týsdagur 24. oktober 1933síða 3

Mg — Suduroyar kolid. Hvørja ferð tað hevur verið nakað long tøgn viðvíkjandi lík- indinum fyri eini kolminudrift í Suðuroy, hevur mistreystid líkið sinnini — vónirnar vóru við hvort við at verða til vissu. Nú hevur einaferð verið leingi tigandi — og menn vóru við at missa móli, allur tann stóri ar- beiðsleysi flokkurin, ið so hjarta- liga ynskti, at lað tó mátti verða nakað burtur úr við til at arbeiða, arbeiða fyri seg og síni og verða fríur og sjálv- bjargin, hesu neyðar menniskju vóru, sum úlleið, við al geva upp hopið til kolið. Men nú frættist í donskum blødum, at allar vónir um stordrift, fjalla- at koma virki í Foroyum ikki eru sloktar. Vit taka her upp aftur nakað av ti, ið bloðini har niðri bera fram um Suðuroyar kolini: >Engelske Eksperter siger god for Kullenes Kvalitet. Men en foreløbig Undersøgelse er nød- vendig, før man tænker paa Stordrift,« Ílin dansk-enski verkfrøding- urin Harald Nielsen, id var her uppi i summar fyri at kanna líkindini fyri einum kolavirki í Suðuroy, hevur givið Stauningi eina frágreiðing viðvíkjandi sin- um arbeiði. Hann hevur latið »prøvarnar«, hann tók niður við sær, kannað av enskum eks- pertum á ríkisins kolgransking- Herum arinstitutti í London. sigst: »Resultaterne af Undersøgel- serne skal ifølge Ingeniør Niel- sens Rapport være overraskende gode. Færø-Kullene er saaledes lige saa vel egnede til Benzin- fremstilling som gode engelske Kul, og man mener, det er mu- tigt at udvinde Kullene til en Pris, der er fuldt ud konkur- rencedyglig med engelske og polske Kul, d. v. s. 9!/,—10 Kr. pr. Ton.c Men ein fyribils kanning og gransking er neyðturvulig: „Men en foreløbig Underso- gelse af Mulighederne er dog tilvaadelig, for man tænker paa Minedrift i stor Stil. Man reg- ner med, at der er ca. 100 Mil- lioner Tons Kul paa Suderø, hvoraf Glanskullene, der er de bedste, udgør 25—30 pCt. En Minedrift, der til at begynde med kan levere 100.000 'Tons om Aaret, forudsætter en Kapi- tal paa 1 Mill. Kr. og en fore- løbig Undersøgelse vil koste 50.000 Kr, alt ifølge Ingeniør Harald Nielsens Kalkulationer. Imidlertid har en anden Ke- miker, Professor P, E. Raaschou, ogsaa undersøgt Færøkullene i Sommer. Professor Raaschou har endnu ikke afsluttet sine Undersøgelser, saa man véd intet om, hvorvidt han er kom- met til et lignende Resultat som Ingeniør Nielsen.« Rátt verður til ikki at ov mikið áræsin: vera »Men der er imidlerlid mange Momenter, der spiller ind, hvis man virkelig vil realisere Tan- ken om national Kulminedrift paa Færøerne, BL a. er Omkost- ningsspørgsmaalet et af de sprin- gende Punkter, saa under alle Omstændigheder bør man tage Sagen med Reservation.a ÚR SUÐUROY Tað er hugsa ella misteinkja, at mað- urin, ið hevur hesar góðu vónir, menniskjansligt at er persónliga inltereseraður í at »reklamera«. Men so er ikki, sigur Harald Nielsen. Hann úttalar: »— Lad mig først præcisere, at da jeg i sin Tid blev anmo- det om at foretage nogle tek- niske Undersøgelser af disse Kul, anede jeg ikke, at de fran- ske Koncessioner eksisterede. Kullenes Fremkomst inleresse- rer mig videnskabeligt, og det var paa dette Grundlag, jeg fik mine Venner