týsdagur 20. februar 1934síða 3

Verður tað skarpsker- ingur ímillum fiskimannaflokkin — skiparaflokkin og reiðararnar? Í radio fræltist og aðrastaðni gekk fregn um, at td innanfyri fiskivinnuna dró móti verkfalli (streiku) ella verkbandi (lock- out). Og nú frættist, al samráð- ingarnar ímillum parlarnar eru slitnar. Reiðararnir hava sagt teirra hill seinasla stóra orð: vit geva ikki eftir, skipini megu heldur verða liggjandi. Hetta eru alvárlig orð, hættis- lig orð til Foroya fólk: Skipini skulu liggja! lesi boð nerva ikki einans okkara neyður sjó- menn, id við harraborð sum í småttu harmust yvir, ti teir tjena so lítið: neyðar 3—4—5—6—7— 800, upp í 1000 kr. Hvussu kunnu teir klára tað, hvussu kunnu teir fúa endarnar at rokka saman? Hvat eru hesar fáu hundrað krónur til húsið, konuna og barnaflokkin? verður spurt. Hesi bod raka hesar menn hart, ógvuliga hart — 300—1000 kr. eru frægari enn at sita heima við ongum. Men >lockout- bodini« raka ikki einans fiski- mannin. Tey raka hvonn einasta Feroying í Feroyum. Viskivinnan er livsnervan í ollum her á landi. Stedgar hon, er neyðin og deyðin í durinum. Góð fiski- vinna ber keypievnir við sær og harvið góðar prísir fyri land- búnaðarproduklirnar. Eingin ella so gott sum eingin fiski- vinna, eingi keypievni, og hand- ilin stedgar. Menn sleppa ikki av við Alt lemjist, landbrúkið sum annað. Skipini skulu liggja! eru eini ólukkuboð: sínar vorur. bod um miss og vanlukku. Hetta skilja oll, hvort manns- barn dugir at faln hetta. Og lí spýrju oll: hvat er á våsi? Hvussu ber tað til, at reiðarar- boð út teirra nir senda hesi svorlu um landið? Hvorji krøv ella hvørji krov verðu sett til teirra, ið teir ikki kunna ella vilja eftirlíka? Vit hittu formann tiskimannafelags og bóðu hann greiða okkum frå krovum fiski- Harra Siirsjold Hann eru Foroya mannafelagsins. var okkum nevnir okkum 11 punktir: beinasamur. 1) Í lastamann umborð í hverjum skipi. Tað ræður um at hava fiskin einsháltaðan og so góðan sum gjørligt Hetta halda fiskimenn- inir ikki altíð kunna fáast undir teim núverandi vidurskiftum, tå ið skifti gongur á. Fiskimudurin vil tí vera við til at galda út- reiðslurnar við tilikum manni, ið lættir fiskimonnunum og er ein tryggjan fyri verun- ligari fyrsta klassa av fiskinum, ið so »taka« besta pris. einum hægreiding statt kann 2) Kontanta lønrindan. Táið fískimannaparturin verður seldur í útlandinum (Íslandi) skal peningurin sendast heim til F. F.s skrivstovu. Er hetta ikki eilt fyri fiski- fyri Eingin kann siga nei. mannin arbeidarin livsmål? Tað er so mikið meir: eitt lívs- mál fyri kommunurnar, logting og land. Tá id ikki oyru ímillum manna, sigur tað seg sjálvt, at lítið og einki verður goldið = rættstundis í teir al- mennu kassar. Og hvussu nogv ov dyrt má fiskimuðurin ikki »skriva« sínar verur, tí hann ikki kann keypa kontant? Hetta sum sæst ÚR SUÐUROY vita oll! Øll sum vilja hugsa og vila. At peningurin fyri fiskin hjá fiskarunum verður sendur bein- leiðis til F. F.,, tå ið fiskurin verður seldur í Íslandi ella aðra- staðni, skuldi verið ein sjálv- fylgja, so mikið meir sum ul fiskimadurin hevur lapt nóg so nógv vid ut hetta ikki hevur verið gjørt. 