týsdagur 13. mars 1934síða 3

Hví sýna harðskap bert fyri at sýnast at vera tann sterki, ið ikki letur sær diktera? Tað lykist al vera soleiðis, al okkara arbeidsgevarar hava valt sær tað til lívsreglu og lóg: altíð at spenna ímóti, vísa hin knýtta nevan, tå ið arbeiðarin og fiski- maðurin hætta sær at koma við krovum, veri tey rímulig og rætt- vís, til bata og gagn fyri báðar partar ella ovugt, tað er líka mikið, tey skulu metast við hørd- um. Tað skal fyrst stríðast og berjast, áðrenn givið verður minsta sindrið eftir. Hetta er ein ræðulig lívsregla. Hvar, ið henda harðskapins stoða ber, er ikki ilt at fala. Hetta er ein ræðulig stoða fyri arbeiðararnar, fyri land okkara og fólk. Men hetta er ikki minst ein ræðulig sløda fyri sjálvar arbeiðsgevararnar, so salt sum eitt gott samarbeiði, eill álilis- forhold, eill vinarlag ímillum fann arbeiðandi og tann arbeids- gevandi er hitt hollasta og trygg- asta grundarlag fyri eitt og hvort virki, fyri eina og hvorja fyri- tøku, meðan tvørskapur, harð- skapur og illvilji partanna mill- bróta niður ofta meir, enn upp um mógva og líka nógv og verður bygt. Menn megu duga al fala, at vit eru oll menniskju. Okkum ollum býður ímóti at verða skúgvað til viks, undirmelt og kúgað. Tað eru få og eingi ímillum okkum, sum við góðum hýri finna seg við at: fáa sín menniskjaliga rætt skerdan. Fill og hvort lrykk elvir móttrykk. Hvorja einastu ferð, ið harð- skapur verður nýttur heldur enn al nýta vinsemi og forstå- ilsi, skapast illvilji, mólsloða og strid, ofta oyðandi og lemjandi stríð, oyðandi og lemjandi til báðar síðir, í bæði borð. Hella er ein lívslóg, ein lóg, id hevnir seg, um ein ikki skrivar sær hana aftan fyri oyrað og roknar við henni. Ímillum arbeiðararnar og ar- beiðsgevararnar á Tvøroyri er við al draga móli skarpsker- ingum. Ilvi? Svarið er givið frammanfyri. Arbeiðsgevararnir hava sýnt harðskapin, tvør- skapin, hin knylta stridsnevan har ið fatan og vinsemi vildi borið báðum pørlum gagn og sómu. Arbeiðararnir jøgnum mong år, biðið um at fingið kontanta lonrindan. Fyrst nei, so aflur nei og nei! Og láið so stríðið var komið í hæddina og alt samarbeiðið var við at bresta, góvu teir »storu« eltir, gingið við lil ein sáttmála, ið heimlaði arbeiðaranum kon- lanta lonrindan. Men lonrind- anin kom ikki longur enn í sállmálan viðvíkjandi teim flestu. Lyflið varð brotið — arbeiðar- arnir skuldu hava tað á sama hált sum áður: arbeiðslonin skuldi betalast við at keypa uppá kladduna. Har lá arbeiðarin, kommunan og samfelagið í sama rosshafli og ómagaskapi. Hava arbeiðsgevararnir roknað við, at hesin alburður kundi doyva krav arbeiðarans, hava leir roknað skeivt. Tílíkur atburður kurdi eydnast áður, tå ið eingi felog, eingin samtøkuandi var at kenna ímillum fjøldina, tá ið óvit og óupplýsingin lá sum ein marra, sum eitt trælaband yvir fólkini. Tílíkur atburður kann eydnast eina stulla tíð, nakrar ferðir enn. Men hann eydnast ikki í longdini — so langt er hin nordlendska, harímillum hin foroyska, arbeidarafjøldin komin hava leingi, Få] 15 ÚR SUÐUROY í menlan, upplýsing og felags- skapsstyrki. Arbeiðarin á Tvor- oyri vil vísa, al hann er maður al krevja sín rætt til kontanta lønrindan hildnan, gjøgnum- fordan. Tad vilja menn fáa at síggja. Kontanta lonrindan. Hetta krav erikkinakað kollveltingar- krav. Tað er ikki annað enn, hvat id er gjøgnumført, prakti- serað fyri langari líð í ollum nordanlondum fyri ikki al siga alla slaðni í verðini — uttan í Føroyum. Ultan í Føroyum — og (to tykjast alliv menn, id ein kemur ålal við