týsdagur 6. mars 1934síða 3

Arbeiðara- og fiskimannafundur. Fiskimaður Ole Poulsen úr Gøtu flytur rødu fyri fískimonnum og arbeiðarum á Tveroyri um: Samarbeiði og felagsskap millum Feroya fiskimenn og arbeiðarar og um útbetalingarkanntór fyri Føroya fiskimenn. P. M. Dam segði nøkur inn- leiðandi orð um harra Poulsen og hansara starv fyri fiskimenn- inar og arbeiðararnar, eill starv, ið longu hevur sett djúp spor í Systuroynni og aðrastaðni. Harra Poulsen byrjuði rødu sína við eini heilsan til Tvør- ovramenn sum fleir, id her á landi eru longst komnir í fak- ligum og politiskum felagsskapi. Hetta sýndu ley polilisku valini, særliga seinasta sóknarstýrisval, og um samanhaldið, ið kom fil sjondar, tå ið tak skuldi takast fyri arbeidarafjøldina, helt hann: Uttan samanhald millum hin minnimenla flokkin kann einki gerast. Men lessverri var lað so og hevði verið so, ut hill bjargandi sumunhaldið saknaðist. Motstødumenninir av lí minni- menta flokkinum hava interessur í ut forða samanhald- og sínar inum. Teir hava tí roynt ut seta ilt ímillum fiskimenninar. Eg havi sjálvur í mfnari líð verið ein millum teirra, ið latið sær billuð inn, af arbeiðararnir við teirra arbeidslønum minkuðu um fiski- úrslil. havi undirsøkja sann- arbeidurarnar og hava MannSsSs haft høvi at leikan av hesi talu, og eg kann Men eg sign, al henda lala er ósonn og følsk. Tunn arbeidsløn, ið ar beidarin fær við fiskaarbeidi, nervar ikki í storri mun fiska- prísin. Tað er so lítið arbeiði, ið arbeiðarin í heila takið fær við fiskatilvirkingina, ið er mest gjørd av konutólkinum, og eg hugsi, at eingin kann sígu, at timalønin hjá konufólkunum er ov heg. Tey mugu lata upp á fjall, meðan tey arbeiddu ein kann íkki við góðuri samvitska krevja teirra tímalon lækkaða. húsið Og um so var, at ar- beidurin ljenli eina hampiliga løn, eina løn, sum hann kann liva sum fríur maður av, so kann eingin rætthugsandi fiski- maður hava nakað ímóti LÚ. Men allir vila, hvussu syndar- ligt tað stendur til við årbeid- arans forljenastu. Hansara ar- beiði er ein nú og lå. Skatluuppgåvan sýnir hellu. Nei, ein arbeiðari er løn sína verdur. Í Foroyum er fiskimudurin og urbeiðarin ofta ein og sami per- sónur. Fiskimaðurin og arbeið- arin hava eilt mål: at gera kor- ini betri hjá tí minna manninum. Ti megu fiskimenn arbeið- arar í ein felagsskap. Hetta eru leir eisini við at síggja eins væl og eg, ið sjálvur eri fiskimaður og arbeiðari. Eg havi la gleði at boða frá, at eitt stórt fram- stig er gjørt í hesa leið við tað, at fiskimannafelagid og Føroya arbeiðarafelag hava tilsagt hvørj- um ødrum solidariskan felags- skap, so arbeidarin og fiskimad- urin ikki undir nøkum føri koma at ganga hvor móti ødrum. Føroya fiskimenn eru fleirtalid i Feroyum. Føroyingar eru fiskimenn. Í teirra hondum liggur maktin, bert teir duga at nýta hana. Tað eru teir, sum seta tingið. Men hvussu er lingið sett? Hava Føroya arbeiðarar og fiskimenn sínar menn á tingi? Nei, tessverri! So stutt eru vit komnir. So lítið málvíst saman- hald er. Fiskimannu krøv vera løgd í skuffuna. Fiskimenninir høvdu í ár krav um betri kost, dug og ÚR SUÐUROY ordnaðan við lóg. Hetta var víst aftur til fiskimenninar al for- handla við reiðararnar um. Vit høvdu krav um 100.000 kr. í lån til at byggju turkihús. Vit fingu heldur einki burtur úr hesum. Vit heitli á Stauning um 300.000. Hann lovaði sakini væl- vilja, men spurdi eftir, hvat log- tingid segði. Tit hoyrdu loglings- ins svar. Arbeiðsloysissludning- arlógin, invalidurenlulógin og aðrar socialar lógir, alt fiski- manna og minnimannsins mål