týsdagur 22. august 1933síða 3

Fuglaveiðan. Harra Hákun Djurhuus fer illa við okkum, heldur lað sjálv- ur í hvussu er. »Sum ein rópar í skógunum, fær ein svar«, sig- ur hann. Vit skilja hann. Fugla- veiða er jú »tradition« í ættini, og sjálvur er hann, sum hann sigur, mætur bjargamaður. Vil hava einki ímóli at viðganga, ul hann hevur — álli í hvussu er at haft — umstødur at:tala um fuglaveiðu. — Táið vit korlini skoyta nøkur orð til hansara, kemst tað av, at hann ger seg sum hann brigdar agitation og sekan í fí, okkum, nevnilige »tendensiøsiteti«, hvarvið hans- ara »fuglaskil« íkki kemur til sín rætt. At Skúvoyin enn er fuglarík, skyldast Skúvoyingannu skyn- semi og dugnaskapi sum bjarga- menn, tað hava vit aldri noklað. Vit undirstrika tað fegnir. Men skjóting, fygling, ræning og lunn skaði, ið stendst av hesum, broytist einki av ti. Harra H. Djurhuus skrivar, sum um talan bert um Skúvoynna, og sum um vit hava haft í huga at nerva Skúvoying- ar fram fyri aðrar. Her fer hann sjálvandi skeivur. Okkara grein hevði eingi sovorðin ljót orindi. Vil vildu tala til verju fyri ar fuglin í Feroyum, samslundis sum vil royndu al kanna eflir, á hvønn hátt fugl- urin skaðaleysast kundi verða veiddur til gagns fyri fólkið og bjørgini. Okkum var ikki í huga at vera »tendensiøsir«. Harra H. Djurhuus vil yvir- leikin reka okkum av valinum, merkir okkum sum teir blindu, ið tala um litirnar. Tílíkt yvir- leikni elvir framm ein Ólta fyri, at hansar sjålvs sakligu evnirat av eini ella aðr- ari grund — fingið lað uppfyri, ið Danir nevna »skyklapper«. Heri finna vit forkláringina uppa hansara einvísu talu. Hvorki fygling ella ræning eru nakar vandi, harra H. Djurhuus. Men stutt aftanå held- gaml- sfggja hava sigur ur hann, Þat tå ið kortini í ari líð sigst um rekur, ið av- oyddar eru, má tad síggjast sam- an við tidini, lá ið lítið var at taka av, og hungur ikki var sjaldsamur gestur«. Tað er altso talan um avoyddar rekur! — Munu lað vera mangir sakligir menn, ið einans geva teim ringu tíðunum skyld fyri av- oyðingina? — Man íkki sjálvur harra H. D. við at hugsa seg róliga um finna aðrar grundir til fuglaavoyingina enn hungur og ringar tíðir? Hann sigur, at tað ikki kemur so nógv ann uppá fygling sum uppá áringin (veðrið), undan. = gomlu hvussu pisan sleppur Undirstrikar hann íkki tað er nakað í tí, at ræningin eisini kann vera skaði- lig? — Veðrið batnar jú vanliga ikki sum líður á árið. 8 til 14 dagar kann hava nógv at siga, tá 10 tað ræður um at sleppa tíðliga av stað hjá pisuni! — At pisan norðuri í Foroyum rymir seinri enn Lt. d. pisan í Skúvoy, kann vitiliga í hesum sambandi aldri nøkur undanforsla fyri ræning. Harra H. D. sigur, at hann aldri hevur sæð fugl hildið skúla. — Ein nakað søkt »viltigheit«. Vit hugsa, at hann sum lærari hevur ein varhuga pisur so væl sum allur alvi læra av teim gomlu við at ferðast samun við teim, sjålvt um ikki er talan um skúlastovu. Snerruveiðan er hin standandi spurningurin. Vit takka harra H. Djurhuus fyri at hava sagt sína hugsan og »erfaring« í hes- um máli, — Vit fluttu seinast hervið, al verða av, at ÚR SUÐUROY framm nakað av lí, ið snerru- veiðumenninir hava latið orð fallið um yvir fyri okkum, ið sjálvandi í hesum veiðihátti sum í ollum veidihåtllum einans hava la sakligu uppgávu at fáa sann- leikan framm. Við at fáa framm tær ymsu royndir og meiningar tæna vit málinum best. — Her ræður um ikki at vera einvísur og ósakligur. Líka so lítið sum