leygardagur 23. desember 1933síða 2

hålmhølgum til at stroya á gólvið. Kom hann framvið leim smáu bygdakirkjum, sá hann, at prestur og deknur strevaðust við al tjalda veggin við vokrum tepp- um, og lá hann kom framvið Basjøkloystur, så hann tey fá- tæku koma við fullum føvningi av breyðum og langum ljósum, sum tey høvdu fingið við kloyst- urportrið. Tá abbed Hans sá all hetta, tráaði hann enn meiri eftir at koma vegin fram og hugaði sær til at halda eina enn størri høgtid enn ta, øll nú royndu at búgva seg til at halda. Munkurin haraftur ímóli gav seg og klagaði, tá hann sá, hvussu ley gjørdu seg lil at halda jól; um småttan var aldri so lítil. Nú gjørdist hann stúrin og bønadi og bað abbed Hans venda aflur í líð og ikki fara til rovarafólkið, sum helst ikki vildi honum nakað gott. Abbed Hans lurlaði ikki eftir honum, men reyð róliga vegin fram, leir vóru nú komnir norð um slætl- arnar, har fólk búðu, og komu nú inn Í skógin. Her var eingin góður vegur at ríða eflir, í stoð- um ein geta, har steinar lógu her og har, og tjúkt av furu- nálum, sum ruddu av trødunum, ringt var at sleppa um áir og veitir, jú hægri teir komu upp, jú kaldari var, og skjótt var alt avlakt við kava. Tað var ein long og torfør ferð, eftir brøttum, avísaðum golum, gjøgnum tjarnir og samangrøgvin smålrø, upp um gamlar klótur og stór tre, sum vindurin hevði haft umkoll. Júst um dagseting vísli drong- urin teimum ein skógang, ið var umgyrdur av høgum trøum av ymsum slogum. Hinu megin ongdin var eitt høgt berg, og inn í klettin var ein hurð av tjúkkum plankum. Nú sá abbed Hans, at teir vóru komnir á mål, og hann steig av hestinum. Drongurin lat hesa tungu hurð upp, og hann sá inn í eina holu, har grót var at síggja til allar síðir. Røvarakonan sat við eitt bál, sum var kynt milt á gólv- inum, framvið vegginar vóru ból gjørd upp av grannkvistum og mosa, og f einum av teim lå røvarin og svav. »Komi inn, tit ið slanda åtil« rópti konan men reisti seg ikki, »og laki hestarnar við inn, ann- ars doyggja teir av nátlakuld- anum.« Abbed Hans fór nú inn í holuna og munkurin honum á baki. Fátæksligt var har, einki var gjørt til til at halda jól. Revarakonan hevdi hvørki bryggjað ella bakað, hvorki gjørt reint ella pyntað holuna á nakran hátt. Bernini lógu á gólvinum og supu úr einum potti, tað var tó einki ullan bólaleys tunn súpan, tey fingu. Men røvara- konan var so stolt og myndug, sum nøkur rík bóndakona. >Set teg her við eldin, abbed Hans, og verm leg,< segði hon, vog hevur tú mat við, so et! tí tann matur, vit gera til her, man ikki hóa tær. Og ert tå ferða- móður, kanst tú leggja teg at sova í bólið har við veggin. Tú skalt ikki frygta fyri at sova yvur teg. Ég skal vekja, og vaklur skalt tú verða í góðari tíð, so tå fært at síggja tað, tú so fegin vil.a Abbed Hans gjørdi, sum konan segði. Hann lók matposan fram, men var so troyttur, at hann orkaði lítið at leska, og so lítt og knapt hann legði seg niður á, sovnadi hann. Munkurin varð eisini víslur, har hann skuldi liggja, men ikki tordi hann at sova, hann hell tað vera sína skyldu