týsdagur 14. november 1933síða 3

RS Hvi firnast við sann- leikan, „Krossur“? „Il einkisigandi orð“. »Tingakrossur« tykist at hava fingið ilt av okkara grein: >Sam- bandið og sjálvslýrið háls um háls í afturhaldsverjuni«, Vil kunnu væl skilja, at blað- sljórin á »Tingakrossi«, hann, sum einaferð var so reyður og eldhugaður sum nakar, hann, sum í skriving síni var ein vekjari fyri javnaðarhugsjónum her á landi — vil kunnu skilja, at hann treydin viðgongur, al tann flokkur, id hann nú er lalsmaður fyri, skal hálsfevnast við nakran í låturverjuni fyri aflurhaldinum. »Tingakrossar« blaðstjórin var borin til at finn- ast og teljast aðraslaðni enn har, hitt dimmasta afturhaldið hevur sæti. Tað er ein av lívs- ins dapru leikum, at hann av lagnuni varð kastaður at bera ábyrgd saman við monnum. sum í lívi og veran síni ganga tverlurímóli teim hugsjónum, ið hann á ungum árum nordi, og sum vil ikki ivast í, at hann enn lann dag í dag ber í barmi sínum. Vit skilja so væl, at hann kvepptist av sæti, tá ið hann læs grein okkara — og man tað ikki rørast í honum hverja ein- astu ferð, ið nakað og nakar bera honum iva í huga viðvíkj- andi sjålvstyrismanna frælsis- og áræsishuga? Vil ivast ikki — tad må so vera. Men hans- ara sløda er tessvegna so mikið meiri at harma — at gloyma seg sjálvan, mið og mål ber ikki til hjå einum rættum manni við ríkum evnum. ..... Men hví halda áfram við ikki at vilja síggja sannleikan? Hví ikki skera ijigjøgnum og viðganga royndirnar? Hví vera eyrkvisin, kveppa seg undan og bera í bøturflaka og royna at fáa lað at síggja út, sum alt er í góðum lag, tá ið tað tvorturímóli er í ólagi? Og sjálvstýrisflokkurin må vera í ólagi eflir hugsan blaðstjóra >Tingakrossarc. Vit biðja tygum, barra blud- stjóri »Tingakrossar«, at svara okkum ultan umsveip: Samlykkja tygum sjálvstýris- flokksins polilikk og avgerðir á tingi? Samtykkja lygum hansara og sambandsins hålsfevnandi stødu til t, d.; SUÐUROY [ff LTL Kongsgóðsið, ellisrentuna, tær socialu lógirnar, einkarsolumál- ini, kravið um prógv í foroysk- um fyri at kunna verða lærari í Foroyum? o. s. fr.? Hava vit melt tygum rætt, vita vil, at svarið verður eill avgjort nei! Vit lata hesar spurningar vera høvudsaftursvarid til »Tinga- krossar« grein: »Urslitid« av 18. okt. og skulu fyribils bert vid nøkrum fáum orðum rætta høv- udsmistakini: 1) Er tað ikki mistak »Kross- ur«s alt halda Føroya løgting bert vera fyri Havnarmenn? Tað skuldi verið 6neydturvuligt at sagt, at Suðringar eins og allir Foroyingar kanna sær lut í Føroya logtingi. Tað ålti »Krossur« al vila. 2) At M. S. Vidstein hevur silid0 sum kommunistur á tingi, er okkum ókunnugt — hann sjálvur sigur seg ikki vita av tí, »Krossur« man lí vera villstur, 3) Vit vita, at einstakir menn innan fyri sjálvstyrið hava verið sintir fyri einkarsølu við yms- um vorum, men sjálvstýrisflokk- urin sum flokkur hevur hildið við sambandinum í at kovt hesi mál. »Krossur« má duga at skilja, at ikki einstakir menn, men meir- lutin í einum flokki avger flokksins støðu. Í) Okkara uppskot um kongs- góðsið var íkki 11 einkisigandi orð, men hetta: „Í tí Foroya legting úttalar: Tervur er á, at alt kongsgóðsið fer