3) Rætt til at landa mannskapsins fråbytta part hagar, ið tiskimad- urin hevur selt hann her á landi. Fiskimaðurin fær ov lítið fyri Tað tað fisk sín, ljóðar allastaðni. skuldi ti varð skipuð so, at hann kundi hagar, fekk Men sum statt er, kann verið rímiligt, at selt hann mesta prísin. hann ikki tað. Hann eigir eingi uppleggingarplúss í teim ymsu havnunum, og skipið fær hann ikki fiskinum. Suðurovar fiskimenn- tapt í at sigla til keyparans við inir hava í. d. f ár tús- undatali av hesum skili. Fiska- prisurin var nósv betur norðan fyri. Men leir máltu selja á tí plássi, sum skipið hoyrdi heima. So framt og satt sum fiskimenn- inir ikki hava ráð at missa eitt oyra, má hetta vera eitt rættvíst krav. 1) Ein ungan Føroying umborð í hvert skip at læra. Til hetta verið at:sagl. Tad er jú tað unga tilkomandi liðið, ið vid, og ræður um at hava tað kravið skuldi einki skal taka vænt búgvið sum gjørligt, lú ið lítast skal á tað. so væl og ») Reidarin skal heinta og heimflyta fólkið. Hetta hevur okkum kunnugt vanliga verið gjørt. At fáa henda skuldi »praksis« í sáltmálan ikki moll meinboðum. 6) Reiðarin skal ikki kunna noyða mannskapið at lossa fyri einki. Ein maður er løn sína verd- igur. skuldi = verið flskiskupinum Hygg og Lossingin óviðkomandi. eflir, vorðið er {. d. í Englandi. Tá ið skipið er lagt at bryggjuni, er mannskapid frítt frá allari veiðuni, inn- og uppskiping við- kanna hvussu víkjandi. Hin foroyski fiskimað- urin skuldi kraft sømdir, fiskimenn fáa. Teirra lív og baks umborð kunna somu sum enskir er sanniliga ikki minni stravið enn lívið og baksið hjá tí enska fiskimanninum. 7) 14 daga fritid aftaná Suður- landstúrin, um meirlutin ynskir. Kann nakað lív hugsast harð- balnari og mannsins á Suðurlandinum? Er tað órímiligt kraft at krevja 14 daga hvíld aflaná tílíkt slit og vøku? llvor kann vera av aðrari áskoðan, enn at fiski- stravnari enn sjó- baks, maðurin her krevur annað enn tað, ið er neyðturvuligt fyri heilsu og arbeiðskraft? 8) Motorpassarin skal fáa hýru, so leingi sum hann arbeiðir við motorinum. Fåur vil arbeiða fyri onga løn, At molorpassararnir ikki vilja tað heldur, duga oll at skilja. Hetta kravið skuldi tí verið ein sjålvfylgja at framt. 9) 2 bestumenn umborð, løntar soleiðis: 1. bestumaðurin 1',%,, 2. bestumaðurin 1% Her er lalan um eina meir- útveiðslu fyri reiðararnar uppá 1, % Hetta málti ikki lagt flotan, særliga lá ið menn meina, at tveir bestumenn eru ein eyka tryggjan fyri skip og mannskap. 10) Skiparin má ikki taka nakað ungmenni umborð fyri hálvan part. Hella ikki, og kunnu leir ti viðkemur reidarunum heldur ímóti hesum. ikki vera 11) Útreiðslan við eini „ekspedi- sjón“ til Eysturgrønland skal gald- ast við '/, '/, av allari veiduni. Hetta målli báðir partar kunnu ella komið til um annað uppskot. Vit í allari verðini ikki hugsa eina einst um sællis kunnu Osemju um helta mál, sum leggur Heldur Eysturgronland verða nv øngum. skipini við Ýlatogið í vár. må ekspedisjønin til Vit kunna ikki hugsa okkum, hitt lað kann ikki bera at reiðararnir hava sagt síðsla orðið. (il, af frammanfyri nevndu krov kunna reka reiðararnar á húsa- gang. Okkum kemst mong punkt- beinleiðis til reiðarans ini vera ikki at vinning, og vit duga finna nakað, ið ber avgerandi stóra = úlreiðslu við sær fyri reiðaran. Sum nevnt alla um al bota um korini hjá fiski- Okkum hesum sambandi í huga, hvussu talast stadni MØNNUNUM. rennur i ein reiðari á einum politiskum fundi í Vági slóð og harmaðist, ja næstan túraði yvir fiskimannin helt, al málli Vil ikki til at hugsa, at hetta vóru kroku- dillutår. Men lá io sinnalagið er harður og hansara kor