leygardagur 8. september 1934síða 3

Ymis viðurskifti í Føroyum fyrr og nú. (Framhald.) Tá javnaðarmenn halda fram kravið um, at lógin um arbeiðs- loysisstudning skal verða gald- andi fyri Føroyar, er tað tí, at vit síggja, at helta er eilt rætt- víst krav. Nakað annað er, at ymis brek kunna vera í lógini, sum gera hana óhóskandi her á landi. Er tad soleiðis, ja, so broyta vit lógina á tann hátt, at hon skal hóska fyri Føroyar. Tað kann væl vera, at ymiskar smáar bygdir eru so væl still- aðar, at einki arbeiðsloysi er. Tær bygdirnar sleppa so undan lógini. Tað vil við ødrum orð- um siga, al lógin kemur at virka nakað eins og lógin fyri sjúkrakassarnar, soleiðis at eingin verður tvungin at rinda limagjald ultan har, id viður- skiftini noyða arbeiðararnar at slovna arbeidsloysiskassar, so arbeiðararnir sjálvir kunna rinda tær 55 procenlirnar av studn- inginum, teir eftir lógini skulu rinda. Í Danmark fáa menn arbeiðs- loysisstudning, meðan leir ganga Hetta skað- hendur í lumma. er skeivt, ja, beinan vegin iligt, tað er siðdrepandi, moralskt ” niðurbrótandi. Danir hava nú fingið eyguni opin fyri hesum, og teir royna nú at seta neyð- hjálpararbeiði fgongd í staðin fyri at veila beinleiðis studning fyri einki arbeiði; men hvat skal gerast, lá eitt slíkt lið — 100 tåsund — ganga arbeidsleys. Har er ikki lætt at skipa soleiðis fyri, at oll fån arbeiði. Nakað annað er her á landi, tíbetur her er tó ikki åvikavist so galið sum har niðri. Her má lættligs í gongd slíkar kunna setast gagnligar fyritøkur, sum kunna skaffa arbeiði (til tær tómu hendurnar. Eilt nú á Tvøroyri. Kolið — hitt svarta gullið grólið liggur í fjøllunum, stendur í stabbum allastaðni fram við ak- Hvat túrligt, enn at summir menn- og vegnum. er meira na- inir selast til kolarbeiðið ÚR SUÐUROY aðrir at bróta grót. Útlendskt kol verður nýtt landi — ein farmur fyri og annar eftir. Er tað ikki okkara skylda okkara her á at taka — keypa — egna kol, I. v. s. tad føroyska kolid, tå prisurin er nakað um leið sum hin. Hetta skylda. Sendið t. runt um landið, latið fólk tekna er okkara d. ein lista seg, hvussu mong ton tey ynskja 0. s. fr. Ella grotid! at ein fyrr og annar eftir byggir Hvat høpi er Í, sær hs av norskum ella svensk- rolnar, áðrenn slitið aldur, meðan grótið stendur og um viði, sum maðurin hevur hálvan og bíðar eftir keypara, og grót- ganga arbeiðsleysir menn okkara hendur í í lumma — ganga og svelta!!! — Hús av gróti ýr, al hevur råd al byggja tey. Hetta er tú eru so dýr, eingin svarið lú fært, tá talar um slíkt og um tað; men vit mega minnast — nakað kann vera til, al eini steinhús kunna standa mann aftaná mann, meðan timbur rotnar og nýtt má byggjast fyri hvert ætlarlið. Vóru oll foroysk hús av steini, so áttu Føroyingar eina <for- múu> uppá fleiri milliónir krónur; men hvat eiga vit nú? — lítið ella einki móti tí vit kundu ålt. Á ymiskan hátt kann neyð- setast = ígongd. hátt beiðsloysið avhjálpast ella rætt- hjálpararbeiði Eisini á annan kann ar- ari sagt fyribyrgjast, og tað er er á tann hált, at innflytan av fólki til stórbygdirnar verður stedgað. Kg hugsi ikki um at forða fólki frá smábygdunum at flyta til tær storri bygdirnar; men verða livikorini í små- bygdunum umvelað, so stedgar útflytan frá hesum bygdum av sær sjálvum. Hetta eiga okkara at atgongiliga logtingsmenn hugsa um. Gerið jørdina fyri a AAA ss AA Af AAA Af AA AA [A[ [AA AA [AA [AAA AA AA AA Af Af Af [ff Af [AA AA AA AA [ [AA [Af [AA [AA AAA [AA AA Af Af Af Af AAA AA AA AAA AAA ff AA AAA AA AAA AA Af ff ff [ff ff ff ——————l lann ognarleysa, soleiðis at menn gerast forir fyri at føda eina kúgv ella tvær, skipið fyri at ótlaleysir leggja soleiðis, at menn kunna træðir inn, t. træðirnar ikki tvangsauktion, tå lær eru undan- dyrkadar, og latid ungar dreingir — 18 åra