hava verið á lingi. Útselt, koyrt í skuffuna var lingsins moltøka av hesum málum. Hetta er ikki fiskimannapolitikkur! Allir sigast at harmast fiski- mannin, okkum, ið briminum á Suduslandivum, í stormi og kavaroki, og í Grøn- starvast í lands kalda havi. Men hvussu vera vil hagreiddir? Hvor fískimaður kennir til, hvussu frupult td gongur við at fáa tey neyðar súrt fortjentu oftani má fiski- oyru. Hvussu maðurin ikki ganga eina óverd- Fog 1ga ga biddarngongd! og einki fáa, og so kann hann, meðun hann úttekur við alt sítt, alla Yvir 400.000 kr. hevur fiskimudur tapi ley 10 Eg skal rokna nøkur domi uppá slítur armarnar vaðbeinið, og missa sína forljenasta. Foroya seinastu 8 árini. fiskimannsins tap við trotabúgv: 13.754,18 56.286,68 74.737,53 61.801,47 13.327,89 12.012,23 83.116,56 2.282,43 26.158,3 1773 n Restorff's í Havn kr. ÍHandelsforen., Havn J.E. Thoms.,Sandav., - S.P, Peters., Fuglafj. - Br. Liitzen, Klakksv. - Johannes Johansen Poul Olsen, Vestm. C. Christians., Havn Jens Evensen, Havn - J.M. Olsen, Seyi vági M. Nielsen, Vestm. 17.842,17 Helta vóru bert nøkur dømi. A/S. Markøre og onnur ukkord- búgv eru ikki við. Hertil kemur so urbeiðaranna og skiparanna tap. Tey eru eisini øtilig. Tað er greitt, at fiskimadurin kann ikki lata hetla ganga fyri fram- tíðina. Tad er nú stríð um ul fáa kontanla lønrindan í kon- traklina, og vidtikin á løgtingi um kontanta lønrindan, og fiskimadurin hevur haft rætt låg er til at krevja sinar pengar fyri seldan fisk Iryggjuðar at vera til taks í bankanum. Men alt hetta ella fråbylisrætlurin verður ikki at ganga — royndirnar prógva tað — fyri enn fiskimaðurin fær sær eitl útbetalingarkanntór fyri Tí kokkur, allar Føroyar, vil lann ein- slaki arbeiðari, fiski- maður, skipari ella stýrimaður gera kontruktina ella lógina galdandi, fær hann spark, verður boykottaður, sleppur ikki til ar- beiðis ella við skipunum. Hetta er hent! Gøtumenn hava lagt eitt mål um úlbetalingarkanutór fyri Foroya fiskimannafelag og Før- oya skipara- og navigatorfelag. Hesi bæði feløgini hava tíkið undir við hesum uppskoti og 140,40 | vidtikid at arbeiða fyri at fremja tað sum skjótast. Hetta er eitt stórmál, eitt livs- mál fyri Føroya sjómenn. Men til less krevst nógvur peningur, kanska ein millión. Tað er sum- ráðsl um málið. Bankin lovar at vera sílt flarsla fyri at:veila peningin til vega. Men bankin má hava sikkurbeit frå kannlórinum, | við Sjóvinnubankan Fiskimadurin kann trans- port uppá veiduna, lívstryggina. gevu Henda trygging er vanliga góð. Ein hevur loyvi at rokna við eini minslu veiðu, og doyr mað- urin, er transportin uppá lívs- trygginginu einsbelýðandi við pening. Men — og tuð er tað stóra men-ið: Verður maðurin sjúkur, invalit, so hann einki kann vinna og einki kann fáa frá vannlukkulryggingini sø er eingin lrygging. >Tit megu fúa invalidurenlulógina at galda fyri Førovare, Men hvat hava fiskimonn unum valdu menn gjort? Teir hava sýtt fyri at gera invalidu- rentulógina galdandi í Føroyum. Her liggja Gl Foroya fiskimenn. Men fil ikki Arbeiðararnir, fiskimennvinir og lingmenninir, leir av kunnu sita Hvandi. skipararnir megu í ein felags skap og krevja, skorðu á løg lingið. Eg og vit hava hugsað okkum kanntórið í hovuðslinjum skip að soleiðis: 1) torstjori Asellur kann Við Verður) eli) bóku- og handils- konum hjálpurmonnum. 2) Eru úlbelalingarkanntór í størri plåssum, koma tey al umboda Føroya fiskimanna út betalingarkanntór. 