leygardagur 12. januar 1935síða 3

Nýár 1935. »Tidin rennur sum streymur í á, títt munnu bylgjurnar falla«, yrkti okkara viðgitna skald harra Fríðrikkur próstur sáli Petersen. Hann, ið nú nyårsleitid lítur seg í kring og sær hvussu brádliga tað gamla árið fór aftur um hurðarbak, hann má ásanna um orð skaldsins. Stutt er líðin, brált fór árið, tað er rælt; men ikki er lad farið sporleyst av stað. Hvor dagur, hvor tími, ja hvert minut og hvort sekund selur sítt spor, sítt merki í seguna, tjóðina, á hvønn z á landið, á einstakan. Ja, — eisini á meg og leg — mín vinur. Hvussu mong hava ikki lagt 2 > eyguni saman síðan árið 1934 byrjaði? Okkara fiskimenn fóru í vár út á sína vandamiklu ferð. Ikki komu allir aftur, minni enn so; 45 saknast nú av teirra kæru. »Tidin rennur sum streymur í áa; lad ér rætt; men hon setur síni spor. >Títt munnu bylgjurnar fallac — ja og Fr »litlum báli eru vit á, åraleysur at kalla,« Eisini her í hesi bygd Í Porkeri — sakna vit tveir ungl- ingar, sum raskir og frískir byrjaðu árið. Og nú við sein- asta posti frá Keypmannahavn Pork- erningi, sum er kendur um allar kom heilsan frá einum Foroyar og avhildin av ollum, ið kenna hann. Hann er ein av leim fyrstu Foroyingum, sum Djurhuus, fóru at fora kenna hann, Johan Olaus (Låus í Skemmuni), 67 ára gamal. Ein frintligur og lívs- glaður gamal maður. Hann er ein trúgvandi maður; men eingin elskaði lívið meira enn hann. Þann hevur í verið brekaður. Nú fór hann nið- ur á ríkissjúkrahúsið, har hann fekk eina stóra >operatióna. Ta fyrstu tíðina lyklist tað at ganga fram; men fleiri ferðir er hann farin aftur at blaða. Og nú sendi hann heilsan heim til Føroyar og ynskir øllum gleðilig jól og gott nýár fyri seinastu ferð, tí hann sær ong- an aftur. Hetta eru sorgarboð fyri okk- um øll, sum kendu hann. Í 35 ár hevur hann verið skipari; men ella kanska meira táið hann legðist á land, legði hann seg ikki á liðina at hvíla seg. Nei hann bygdi sær stóra krambúð og eingin ágrýtin sum hann at syrgja út- róðrarmonnum fyri agni og li- líkum og at fáa konufólkunum arbeiði. = Hann Vur SO keypti stórt stykki av jørd, har hann ætl- aði at leggja fiskaturkiplåss, Tey, sum hetta lesa, trúgva óivað, al Lúus var ein yvir- klassamaður; men lað var hann aldri. Fyrst var hann sjálv- stýrismaður; men tey seinastu árini var hann javnaðarmaður. Tað ljóðar ótrúligt; men rælt er tað. Og hvat skuldi hann annað vera? Eitt slíkt hjarta- goll menniskja sum Láus mátti mong ár ÚR SUÐUROY styðja tey, sum liva á skugga- síðu lívsins, og tað gjørdi hann altíð. Soleiðis var lyndi hans. Vit øll, sum kenna hann, ynskja honum gott nýár og vóna tó, ... ja, so leingi lív er, er hop, sigst. Sum Porkerningar hava skriva vóru leir í í hesum blaði, so miklum vanda hin 3. december; tá mundu fimm bálar gingið burtur við 30 monnum. Vit takka spardi okkum frá lí stóru neyð; eiga stóra tokk fyri teirra hjálpsemi. harranum, sum men harnæsl Vágbingar Utiróðurin hevur givið fitl- liga innleku í ár; men sum Porkerningar eisini skriva, er leiðin long at sigla — einar 15—16 fjórðingar — og harður strongur at fara um. Strong- urin á Akrabergstanga (suðuri í Reyst) er tíltikin um allar Føroyar. Nú skulu Suðuroyar fiski menn skilja seg úr Føroya Fiskimannufelag. Teir meina, at teir fáa ikki teirra vilja igjøgnum saman við norðan- monnum. Porkerningum dámar ikki al skilja sundur; men leir megu fylgju við, tå allar hinar bygd- vilja skilja Suðuroynna irnar fri. Veðurlugið må sigast al vera Medan vånaligt, hava vit summarveður logið. summarið var nú. Summardáar og aðrar blómur standa í fullum blóma her um leið. Her í bygdini fer útskifting fram og væntast at verða liðug um nýár 1936. A Nesi er åtskiflingin liðug. Utskiftingin er nógv ovdýr síga leir, ið stýra bæði í For- oyum og í Danmørk. Tað hava leir