undir tingsins vald og at reglur fyri hesum ásetast sum skjótast, gongur tingið yvir til næsta mál á dagsskráini“. Vit hugsa ikki, al blaðstjóri »Tingakrossar« við góðari sam- vilsku eina ferð enn kann kalla hetta uppskot fyri einkisigandi. Ella er tað so vorðið við sjålv- stýrinum, at tað heldur tað vera neyðturvuligt at skriva tjúkkar bøkur fyri at yvirbevisa sjálv- stýrismonnum og Feroyingum um, at kongsið eigur at fara undir tingsins vald? Jóanes bóndi Patursson hókn- aði í knøunum, lá ið hann skuldi greiða atkvødu fyri, at tingið skuldi ráða yvir kongs- eisini her góðsinum. At »Krossur« fróur sigur frá, at hesin oddamaður sjålvstyrisins stult aftaná áræsin bardist fyri, at bóndurnir skuldu fána kongsgóðsið til óðals, man vera komið av misgávum. Tí henda bóndans »støragrara« gerð kann væl ikki falla saman við hugsan blaðstjóra >Tingakross- ar« um, hvor ið skal eiga Før- oya jorð? 5) »Tingakrossur« veit ella må vita, al lad er órættur, al javn- aðarmenn á verið ímóli at lækka valrættaraldurin. lingi hava Teir settu júst uppskot um lækkan av valrættaraldrinum eins og at koyra skattatreytirnar Men vilja burtur til soknarstyrisval, hetta sjálvslýrismenn ikki, og fall ti uppskotið fyrsta árið. Javnaðar- menn máltu tí kravid um at koyra skaltatreyt- seinasta vildu og næsta ár lala irnar burtur falla og einans greiða ulkvødu fyri at lækka valrættaraldurin. Hví dylja sam- bandsins og sjálvstýrisins háls- fevnandi semju um at sóknarstýrisvalrættin frá lí få- tæka? taka Á Føroya leytingi 1933. Eftirstøda til Vágshavn. Amtmaðurin hevur í ár lagt fyri lingið eina umsókn frá sókn- arslýrinum í Vági um góðkenn- ing av, at Vágs havnar eftirstødur »afbetalest« i fylgjandi år. Í álitinum, ið nevndin, hevdi hetta mál stendur millum »Den ønskede Approbation paa Afbetalinger paa Havnens Restan- cer gaar ud paa, at det oprettes frivilligt Forlig med Debitorerne, gaaende ud paa, at alle Restan- cer pr. I. Januar 1933 betales i syv paa hinanden følgende Aar, sum annað. . . saaledes at 1/7 betales uden Rente inden hvert Aars 1. Ja- nuar, og første Afdrag inden 1. Januar 1934, [følge Restancelisten pr. 1. Ja- nuar 1933 er den samlede Sum, fordelte paa 25 Debitoører — 51.171 Kr. Af den vedlagte Sta- til viðgerðar tus pr. 1. Januar 1933 fremgaar, at Havnens Restgæld til Staten andrager 105.000 Kr. Beholdnin- gen er opført med 1111 Kr. 36 Øre i Føroya Banki foruden omhandlede = Restancer paa 31.171 Kr, Amtet har í Skrivelse af 1. Marts d. A. udbedt sig en specificerel Restancelisle, af hvilken det maatte fremgaa, hvor store Beløb Medlemmer af For- standerskabet eller af Havnebe- styrelsen stod skyldig til Havnen, idet Amlet bemærker, at det ikke kan forventes, at Lagtinget vil gaa med til, at Forstander- skabsmedlemmer yder sig selv betydelige Henstand med offent- lige Arbejder og samlidig for- bliver medlemmer. Udvalget maa meget beklage som Forstanderskabs- den store Henstand, Forstander- skabet har ydet de forskellige Personer, Restancen 51.171 Kr. Hav- nen til enhver Tid burde haft til Raadighed til Rente og Amortisation, eventu- elle Reparationer og andre for Havnen gavnlige Formaal. Man kunne anbefale er offentlige Midler, som Dækning af mener ikke at den ansøgte yderligere Henstand med Betaling i Løbet at 7 Aar Udvalget skal til- Tinget at approbere, at der gives en Be- lalingsfrist paa 4 Aar med Rente 5%, fra 1. Januar 1934 og forste Afdrags Erlæggelse inden 1. Ja- nuar 1934. Endvidere at Amt- manden bemyndiges til at op- rette nødvendige Dokumenter for Sikkerhedsstillelsen. og rentefrit, lade sig at foreslaa Forslag. 