vit vilja vera við til grund al syla ein veiðihált, sum kann tyda nógv fyri almenning- in, líka so lítið vilja vit vera við til at livga djórapínslu og ein veiðiháll, sum er avoyðundi fyri ullan tvingandi sakliga fugl okkara. A Framhaldið av jarðaspurninginum má vegna plåsstrot stedga til næsta blað. Skarsteinsmálið Føroya løgtingi. Sýslumaður Djurhuus: Hann greiddi frá millumtinganeyndar uppskolinum. Nevndin hevði fingið í hendur at kanna Skar- sleinsmálið og »eventuelt« sam- ráðast við amtmannin og mini- steriid. Alitid lá nú fyri við ymsum upplýsingum. Nevndin hevði verið samd um at bytt arbeiðið soleiðis millum sín, at hann (Djurhuus) skuldi undir- sokja málið sunnanfjardar, hinir báðir limirnir norðanfjarðar. Hvor limurin skuldi so bera framm sítt úrslit og uppskot. Hinir limirnir segdu, at teir høvdu hoyrt ymiskt, men ikki nakað fast at byggja uppá. Teir komu so á samt um at nýta sunnanfjarðar tilfarið hjá hon- um (politiraportina). Áðrenn hetta tilfarið varð prentað, hevdi hann flokksformonnunum og rikisdagsmonnunum (ad, ið framm var komið (raportina), og høvdu teir einki at við- merkja. Ríkisdagsmenninir vóru eisini bidnir um al siga frá, um teir hovdu nakað at siga ella at víst spyrja um. Jóanes Patursson: Allir oyingar eru samdir um, at hetta Men nú Skips- Før- er ein syndarlig sak. eru tó ikki allir samdir. menninir hovdu roynt at vask: av sær, at tað var lygn, ið teir hovdu sagt. Tað var syndarligt, at teir ikki fingu loyvi at gera tað. Hin danski >Socialdemo- kraturin« bar líðindini út um Skarsteinsmálið undir yvirskrift- ini: En Løgn om Grønland. Henda grein elvdi honum sum rikisdagsmanni at bera Skar- steinsmålid framm í landsting- inum við kravi um at fáa eina rættsliga undirsoking. Hann vildi ikki síga annað um alburdin har niðri, enn at hann var undarligur. Millum annað fram- kom, at lærarin Poul Fr. Joen- sen hevdi sagt: »man kan ikke overdrive nok, naar det drejer sigom Danskernel« Menn kunnu ætla, at táið sovorðið kemur framm, standa ríkisdagsmenn- inir ovfarnir. Men hvaðani eru hesar upplýsingarnar komnar frå? Stauning hevur fingið teir frá Daugaard Jensen, D. J. frá amtmanninum, amtmaðurin frå fåtanum, fåtin frå sýslumann- | inum í Suðuroy. Alt hongur so á sýslumanninum. Hevur sýslu- maðurin gjørt helta, er fuð lí óforsvarligt, og er tað langt ult- anfyri tað »mandat«, hann hevur sum dløgtingsmadur. Tað er harmiligt, at ein løgtingsmadur skal hava so lítið skil á sínum formannsstarvi. Nevndin hevði bert at gera at savna upplys- ingar og leggja úrslitið framm fyri leglingið. Tá ið talarin kom aftur úr Danmark, fór hann til Suðuroyar fyri at:tala við menn- inar, og var tað hansara fulla »yvirbevising«, al leir hava liðið órætt. Hann var biðin um al hjálpa og hevði gjørt eill sindur. Men einki var vorðið burtur úr. Hann bað løgtingid taka sær av fáa hana undirsøkta. Djurhuus læs upp innstillingina og slríkaði undir sakini og rættsliga »yderligere Oplysning í Sagen«. Hvat liggur í hesum? Fiffigt bæði eitl sagt! Tað kann vera og annað! Allir vita, hvat ið løgtingid meinti, tå ið neyndin var sett. Nevndin skuldi kanna Skarsteinsmálið, inspektión o. a. Men formaðurin hevði einki gjørt! Raportin var dagsset 30. oktobir. Hví hon lagt framm »erklering« av Hvi var henda »erklering« duld var einans ikki 30. seplembir? skiparans og fyri løgtingsmonnunum í fjør, tå ið teir vóru saman? »Paa dertil given Foranledning« byrjar erkleringin. Ivor hevur givið »Anledningen«? Skiparin kemur til Havnar. Ein skiparafelags- limur metir honum á bryggjuni, og yvir fyri honum sigur skip- arin, at tað sum heild er rætt, sum stendur í »Krossi« frá manningini. Men dagin eftir sigur hesin sami skiparin nakað heilt annað. Hvussu ber hetta til? Hevur skiparin verið undir pressi? Talarin fanst at málinum í raportinum spurdi, hví sýslumaðurin ikki hevði arbeitt Hann og sum nevndarlimur? var bilsin yvir at hoyra, at Djur- huus segði, at hann (Patursson) onga atfinning hevdi, tå nevnd- ararbeiðið lisið upp fyri honum. Hetta var skeivt. Hann enntå var hevdi júst funnist al, skrivliga biðið um upplýsingar, men var av sýslumanninum vístur til fútans. Forferdiligt! Hann heyði sagt við syslu- mannin, at hann ikki var tann rælli maðurin. so spurt, um hann var »inhabil«. Til tess hevdi talarin svarað: ja! Tað, sum fyrilå, var bert ein Løgtingid mátti hjálpa Djurhuus hevði raport. Skarsleinsmonnunum lil liga avhoyring. Syslumadur Djurhuus: Patur- rælls- son stilladi spursmál til mín sum sýslumann. Men (ad kann eg ikki sum leglingsmaður svara. Ég siti her ikki sum sýslumaður, men sum løgtings maður. Paturson »kritiserndi« politiraportina. Men eg má spyrja: hevur nevndin nakra makt til at kreyja forhoyr? Nei! Hann segði, at nevndin var samd um at biðja amtmannin undirsøkja sakina til botns, rættsliga. Men táið undirskrivast skuldi, bar sjålvstyrislimurin i nevndini seg undan og vildi ikki ganga við til hetta, vildi ikki hava rætlsliga undirsøking, fleiri innstillingar. — Um nevndarar- beiðið vóru allir limirnir samd- ir, sjálvstýrismaðurin við! Tað kundi kanska »innvendast«, al íkki allir mennirnir eru yvir- hoyrdir. Men teir, ið yvirhoyrd- ir vóru, vóru so at kalla >sam- stemmandic í teirra forkláring. So vítt talaranum kunnugt, var eingin umsókn frá mannskapin- um um al fáa eina ræltsliga undirsøking. Sigurd Poulsen (sjålvstyrislim- urin í nevndini): Ég visti altid, at nevndararbeidid varð »kreti- serað<. Tað segði eg eisini við sýslumann Djurhuus. Eg meini, og eg havi meint, at raporlin sum heild tíkin er bein. Behandl- ingin av var Tað hvor mannskapinum sigir ring. gir eisini raportin. Ein halda, at tað er mishandling at hvølva song- og ma ina, sum ein ungur drongurlig- gur f. — Eg kann skilja, at tad ikki var so lystiligt hjå einum sjølatnum munni at fara so bein- an vegin úl aftur í havið. Tað kann vera, at tað var betri, um neyndin hevdi forhoyrt mann- ingina. Men eg veit ikki kortini. Ég ráði til, at rættsligt forhoyr verður tikið. Patursson: partamaður Hann viðgekk, at hansara og hann sjálvur ikki høvdu viljað gingið við til rættsliga undirsoking. — Grundin til tess var, at teir vildu hava alt Gronlandsmálið og ikki bert Skarsteinsmålid undirsøkt. rælttsliga Teir hovdu eisini verið ímóti, at amtmadurin skuldi koma uppí. Sjómenn okkara vóru ikki vanir at geva forklár- ing yvir fyri órigheitini. Hann vildi hava neyndina al hava yvir- hoyringina. Landstingskommis- siónin 1920 var ikki selt av órig- heitspersónum einans. Tað sama kundi jú verið við Skarsteins- málinum. Foroyingar vóru ikki tå meira separalislar enn nú. Hann fáa svar uppá spurningarnar til var harmur yvir ikki af Djurhuus og protesteradi harð- liga ímóti li! Djurhuus: Tingmadurin í Skop- un »tvivladi« ikki. Tad gleðir meg. Hann hevur ikki altíð gjørt tað. Hann hevði skrivað nakað annað í »Krossi«. — Ég vænlaði at síggja eina »demenli«, ið tó aldri kom. Tað er tó gott, Tað "atursson at