inden for de en- gelske Kredse til ogsaa at se paa Sagerne. Mine Analyser vakte min lInleresse, saa jeg skaffede mig nærmere Oplys- ninger, der ledte til mil Besøg deroppe. Finansielt interesseret i Sagen har jeg aldrig været,« Mine Undersøgelser paa Ste- det overtydede mig om Hen- sigtsmæssigheden af at henlede den danske Stats Opmærksom- hed paa de Fremtidsmuligheder, der efter min Mening eksisterer for disse Kul, og i min Rapport, som er afgivet til Stalsministe- ren, paapeger jeg Nødvendighe- den af en grundig og omfal- tende Undersøgelse, før endelig Stilling tages til en omfattende Minedrift. Det skylder vi ikke alene os selv, men ogsaa Færin- gerne,« Harald Nielsen Danir eiga teir rættu menninar til at undirsøkja kolaspurningin til botns. At tað hevur allrastørsta tydning at fáa ivast i, um i Føroyum falur í teir kønastu og rættu menninar, er givið. Hann sigur: »Det er efter mine Erfaringer tvivlsomt, om vi herhjemme i Øjeblikket har de rigtige Folk til at foretage de viglige Under- søgelser — det ligger jo ganske nær at antage, da Danmark ikke hidtil har været et kulproduce- rende Land.c Aðrir eru komnir til sama úr- slit sum harra Nielsen, ið vísir á, »at ganske uafhængigt af mig (honum) har det herhjemme velkendte Ingeniorfirma EF. IL Krebs, der har udført betydelige Vandbygningsarbejder paa Fær- øerne, sammen med den dansk- amerikanske Mineingeniør Eric arbejdet i mange Maaneder med disse Kul, og efter deres Rap- port at dømme har de naaet de samme Slutninger som jeg.“ Hann heldur fast við síni fyrstu úttalilsir um leikan fyri við ágóða at vinna úr kolinum og últalar møgulig- benzin hesum viðvíkjandi: »Med specielt Hensyn til Ben- zinudvinding af Færø-Kullene blev det fra visse Sider her- hjemme hævdet, at mine Bereg- ninger var nogel fantastiske, og endvidere, at Tyskerne havde opgivet Brintningen af deres Kul for dette Øjemed storindu- strielt. Imidlertid fortæller den engelske Regerings Kulpolitik en helt anden Historie, og nu for et Par Dage siden saa vi, at den verdensberømte tyske Storindu. strielle, Prof. Bosch, kommer med Udtalelser, der sikkert vil faa vore hjemlige Eksperter til at undersøge Sagen nøjere, in- den de udtaler sig definitivt, Imidlertid er der andre fore- løbige Rapporter under Opsej- ling, lad os saa faa dem frem nu, saa vi kan danne os et Skøn over Kullenes Udviklings- muligheder, som jeg personlig tror paa, og bestemme os til en grundig Undersøgelse, før vi træffer endelig Afgørelse i den ene eller anden Retning. Jeg véd, at der foreligger intet Ma- teriale i Øjeblikket, retfærdiggøre Fordømmelse,« der kan Hevdi nú bert nakað spurst burtur úr Her er sanniliga torvur til less, so stórt sum hitt »kroniska« arbeiðsloysi er. Á Føroya leytingi 1933. Brúgv yvir Kirkjuá í Miðvági. Hesa brúgv metir verkfroðing- ur Jacobsen at 17000 kr. J. M. Poulsen hevur hildið, at henda brúgv nýtist, um Miðvágskingar broyta vegin at ánni eilt sindur og sloypa eitl nýtt »Belondække« yvir Hyssis- á. Tilfar og formanslon til hetta arbeiði ætlast at kosta 7000 kr. Loglingið viðlók at veita Mið- vågskommunu 300 kr. í styrk. kosta ikki Brúgv yvir Fossá í Vestmanna. I fjorð søkli Vestmanna kom- muna