týsdagur 28. november 1933síða 3

Í Lív ella deyði. Øl hava haft høvi til at bilið merki í, hvussu aflurhaldsflokk- arnir, særliga teirra pressa, alla- staðni hava »jåblad« yvir, at socialisman hevur sungið svana- song sín, deyðasongin. Musolino og Hiller, facisman og nazisman, hava gjørt enda á henni, verðin oll hevur við andstygd vent sær frá henni, prædika stórmanna- profetarnir. Her á landi hevur gleðin verið slórst hjá »Dimma- lættingear L.-S. og »Føroyatid- indi«s lítla »n« summi vilja vera við, at hesir báðir blad- skrivararnir eru ein og sami persónur. Eilt er í ollum føllum vist — skaplyndið og handalagið er tað sama. Men hesin sigursins frøi afl- urhaldsins er vist nakað líðliga uppi — lad kann vera, at ley »herligu« sigursins lekin, ið kapitalisman hevjar gleðisteypin fyri, vendast lil sål og måtlloysi, áðrenn veilslurúsurin yvir soci- alismunnar deyða er runnin av. Tí tað grettur ikki, at ongalíð sum nú er stríðið ímillum kapi- talismunnar hardrædisveldi og socialismuna vorðið eitt strid uppá lív og deyða. Hin stóra framgongdin fyri socialismuna í teim seinastu árunum var vorðin hættislig fyri kapitalismuna, ið á ymsan hátt hevdi rent verðina á húsagang, út í neyð og ólukku. Vanligur stríðsmáli á fríum, við blonkum skildri og kundi ikki bjarga kapitalismuni. Tað var eyðsýnligt. Skuldi hon bjargast, målti annað lag koma í. Hon bíðaði berl eftir leim »rættu« yvirgangskroppunum tl odda- leir lótu ikki bíða Ssvorði, menn. Og eftir sær. Fyrst reið Musolino fram. Við utlan iva og himpr valdlók hann fólkafrælsið, setti diklaturin, einaveldið, harðræð- isveldið í hásæti. Italia skuldi bert hava eilt andlit — tað var Musolinos. Hitt italska fólkið var óupplýst. Fákunnan valdaði í tann mun, at tað bert var hin minni parlurin, ið dugdi at lesa og skriva. Hesin óupplýsingur og henda fákunna vóru honum bestu stríðsfelagir. Og javnaðar- menn og kommunistar stríddust sína millum og ansaðu íkki vandanum, fyrr enn ov seint var, Musolino vann lættliga. Hann bant og bokslaði niður mólsloðumenn sínar. Teir mistu heilt og alls frælsi at liva og virka alment millum manna. Men teir sigast at streingja so mikið harðari á í loyndum. Mangir undan Musolino hava roynt at dripið eina rørslu við at sylt henni lívsrætt. Men tað eydnaðist bert eina líð. Musolino á baki reið Primo de Rivera í Spaniu. Men meðan Musolino tykist enn at standa stinnur, er Primo de Riveras diklatur longu rokið av knór- anum. Seinast er eydnast Hitler at knekta alt fólkafrælsi, gera allar aðrar uttan sín flokk ólógligar í Týsklandi. Hitlers sigur hevur undrað og undrar framvegis heimin. Vit vilja viðganga, at vit fyri stuttari tíð høvdu for- svorið, at Hiliers sigur var møg- uligur í lí so kallaða upplýsta Týsklandi við um 200 javnaðar- monnum og kommunistum á ríkisdegi. Men orsokin til Hitlers sigur er ikki so mikid at finna innanríkis sum uttanríkis. Hilt ræðuliga órætlvísi, ið var gjørt ímóli Tysklandi, tá ið verðaldar- såltmålin var gjørdur í Versail- les, var meir enn eilt fólk kundi bera. Tað var við at reisa eina øsing ímóli hesum sállmála, id hann órætlvísliga gav javnað- armonnum skyld fyri og við at ljúgva sær socialistisk mál á stevnuskrånna, at Hitler fekk hin stóra partin av tí lýska fólkinum við sær, meðan javn- aðarmenn og kommunistar, ið ennlá í nógv meiri muni, enn tilfelli var í Maliu, vóru upp- tiknir av stríðnum sína millum og oyddu her styrki sína, ístað- infyri at standa samdir og sela