manna millum, at vera so rørandi samdir um, at kon- tant lønrindan må verða. Hella at ganga og skriva íkluddu sum løn fyri eins arbeiði ístaðin fyri at betala kontant við lí peningi, ið ein vinnur við arbeidinum, er ein ósunnur máli, er eins ringl og drepandi fyri arbeiðarin sum fyri arbeiðsgevarin — og kommununa, samfelagið í síni heild. Kommununa! Hesir menn okkara arbeidsgevarar við oðr- um stórum harrum, loypa uppá hæði bein við hondunum um hovdið krossandi seg ímóti so- cialistum, ið skulu vilja renna kommununa í rót. Teir skuldu spart sær hesar lólir, so leingi sum teirra atburðir, leirra poli- tikkur yvir fyri arbeiðarunum, hevur rent kom- Allir sókn- roynt fað, samfelagnum, munurnar í óforið. arslýrislimir hava eisini umboðsmenninir fyri okk- ara arbeidsgevarar hava gjort ta syrgjuligu roynd, at har er ilt at: fáa skattin inn. Konlaníloysi og kladduóskilið — og ikki ein- ans illvilji og smáar innløkur sum ofla sagt verður — er høv- udsorsøkin til eflirstoðurnar — leit vannlukku restancelistar og útpantningar. Vóru okkara ar- beidsgevarar so góðir við kom- mununa, løgtlingid og land okk- ara, sum leir síga seg al vera, vildu teir skunda sær al komið kladduóskilinum og kontantloys- inum (il livs. Teir gjørdu tað, um teir slekkaðu eitt sindur av síni stórmannskenslu og hugdu kall og forrættningsliga uppá síni og samfelagsins viðurskifti og gagn og besta. Men tessverri! Teir lykjast ikki at vilja slekka nakað av stórmanskenslun. Óklókt! Himm- alvópundi óklókt! Tí við fram- haldi av hesari leirra stórheil, tvørskapi og erskapi snora leir lykkjuna um síni egnu bein. Sum vil sogdu í hesum blaði, hava arbeiðararnir á Tvøroyri viðlikið al stovna eilt úlbetalin- garkanntór, ið skal »klåra« fyri allar arbeiðararnar í »Fylking« fyri hvorja viku. Kanntérid byrjaði tann 22. fe- brúar. Eftirlilskort (kontrolkort) var givið hvørjum arbeiðara til at lata arbeiðsgevarin tekna tim- arnar uppá fyri hvønn arbeiðs- dagin. Ein skuldi íkki kunna hugsað tað sum møguligt, at ein arbeiðsgevari vildi hava nakað ímóti at geva sínum ar- beiðara kvillun fyri timatalid, ið arbeilt var í. Vit duga illa at hugsa okkum, at maður, ið fær peningella peningsvirdi (arbeiði) frá einum oðrum, at: hann í heild tíkið hevur loyvi al nokta at: geva kvittun fyri lad móttikna Men ikki less minni hendi lað, at:láið arbeidarin á Tvøroyri um kvoldið kom til arbeiðsgevarin við sínum eftirlitskorti fyri al fán kvittun fyri límalalið, varð Høsnaf60rid „SNOGG“, ið er vorðið viðgilið lil at fúa hønur at verpa, fæst hjá D. J. ENNI á Tvøroyri. tað sylt honum. Ein arbeiðs- gevari var so dyslum lærdur, at hann tók ein og ein arbeidara inn á kannlórið og segði: tú kanst fáu konlanta løn, men eg vil einki hava við títt kort at gera ella við at belula fgjøgnum nakað kanntórhjá tykkum. Men arbeiðararnir kendu roykin. Teir vistu hvussu lað hevdi verið við kontantunum ultan åtbetalings- kanntór. Teir søgdu ti nei lakk og hildu fast um úlbetalingar- kannlórið. Eftirlitskorlini uppáleknaði av num. Uttan eftirlitskort eilt hlbetalingarkanntor — ikki virka. Arbeidararnir máltu (i sleðga kunnlórinum eina stutta vórðu ikki arbeiðssevaru- kann tíð fyri at: búgva seg til lað lukið ið kann boyggja teir stóru harr- ar at: geva eftir: sállmálin varð uppsagdur — og láið so líðar- freislin — ein mánaður — er ai, megu annaðhvort geva eftir ella verður verkfall (»streikn«). Vil spyrja okkara góðu arbeidsgevarar: Hví elva fram harðskap, har tit við forståilsi og vinsemi kunna gagna tykkum sjålvum samstundis sum tit gagna tykkara