um styrk til hesa brúgv, men málið varð útsett til í ár. Samstundis sum brúgvin verður gjørd, må ein vegur leggjast til brúnna. Tilsamans metist ar- beiðið at kosta 9000 kr., arbeiðs- lønin aleina 4600 kr. Tingið viðtók at jåtta 2640 kr. at gjalda í try ár. Brúg yvir Hamarsá í Hvalbæ. Hvalbiar kommuna søkir um styrk til at gera hesa brúgv, ið metist at kosta um 1000 kr. Til- far og formansløn ætlast at verða 150 kr. Viðlikið varð at jåtta ein studning uppá 330 kr. Til umveling av stígginum undir Tjørnudali við Norðtoltir júltaði tingid 300 kr. Lending við neyst i Hvalbæ. Tingið jåttadi í 1931 kr. 1050 til eina lending við Neyst í Kval- bæ. Av lí at lendingin målli víðkast, kom lendingsarbeiðið at verða væl dýrari enn ætlað. Kval- biar kommuna hevur lí í ár søkt um eykastudning. Tingið viðtók at jålla ein samlaðan studning til alt arbeiðið uppá 1445 kr. 50 oyr. Brúgv við Solmundarfiørd. Jacob Hendrik Isaksen í Sól- mundarfirdi sokir tingid um studning til eina lendingarbrúgv. Tingið helt seg ikki kunna fremja málið, Lendingsbrúgv á Norðskála. 1931 játtaði tingið 100 kr. til hesa brúgv. Av lí at peningurin ikki varð nýttur ifjør, søkja Norðskálamenn at fáa stundnin- gin endurnýggjaðan. *Helta játt- aði lingið. Lendingin „úti á Eyga“ á Eiði. Eiðismenn studning til at gera eina lending Þúti á Eyga« á Eiði, so motor- båtar kunna leggja at har. Tingið viðlók at veita ein studning uppá 1275 kr. søkja um at fúa Lendingin á „Stóra Dimun“. Dímunar tingsins sludning til at umvela lendingina á Stóru Dímun. Við- tikið par at veita honum 300 kr. í studningi. bóndin søkir um Lendingsstød í Skálavík. Skálavíkar um tingsins studning til lending- ina í Skálavík. Vidtikid varð at veila kommununi 786 kr. í stud- ningi. kommuna sokir Tórarín Axalson Dalsgarð Í Skálavík søkir um studning til umvølan av lendingsviðurskiftunum í Skálavík. víst til kommunustyrid í Skåla- vík. Umsókn hansara varð TIl eina lendingarbrúgv i Bø játtaði tingid 1800 kr. Lending í Haraldssundi. Haraldssundsmenn fingu ifjør studning til eina lending, men hava ikki nýtt studningin, Teir søkja tí um endurnyggjan av honum. Tingið viðtók at jålta hesari umsókn, Lendingarstødin (havnin) i Hovi. Hovbingar hava í mong, mong ár søkt um at fáa slatsstudning til at gera eina båtahavn í Hovi. Menn hava lovað at gera teirra besta, tó einki hevur batt. Hovbin- gar søkja tí tingið um studning til at gera hesa teirra neydturvuligu havn. Tingid viðtók at lata J.M. Poulsen fara til eftir kostnaðinum av eini tílíkari havn. Hetta hevur tingid viðlikið sum tað aftur í ár um */; studning til Vit megu vóna, at Hovs at kanna samstundis søkir statin Hovs havn. tað aftur at ári fer Hovbingum at vinna sómdir so teir kunna byrja uppá at byggja Teir hava nú bíðað nógv, nógv ov leingi. Teir menn, ið hava kunnu íkki forsvara at lata teir bíða longri. at eydnast havnina, ansvarið, Lendingin í Porkeri. Porkeris kommuna hevur gjørt ið kostað ! eina lendingarbrúgv, | hevur imóti 16000 kr. Kommunan hevur áður fingið 3000 kr. í stud- ningi. Men tåid hella munaði lítið, og tíðirnar eru ringar hjá hesi kommunu eins og hjá ollum kommununum í Foroy- um, søktu Porkerismenn ifjør um ein