hart ímóli horðum og verja seg við makl. Tað skal ikki noktast, at vilja vit doma stríðið ímóti socialism- uni í leim ymsu løndunum kring heimin eftir, sum lað er gingist í Italiu og Tysklandi, eru vónirnar ringar hjá javn- aðarmonnum. Men tad gera bert leir stultskygdu ímillum kapita- listarnar. Brent barn ræðist eldin. Trykk elur móttrykk. Hesar fyri hin minna mannin ræðuligu kollvellingar vísa seg eisini at hava haft aðra åvirkan á arbeiðaraklassan, »Dimmalætting« og »Føroyatid- indi« profeleraðu. Ietta sýnur best ley ymsu valini, síðan Hit- ler kom til veldið. Í Finlandi vunnu javnaðarmenn stórsigur, sama í Svoríki. Í Noreg vunnu leir fyri stuttum ein hin stórsla valsigur, nakar veit um al siga í Norðanlondum. Teir fingu 22 nýggjar stórtingsmenn! Og nú um dagirnar í Onglandi, haðani heimligu kapitalistpro- felar líðliga og seint hava sagt enn lá ið okkara frá, at socialisman er knasað — har hava javnaðarmenn vunnið ein slórsigur svarandi til hin norska. Arbeiðararnir kring heimin eru vaknaðir við kaldan dreym. Klárvaknir vandan. Domini frá Italiu og Tysklandi hava skrætt tjaldið, ið var við at blenda arbeiðaraklassan og villa hann av gøtuni, ið førir til síggja teir frígeringina og frælsuna úr ka- pitalismunnar trælkandi bond- um. Arbeidaraflokkurin skilir nú, hvat ið á stendur. Hann skilir, at stríðið er um ikki minni enn liv ella deyða — og hann vil ikki verða niðurbundin sum í Týsklandi og ltalíu. Hann hevur lært, at sundirlyndi, skilj- ing innanfyri flokkin, er tað sama sum deyðin. Tí gongur hann nú samdur við knýttum nevum til valgborðið við lí reyða socialistmerkinum á stong: So- cialisman lívi! Verdigari svar til og nazismuna enn valini í Fin- landi, Noregi og Onglandi kann ikki hugsast. facismuna Tíðindi. Tveroyri. Við Suðuroynna hevur bragdað væl við fiski í Men tessverri hava sjóveðursdagarnir verið ov fáir. seinastuni. Ur Vági, Porkeri og Hovi frættist frá góðum fiskiskapi. Tvøroyra bátarnir hava summir eisini fingið væl. Hvalbingar og Sandvíkingar eru í seinastu viku komnir aflur við góðum fongi. Tað er at ynskja eftir, at veðrið og fiskiskapurin fer at roynast væl — tað vildi rúmkað hjá mongum undir jólini. Línubátarnir hava sagt ójavnt frá fiski við Føroyar. Summir hava fiskað væl, aðrir minni. Nú tykist 16 fiskur at bragda heilt væl fyri leim bæði eystanfyri og fyri. veslan- Trolararnir hava fgjøgnum alt heyst trodk- sig- ast um Føroya strendir og sig ast at hava veilt væl, særliga kring Mykines. Snurruváðsbáturin „Njarðlingur“, ið Hovbingar eiga og dríva, sig- ist at hava staðið seg og reið- iliga tað. Hann hevur fingið nógvan flatfisk, men tessverri sum oftast verið óheldigur al hill Hevdi hann haft fingid teir prisir, id ringan marknað. ymsir danskir bátar hava fingið heyði úrslitið stórfingið. Vónandi vil tað evdn- í summar, verið ast hesum dugna Hovbingum at fáa belri marknað næsta ár. Nú eru leir jú vorðnir kunnugir við tey strongu krøv, hin enski marknaðurin setur til ferskfiskin. Snurruvådsdriftin er ein drift fyri Førovingar tad hugnaligt, at tað byrjar at eydnast fyri leim at taka hesa drift. Byrjanin var tessverri her sum Í so ny) og er mongum nýggjum royndum vónbróltandi. Hópur av sild hevur staðið og slendur inni á Trongisvágsfirði. Menn eiga ikki so nógv gorn her um leið, sum norðanfyri. Men tað eru ló leir, sum hava fingið uppí 500 fyri setuna. Sildin er stór og feit — 5 til kg. Ísvirki keypir fyri 16 oyru kg. Seiður hevur verið nógvur at sæð. Men hann hevur ikki tikid væl, og nólakast hevur tessverri ikki eydnast. Hann er ikki komin at landi enn. Menn halda tað eru lekin Ll, at nótaseiður verður at fáa Hella vil fyri Tvøroyramenn, hava um- seinri. siga nógv ið oftum tvorligar støður vid døgurdamati. Av turrum fiski sigst Johannes Jacobsen i Havn at hava keypt 30.000 ballir, ið eru vid at avskipast. 