arbeið- arum? Hvi ikki rætta ta bróður- ligu hondina fram heldur enn at sýna hin knýtta nevan tykkum sjålvum eins og arbeiðarunum sum samfelagnum til taps og skaða? Hvi? „Sandheden“., »Dimmalætting« (nr. 15) tyk- ist at vera reiðiliga orkymlað av okkara sakligu og samferð- ugu frágreiðing av partanna sloðu til jarðaspurningin. Ifetla gleðir okkum. Tí vil síggja ella hóma ímillum ordini, at lann fólkahugur, ið er við at reisa seg fyri at fremja lað stóra upp- skot til eina grundbroytan am okkara jardavidurskiftum, er við at trodka sambandið við sær. Kundi lað eydnast, var okkara Sambandið er ynski gingið úl. reinur meirluti á lingi. Gongur lað við málinum sum (ad er, er borgin tíkin og sakin vunnin. Og tað er tað, id vil ynskja. Um sambandið nú vil leggja allar árar um borð fyri at fremja tað á tingi liggjandi uppskot til yReform af del færøske Land- brug«, vilja vit fegnir fyrigeva ti less himpri og »Forbehold«, tað áður hevur haft í hesum >Reformarbejdec. Guds barn er, ið batnar. Tað er meiri mannsligt al broyta støðu sína til bala enn at trossa skaðiligari skeivt al á eini rangari og slødu. Men lað er royna at fyrigykla annað enn er ræll og salt. Og >Dimmalætt- ing« kann ikki, so fegin hon enn vil, burturforklåra, at lann støda, id sambandið á tingi hig- artil hevur tikid til ynski um eina radikala gjøgnumgangandi umskipan av okkara jarðabrúks- vidurskiftum til bata fyri okk- ara ognarleysa flokk, hevur verið so full av »Forbehold« og »De- tænkeligheder«, at ein íkki hevur kunna funnið nakað ídni arbeiðsgevararnir og enn minni eldhug fyri mál- inum. Tvorlurímóti! Sambands- ins »Forbehold« og »Belænke- ligheder« hava ikki lovuð við- streym, men boðað um and- streym. »Dimmalætting« brigda okkum, at vit ikki hava »referernd« nóg mikið av log- lingsins nevndaråliti. Vit hava júst »referernd« alt álitið sum lað er — meiri kunnu vil væl ikki gera. Lesararnir hava fingið tað heila. Vit kunna íkki gera við, at álitið sigur, at tað er >Dimma- út yvir tað, al kann ikki ikki »Sandhed« sum lætling« sigur, sambandið og sjålvstyrid — aft- anå at hava undirstrikad allar »Betænkeligheder« og tikið »For- behold«, og aftaná at hava verið vid til at sylt nidurselingini av lí av minisleriinum ynsktu land- brúkskommissjón — vóru við til al stemma fyri Viðsleins og fl.s uppskoli til avgerðar, at neyndin kortini skuldi setast. Men sum sagt: Vit lata gjarna lað farna hvíla, so framt sam- bandið setur eina striku yvir síni »Forbehold« og »Betænke- ligheder«, ið less verri íkki eru ser fyri al seta sínar hesta- >Dimmalætt- strúkið allan hesar hesta- hógvar undan í ing«ar »Sandhed«, andstreym, eisini hógvar, og fremjið málið! og til kunnu SO, sambandsmenn, gjarna við ollum lótum, faktum og fremmandum og lærdum orðum sign, al okkara »Kend- skab ll færøske Landbrug er overfladisk, politisk fr. — Tit hava reinan meirluta, eingin kann forða lykkum. Tit kunna Interesse for det 5 Passion« o. s. arbeiða skjótt. Forova fólk bíðar við tøkkini ella revsingini. Vit skulu rópa verri enn Baals prestar, men tit skulu ikki sum durva. Meiri era fyri hesum tanå 1936. Baal sleppa at kunnu vit íkki 2 máli fyrr enn a Fiskimannafelagið „semjing“! Mangur maður mundi ógvast við í seinasla »Krossi« at lesa eina Iýsing um, al stovnað var eitt nytt fiskimannafelag við ti håbærslina navninum >Semjinga. Í hesum hendir hilt mest ótrúliga. Verdin er full av líðum svikjarum, trælum ogleigusvein- um hjá hovuðkampum. Tað undrar vist ongan at tilikir mis- vokstur trívast, har ið hin lands- kendi høvudkampurin Niclas Niclasen í Seyrvågi fær sínar fingrar. Fiskimenninir megu nú meiri enn á nokrum sinni krevja samanhald »solidaritel« av hvorj- um oðrum. Tann fiskimaður, ið nú fer úr Foroya Fiskimanna- felag, er svíkjari, ið er ein andslygd millum allar rættar felagsmenn. Okkum lystir at síggja tann fiskara ið leggur skrúibrótari, hetta skemdarorð á seg við at svíkja og gerast limir i hesum svíkjara- felagi, ið sum úlvuríroði kallar Foroya Fiskimannafelag seg »Semjing« — vid I. kr. í limagjaldi! — l!