eykastudning. Vanligt er hjá tinginum at lata */; av for- mansløn og tilfarið. Eftir hesum reglum skuldi Porkeris kommuna fingið "/, av 9500 kr. falt og í eykastudningi 4125 kr. Men sam- bandið og sjálvstýrið í neyndini vóru ikki at fáast longri enn at sela uppskot um 1000 kr. So statt setti P. M. Dam við ødrum so- ljóðandi Broytingaruppskot til nevndaruppskot í málinum Landingsstedet Porkeri (38/1933) Principalt: Ístaðin fyri 1000 kr. verður sett 4125 kr. Subsidiært: Ístaðin fyri 1000 kr. verður sett 3000 kr. Hetta broytingaruppskot elvdi ein heilan og drúgvan orðadrátt: P, M. Dam minti á, at hann saman við oðrum hevði loyvt sær atseta broytingaruppskot í hesum máli. Tá var heitur orðadráttur um málið. Hann vónaði, at teir heiðraðu tingmenn í ár vildu unna málinum fullar sómdir við at viðtaka broytingarupp- skotið, ið lá frammi. Tað er ikki talan um at gera annað enn vanligt var á tingi, nevniliga at jåtta við lendingararbeiði. Porkening- , av tilfari og formansløn ar høvdu í mong år søkt um at fåa havn gjørda vid ståtshjålp. Men fáið teir ikki fingu tað fóru teir sjálvir at royna at fáa lend- bott so frætt, aðrir ingarvidurskiftini at »instaleradir« og små båtar kundu leggja at landi og skipa fiskin upp í útróðraveðri. At teir høvdu væntað sær vanligan studning frá tinginum var eyð- vitað. Teir vóru sum ollum monn- um kunnugt av raskastu og íd- nastu útróðramonnum. Tingsins menn ikki vera málsjónskir her. Teir kundu ikki veita hesum dugnamonnum tað, ið teir av rettum áttu javnbjóðis við aðrar, ið fingu studning til lendingar her á landi. Eingin skilamaður kundi av rættum siga, at tað, ið Por- kenningar høvdu gjørt var ov stórliga tíkið til. Allir vistu, at viðvíkjandi lendingarvidurskift- kundu forsvara at annað enn unum í Porkeri restadi so nógv í enn áðrenn tað kundi at vera bara toliligt. Har kravdist at gerast meiri enn annað slíkt aftrat. Bert tað at tað ikki var talan um hjá stórum motorbát- um og sluppum at leggja at brúnni, og at í illveðri var einki skjól fyri opnar størri og smærri bátar, sýndi, at harkravdist at gerast munandi meiri fyri bert at gera lendingarviðurskiftini toliliga. Eg loyvi mær so statt at viðmæla broytingaruppskot- inum at biðja menn al greiða atkvoðu fyri tí. G. Winther fanst harðliga at, at P. M. Dam var hesum broytingaruppskoti. Fyrst kom Porkeningar inn við einum yvirslagi uppá 3500 kr. Teir fingu tå jáltaðar 2100 kr. So ynsktu teir arbeiðið gjørt aðra staðni og søktu um hægri stud- ning og fingu eisini studningin hækkaðan til 3000 kr. Broyting- aruppskotið frá ífjor var felt, og hann vónaði, at tingsins menn eisini feldu hetta broytingarupp- skot. Formaðurin fyri sóknar- slýrið í Porkeri hevði verið í figgjarnevndini og greitt frá ollum. Tad var forferdiligt sum gingið var fram, ikki tí roknskapin sjálv- an var einki at siga til. Bert sandurin hevði kostað 3600 kr., tað var meiri enn cementið kostaði! Tílíkt var ikki lukku- ligt. Alt var dýrkað upp, for- mansløn, arbeidisløn. Høvdu Porkeningar komið á ting við einum yvirslagi uppá 15500 kr. fingu teir einki, íkki eitt oyra. Hann vildi ynskt at figgjarnevnd- in kom áslaðis at sæð hetta verk sigast teir æraðu ting- komin við á