at ansað eftir, at eingin gjørdi abbed Hans nakað. Tó ikki orkaði hann at halda eyg- uni opin, og tá hann vaknaði, á hann abbed Hans sila við eldin og losa við rovarakonuna, og røvarin sjálvur sat hjá. Hann var ein høgur, turligur maður, hann sá so troyttur og tung- lyntur út. Hann vendi bakið til abbed Hans og vildi látast, sum hann ikki lurtadi eflir tí, tey losaðu. Abbed Hans fortaldi henni um alt jolaslåkid, hann hevði sæð á síni ferð, og minli hana á jólagildini og jólaspolini, sum eisini hon hevði verið við til í hennara ungu dogum, lá hon livdi í frið millum menn- iskjuni. >Tað er synd fyri born tykkara, at ley ikki kunnu verða við at pynta seg til grýlu og spæla í jolahålminum,« segði abbed Hans. Fyrst svaraði hon snipst og knottut aftur, men so við og við svaraði hon ødrvisi og lurtadi hugtikin eflir tí, hann Knappliga vendi rovarin knytti nevan móli abbed Hans. »Ti, lín elendigu munkur! ert tú komin higar upp til at lokka konu og børn frá mær? veitst tú ikki, at eg eri friðleysur, og eg kann lí ikki fara út úr hesi skóg?< Men abbed Hans hugdi uppá hann og var ikki bangin. > Ætlan min er at royna um eg kann fáa lær fribræv frá ærkabiskupinum,« hann. Tå hann nevndi flenti bæði røv- segði. sær á og segði ærkabiskupin, arin og konan. Tey vistu nokk, hildu ley, nógva náði illgerðamenn kundu vænta sær av Absalon bispi. >Ja, kanst tú fúa mær fribræv frá ærkabisp Absalon, rovarin, >so lovið cg tær, at eg hereflir ikki aldrin skal stjala so mikið sum eina gås.« Munkurin harmaðist um, at slíkt rovarapakk skuldi vága sær lil at læða at abbed Hans, sum sat har og tyktist veru væl tilpassar; um hann hevdi sitið heima á Øved mill- um munkarnar, kundi eygnabrå og orð ikki verið blidligari enn alt tað sama. Men nú reisti konan seg upp. >Her sita vit og møsna, abbed Hans,“ segði hon, >so vil heilt gloyma skógin, vit skuldu síggja, eg hoyri líka inn í holuna her, hvussu jóla- klokkurnar ringja.« Hon hevði ikki meiri enn talað orðið, so Tá ley hvussu segði reistist oll og fóru út. komu inn í skógin, var tað myrkt og ísakalt. Tað einasla, tey hoyrdu, var klangur av kirkjuklokkum, sum eitt lílið lot av suðri bar við sær til teirra. Hvussu skal hasin klokku- klangur kunna vekja hesa deyðu skóg? hugsaði abbed Hans, ti nú hann stóð her í vetrarkulda og myrkri, helt hann lað vera meiri ómoguligt, enn hann fyrr heyði lonkt, at her skuldi upp- vaksa ein fagur urlagarður um eina lítla stund. Tá klokkan heyði ringt eina lotu, gekk líkasum ein klári gjøgnum skógina, og líka skjótt var aflur myrkt, men so kom ein ljósglumu, og so við og við lýsnaði meir og meir, sum (ad var farið at degnast. Tá sá abbed Hans, at kavin hvarv, sum eilt teppi var drigið av, og alt grønkadist. Trøllakambar, ið stóðu samanrullaðir sum bispa- stavar, rætti seg og breiddi blød- ini ål. Lyngur og mosalågvur gjørdist fagur grøn, og vårblém- urnar stóðu til at lata seg upp og vísa teirra vøkru litir. Abbed Hans helt fyri bring- una, hjartað bankaði, lá hann så, at skógin vaknaði. »Skal eg, gamli maður, fáa at síggja eitt slíkt mirakull« og nú