leygardagur 6. oktober 1934síða 2

taka sær at vera barnagenta fyri ollum. Tað var rímiligt, at vit fyrst og fremst kravdu nakað eru í »erhverv- av teim, sum inum“. P. M. Dam helt við Djurhuus, at hetta mál visti jú eitt tílíkt evnaloysi hjá ti »privata initia- tivinum«, at hitt almenna målti vera barnagenta og taka málið í sína hond og bjarga virðinum landinum. J. O. Joensen segði, al tad var rætt, at ein ikki altíð kundi Men eitt brek sleppa av við síni epli. grundin til tess var organisasjónini. Keypmenninir í Havn vildu hesa líðina til jóla helst hava føroysk epli, tí tey smakkaðu best, kundarnir keyptu Men allir vilja sleppa tað tey helst. av við eplini ísenn — og kundu keypmenninir ikki taka. Viðvíkjandi skipunum var spurn- ingurin torførur, tí eplini blotn- aði so nógv, tå ið út leið. P. M. Dam vildi gjarna trúgva, at keypmenninir í Havn um helst Hann kundi ikki hesa tíðina vildu hava foroysk epli. fala munur annað, tí tað var so stórur á smækkinum. Tey for- oysku nýggju eplini smækkaði so nógv betur enn tey útlendsku. Joensens frágreiðing um lað stóra útboðið var bein — og hon prógvaði aftur evnaloysi og skilaloysi hjá tí privata initia- tivinum, ið arbeiðir planleyst kappandi hvønn annan av fótum. N. Niclasen helt, at hann var beteinkiligur við at áleggja for- boð ella nakað »beskyttilsi« fyri Tí so vilja dyrka. Nú Havnin ein so góður markn- tey foroysku eplini. Havnarmenn fara at aður fyri bygdirnar. Lønurnar í Havn er so stórar, at tað loysir seg ikki nú hjá Havnar- monnum at dyrka eplir. Tá tað bert var tann eini persón- urin hjá Dam ið íkki slapp av tað seg íkki hjá Tingið við epli, loysti tinginum at gera nakað. hava ta stóra roks lógir ein kundi ikki við at Dam segði, at smíða fyri tí, at maður ikki slapp av sínar produktir. Hann ar við undantak av kanska einum tann størsti jarðabrúkari og epladyrkari, ið sat á tingi. Hann slapp altíð av við eplir og epladyrking loysti seg væl hjá honum. Talarin spurdi Dam, hver ið tað var, sum onga jørd fekk at dyrka í. Hann visti ongan. Um Dam ikki segði tað beint (il, so forstóðu allir tað, at hann iv- aðist í um keypmenninir góvu rætt upp, og vildi keypa ley foroysku eplini. Hann vildi ikki taka avstand frá hesum tankanum. Tey føroysku eplini dugdu ikki til skipsbrúk. ley vóru góð salgsvora til jóla, men so fóru tey at blotna. P. M. Dam helt, at Havnar- menn valla mundu fara at takka Niclasen fyri hansara skoðsmál, at teir ikki tímdu at velta. Tal- arin hevði gingið runt innan- fyri bøgardarnar í Havn. Hann kundi ikki vera samdur við Niclasen í, at Havnarmenn íkki tímdu at velta. Her í Havn var velt í ikki lítlum muni. — Tal arin hevði ofla undrað seg á hvussu ágrýlnir teir vóru í jørd- ini. Tað var ótrúligt, hvat ið teir kundu fáa til bø. Men Niclasen sá sjálvandi einki av gekk vid »sky- hesum. Hann Hann sá bert tað, helt gagna hyggja til viks til onnur, klappum“. sær; al tykist Eitt domi um hvussu lítið hann sær, ið hann hann at hava lítil evnir til. er, at hann spyr um hver, ið onga jørd hevur, og at hann uppåstendur, at eplaveltararnir Hetta limur sleppa av við epli síni. spyr og sigur hann sum av búnaðarfelaginum, ið biður