3000 ballir hevur keypt av Tvoroyri. hann Tað er í frættum, at hin Sunnbæ skal halda eitt av teim gomlu, stóru brúdleypum. Hesi brúdleypini eru sjáldan nú á dogum. Nú lala fólk einans um ungi Kálgarðsbóndin í »ein belri middaga. „Anna hjá Maju“ „filmsprimadonna“ ? I útlendskum blaði síggja vil eina foroyska mynd. Á henni kenna vil millum onnur Anne Mortensen, »Anna hjá Majuc kallað, ið er dóttir harra og frú Johan keypmann Mortensen á Tvøroyri (Johann hjå Peturi). Vit lesa forvitin: „En Dag í Fuglebjergene. Færøfilmen „Farernes 9“ havde í Aftes Sukces. Den store Naturfilm Farernes Ø havde í Afles en stor Sukces. Billetterne blev revet bort i Lø- bet af et Par Formiddagstimer. Det blev til en storslaaet Dag paa Færøerne. Fuglebjergene stod solbelyste og majestætiske, Fuglefængerne spandt sig op og ned i Liner, fantastisk smaa i svimlende Natur. Lomviger og Lunder sad hygge- ligt rundt paa deres Hylder og kikkede troskyldigt ind i Kame- raet, og smaa dunede Søfugle- deres den unger plirede trygt med Øjnene og holdt sig ellers til deres Mor. Storhvalfangsten gjorde Det rejse med virkelige Begivenhe- Ogsaa stor Lykke, var en Turisl- der, og oven i Købet et Bryllup til sidst, Primadonna, den nydelige Frk. Anna Morten- Stede i Salen og viste sig efter Forestillingen Filmens sen, var selv til paa Tribunen, hvor hun var Gensland for meget Bifald. Hun vil Filmen i ogsaa vise sig, naar Morgen, Onsdag, KI. 20'/, bliver genoptaget. Billetter Salen faas í Kiosken i Telegramhallen a Í Kr. over hele kan og kan forudbestilles ved Op- ringning til 8511 Lokal 360,« Vit kenna sum eina sera vituga og »char- vAnnu hjá Maju« | merandi« unga gentu. Hvor veil, um henni ikki brellast eftir at koma á tað hvíta loriftið (?) Á Føroya løutingi 1933. Kirkjan i Vági. Johan Poulsen: Málið liggur á hátt Tá varð jáltaður sama sum ífjor. peningur til at gera kirkjuna so fræga, at hon stóð vard móti veðri og vindi. Kirkju- inspektiónin skuldi arbeiðið. At fáa ingar og kontrakt tók langa tíð, við lað al millum meinigheitsráðið, arbeidararnar góðkenna fram lekn- samarbeiðið og kirkjuinspekliónina gekk striltid. Partarnir kundu íkki koma á samt. Kirkjuinspek- liónin kundi ikki góðkenna ar- um at fáa til- eftir rokning. beiðaranna krøv farið fortitbetalt Viðlokan skuldi vera eftir faktura var, at betalingin um- kostningar og einki meir. Timb- urmannauppskotid var ti í stríð við vidtøkuna. Eitt annað stríðs- punkt var leglingsviðtokan, ið segði, at timburmenninir skuldu taka takið gjald, men so skuldu teir eiga tilfarið. Hella vildu leir ganga við til. Kirkjuinspekliónin niður uttan viður- ikki hevði gjørt sítt besta fyri at fáa Hon sakina at glíða. hevði so- leiðis haft statsingeniorin har suðuri fyri at forhandlað. Men einki balli, | P, M. Dam: Tað harmar meg, at sakin er komin at liggja so- leiðis, at arbeiðararnir í Vági hava míst arbeiðið. Eg havi | hoyrt Vágs arbeidarar klaga yvir, at kirkjuinspektiónin ikki hevði verið til at forhandla við. Millum annað hevði hon kraft eina arbeidiskontrakt, sum ar- beiðararnir ikki kundu ganga