vatnaðust eygu hansara. Aflur kom líka sum ein dimmi, og nú fryktaði hann fyri, at náttamyrkrið aftur skuldi fáa vald. Men straks kom ljósið aftur, og sum ein alda skolaði tud myrkrið burt, og nú hoyrdust fossar og áir renna. Trøini fingu grøn blød í eitt nú, og millum trøini sveimaðu“ fir- valdar, ja ikki bert urtir og trø vaknaðu, men eisini småfuglar, krossnev o. fl. flugu higar og hagar. Ein staraflokkur kom sunnaneftir og settist á trælopp- arnar, hvor fjøður skygdi sum dýrir steinar og gull. Aftur eina lotu var kvirt, men so kom aftur ein ljósbylgja, og ein heitur sunnanvindur bar við sær fræ av urtum, sum annars ikki vaksa har, sum so harð- balið er, men nú festu tey ról alt fyri eitt. Tá lað næsta heita lotið kom, bóru bláber og onnur sítt blómuklæði og villgæs flugu uppi yvir, småfuglar gjørdu sær reiðir og ekarnungar spældi sær í trøunum. Alt gekk so skjótt, at abbed Hans ikki fekk hugsað um, hvor undursamt hetta var, har var so nógv fyri eygu og oyru. Tann næsta ljosbylgjan førdi við sær ungan av nyvelt- ari mold, og hann hoyrdi goym- ingakonuna rópa á neytini, og klokkur, sum seyðurin gekk vid um hálsin, tær ringdu. Øll trø og aðrir vekstrar vóru skrýdd til hoglíð. Abbed Hans boygdi seg niður eflir eini jorð- berblómu, og meðan hann rælti seg uflur, búnaðist berið. Ein revatík kom úr holu síni við nógvum ungum, hon fór lil røv- arakonuna og streyk seg upp at henni, og konan boygdi seg niður og segði við hana, hvussu vakrir, ið ungar hennara vóru. Kalúglan, sum júst var farin at veiða sær okkurt, målti skunda sær al finna eina kloyvu, har hon kundi sela seg aftur at: sova, hon toldi ikki ljósið. Geykurin læl seg hoyra við sínum kukkuk, og maki hansara við egginum í nevinum leitadi eflir einum små- fuglareidri, har hon kundi leggja tað. Røvarabørnini vóru so glud, sum born kunnu vera, tey fingu sær og tey spældu við haru- ungar, og krákuungar høvdu ley eisini stultleika av. Røvarin sjálvur slóð eisini og fekk sær mulluber, einaferð hann hugdi uppúr, var eilt stórt, svart djór undir liduni á honum, hann kvislaði bjørnuna um nøsina og segði: ylú kanst finna lær eina aðra tågvu, hettar er mín,“ og bjørnin fór so sin veg. Sum hvor uldan kemur aflanå aðra, kom her ljós og lýtkað, og hver bylgjan bar í fylgju við sær nakað av ljómi og angan. Úr bikubuni var so nógvar hún- angur, at tað rann niður eflir trænum. Abbed Hans hevði i huga blómuna, hann hevði lovað bispinum, men hann drálaði við at taka hana, ti har vóru so nógvar og vakrar, og lær vuksu upp so hvort, sum hann hugdi, og hann vildi fegin hava tud vakrastu, ið var, al geva bisp- inum. Alt var nú ljóst og ljóm- andi, abbed Hans helt, at størri gleði kundi ikki finnast á jorð- ini, men tá komu nýggjur ljós- bylgjur, og hann kendi á sær, al himmalsins gleði kom nær. Nú stilludist alt, blómur og urtir stedgaðu vøksturin, revaungarnir hildu uppat at spæla, tað kend- isl, sum slóð hjartað still, og eyga græt, so ein ikki visli av, longdist tl hitt ævuliga Langt, langt burtur frá harpuspæl og himm- sálin landi. hoyrdist alskur songur, sum ein