um hjálp fyri at sleppa av við eplini, og sum limur í búnaðar- nevndini, ið hevur tað stóra málið fyri um at veita monnum jørd til Tað málti ein legin uppdyrkinga! sigast at vera moralur einki at vilja gera fyri at verja epladyrkingina, tí tað kom at føra tad við sær, al tað fór at loysa seg hjá Havnar arbeiðarum at velta. Enn eina lotu helt orðaskifti á ímillum N. Niclasen og Dam. „Guiding star“ og Grønland. Nidanfyri standandi frågreid- frá okkum undirskrivaðu er, samlíðis sum hon kemur ing fram í »Dimmalætting«, send til ÞArbeiðið<, „Foroya Social-Demokrat«, ið hava skriva meira ella minni skeivt um hetta mál, og vóna vit at hon verður tikin upp ella umtalað við somu vælvild sum grein teirra, Niclas Ellendersens og Sigurd Í tí foroyska blaðnum hava 2 Sigurd Jensen úr Niclas leygardagin 22. september í hvorjari teir greiða frá ymsum tilburðum, ið hendir skulu vera umborð á >Guiding royndi fiski- Gronlandi. Henda til innihalds mong álop á yvirmenninar, og til at mæla ímóti ollum man tykjast Her skal tó verða borið ímóti teim ikki tí: menninir, undir tí áðurneyndu »Tingakrossur« og Jensens. kommunista- fiskimenn, Skálavík og Ellendersen úr Havn, eina grein, star«, meðan hon skap undir grein hevur at vera ónýtt. greitt frá og frekastu — ið standa grein, eru kendir av flest øll- um Feroyingum! Men tað vil ikki gagna foroyskum framtaki og virkisemi í Grønlandi, um (ær 6ålitandi sogur, teir siga um foroyskt fiskiskip haruppi, skulu vera tíknar fyri álvara — eisini uttanfyri Føroyar. Fyri tað fyrsta er at siga, at tá ið Niclas Ellendersen sigur seg at vera bidnan til skips av Niclasen, so er hetta mangt annað: timburmann Mourits skeivt sum so madurin fekk ein í Havn til at skaffa sær pláss við >Guiding starc; ein maður, sum biður lova sær við skipi, plagar ikki javnliga fyrst at leggja treytir á og síðani av- gera, nær heimaftur skal verða farið. Hin maðurin, Sigurd Jen- sen, hevði verið á Suðurland- inum við stórum skipi GLt. Vedrines«), og hví hann fór haðani og um borð á eitt minni skip, man onkur av fiskimonn- unum á »Lt. Vedrines« vita at greiða frá, um hann ikki heldur seg til tað sjálvur. HEXXXAAAAARAR AIS BALSLEV & (005 > THORSHAVN Telefoner: ÆXXXXXXXXXXXA Altid stort Lager af: Trælast i alle gangbare Dimensioner samt alle Slays Bygningsmaterialer. Særlig fremhæves: Fint savet Fyrretømmer, Baadetræ, saavel Fyr som Eg, Rund Fyr til Master, Bomme 0. 1., Krydsfiner i alle Tykkelser og Kvaliteter. Nr. 20 & 237. Trælastforretningen: ; Nr. 194. þ Menninir siga, at tað, at teir fóru við, var treytuð av, at heim skuldi farast 15.—20. august. Við mynstringina (ið gekk fyri seg í Sandavági), var einki nevnt og einki ført inn í manningar- listan um hetta. Annars er tað vanligt, at ein skipari, tå ið spurt verður um heimfaring, kann skjóta upp ein dag, men tað er sjálvsagt so, at heimfar- ingin kortini má laga seg eftir fiskiskapi, veðurlagi, proviant o. t. Skipari umborð var Jens Jacob Niclasen; Mourits Niclasen var mynstraður sum fiskimaður og skipaði soleiðis ongari vakt. Tað er tí skeivt, at annar bróðurin ráddi á summum vaktum og hin á ødrum og at siglt varð skiftivis inn og Út. Um