gamlar V. S. vera seldar við — fáa loyvi at keypa træðir, soleiðis at leir kunna dyrka tær undan, áðrenn leir setast í búgv. Latið kom- munurnar fúa loyvi al ekspro- priera alla lad jørd, sum hóskar at leggja fiskapláss á, og veilið kommunum lagalig lán til slík kommun- til keyp. Veitið slíkum um studning munagóðan lendingarbrúgvir. Alt ífull okkara leglingsmenn taka lag, kann koma í rætt sær um reiggj. Stórar uppgávur liggja og bíða eftir, at leir rættu menninir koma at loysa tær. J. H. Danbjørg. Postskipini. Nú eru førini mong, ið sigla oyanna millum, so mong, at hann, ið nú klagar, má sigast al vera eitt knarr. Tó eru tað eini vidurskifli, sum eg — og fleiri við mær — fegin vildu fingið rætlað, og loyvi eg mær tessvegna at framseta nøkur orð hesum máli viðvíkjandi. Viðurskiftini hállað, skipini skulu koma og fara, lí eru nú soleiðis at ein væl veit, nær skipini sigla jú eftir einum ferðaplani, sum oll duga uttanat, lí so regluliga sigla skipini, og ikki kann sigast annað, enn at teir, ið slíkt leggja til rættis, gera sær allan ómak fyri at fylgja við líðini; kunnugt, so men sum øllum er kann illveður — ella annar orsaki — forða skip- fara til líðint Fólk koma ella Hetta fellur ferðafólki. at tíð. hjá unum ásetta tvorligt spyr sum oftast á måltrådstødina, skipið nær hetta ella hatla kann væntast at koma; men svarið er sum oflast hilt sama: nakað, komið á eingin veit fyrr enn skipið er Tveroyri. Tað eru hesi viðurskifti, ið eg og fleiri loyva okkum at biðja leir avvarandu um ul fáa broytt. Avgreiðslumenninir eiga at fjar- rila sína millum, nær ið skipið fer av Havnini, og hesi fjarritini eiga at verða uppsligin bæði á Tvoroyri og í Vági. Vit, sum búgva í teim smærru bygd- unum, kunna so spyrja á Tver- til y Vågs og har fåa oyri ella g greilt svar. At fjarrilarstjórin á Tvøroyri hevur tøgnskyldn (<Tavsheds- pligt») vita vit væl; men nær ið skip koma og fara, má hann hava loyvi al siga, og eg loyvi mær at framseta ynski um, at hann skal gerast skyldugur at kunngera slíkt út til smábygd- irnar; tf tað vildi verið eitt stórt framslig. J. H. Danbjørg. Tíðindi. Trongisvågshavn, «Fladstrand,» «Neptun,» snur- ruvådsbåtar hava verid inni å havnini frå Aberdeen, har teir hava selt atvikavist fyri 270 og 331 pund. E/s «Bisp» frå Haugesund hevur verið eftir fiski, 1400 ballar. Einstakir trolarar, ið roynt hava við Foroyar, siga frá ógvu- liga lítlum fiski. Suðuri úr Vági. «Heimdal» landaði í Grøn- landi 230 skpd., á heimleið við 230 skpd. <Regina> 465 skpd., 315 landað til farmaskip, á heimleið við 150 skpd. «Sumbean» 300 skpd. 200 landað, á heimleið við 100 skpd. «Harry» 640 skpd., 270 skpd. landað, á heimleið vid 370 skpd. «Johanna er á heimleið, men ikki, hvat ið hon Hon hevur landað til menn vita hevur inni. 200 uppi. «Albert Victor» og «Maritaine» Hilt falt skpd. farmaskip har eru eisini á heimleið. seinranevnda skipið hevu! fiskað 73000. Hitl hevur landað 200 skpd. har uppi. Hvat ið vila menn ikki. Frá «St. Jach» fræltist, at tað fiskað 1150 skpd. íalt. Tað roynir framvegis. «Mathilda,» fiskað 700 skpd. og er enn roynandi. fyrrnev ou lað hevur innanborða hevur hevði Tveroyri. Á heimleið úr Grenlandi. Fleiri av fiskiskipunum eru nú á veg Tó inni. heim aflur úr Grenlandi. er veiðan lítil, tey hava Tey, ið sent hava fjarrit, hava ikki meiri enn frá trimum tås- undum og upp í ellivu tåsund Lítið ið dampararnir vóru har vesturi inni. rar eisini fiskað, tá eftir fiskinum. Skip Gudmunds ikki fingið so mikið, sum hann hevði selt, Mortensens høvdu áðrenn tey fóru avstað, og leið hann sjálvandi harvið tap, við tað kundi ikki skaffa allan tann fisk hann hevði selt Hann 300 skipi. at hann og gjalda sekt afturat. hevði sum kunnugt selt skippund frá hverjum Hinir keypmenninir høvdu bert selt 250 skippund uppá