såsandi teskan. Abbed Hans helt saman hendur og fell á knæ, andlitid lýsti av sælu. Aldrin hevði hann væntað, at tuð skuldi unnast honum her á jørd at kenna himmalsins sælu og hoyra eingl- syngja jólasálmar. Við hansara lid slóð urlagarðsmað- urin, hann stóð í doprum huga. Hetta kann ikki vera eilt Guds mirakul, hugsuði hann, heldur er hetta fjandans ónda makt, ið letur slíkt gyklast fyri eygum arnar okkara, tí var hetta frá Gudi, visti tað seg ikki fyri illgeris- monnum. Nú nærkaðist eingla- ljómin, men munkurin helt tað vera helvitis andaskari, ið vildi lokka teir til sín, »vit koma ikki heilskapaðir higani,< suff- aði hann. Nú var einglaherurin so nær, at abbed Hans kundi hóma hann, men munkurin, sum eisini sá hella, lykti tað so ræðuligt, ut fjandins andskapur skuldi gykla helta fyri eygum leirra á fødingarstund Frelsarans. Alla tíðina høvdu fuglarnir sveimað aflur og fram ll abbed Hans, og hann kundi taka teir uppí hondina; til munkin kom eingin fuglur, hann ræddist teir, men nú kem ein dúgva, og lå hon så einglarnar so nær, fekk hon mål til al sela seg á øksl- ina og leggja høvdid móti kinn munksins. Tá helt hann, at tað var fjandin, ið vildi lokka og freista hann. Hann slóg við hondini eftir dúgvuni og rópli, so lad ekkóuið eftir í: »Gakk til helvilis, har tú ert fråkomin!« Júst lá vóru einglarnir so nær, at abbed Hans kendi súið av teirra stóru veingjum, og hann hevði boygt seg til jarðar og heilsa leimum. Men tå munk- urin segði hesi orð, tagnaði einglasongurin, og leir heilugu gestir flýddu, og bæði ljós og Jytka hvarv í ónevniligari ræðslu fyri lí kulda og myrkri, eilt menniskjahjarta sýndi. Nátta- kuldin kom nú aflur, fossar og áir frystu, blómur og urtir hvurvu, djórini rýmdu, og lað hoyrdist sum regn, nú øll blød fullu av trøunum. Abbed Hans kendi, hvussu hjartað, sum hevði líkasum givið seg út fyri at rúma tí himmalsku sælu, nú krympaðist saman í ólíðiligari pínu. Eftir hettu kann eg ikki liva, hugsaði hunn, at himmals- ins einglar vóru mær so nær, og so vóru burturjagaðir; at teir vildu syngja jólasálmar fyri mær og noyddust at Mýggja! Í somu stund kom honum lyflið í hug um blómuna til bispin, og hann kávaði millum blød og mosa fyri 6 al finna eina blómu, men hann kendi, hvussu jorðin frysti undir fingrum hansara, og kavin kom glíðandi fram eftir jørdini. Tá vildi hjartað bresta, hann kundi ikki reisa seg upp, men fall niður og var liggjandi. Tá revarafólkini og munkurin í tí kolsvarta myrkr- inum hovdu leitað sær aftur til holuna, saknaðu tey abbed Hans, ley tóku brandar úr eldinum og fóru út al leila og funnu hann liggjandi deyðan í kavunum. Munkurin græt og klagaði seg, ti nú så hann, at hann hevði dripið ubbed Hans, lí hann tók lann gleðisleyp frá honum, sum hann so leingi hevði tostað eftir. Tá abbed Hans var førdur aftur til Øved, sóu leir, ið skuldu klæða líkið, at hann helt hond- ina fast saman um nakað, sum hann hevði líkið í deyðastund- ini. Tá teir fingu hondina upp, sóu leir, at tað vóru tvær retur av einum hvørjum vøkstri, sum hann hevði rivid upp millum mosa og blød. Tá