leygardagur 17. november 1934síða 3

| Bøndurnir, tingmenn og teir ognarleysu. Tað var harmuligt at lesa í blødunum ta lovtalu, ið ein- stakir tingmenn høvdu um båndaslandin í Foroyum, tá ið umsóknin frá tradarmannafel- agnum var lil viðgerðar í ting- inum. Ófatuligt er, al mentaðir menn ikki skulu kenna til eitt sindur av skomm, at teir; ímóli betur vilandi, skulu lroysta sær inni á Foroya løgtingi at heyja bóndans dugnaskap yvir ein kamb. Ég og fleiri við mær kundu skilt, at tingmenn harm- aðust, um nútíðar bóndans ódugnaskap mangastaðni; sjálv- andi eru tað teir bondir, ið umsita síni festir væl og vísa dugna- skap, men eill stórt tal Á bóndunum vísa ein so stóran ódugnaskap við sínum festum, at ein dugna traðarmaður vildi hann seg g, um stórliga skamma var í viðkomandi bóndans stað. Eg g skal taka tvey dømi um ódugnaskapin hjá summum bóndum. Er tað nøkur verðsins meining í, at ein bóndi við 6 merkum ikki skal hava meira enn tvær kýr og slakta um 10 seyðir fall um árið, 6 tunnur av tað jorðini á eplum, lað er heila hann fær upp úr heystar degi; ella ein bóndi við trimum eina kúgv og morkum hevur slaktar 8 seyðir, og 4 tunnur av eplum er øll grødin, ið hann heystar. Vituligt er, at tílíkir bøndur ikki sláa alla sína jorð (innmark). Hvat skulu teir sláa hana til, hovggj hava teir jú ikki brúk fyri. Til brenni? Nei, tað loysir seg ikki, lí hesi sein teir byrjaðir at Er tað Samlíðis sum ogn- astu árini eru skera torv í innmarkini. hóskandi? arleysir dugnamenn fegin vilja hava jørd at: velta í, men onga Skilabøndur tibetur kunnu fáa. teir einhvor finnast og rælthugsandi maður má vera við til at álata ódugnakroppar, ið spilla standin. Ég skilji ikki at skilabøndurnir íkki krevja amtmannin at gera eina rund- ferð til allar bygdir fyri at fáa sær kunnleika um, hvussu umsila síni lað ódugnabondurnir festir. Ég hugsi, at vildi ikki verið hlíð orð, ið tá høvdi fallið. lað hevði gjørt (nd lættari fyri lann Kanska at eisini jarðaleysa al fingið ein mosu- leig at velt í. síggja, Ja, syrgjuligt er al hvussu jørdin liggur í mosa, einki »smyrnateppi« er so bleyt al stíga á, tað er undir øklar fyri hvort stig í mosan, tå ein bónda- gongur eftir hesi góðu Men velta i bið um ein fært. Tað undarliga er, at teir siga jørð. fær og leig at nei tú lata til ein Hví? seg einki at kunna » ognarleysan at vella í. Svarið má sjálvandi verða, lí jørðin skal liggja í mosa ella eisini skal bóndin skera torv í henni. Vituligt er, at landið líður ein skaða mong festir liggja í Orøkt, hetta ometuligan við, at so mega lingmenn væl kunna ÚR SUÐUROY skilja, men hví gera teir einki fyri at tilik festir kunnu bytast latast út til dugna sundir og menn, harvið landið vildi vunn- Alla Foroyar, hvar eg kenni til, hava ið nógv. staðni runt um leir menn, ið eiga um '/» mørk, niður í 3 Melt við hetlar, (dugnaskapin hjá ti enntá væl undir, gyllin, eina kúgv. saman minna jarðaeigarinum), vildi 6 og 3 marka bóndin havt nógvar kýr. Men hvat skulu tílíkir bóndir geva neytum al eta? Við mosa ber ikki væl til at fóðra ley. Táið