1) Tinget meddeler Forstander- skabet for Vaag Sogns Kom- mune ÅApprobation paa, at den til Havnen i Vaag skyl- dige Restance 531.171 Kr. indfries i Løbet af 4 paa hinanden følgende Aar til- ligemed Rente 5%, p. a. fra 1. Januar 1934, Første Af- drag erlægges inden 1. Ja- nuar 1934. 2) Amtmanden bemyndiges til at oprette de nødvendige Dokumenter, eventuelt Sik- kerhedsstillelse, angaaende Gælden samt føre Tilsyn med Overholdelse af Beta- lingerne. Broytan av grindareylugerðini. Johs. Joensen greiddi frå, at fabrikantur Johan Evensen heitti á tingið um at broyta grinda- reglugerðina soleiðis, at hval- irnir vórðu opaðir við tað sama, teir vóru dripnir, og at grindin skuldi verða tíkin upp í góð- ari tíð, so tað ikki hendi, sum tad tessverri oftum hevði hent, al nógv av grindini fór til spillis. P. M. Dam tók undir við um- sóknarmanninum og helt, at lingið målli broyta grindareglu- gerðina. Tað var ikki bert tann av umsóknarmanninum nevndi spurningur, ið tørvadi at takast upp til viðgerðar, men tað vóru mangir aðrir spurningar sum jarðahvalurin, hvalvágir o. fl. ið ikki kundu verða skotnir út longur. Johan Kallsoy helt eina langa góða rødu um grindavidurskift- ini. Hann fanst harðliga at, at menn vóru komnir inn uppá tað, at grind ikki fekst uttan ímóti kontantum. Hetta førdi við sær, at mangur fátækur maður ikki kundu keypa sær grind lil vetrarmat, av lí at hann ikki hevdi kontantan pening um hendur. Hann kundi eiga pen- ing, men ikki hava fingid hann. Hann kundi vera staddur á útróðri, tá ið grindaboðini komu — og úlróðramenn fóru ikki av húsum við peningi í Iummunum. Talarin helt tað vera skilaleyst, at grindasalgið skuldi bíða til útskiftingin var liðug. Tað kundi ofta vara nóg so leingi. Hann bar í uppskot at fáa skipað so- leiðis, at tað við tað sama aft- aná drápið kundi seljast nøkun- lunda tann partur, ið vanliga verður seldur. Hetta vildi gjørt tað møguligt hjá monnum at keypt sær fríska grind. A. Samuelsen talaði um, hvussu tvorligt, stravið og trup- ull sýslumenninir høvdu tað í grindadrápi. Hann helt, at allir sýslumenn royndu at seta menn í arbeiði til at opa hvalirnar. Men fólk gjørdi tað vanliga ikki — og sýslumuðurin hevði ikki stundir at ænsa eftir, at »ordr- arnir« vórðu eftirfylgdir. Hann lovaði Kallsoy at hugsa um uppskotið, at ein partur av grindini kundi verða seldur við tað sama, grindin var deyð. Men grindin mátti merkjast fyrst. HINI FØROYSKU KOLINI Í ti danska tíðarritinum >Til- skueren« hevur hin danski verk- frødingurin Harald Nielsen, ið býr í Onglandi, grein um Føroyar og kolið. skrivað eina Av tí, at hon er væl skrivað og er sera forvitnislig fyri okk- um Foroyingar, loyva vit okkum at prenta hana, ella í hvussu er stóran blaðnum. — Tað er Harald Nielsen, sum