hvert skipið, og høvdu tey fiskað eitt tað, ið selt varð eisini sindur meiri enn var, so eilt sindur til at fora heim lá hjá teimum. Onnur hugsan í Vági enn á Tvøroyri viðvíkjandi fiskasølu. Keypmenn i Vági tykjast at hava aðra uppfatan viðvíkjandi fiskasølu enn keypmenn á Tveroyri. Vágskeypmenn lótu fora heim allan teirra fisk úr Hin reyða snekkjan. Eftir Antonia Betranelli. (Framhald.) og fagur eins og ein gudur. Hann brosaði til hennara, tá ið hon var sokkin í hugsanir sínar úti í garðinum, har middagssólin sveið træanna krúnur í eldi settist hann við føtur hennara og sang fyri livsgladar sangir, sínum. Stundum henni, fagrastu sum hann dugdi. Hvat kundi hann, so ungur hann var, vita sang tær sjómunsvísurnar, um áslina, ið sýgur og dregur mannasálirnar, sum súgvulin (magnelin) dregur stálið at sær? Uriana kundi ikki annað enn veita hesum eydnusama og lívs- glaða unga manni eftirtekt, ans. Hon varð tíkin av ungdóms hansara. Stundum ikki strúka hond sína igjøgnum han- ara ljósa høvuri, tå ið hann leit at henni við teim stóru fjarløgdu eygunum. Tey vóru lí altíð saman hetta sólbjarta summarið. Uriana fekk lítið gjørt, tí í hjartanum búði Hon gekk um húsið, úti vakurleika kundi hon bara sær at hár, kína hansara sorg. í garðinum, gekk friðleys og hálvnakin úti í hitanum. Rimuel sat í skuggunum av trøunum og nýtti dagin til at gera fiskigreiðirnar áðrenn várfiskurin kom. Oftari og oftari brosaðu tey hvort at ístund, 6avvit- andi grunaðu tey bæði, hvussu hetta mundi fara at enda. Og tey sótu undir í garðinum, mølutst oðrum. Sær einusinni sum trøunum varrar teirra í longum kossi. Hvussu bar hetta til? Hvørgin leirra kendi angur. Bæði vóru tey tikin sum av einari makt, ið var komin teimum á bakið, var komin Á, lað var ástargudurin ! Tey skiltu Men nei, innan år loynuni. var. Nei, tey einans gleðina, ta altvaldandi sæluna. Hví skuldu ley annað? Kendu tey seg sum nú, hvussu vorðið iðrin og angurin? kendu órein, sum brotsfólk, ja, so var jú sjálvur gudurin óreinur og brotsmaður. Og hvor hætti sær at halda tað ? Nei, ástargudurin, sum heldur sær at gleimi við í storminum eins og sólarhilanum at skjóta pílar sínar í allar ættir, hann var hevjadur yvir Og hann hevði løkt og tvey sæl alla atfinning. her funnið sær eill tekkiligt hjørtu. skotsmål, Ardi var á heimleið. Hann við Íslriu laðin høgligan leggja al landi í Lavenliu og vænlaði seg eitt bil Snekkjan og skuldi hevði dvølst strendur. var við limbri hevði byr. Hann ti ikki at verða heima enn eina tid. og vanur á longum ferðum, hevdi Millum einans stutta Eins hann var við. ikki var illgjørdur, men hann hann fýra menn teirra var ein, sum læt tunguna leika leyst og óskoytin. Og klandurs- og illsemjubálini vóru mong, ið hann hevði kynt. Hesin maður æt Pirsant, gulur í holdi, rangoygdur og við næs- um eins og á blåmonnum. «Pirsant er ljótur í sinni og á skinnil» So bóru oll honum. Pirsant hin rangoygdi hevði sæð og hoyrt mangt og mikið á dogum og hevði gilt sær til meiri. um var kunnugt, hvussu eydnan hjá Arda hekk á veikum tráði. hann Hon- sínum Hann visti, at fekk Ardi um tað at vita, mundi eydnan bjá hon- Urianu Pir- rar innarliga glaður yvir um Rimuel og føgru koma at riða á snarinum. sant at kenna sær hetta vápn í hendi, og tå ið stundin fall lagaligast, nýtti hann honum lad og loysti frá posanum. Eina náttina, id Ardi og Pir- sant eru á vakt saman, reisist illgerdartråin í Pirsant. Í kveld skal hin gamli hava tað, hugs- stóð við Ardi helti seg at mast- aði hann. Pirsant róðrið. rini og leit upp í varðljósiðlatern- una — á ránni. Skipið skreiddi skjótt fyri vindinum, tí tað var væl av undiruldu í sjónum. Seglini tandust út í myrkrið yvir hevur leirra beggja, ið stóðu á dekk- inum. Hvergin mælti orð. So breyt Pirsant tegnina : «Ardi, um eg ikki fari skeivur,