tað er lil ut vísa harð- ræði ímóli lí ognarleysa, tå er ódugnabóndin stinnur, kemur lú á eilt grannalag, hvar ein ogn » arleysur biður 1. d. um at fúa gås at ganga í haganum, ella ein traðarmaður biður um al sleppa í hagan við eini kúgv, hvoll: »nei«, eg slemmi ímóti, eg havi ló ljóðar bóndans rødd 6 merkur, havi 3 merkur« eg og so víðari. Men kom og hy; G >> at skaltalistanum, ja, hvussu sær tá ål? Jú, hevur ca. 100 kr. í skalt, meðan tað bert hin ognarleysi at 6 marka bóndin 60 kr. hendir, hevur og 3 marka bóndin knapt 20 kr. í inntøku- skalt. So segði maðurin á sinni, hettu eru tel ið lala, tó ikki lil heiður, men um ein ljólan ódugnaskup. Hevdi lað ennlá verið so frætt, at ognarleysir menn ultan al meinbogar skulu gerast teimum, kundu fingið traðir at velt í, so kundi bóndin og teirra av varandi gjarna havt stuttleika av alt bola sær Í stalsins mosa jørd í Foroyum. Okkum stakkals ognarleysu arbeiðarum fiskimonnum Í og skal bert bjóðast >negalive úr- slit av teimum umsóknum, vit senda inn á logtingið, einki skulu vit fáa at velta í av okk- ara landsjørd. Og nú, vit biðja um, at tingið må lána ella »garantera« fyri okkum fiski- monnum, so vil kunnu fáa tað mest møguliga burt úr okkura fiskivinnu, fáa vit knytlan nev- an í andlitið við einum »korta til til, æraðu lingmenn, al samfundið nei«. Minnast okkarn hongur saman av okkara ar- beidara og fiskimanna sveitta og mødi men ikki av tykkara orðaskvaldri og »småligheitum«, var lað bónda ella keypmanns til so skuldu tit nokk vita at funnið umsókn, fingu til viðgerðar, ein åtveg, men harra gud, ar- beiðarar og fiskimenn, teir virða til ikki meira enn lat meg ikki sign lað so ljótt sum tað er. Ég sigi lí við mínar starvs- broður, arbeiðarar og fiskimenn, sum Sigmundur segði við Tóra á sinni: »gråtum ikki frændi, men lalum okkum less betri leggja í minnic. Eg vil koma aftur til rødu Jóunnes bónda undir »jardare- forminum.,« Fiskimadur. Niels Jacob Midjord, ein av okkara ungu røsku sjó- garpum, ið sjólæts fyri eygunum av bygdamonnum sínum. hin 7. í hesum Mikudagin vannlukka ein 28 mánaði hendi tann ára gamal maður druknaði. Hesin Niels Midjord var farin ål í fjordin saman við einum 16 Holm, } eði i0 her í bygdini, al maðurin, Jacob ára gomlum drongi, Jens ættaður úr Kvalbo. var volt; men slreym urin var av lí harðasla og ein stakir boðar brutu. Fyrst royndu hesir háðir menninir við snøri; men um døgurdamål ætlaðu teir sær al Háls, renna (il inn »undil Niels rocvn og Fax oD skuldi húsar eftir einari trådu at dyrgja við í skymingini. Fyri at stytta um vegin róðu leir gjøgnum Víkarsund, Vikarbodi enntó al breyt av og á. Tveir unglingar, Thorvald Emil Djurhuus, komu júst lá gangandi Ég hilli Danielsen og heim gjøgnum víkina. Emil og spurdi hann, um hann sá, lá vanlukkan hendi. Hann greiddi soleiðis frå: Vil øjøgnunm båturin ætlaði sæi Hann lá passaði SÆl SÓU, al sundið. eina lotu ullanfyri og løgir, so sellu báðir menninit folurnar í róðu Lil. { tí bekkin og hoðin eg sama reistist vendi mær burtur; tí eg orkaði ikki at hyggju. Í