við til, av lí hon var so hóttað, at arbeiðararnir ikki kendu seg lryggjaðan í, hvussu langt hon Tað, setur uppskot um at gera tað rokk. sum nú neyndin arbeiði fyri, ið Vágsarbeiðarar skuldi gera, er nógv hægri enn tað, id var boðið teimum. Ég vil sela til umhugsunnar, um ikki Vágsarbeiðarar kunnu taka kirkjuna fyri hesa summ. Tað er ræll og rímiligt, at lað verða Våbbingar, ið fáa teirra egnu kirkju at gera, Eg trúgvi einki, | er: ne gore |fV at teir eru årfmuligari enn aðrir arbeiðarar, og at teir skulu hava alla skuldina. Tað vil eg í hvorjum falli loyva mær at seta eitt stórt spursmálslekn vid, Johan Poulsen: Arbeiðararnir í Vági eru bornir á lógvum. Tað kann íkki vera talan um at byrja aftur at forhandla við teir kirkjuna at gera fyri tað, ið tilboð nú liggur Tað vil vera ein åtnyttan av einum ødrum og bjóða teimum um. manni. Vágs arbeiðarar kundu haft givið til- boð eins og aðrir. Men teir hovdu einki tilboð givið. Nú var einki at gera uttan at lata Vilhelm Tórsheim fáa kirkjuna at gera. P. M. Dam: Mær tykist ikki, Få at arbeidararnir eru bornir á lógvum. Teir hava sanniliga boðið at offra ikki so lítið. Munurin ímillum teirra tilboð ifjør og tilboðið, ið liggur frammi í ár, sýnir tað best. Hesa arbeiðaranna vidgjørligheit var verd at »anerkenna«. Ífjor var ikki tikið so eymt uppá til- boðsrættin. Tað var eisini van- ligt at forbehalda sær rættin til at taka og vraka tilboð. Sum lað er farið við hesari kirkju er sær, at ein kirkja í Foroyum skal koma yvir 150.000 kr. Hvat av vegum og framm óforsvarligt. Hugsa kundi ikki gjørst havnum fyri henda pening. Ar- beiðararnir skulu ikki ini hava skyld fyri hetta óskil. væl eis- Johan Poulsen: Dam kemur framm at kritisera, men kann einki positivt føra frum móti Leyst tos kri- kirkjuinspektiónini. kann ein ikki byggja ein tikk á. P. M. Dam: eg ikki haft við málið at gera, og kann fí ikki per- sónligt vitni. Men eg havi drigið arbeið- Persónliga havi vera eitt framm nakað av ti, ið ararnir finnast at. Og eg loyvi mær at trúgva, at kirkjuinspek- hvussu er líka arbeiðararnir. hevur í sum Kirkjuinspektiónin má vita, at tað er kann siga við arbeiðararnar, at skal tað beiðararnir hava bert al tiga og Teir eru annar part- liónin stóra skuld ikki so, at ein skal og so og So Vera, og ar- taka við. sanniliga rælt at Mær kemst, at verið urin og hava stilla síni krov. teirra ikki órímilig. Tverturímólti! Johan Poulsen: Arbeiðararnir hava ikki verið til at forhandla Tá id ein hevur spurt teir, teirra sum kroy hava við. hevur svar verið »øksaskaft«. P. M. Dam: Eg loyvi mær at protestera ímóti, at arbeiðarar- nir hava svarað »øksaskaft«, tå ið forhandlað hevur verið við teir. Teir eru skilamenn og duga at vera sakligir. O. F. Joensen hildu við in- J. Joensen og høvdu orðið spektiónini. Johan Poulsen vildi ganga frá tí hann viðvíkjandi, at arbeiðararnir skuldi hava svarað »øksaskaft«, Ein orða- dráttur slóð um hetta millum hann og P, M. Dam, ið helt fast um, at hann hevði sagt so. Løgtingid viðtók hetta uppskot: J og sagt þa hevði 1) Tinget bemyndiger Færo Amts Kirkeinspektion til paa Vegne at god- kende foreliggende Udkast til Kontrakt, efter at dette er udskrevet af Vilhelm Vaag Sogns Menighedsraad henholdsvis Entreprenør og Byg- Laglingets Tórsheim og som herre. 2) Til at bistaa Vaag Sogns Menighedsraad med det dag- lige Tilsyn under Arbejder- nes Udførelse bemyndiger Tinget dette til at anlage en dertil kvalificeret Person, ra ———