munkurin, sum við honum hevdi verið, så hetta, tók hann røturnar og settu tær niður í urtugarðinum. Hann hugdi so tráliga eftir, um tær fóru at næla, men tað gekk bæði vár, summar og heyst, og einki sást lil, at lív var í teim- um. Tå so allar urtur og blómur vóru foluaðar og vetrarkuldin komin, helt hann, at røturnar vóru úldeyðar og gavst at hyggja eftir teimum. Jólaaflan kom, og tann dagin fekk hann ikki abbed Hans úr huganum og fór tí út í urtagardin, har hann og abbed Hans so mangan høvdu dvelst. Sum bann gongur framvið, har Jacob Liitzen, Thorshavn. Telf,.: 14 & 115. hann hevði sett lær báðar røl- urnar niður, sær hann, at har aksa fagurgronir stelkar, við silvurhvitum blómum á. Hann gjørdi nú ollum munkunum bod at koma við sær, og lá leir sóu hesar vøkru blómur sjálvan jólaaflan, tá allir annar vokstur var sum úldeyður, so ivadust leir ikki í, at abbed Hans hevði tikid tær úr ti jólaprýddu Gø- ingaskóg. Munkurin segði nú, at hetta var so undursamt, at teir áttu at senda nakrar av hesum hjómum til Absalon bisp. Tá munkurin kom til bispin, rætti hann honum blómurnar og segði: „Hetta sendur abbed Hans tær, hetta eru tær blómur, hann lovaði tær at taka úr Gø- ingaskógini jolaaftan.« Tá bisp- urin sá blómurnar, ið vóru spíraðar upp úr ti vetrarkøldu mold, og hoyrdi hesi orð, blikn- aði hann, sum hevði hann sæð eitt, ið var deyðt. Hann slóð kvirrur eina stund, og so segði hann: >Abbed Hans hevur hildið sítt orð, so vil eg eisini halda mílt.. Hann læt skriva eilt frí- bræv fyri røvarin, sum hevði verið útlagin, síðan hann var ungur. Munkurin fór við bræv- inum til rovaraholuna. Tá hann jóladag kom hagar, reislist røv- arin og hevði øksuna ímóli honum. >Ég skal høgga tykkum munkar niður, ein og ullar samlar!< segði hann, >lí tað eru til, ið atvold eru í, at Gøinga- skógin ikki lat seg í jólabúnað í ár.“ »Tud er eina og aleina min skyld,« segði munkurin, vog eg vil fegin lata lívið fyri lað, men fyrst má eg bera eini bod frá abbed Hans.« Og hann tók fribrævid og segði honum, at nú skuldi hann ikki verða úllagin longur og vísti honum sigil Absalons, sum hekk fast við fríbrævið. >Nú kanst lú við tínum børnum spæla í jólahálm- inum og halda jól millum onnur frímenniskjur, soleiðis sum abbed Hans vildi,< segði hann. Røv- arin bliknadi upp og kundi einki orð lala, men konan svar- aði fyri hann: »Abbed Hans hevur hildið orð sílt, og so vil rovarin eisini halda lað, hann hevur lovad,« lá røvarin við konu og børn- um rýmdi úr rovaraholuni, fór munkurin hagar at búgva eins- amallur, og altid bað hann um fyrigeving fyri sítt harða sinni. Men Gøingaskøgin hevur ikki síðani hildið fødingarstund Frels- arans í hálíðsskrúð og av allari lí dýrd og vakurleika, hon áður sýndi, er einki eftir uttan tann blóma, sum abbed Hans hent- aði í deyðuslund síni. Jólarósa neynist hon, og hvort år koma hesir grønu slelkarnir við sínum hvílu blómum upp úr moldini um jóltíðir, lað er, sum kunnu tær ikki gloymu, at einaferð vuksu tær í jólaurlagarðinum mikla. Næsti , Føroya Social-Demokratur“ kemur út miðvikudagin 3. jan. 1934, i É