lí sama rópti Thorvaldur, at bálurin hvoldisl. Vil lupu oman, og tá hevði Jens Niel: sevol fingið um ein klett; men KL. Jen Jacob sóu vil ik okkum, at hann einaferð hevdi sæð hann, og tá vendi hann sær úl frá landi lens ropii el moti ikki mundi vera i hann at venda sær inn landinum; men hin lat sær von. Hann Alli hyggja og rópa á um royndu alt Niels ørviti. triggil Fad ob; men ongastlaðni var hann al síggja, og svar fingu teir einki. Deyðin hevði líkið hann i sín favn og hann gevur ikki aftur, (ad hann fær í føvningin, sjålvt um lad er einasti sonur, sum foreldrini ætlaðu at búgva samen við á ellisårum Niels maður, ein dámligur, spakførur, Hann arbeiddi lacob var javnaðar- seru sidiligur maður. seyði lítið, men SO mikið meira bæði á landi og sjógvi. Hann var prúður maður og óivað eillt reystmenni í allar málar. Mangan hevur hann hugt út yvir Víkarsund, sum sæst úr lúnunum á Miðjorð; minst mundi hann vara, at hann hat leggja eyguni saman. skuldi legg Dagin eftir varð líkið aftur funnið. lítt treysti og megi, veldir tær sorgir >Ríkt er hav, gevur tær og gleði. . . .« Friður yvir minninum. J. H. Danbjørg. Brúdleyp. | Um hella mundið ffjør var av tíðindi ungi Kál skuldi veilslan hátt stór- missgávum komið sum í hella blað, at sbondin í hin øn Sumbo halda brúðleyp, og ul Ð skuldi verða hildin á suma sum lev gomlu foroysku mannabrúðleypini. | Hetta brúdleypið er nú ásett | al verða hin 25. í hesum mán | uði, og har skal einki tróta. 24 gamlir seyðir eru tiknir. Haran | átti brúðgómurin og faðir hans- | ara 21 á leirra egna eigindómi. | Fader ikki heilt rætt, tá brúð- | sómurin í hesum blaði nevnd isl bóndi; tí eingin bóndugarð ur er í húsinum. Påpi hans- ra, Dánjal í Kálgarði, eigur eina mork í jarð, sum hann sjálvur hevur keypt og arbeitt fyri. Brúðgómurin hevur k« ypt átta gyllin, altso 24 gyllin til- samans. Tað má ftvkist ófort | at kunna taka 21 gamlar seyði av 24 syllum [nd eru einans dugnamenn, 10 lad kunna gera. J. H. Danbjørg. Hjálp til hitt føroyska Vinnulívið. (Framhald.) Í summar varð stlovnaður nýggjur politiskur flokkur her á DD landi Hesin flokkurin tók sær navnið »Vinnuflokkurin« á donskum máli >Erhvervspar lielc At hesin flokkurin fór at laka sær av vinnulívinum fáa »verhverven« aftur á følur ivaðist eingin í. Tad lá jú í navninum. Flokksins oddamenn slósu eisini nevarnar nóg so harð- lig borðið og gingu ennlå so Aa Í viti, at: leir søgdu seg at vera tilreiðar at: taka aðuluppgerð við Danmørl Hetta var jú ein greið stød nakað sama støda, sum loysunarflokksins Men tann aðalmunur er tó millum vinnuflokkin og loysunnarflokk in, at hesin síðstnerndi hevur framsett figgjarætlan vvirlit yvir ællaðar inntakur og úl reiðslur í eini foroyskari repu blik; men vinnuflokkurin rópar hin danska stalin um hjálp. Mo ungir menn koma fram í | foroyskum politikki, er ógvuliga glediligt; lí okkum lørvast menn við slálsettum vilja, jarnhørdum nervum, miklum dirvi ov áræði, sjålvsåliti, og hjartað á Pei annan, ræltum | Í stað menn, sum líta á ein hava vit einki brúk fyri | Jann