tann vólógliga- fiski- skapin við Cook-oyggjarnar siga menninir, at breðurnir sín åmillum tutlaðu um, hver av teimum skuldi betala bótina, um teir vóru tiknir. Helta ljóð- ar merkiligt, tí greitt mátti verið, at táið annar átti skipið og hin var skipari, skuldi í hvort fall annar betala; hver tað var, kundi vera eitt feitt — mann- ingin gekk ið hvussu er frí. | greinini í »Arbeidid« sipa undirskrivararnir til assuran- can, við at leir siga seg at hava harðan ordadrått« mill- brødurnar, hvar millum annað assurancaspurningurin var frammi. Til hetta kann fyrst vera at siga, at um brød- urnir, soleiðis sum menninir seinri í grein teirra gruna, vildu við skipið, mundu hoyrt um sleppa sær av teir ikki haft ført >harðan ordadrått« um tað. Annars er hetta fúlt uppspinn av monn- assurancin vil nú lata rannsaka gjølla alt um, og spurningin fyri eitt. Viðvíkjandi gestunum, Vit fingu umborð, er at siga, at Gronlendingar konufólk og mannfólk, komu umborð leygar- kvold og sunnudag. Tey vórðu bjóðaðu niður undir har frammi og fingu kaffi og keks, og mill- um teir, ið hildu tey við sel- skap, var Niclas Ellendersen, ið var so »galantur« at bjóða sær til at fara í land við teim- um. Helta var sjálvsagt noktad honum. Søgan um »Fransin« var henda: 7. juli komu Niclas El- lendersen og Leivur Johanne- sen at-siga frá, at »Jacques Bertha« vildi hava skiparin umborð. (Leivur Johannesen verið við »William Sle- ið fórst á Suðurland- inum í vár, og hetta var »Fransurin«, ið hevði bjargað fólkinum). Skiparin og nakrir av manningini fóru umborð á Bertha«. «Fransurin« vatn og fekk 3 hevdi phensen«, »Jaques ynksti at fåa tunnur. Sum tøkk fyri hjálpina fingu brødurnir Niclasen Í fløsku av cognac og menninir snaps. Millum menninar var Niclas Ellendersen, men — ti- verri fyri okkum — ikki Sigurd Jensen. Stutt eftir fóru Niclas Ellen- dersen og Mourits Niclasen um- borð á ein annan »Frans«. Ein hálvan tíma aftaná vóru teir aftur á borði. Við sær høvdu teir tvær floskur av reyðvíni. 19. juli varð silgt inn á Fer- oyingahavn fyri at lelegrafera og eftir vatni. At vit skuldu haft býtt so mikið fyri brennivín, at vatntrotið tvingadi okkum at fara inn, er ósatt. Vatnið tóku vit, tí vit vóru inni; vit høvdu annars vatn tá fyri 6 vikur aftrat. Afturkomnir av Feroyinga- havn hvøldist tann minni båt- urin og vit mistu kumpassina. Ein »Portugisari« lá á kóslinj- uni, og saman við N. Ellender- sen fór skiparin umborð á hann at keypa eina kumpass. Skip- arin á »Porlugisarunum« var ein fryntligur maður; hann for- erdi Jens Jacob eina góða kum- atn pass, gav Niclasi og honum (veir smáar snapsir og at enda eina krukku av ginn. Ein hálvan tíma høvdu teir verið umborð á >Portugisaranumc. Um eina viku aftaná, beint áðrenn vit fóru inn at landa, rarð sett á krukkuna (ein potta- krukka); av henni fekk Niclas Ellendersen 1'/, pgl. og Sigurd Jensen mesta partin av tí, sum eftir var. Tilsamans av víni varð soleiðis komið um- borð: Í fløska av cognac, Í pottakrukka av ginn og 2 fløskur av reyðvíni. Hetta mátti ikki verið nógv uppá 17 manns í 24/, mánað; hvat heldur Niclas Ellendersen — ella Sigurd Jen- sen!! — Nakar fiskiskapur kann