3) Kannlérid skal avrokna og selja skipuranna og fiskimanna partin, og skulu allar avrokn ingar fgjøgnum luð — luð verður ongum lími í teirri stóru lands- organisation loyvt al avrokna uttanfyri kannltórið. Í) Þú ið stað al fiska, kunnu leir ígjugn fiskimenn fara av kanntórið fáa forskot til sjálvsbrúk. um uppá born Gu veiðuna konu og Tryggingin fyri for skotið verður tann áðum um talaða. Ein lílík skipan hjálpur fiski manninum til kontantar, lrvggjar honum hægsta verjir pris og på hann móli at missa sítt. Og reiðarin og keypmaðurin, ið nú ofta veikir og armir megu taka dýran »kredil« fyri at geva vøru- forskot til veiðuna, verða fríaðir fyri henda »kredir«, ið ofta kredittur hjá úllendskum kapi- fiskimannin uppá er ein okur talistum w teir kunnu so statt arbeiða lættari, frfari og betri. Hetta er so statt eitt lands mál, ein landasak. Upp til eina millión nyggjan kredit vil muna og stimulera vinnulívið í hesum peningalrongu tíðum. | DET Sum fiskimaður og arbeiðari havi eg eri javnaðurmaður. av livsins royndum sæð, at so- ciulisman, småmannapolilikk- urin, má verða politikkurin hjá lí foroysku — arbeidarafjøldini, fiskimanninum og arbeiðaranum. Yvirklassapolitikkurin má víkja úr okkara logtingi. Allar nisatiónir fyri lí strevandi flokk- orga- Foroyum Skilnaður millum fiski inum Í mega ganga saman. mannin og arbeidarin er dráp, samanhald er lív. P. M. Dam og formaður Fylk- ingar, Ege Larsen, takkaðu tal aranum fyri hansara fyndarroðu. Fundarhøllin var so stúgvandi full, al oll sluppu ikki inn. Fundurin varð lokin við ein- um hurrå og livi Oli Poulsen! | rungandi leingi | Skipanes. Flestir Skipanes al siga, hetta av nål- Førovingar vita um túruni frålika lendingarpláss, at- við stórum upplendi. navnið av djúpt og Tað ber av sonnum gagni. Líku frá lí, vil kenna Foroya søgu, hava menn nýtt Skipanes til skipuatlegging. So leiðis hevdi Gølu Tróndur gamli á dogum úl skip síni har. ikki og upp á Skipanesi. Og nú verður so lítið skipuð Gøtumenn fáa allar sínar produklir út og innførdar yvir Skipanes. Fugl- firðingar, Lorvikingar og Sóld firðingar nerta eisini í ikki so lítlum muni við hellu pláss. Át gern einu nútímans bryggju á Skipanesi kostar ikki miklan falli líilan pening í mun til tað, ið bryggj pening, hvørjum urnar, ið higartil eru øjørdar í Førovum, hava kostuð. Men, tær ullanum Skipanes liggjandi | kommunur, hava tí eisini Í | longri tíð haft í kvittunum og talað fyri al gera eina fullfíggj | aðu nútímans bryggju har. Men fuð hevur tessverri sum so ofta hjá Førovingum gingið so trup- | ull við al fingið í lag ta neyð turvuligu semju kommunanna millum fyri al loyst spurningin | Henda semja lykist ló nú al | vera komin so frætt í lag, al alvara kann gerast av at gera nakuð á Skipanesi. Nes sóknar kommuna og Gøtu sóknar kom- statt til LÍ felagsskap, hari Muna eru so komnar sallis um at gan í eilt Nes ibyrgdini við keypi, åtreidslum øl > »inleressentskap«, tekur og Gølurnar !/3 an | og innløkum av Skipanesi. Sjóm sóknar kommuna vil ikki vera við, MUINUrmar í uttan so er, at: allar kom | sera bryggju leiag ÍS sókn. (ka! At eilt tílíkt pláss sum Skipa eru ÓU nes skal vera almanna ogn, vist flestir menn á einum máli um. Tað kann ikki hugsast oðr ikki hava buktina og báðar endarnar, vísi. Privatmenn kunnu alla la sýtandi og jáúltundi makt- ina yvir fyri friðja manni á einum plássi, sum so følkarikar sóknir sum tær um Skipanes umliggjandi, novdast ut komu at hava við alt gera. Uppruna liga so vill kunnugt til 1906 ir Skipanes alt kongs. Men so fekk jorðdrátturin Seriu Miller falur í lí strekkinum, har ið hilt góða lendingarplåssid er. Hansara arvingur, frú E. Miiller, gjørdi krav uppá at eiga strandarrættindini. Men við dómi