum skar hann myndirnar, sum í kirkjuni finnast sum áttu at ve ið kendar a og fleiri enn leim fáu fremmandu, sum Í hesa lítlu kirkju koma. Bóndi var hann, men hann var borin til nakað annad, hann hoyrdi til í einum ødrum »plan«, sum ley siga. Um hansara týdning fyri foroyskun gamlan kirkjusang er skrivað aðrastaðni, lað ikki upp aftur her. Hansara týdningur fyri sjúk ikki stórur. ferð skal takast tey, vóru, gloymist saknurin er manga har, Doktarin og varð spardur og harvið nógvur pen- ingur, og trygt kundi doktarin geva ein sjúkan upp í hend- urnar á Trónda, hann varð ikki svikin! Hansara minni vil liva leingi og við lokk! … Teir fáu tilmáldu dagar eru farnir, arbeiðið bíðar aftur gongur leiðin til Havnar, — Nú hoyrist >Smirile suðuri fyri Húsavík, so er fara á stoðna, tí ikki dámar honum al bíða á sovorðnum smáplássum! og best at — So farvæl til næslingar og kunningar — og umborð. — Ferðin er endað, í suma góða veðri sum hin fyrsta dagin. Tað er vakurt í Foroyum!! Vore Landboforhold. VI. Vi har foran loselig berørt Trøsagen i Forhold til Fæste- godset og antydede der, at of- fentligt Arvefæste efter vor Me- ning var den heldigste og mest samfundsgavnlige form. Selvom indføre forbedrede Driftsmaader Besiddelses- Interessen for at og for at anbringe Kapital í Jordens Drift ikke har været lil Stede, saa har Spørgsmalet om at faa Jord til Opdyrkning stedse hørt til de brændende og har stadig været betraglet som et Livssporgsmaal. Man har kunnet slæde sig over, al dette har været og fremdeles er Tilfældet, og Opgaven derfor g man være al imødekomme dette Krav paa en saadan Maade, at Adgangen let som paa nogen Maade muligt, til Jordbesiddelse gøres saa men samtidig offentlige Laan paa læmpelige Vilkuar sætter ubemidlede Jordbrugere i Stand til nogenlunde hurligt og uden altfor store personlige Ofre al fua indhegnet deres Trø, rydde og opdyrke den. Efter den gæl- dende Trølov er Fristen, inden- for hvilket et solgt Trostykke indhegnet, 5 Aar, hvad jo ogsaa, under de givne Forhold er ret naturligt. I Al- mindelighed har en Arbejds- mand eller Fisker nemlig ikke haft Raad til at Tid fra sit øvrige Arbejde til Ind- hegning af Trøen, end at det ofte knebet faa Gærderne op i den fastsatte Tid. Efter Udløbet af disse 5 Aar har han saa i heldigste Tilfælde Trø men skal være ofre mere har med at fanet sin indhegnet, som Regel ikke naael at gøre et eneste Spudestik i den uryd- dede Jord. Enhver vilindrømme, at der paa denne Maade gaar altfor lang Tid hen, før en Mand kan nyde nogen som helst Frugter af sit Arbejde, og højst sandsynligt skræmmer dette mangen En fra at optage den i og for sig saa besværlige Gerning, som Haugejords-Op- dyrkning unægtelig er. Dette Forhold man ændres og ændres derhen, at en Mand, som har fanget et Trøslykke af en bestemt Størrelse overdraget ikke Vinterkofoder være berettiget til al erholde et passende efter Stykkels Størrelse til Hjælp ved Indheg- ningen; kun derigennem vil det under et Sommer- og samtidig skal Laun være muligt at fan den í Tro- loven fastsatte Frist af 5 Aar nedsat til højst 2 Aar, idet Jord- brugeren nu kan beregne Løn for det Arbejde, han ud- fører paa Indhegningen, ligesom han ogsaa vil være i Stand til al tage fremmed Hjælp. Naar han har hegnet sin Tre inden- for den fastsatte Frist, skal han yderligere være berettiget til at sig fan et Laan til Rydning og Op- dyrkning af Trøen. Uden her nl fastslan nogen Størrelse for saa danne Laun skal vi kun som muligvis passende nævne 200 Kroner til Gærder og 200 Kro- ner til Rydning samt Opdyrk- ning. At det højst sandsynligt ogsaa vil være heldigt at kunne give mindre Laan til Avlsbyg- ninger, turde til at overveje. vel være Grund Da der altid vil gaa en Aar- en Trø giver Udbytte, Launene være rente- og afdrags- fri i Í. Eks. 6 Aar forrentes og afbetales paa lem- Maade. Dei Tilfælde, de for- hen, før nævneværdigt række man derefter og peligst mulige lænkes Stedet omtalte Laan ydede en direkle kunde endog hvor man i for Understøltelse, særlig hvor del drejer sig om Opdyrkning af Jord, der laa langt borte fra Bygder. Lejen af saadanne Tro- stykker blev saa med passende Mellemrum af Aar al efter Grundværdi til enhver Tid. fastsætte Jordens Bøger. Andersen Nexø En k gøres aller át Opmærksomhed pan dette Stor- god Gerning for ofte, -og vi tillader os Læser 5 henlede vore værk, som Martin Andersen Nexo's sociale Roman »Pelk Erobreren« er. Den er vel Vert dens første sociale Roman, hvor ikke Geniet, men Mennesket i sin reneste menneskelige Form kim per sig frem, ikke til at blive en ,Svane i Herregaardshavens Kanaler", men til at: blive Men- neskerettighedernes Erobrer. Nedenfor Oscar Hedbergs Omtale af »Pelle gengives MKritikeren Erobreren«, Bogen om vor Tids Helt, der med sine bure Hæn- der erobrer selve livet. »Bøger har deres Skæbne, er der sagt. Der skrives jo Bøger om Bøger. De store Bøger, de monumentale Værker, dem, der bliver klassiske paa Grund af de res Tidsindhold. de handler altid om Livet. om Menneskene; de er Livet. Menneskene. De bli- ver evige Skæbner. I Forordet til forste Dind af „Pelje Erobreren hvis første Udgave udkom 1906, skrev Mar lin Andersen Nexø, at han maatte takke Gyldendalske Forlag, „for di det ved at udsende Bogen i et forholdsvis stort Oplag og til meget billig Pris sæller en ung Forfatter i Stand til overhovedet at faa saa stort et Værk ud“. Star ten paa det danske Bogmarked med dette Værk. hvormed Martin Andersen Nexø begøvndie at skabe sin Verdensberømmelse, var saa- ledes nogel ud over det alminde lige. Og det blev ingen Skuffelse; med den billige Folkeudgave. som for nylig er udsendt, er ,,Pelle