ikki hava verið hindraður stór- vegis av hesum brennivíni. Vert kann vera al nevna Í hesum samburði, at meðan vit landaðu í Feroyingahavn (og frammanundan eisini), gekk Sigurd Jensen á kroppin á skiparanum at fáa hann at biðja brennivíni og Javnaðarmenn verða bodnir til fundar í húsi Havnar arbeiðsmannafelags tírs- kveldið 9. oktbr. kl. 8. P. M. Dam, Ringfelagsformaður. brennivín av damparanum hjá Charles Mouritzen. Hetta varð sytt. Aftaná at landað var og vit vóru komnir út aflur Á fiski- leið, komu vit væl fyri sunnan- fyri dýpið á Stóra Hellefiska- banka, og fingu 10.000 í ca. 8 dagar. Vil vóru komnir til 19. august. Bestimaðurin kom lá til skiparin og segði, at eingin maður vildi kasta, um vit blivu liggjandi her norðuri fyri at fiska. Skiparin bud so smyrj- arin um at sela motorin í gongd, bestimaðurin fekk kósina og siglt var ca. 100 fjórðingar í útsynning. Har vóru vit tann dagin og fingu 1000 fiskar í minni góðum fiskilíkindum, Tá fiskaðu allir manns. Um kveldið logdu vit bakk at gera reint, og skiparin og smyrjarin tern- aðu inn. Niclas Ellendersen spurdi nú bestamannin, um ætlanin virkiliga var at liggja her í kveld. Hann svaraði ja. Niclas bað tá bestamannin heilsa skiparinum, at um íkki varð siglt á Bananbankan, so kastaðu teir ikki í morgin. Bestimað- urin svaraði, at hann vildi íkki ganga sneiserindi fyri teir. Vit lógu á sama stad um náltina. KI. 5 morgunin eftir purraði smyrjarin út, men hann fekk ongan mann upp. So fór skip- arin sjálvur niður undir har frammi og gekk tå frá aflastu koyggju í stýriborð og runt, men allir svaraðu nei til at fara upp. So statt fiskaðu tann dagin bert 4—5 menn og fingu teir 632 fiskar, sum blivu reins- aðir og saltaðir av hesum somu monnum, meðan hinir hildu ting í lugarinum og av og vóru uppi í trunkum og sólaðu sær har frammi í tí góða veðr- inum. Frá kl. 8 um morgunin til kl. 5 seinra part dagin eftir fingu 3—4 manns, ið fiskaðu, gott 400 fiskar. Undir hesum viðurskiftum helt skiparin tað ikki vera vert at liggja her longur, og siglt arð lí til Føroyingahavn fyri at gera klárt til heimferð. Meðan »streikan« var, spurdi skiparin Sigurd Jensen, hví teir ikki kastaðu, men hann fekk einki greitt svar. Eina letu eftir før skiparin aftur til Sigurd Jensen og spurdi, um teir ikki vildu kasta aftur. Sigurd svaraði, at teir stóðu allir sum ein og ein sum allir, teir vóru 11 og vit bert 5; teir kundu gera, hvat teir vildu, tí teir vóru fleirtal og kundu altíð stemma okkum av. Bestimaðurin fyrihelt síni vakt, hvat fylgir teirra atburður kundi hava eftir sjólógini. Tá svaraði Ísak Johansen, um lað mundi vera so galið sum bestimaðurin segði; hann fór so saman við Harald Hansen at ríva um í lastini. Sigurd kom tå til teir, og fór síðani fram í lugarið. Táið hann var væl framkomin, fóru teir úr aftur lastini og gjørdu ikki meir. Aftanå hetta, medan skiparin, sum frásagt frammanundan, tosaði við Sigurd Jensen, segði Sigurd, at nú hevði bestimad- urin verid og rælt teir frammi í lugarinumviðsjólógini. Hettaum sjólógina hóskar illatilta frágreið- ing, teir hava givið fyri rættinum. Um aldurin á »Guiding star“ og dygdina er at siga, at skipið A 2