bølast. fáu okkum hjarta ()U > so eymi, hví so ímóli hesum beskednu krovum fiskimanna? Her er bert talan um eim lítlan bala, at gera korini eilt lítið sindur frægari. Heilt góð — ið er enda- málið — er lítil vón um at fúa tey undir núverandi fiskivinnu- líkindum. Men lítil er tann balin, id bolur. Og at veita fiskimanninum tann bala, ið vidurskiftini og -evnini loyva, átti einki kjak at verið um. Og okkum kemst fyri — vit duga ikki at síggja oðrvísi —- bati, ið loyva bæði evnir og vidurskiftir, at tann fiskimaðurin krevur, um hjartalagið er lil staðar, So stalt trúgva vil lí ikki, fyrr tað er hent, al vegna fiskimanna krøvum, koma at liggja við vylatogid, 25: enn skipini, Javnaðarmenn. II. Hvat vilja javnuðarmenn spurdi »Arbeidsmadur« i tidindi«, Vit javnadarmenn kundu spurt: »Førova- Hvat vilja sjålvstyrismenn? ella hvat vilja sambandsmenn? Seti eg slíkar spurningar fram, so veit eg, al »Arbeidsmudur« krýpur sær í ein krók og eingin finnur hann aftur. Egskal lí ikki spyrja enn, heldur vil eg halda áfram við at greiða frá, hvat vit javn- uðarmenn vilja. Eg nevndi nøkur »punktir« hav imillum invaliderentulógina. »Denne Lov ikke for Færøerne«; tíat afturhaldsmenn hava ræðið í landinum. Eitt av okkaru málum er at gælder arbeiða fyri at henda landsgagnliga lógin kemur at galda fyri Føroyar, | AM fiskimenn og arbeidsmenn vilja fúa sín pening — løn fyri einki ut und- rast yvir. Men hval gjørdu aftur- leirra strev — er haldsmenn við lógina um kon- tanta lønrindan? Teir royndu at forða hennisoleingi, teir kundu. Spyr o av Og hvat er fylgjan av tí? 0 teir menn, sum nú fáa 15 lí peningi, sum teir hava vágað lívið fyri. Spyr leir um teir eru glaðir fyri at missa 835%. Eru lygum ein arbeiðsmaður og ikki bert ein ið kallar seg »Arbeids- madur«, so mállu tygum skam- mast yvir at spyrja, hvat ið vil javnaðarmenn vilja úlrætta her á landi. Svarið er so beint fram javnudarmenn vilja útvudda all- | an órælt úr landi okkara: lí hví skal hin minni maðurin verða skúgvaður og sloyttur higar og hagur. Tað må vera tungt fyri ein mann, sum hevur váguð lí og heilsu fyri at vinna nøkur Oyru al spara sær saman, so at hann kann byggja sær eini hús, at fáa tað at: hoyra, atífall hann ikki skriver undir at taka ímóti 15 kr. av hundrað, so kann hann vænta sær einki at:fáa. Men teir sum kalla seg »Ar- beiðsmenna og ongalíð hava slungið fingurin í kalt vatn, teir fata ikki, hvat ið javnaðarmenn skulu gera í Forovum. Jú, sann- > Alt Politik, derfor maa det under Kontrol«! liga her er nógv at gera. Finansvæken krydser Soleiðis segði harri Hugh Dal- ton. Tað batar einki at »Arbeids- maður< roynir at billa fólki inn, at bert vit fúa sjálvstýri, so vil Nei, alt koma av sær sjálvum. | sanniliga alt vinnulív hovrir inn undir politikk, allur politikkur má grípa inn í vinnulivid og lí nytlar tað einki Førovingum at sila og toga í ta gomlu útslitnu harmonikuna, sum syngur: »Sjålvstyri, samband, sjálvstýri samband ....