hesin dómur »Østre avgerð við Førova rætt er sluðfestur við Lands- fall ikki er ret« um, al hennara, men Men skal kunna gera nakað lað eydvilnd trødna, jørdina, ið gongur strondin eigisl av bygdini, um hitt almenna á Skipanesi, má elv 5 at sjoarmålanum, Fra E. Miller hevur heldur ikki verið óviljað móti hesum tanka. Til fyri stuttum hevur hon viljað sell kommununum lað, id hon eigir á Skipanesi, fyri 24000 kr. Og Nes kommunu og hús jord o og Gølu kommuna eru sum sagt spentur uppå at keypa og síðan gera eina »kaj«. Tær hava í seinastu løglingssetu søkt lingið Viðlugt uppskot um samtykt til keypið. umsókn fylgdi fyri hesari til Skipanes nytsluni til fyri kommunanna >Interessent- skaba um hetta pláss. reglugerð av eins sáttmála rå og Í Málið var til viðgerðar á tingi, og var hellu uppskot vidtikid: » 1) Laglingel approberer, at de Ebba Miller, Thorshavn, tilhø- Arealer, Anlæg ved Skibenæs for en Kø- af 24000 af Næs og Gøte Sognes Kom- Forholdet 2 til I og drives af disse i Forming af et » á ? i "” rende Bygninger og besum Kr. erhverves muner | Interessentskab efter Regler, der indeholdes i det foreliggende Udkast til Interessentskubskon- trakt. 2) Del approberes, ut Interes- Amts kasse optager el Laan paa indtil 17000 Kr. til Afbetaling i 15 Aar , imod senlerne i Færø Spare- til en aurlig Rente af 5 I. Pr. Panteret í Anlægget. Kom- munerne hæfler desuden solida- risk for Laanel. 3) Sjov Sogns Kommune skal Tid kræve, al være berettiget Havnevæsenet til enhve til at for Kongshavn overtager Anlæg- Skibenæs for en Købesum, svarer til Beløbet, som Au- til Tid Interessentskabet í. gel cl lægget den maatte stan (Anlægs- og Anskaffelsesomkostninger). ikki betri So statt vistu menn enn væl visti við hjá Gøtu og Nes søknar kommunum. Men vakk! Aðrenn nakar vislu av, øvdu nakrir, 3 ella 4, privat menn slungið seg uppímillum, oðið Ebbu Múllers ogn á Skipanesi upp í 30.000 kr., og ingið lilslag og tilskjøtad sær ognuvræltin undan hondunum á kommununum. Nar her bert alan um fremmandar kapital istar, var tað sin suk, tí so er kapitalistanna síður. Men ímillum hesar harrar eru menn, ið hava sitið í Getu sóknarstýri og har verið við at viðtíkið og lagt sítt navn til í kommununnar gerðabók, at Skipanes mátti gerast almanna ogn og ikki verða í privatmanna hondum. Okkum »kom- lorvar ikki al mentera« eina tilika gerð hon dømir seg sjálv. Kommunurnar hava nú sjálv annan veg at ganga andi ongan uttan at »ekspropriera« nes må sjálvandi verða almanna ogn. Hilt privata steingir, bolir og ríkir yvir nóg nógvum av Førova strondum og landi sum tað ger, fyri uttan eisini at leggja sína hond á hesa livsnerv í Eysturoynni. O. Poulsen. Tíðindi. Javnaðarmannasigur í Porkeri. Í Javnaðarmenn vunnu sigur á | Tvørovri og í Hovi við sóknar- stýrisvalini, ið fram eru farin nú fyri stullum. Nú frættist úr Porkeri, at eisini har hevur | javnaðurflokkurin sigrað, nú valt | brúar. | | | | Í t Í | | var nýtt sóknarstýri hin 14. fe- Tveir lislar vóru inn- komnir. Íhaldsmenn fingu tveir Peter Oliver Mor- lensen, skipari, og Jacob Michael Bech, aðarmenn fingu hesar 3 valdar: menn valdar: fiskimaður, meðan javn- Sigmund F. Sørensen, fiskimað- ur, Juel Sundberg, motorpassari Bech, Sigmund K motor- g þassari. Harra Johan Danbjørg, kenn- biðin at seg stillu uppaftur. bar val um lata Men ari, hann Í seg undan. Hann hevur nú sitið í 10 ár og ynskli einu hvíld. Men lað er einki at ivast í, at hann verður sínum monnum framvegis ein góður stuðul og hjálparmaður. Hann er forur til Tey 10 árini, hann hevur formaður, hava íkki less, sitið sum