danskari, part av henni her í sjálvsagt, at harra sær helta mál, kolmálið, út frá danskum kolið og eilt framtíðar kolverk sum eina keldu til inntøku fyri Danmork. Men hann er heldur íkki blindur fyri tí lýdningi, hetta hevur fyri Føroyar og Foroyingar, tó teir sjálvandi ikki koma longur enn í annað rað, sjónarmiði og sær Til helta er einki at síga hjá okkum, tí leir ið peningin seta til, eiga fyrsta takið, og so hava, sum vit ell vita, Foroyingar, sum eiga ella áttu la jørdina, sum kolid er í, selt kolið og tað meir enn eina ferð fyri dýrar pengar. Í. Y. s. ley Hetta siga vil, fyri at miss- fatan ikki skal koma, og talað ella skrivað verða um, at For- oyingar hava liðið ella koma at líða nakran órætt kolmálinum viðvíkjandi. Tá vit her tala um tann tydn- ing hella mál hevur ella vil hava fyri Foroyar, so nertur tað beinleiðis bara við Suðuroynna og fólkið har, við tað, at ikki kann væntast, at nakar annar úr nøkrum ødrum stað í Før- oyum fær arbeiði har; men lað hevur ella rættari vil fáa ein ómeltaligan tydning fyri okkum oll; um Suðuroyingar fåa ar- beiði! Men fyri allar Foroyingar vil tað hava stóran týdning at fáa kol fyri hampuligan, lættan pris, og so er lað sjálvsagt bara gleðiligt, at allar tær mogulig- heilir, Foroyar goyma, t. d. í fjøllum sínum, verða nýttar ollum okkum til frama. Hvor vítt stórdriftin spyrst burtur úr er ilt at siga. Um stórdriftin skuldi veríð av ongum — vil vóna og ynskja, at hon má koma í lag — vita vit, at menn eru sterkt »inte- resseradir« í at fáa byrjað eina drift í so bert verður í heilt smáum. hvussu er, um hon Greinin í »Tilskueren«, er so long, at hon kemur at ganga gjøgnum fleiri blød, og av tí at hon burjar so vakurt, taka vit hána frá fyrst av; Det forlod Dækket, at i rundt om paa Løbet af en halv Time kunde vi se det første Glimt af Kikkerten for Øjnene, og grad- Færøerne. Jeg satte vis steg nogle ubestemmelige Taagebanker frem af den spejl- blanke Havflade. Mere og mere tog de fast Form og fik Farve først en hel grønlig, san skimtede man nogle mørkebrune Pletter i det grønlige, og om- sider forelaa der en Ø, Det var Sydero. Og nu fulgte i hurtigt Række- følge Lille Dimon, Store Dimon og Sandø — som alle, naar man træder paa dem, viser sig at være anselige Fastlande, men som ude fra Havet nærmest synes at være nogle store Sten, en megel stor Dreng har moret sig med at lægge ud i Vandet for at have noget at hoppe rundt paa, Ustandseligt skifter Solreflekser nei Klippesiderne, der her skin- og hist falder tilbage i en Slukts blaa ner som en Diamant, Skygge. Taagen ligger som Ed- derdunreder paa Toppene, og det minder alt sammen om et af disse engelske Malerier, som man i Danmark er tilbøjelig til at finde alt for smukke, Det er har min navnlig Syderø, der Her ligger nemlig de Kullejer, som jeg, der Interesse, har levet det meste af mit Liv i Kullejer rundt omkring i Ver- trak meget paa Smilebaandet af, da man først fortalte mig om dem. Som andre danske Drenge havde jeg læst om Færøerne i Sko- den, hvor disse findes, lerne, men at der her skulde kunne etableres en rentabel Kuldrift, var i Sandhed aldrig faldet mig ind, og som jeg staar her paa Damperens Dæk med |