ð.s. fra upp í saman, Hetta lagið er sungið nú í brált ein mannsaldur. Okk- arbeiðsmenn fara nú al lroyttast av at hoyra ara liskimenn og hetta gamla lagið; tí tað hevur einki við vinnulívið at gera. Allur politikkur má snúgva sum vinn- ulívið serliga hjá okkum Føroy- ingum, sum arbeiða undir hurð- ari korum nøkur enn onnur ljóð í heiminum. Næsta greinin á okkara stevnu- fyri, at: oll skrá er at arbeiða | innangarðsjorð verður friðað. at fáa til dyrkingar eins og at hon sum heild storri gagn og bata enn nú. Henda lýdningarmikin. jorðin gerst lællari at verður íbúgvarunum il greinin er ógviliga Latum okkum hugsað okkum, at ein traðaur- maður vil gera eplini liðug so mikið tíðliga um várið, at hann kann fara burtur annaðhvort til skips ella aðrastaðni. Hann fær ikki selt eplini niður fyrrenn seyðurin er koyrdur av bønum. Skal so bóndin hava loyvi at lata volda, at seyðin liggja á trødni og maðurin annaðhvort alt summarið og sela eplir niður ella hann fer burtur og eingi eplir setur niður. Eg rokni ikki slíkar menn sum kalla og ló ganga við flipp um hálsin sjey dagar í hvorjari viku. Hjá slíkum letur alt seg gera. Í nógvum bygdum er tað so vorðið, al um ein maður vil so fær hann onga ella hon verður so 6høgg- lig, at maðurin ikki kann taka má liggja heima seg vArbeiðsmaðura monnum fáa sær eina trød, | uppá seg at dyrka traðna, og tó kunna góð lendi liggja ódyrkaði nærhendis bønum. Spyrt tú, hví lendi liggja í órekisskapi, fært tú lað svar, at bóndin skal hava hatta lendi sjálvur, ella hatta hava ognarmenninir fingið ímóti leim traðum, sum teir fátæku hava fingið uv kongsgóðsinum. Mong, mong onnur mál eru ut arbeiða aftur til hesi enn, sum vit hava fyri. ley seinri. Kanska komi eg » J. H. Danbjørg, Tíðindi. Tvøroyri. Frå havnini: Trolarin »Churles Doran« frå Hull var inni her hin 10. febr. vegna ketulskuða. Trolurin »Chrysolite« kom inn hin 11. vegna skaða. Hópur av trølarum og línu- bátum hava í seinastuni verið inni á firðinum fyri óveður. Kolaneyð. K/s. »Kongshaug« úr Hauge- sund hevur í vikuni, ið fór, verið við 200 t av koli til keyp- Tað tørvudi, ut kol verið menninar. seinastuni hevur kolatrot í handlinum. farið at tala um, at keypmenn- hætti bestilla kol meir lessvegna, at teir vóru kom. Í inir ikki sær at hangnir fyri ikki at sleppa av við tað, nú kolagrevsturin her før at byrja. Men tað man fara at ganga nakrir mánaðir enn, inntil stór nogd er brotin út úr I voroyra fjøllum. Eingin fiskiskapur óveður dag eftir dag í vikuvís. Fólk leingist nú eftir ferskum Brendur i spælni av krúti. Fyri nokrum døgum hendi á Ivøroyri eitt óhapp, ið lættliga verið tveimum smá- Kona (Jóhann á inn til lveimum av kundi dreingjum ut lívsmeini: Jóhann Johansen iði) skræddarin var farin ørindi við sínum bornum, dóttur og soni. Sonurin Otto, id er 11 ár, hvarv frå mommuni og var farin oman Hann og Jo i stød al spæla. hannes hjá Hofgaard, id eru á sama aldri, høvdu nakað av krúti, ið Jounes sigur seg at hava fingið — funnið — á botu- inum Í einum úlróðraskríni. Hetta krútið vildu teir seta eld á. Tað miseydnaðist við fyrstu roynd — krútið lå stroytt eftir So er tud, at Otto selur seg læll við krútið soleiðis, eini hellu. at hann hevur høvdid inn yvir tað, meðan hann roynir at festa í. Knappliga kemur eldur í, og flamman og krútið futtur upp í andlitið á tí neyðar Húð, eygnalok og hár brennist. dreingi. Joanes stóð eisini tætt hjá og var eisini raktur av eldinum. Men við lad, at hann kundi leypa frá og tveita seg á sjógvin, bert hárið eitt sindur. Olto var illa farin. Hann varð alt fyri eilt leiddur til læknan. Leingi var hann sum blindur. Læknin ivaðist í, unt Sjónin var skalað. Men nú sigst hann at vera fræg- ari og kunna síggja. Sjónin er so vónandi ikki skadd. slapp hann við, at sviddust Ansvarhavandi blaðstýrari fyri Suduroyar-siduna: P. M. DAM Fólk var mx A Á ER LR 3 ;