íví íkki einki limagjald, lá id ein skal vera trælur. Ein króna er at fara fyri einki. Osemja, spreinging, klovningur, svikjari, sniðleypari, bróður- myrðari o. s, fr, eru undir nú- ov nógv verandi viðurskiflum tey rættu nøvnini fyri hesum felagi. Eitt nýtt karaktermerki frá N. Niclasen! Man (ad verða mangir fiskimenn ið vilja gunga hansara Judasar orindi? Vit trúgva ti ikki fyrr enn tað er hent. Tíðindi. Famien. Daarlige Tider og daarlige Ti- dende. Det er Omkvædet. Hvor- for? Hvem kan svare. De vise skal forstyrre Verden, lærte vi jo. Sua maa der ogsaa være nogel om del. Et er sikkert og vist — de vises Frugter i Fa- mien er ikke prisværdige. De er i hvert Fald meget vanskelige at fordøje. Kller er det san, at vi arme udi Famien er lidt van- skelige. Dette sidste faar jeg mig ikke til at tro — vi er jo ikke forvamte med Civilisatio- nens Herligheder og Goder. Ak, Med Staven i Haand jag, saaledes er desværre. og Posen over vi kendte, naar vi drister os ud af vor Bortgemthed. Spørg d'Hrr. Ørvinger og Tveraa Borgere. Jo, det passer. Daarlige Tider! Vi kender ikke til andet. Det har været særlig haardt for os i Aar, da Naturens Strejke har (jeg beder den ærede Redaktor været permanent se efter, om dette meget lærde Ord, som jeg har fundet hos Vismanden L.-S. í >Dimmalætt- ing«, er riglig stavet. Jeg tror for Resten, at jeg ogsaa har sel det hos hans Dobbeltgænger i »Føroyatidindi«. Hvad er det nu denne hedder? Det er vist noget med Slutningen eller En- delyd af Samuelsen). Jeg sagde Strejke. Ja, vi er ikke vant lil andet, end at alle vore For- haabninger strejker. Nu ser det ud til, at Foraars- og Sommer- fiskeriet vil strejke efterpaa at Høstfiskeriet — Vinteren snak- ker vi ikke om — eller slog fra eller fejl, hvordan det nu er, man siger det paa strejkede Dansk. Jeg kan desværre ikke Færøsk med Pennen. Med Mun- den er det andet. Den har jeg klar, naar de høje noget helt Herrer — selvfølgelig i nandelig Forstand — kommer til Famien. Jeg kan saadan í al Fortrolighed betro d'Hrr., at jeg har mange Mundfuld at give dem, selvføl- gelig ikke af den JF Slags, som man bærer i Posen over Fjel- det, dog er det ikke umuligt, saa fremt Naturen føjer sig, at der ikke levnes dem noget af det, som glæder den materielle Del af Overvæsenerne Møje med ogsaa — jeg havde min ikke at skrive Uvæsenerne. Men jeg klarede den alligevel. Man skal jo høflig, selv om Hjertet er som hos Jesuiterne, være hjerte- mens de være der tillod sig at fromme i Munden, svor paa noget helt andet i de- res Hjerter. Det var den sidste Ed, der var den hellige og af- rende for dem. Jeg gjorde nu et Sidespring og kom bort fra det med Strejke og Fiskeri. IHøslfiskeriet slog altsaa fejl eller gav ikke nævne- værdigt. Det eneste, som vi Fa- mininger har haft at beskæftige os med, er Jordarbejdet. Men det ser saaledes ud, som vore høje Herrer er i Færd med ogsaa at erklære os Lockout eller Strejke her og fravrisle os denne ene Talent for at give den til dem, der har fem, har i Overflod, f. Eks. til en Fem- réj g« 4 + '