hann dementerar nú. heila endar nú i, at vil tað, ið eg og parlamenn mín- ir vildu, nevniliga rættsliga und- irsoking. Men nú er nakað seint. Patursson: Vit hava nú einki uttan eina politirapport. — Hon er ikki nokk. Tå ið vit nú vilja rættsliga undirsøking, sum Djur- huus vildi fyrr, vóni eg, atsam- bandið vil ganga við til rætts- liga undirsoking. A. Samuelsen takkaði nevnd- Hon hevði ikki kunnað gjørt nógv. Sjålvstyrid hevdi likid arbeiðið frå henni vidikki at hava við fil rætlsligt forhoyr. Hann bekreft- hevði mólmælt raportini, tå 10 hon var upplisin Pat- ini. — gingið viljað aði, at eingin fyri ríkisdagsmonnunum. ursson hevði einans talað um, at fáa rannsóknina at rokka aft ur til 1924 og var lá ógviliga »maltur« og dámdi ikki raport- ina. ikki. oðrvísi. Tað gjørdi talarin heldur Hann kundi ynskt hana Men tað var einki at gera, lí raportin var sannheit. At nevndin úrslit, trýr eingin. Einans, sum lað, id sam- Einasti hevði fingið annað er framkomið, er bandsmenn hava gjørt. stórur misgerningur, ið gjørdur er, er al landstingsmaður Pat- ursson í landstinginum reisti málið. Tað gjørdi okkum ein stóran óbetiligan skaða, og Pat- ursson er skyldugur í honum. Patursson gjørdi, at vit fyri rik- isdegnum og lí almenna vórðu stemplaðir sum lygnarar. Henda 'alurssonar gerð var tápulig. — Vit hava íkki loyvi at siga tápu- ligt, læt okkum síga, at tad var gåloysi frå Patursson, ið gjørdi okkum henda stóra nationala skaða. Tað mátti vera gåloysi, ella at Patursson eina lotu heyði mist dømievnini. — Og hvussu logið sær lad ikki út, at Paturs- son nú sígur okkum, at hann aflaná í landstinginum at hava kraft rætlsliga undirsøking og sagt fyri Ritzau Bureau, at rætts- lig undirsøking vildi verda tikin, fer til Suduroynna fyri at vita, um nakað grundarlag var fyri einari rællsligari undirsøking. Talarin helt tað vera heilt órími- ligt at átala nakað uttan tað skuldi verið at åtala Patursson. Nevndin hevði gjørt eitt gott Patursson hevði fingið Hann arbeiði. smekk í landstinginum. vildi bara hava »grin« úr sakini. nú. Framhald. Sunnbingar tóku um dagirnar ein trolara. Yvirhoyringin fór fram í Havn. Skiparin segði seg einki ólóligt hava gjørt, meðan Sunnbingai hildu fast um, at trólarin leingi hevði ligid innanfyri mark og trolað á Sunnbiargrynnuni. Trolarin varð dømdur 500 kr. í sekt og at galda kostnadin av sakini. Hann var dømdur fyri at hava reiðskapin ultanborða innanfyri mark. Undir málinum: Fiskivinnan i Grønlandi stóð leygardagin eljistríð millum Samuelsen Patursson um teirra stars teir hava hókað upp til stórpo- litiskt mál til skaða fyri okkara fiskimenn og fiskiveiðu við Gron- y og f hesum måli, sum land í síni heild. Vit vilja koma aftur til hetta politiska rumbul. Finansplanurin. Nú frættist, al fingið frá ið sigist at halda fast við tilboð- tingið hevur svar minisleriinum, avvísur oll uppskot um tilboðið sum forhand- lingsgrundarlag. Av tí vit enn ikki kenna orða ið og at taka lagið í svarinum, kunna vit ikki lala nærri um fyri nokrum úrsliti. møguligleikan Lógirnar um Offentlig Forsorg, Folkeforsikring og; Forsikring imod Felger af Ulykkestilfælder eru lagdar inn á tingborð til umhugsunnar hjá tingmonnum. Hesar lógir hava ómetaligan tydning fyri oll tey, ið koma illa fyri, treingja vit ikki minni til tær enn fólkið í Dan- mark. Hvat, ið verður burtur úr hesum lógum, vilja vit gera okkara lesarar kunnugar við. og Ansvarhavandi blaðstýrari fyri Suduroyar-siduna: P, M, DAM