ómegdarpolitikkurin, sum sambandsflokkurin kveikti í 1906, legði eina kalda hond | yvir all vinnulívið her á landi | Einaferð vónaðu vit, at sjálv- | stýrismenn fóru at ganga aðrar leiðir; vísti seg brátt at dríva eins ein men sjålvstyrisflokkurin róðurleys skúla við ongum árum skroddum seglum. og Vinnulívið er komið á fallandi | føtur. Harfyri má hitt gamla klandrið um sjålvstyri og sam- band bannlýsast, og allur poli- tikkur vinnulívið. má snúgva seg um Eitlans land keypir allan okkara klippfisk. Higartil hevur tuð gingið toluliga; men veil, peningaviður- hvor! nær skiftini í Spanien kunna broyt- ella einum ella ødrum orsaka? ast, viðurskiftini broytast av Hugsa okkara ålitismenn um slíkt? Ellu hugsa teir um, hvussu vorðið verður her á landi, ífall vitt fáa eina streiku, sum leggur skipini heima Suð- urlandstårin ella all summarið ? leir halda Øivad, at leir eru utlanfyri slík viðurskifti; men hugsa vil um tað djúpastu or- søkina til klandrið millum reið- arar, skiparar og fiskimenn, so koma niðurstøðu, al vit Gil tað alt óskilið sprettur av ti privat- kapitalistiska systeminum. >Naar Krybben er tom, bides Hestene«, orðatukið. Sjómenn okk- SIgUI ara váða lívið eflir fiskinum og reiðarar gera skipini út. Fiski- hungursløn, reið- 500, menninir fáa war fáa sviðið meðun aðrir strúka avsíað við vinn- inginum. Reiðarar hava undir skot, staturin lapur í stórum. Ég skal pri nl loyvu mær al endur- nokur orð úr »Føroya- tfdindi« nr. 34 fyri hin 25. au- gust í ár. Har stendur m. a. »Fiskeribankens første »Den |. Kongeriget um Februar Dan- Driflsaard. ifjor traadte marks Fiskeribank« í Virksom- hed. Banken opretledes ved Overførelse fra Stalslaanefonden af Pantebreve for Fiskerilaan til et Beløb af 5 Millioner Kro- ner. 407 Debitorer har fuuet Henstund med Betaling af Af- drag (til et samlet Beløb af 129,277 Ki Slorslepurlen af Restancerne, nemlig 108,000 Kr. falder paa Færøerne. Rente restuncerne androg 30,000 Kr., hvoraf godt 21,000 falder paa Færøerne«. Avdrag 108 tús. og rentur 21. tús. krónur skylda Førovingar fyri tað fyrsta árið, síðan fiskaribankin varð stovn- aður Hetta er ræðuligt at hugsa um. Nú søkir tingið um at ein deild av bankunum flyt- ist heim til Føroyar. At skilið verður betri lá, trúgva ling- menn okkara eir trúgva so mangt leir liva lukkuliga av illusiónum, og tad vildi ti verið synd at:skugga fyri leirra »Fata Morgana<. Kø vil lessvegna ikki siga meir um hetta, heldur vil eg halda meg lil tann syrgjuliga sannleika, at skipini geva undir- skol, og reiðararnir loypa tí á garðin har, sum hann er lagstur. Teir loypa á fiskimenninar; tí teir orka minst al verja seg ímóti. Hvat var meira rímiligt, enn at leir, sum gera skipini út, og teir, sum váða lívið eftir fiskinum, høvdu tann vinning, sum er at fáa: men at tala um slíkt er nyttusley st, soleingi sum afturhaldsmenn sita við ræðið í landinum. (Framhald) J. H. Danbjørg. Kammeraterne í Tveraa „Fylking“ takkes for udvist Opmærksomhed paa min 200 Rejse til Færøerne. Matros Andersen, S/S Sleipner". Se møn er Fe per Mr