rætt í; men hví royna teir ikki at læra Foroyingar at út? Teir donsku útskiftingarmenn- skifta inir koma til Føroyar í mai månad, f juli fåa teir summar- fritid einar 6 ella 8 vikur, koma aftur til Føroyar i september og aftur í november. fara niður Teir eru ikki so leingi í Før- oyum sum fjóldrini, og so megu leir niður aftur il summar»feriu« milt í tí heila, ferðir øllum teirra góðsi bæði líkt og ólíkt. fríar upp og niður við + Hvat arbeidinum å landinum viðvíkjur, so hava vit einki at klaga. Keypmenninir í Vági skulu fáa tað rós, at teir hava syrgt væl fyri at fáa fólki arbeiði. 4 * Harmiligt er, at Spaniarar ikki vilju keypa so nógvan fisk frá okkum sum fyrr. Her má nakað gerast fyri al fáa okkum marknað aðrastaðni; tí annans stedgar alt her á landi. Vit vóna, at teir, ið stýra í landi okkara, nú taka sær um reiggj. Sjálvandi skuldi hetta verið gjørl fyri lungari tíð síðan; men »betri er seint enn onganlíð. her í hava Menn roynt við nól bygdini nakrar ferðir i heyst; men lítið hevur borið til. Nú eitt kvoldið fingu leir nakrar eyrjar (stør síl). Ein eyrji var SO cm langur, 46 em tjåkkur líðina viga Herði tað ð kg. fesa ikki um og vår ) > » eyrjar nogv. verið summarið, halda menn, aut hann hevði vigað 0. ú. 6 ella 7 kg. Hetta val ein sfórur eyrj; men fyri nokrum árum herfyri fingu leir ein sum var o. u. 10 cm longri enn hesin. Gleðiligt nýár. J. H. Danbjørg. Løgtingid og Føroya Fiskimannafelag. Í ollum mentaðum londum standa allar solidariskar við javnaðarmonn- um. Allir organiseraðir menn slyðja = javnaðarflokkin. — Tann arbeiðari, sum ikki ger tað, er ein svíkjari. Vil fiskimenn eru einki annað enn ognarleysir arbeidsmenn, sum arbeiða á sjónum, meðan aðrir broður okk- »Ogn- orðið, ara arbeiða á landinum. arleysir fylkisl«, er tað sum eigur atljóða út yvir okkum foroyskar fiskimenn og arbeiðs- menn. Vit eru allir ognarleysir, vit mugu krevja okkara rætt. Vil muga minnast lil at velja javn- fylkjust og fiskimenn aðarmenn til sóknarformenn, sýsluformenn og felagsformann. Ti hvat meining er i, at odda- okkara okkara menn styðja politisku = mótstoðumenn. Vit leggja sakir inn á logting í lí sum vil okk- trúgv, at teir menn, hava valt skulu varðveita ara sakir; men tað kunnu vit ikki vænta, uttan so er, at vit velja slíkar menn, sum hava ta stevnuskrá, sum miðar ímóti frælsi hins kúgaða. rå vil velja okkara mólstoðumenn, so arbeiða vita vil jo, at teir ímóti okkum. Slíkt finnur ikki stað nakrastaðni á jorð uttan í ikki 1. d. Jóannes bóndi i Kirkjubo verið Føroyum. Hevur lyftur til skýggja av teim ognar- leysu arbeiðs- og fiskimonnum ? Situr hann ikki í Keypmanna- havn við fleiri túsund krónum í løn um árið; men arbeiðir hann fyri okkum? Tað gevur organisaliónirnar at byta nú, ið hann slær seg í hóslag við Niclas Niclasen í Seyr- vågi. O! foroyskir fiskimenn, hval hava tit gjørt? Hví velja lit slíkar menn, sum arbeiða ímóti. okkum ? Hví vilja til ikki velja javnaðarmenn, sum berjast fyri rætti okkara? Lal- um okkum vakna upp, og latið okkum rópa á allar okkara slarvsbraður og fáa leir al fylkjast. Ognarleysir í ollum lond- um Ífylkisl. oxlum, Stóðu vil øxl móli ja, tá kundu vil haft valdið og alt ræðið í landinum. Tað er nógv fyri at hugsa um, at vil eiga ræðið og geva ella rætt- tveila (ad (frå (Meira.) ari sact 5 okkum. Fiskimaður. Kunngering Tað gerst hervið ollum starvs- broðrum kunnugt, at Suðuroygi eitt maunnafelag í marts mánaði 1934. Men knopp tíð inntil skipini løgdu út, blivu aðir enn 456. Men líka so skjótt, fiskimenn byrjaðu fiski- vegna less, at lá var so ikki meiri limir tekn- sum fiskimenn komu heim aftur í heyst, byrjaði tekningin aftur, og eru nú tætt við 700 felags- limir. Hetta felagið hevur fingið navnið Suðuroyar Fiskimanna- felug, og hevur til mál at ar- beiða í góðum forståilsi og bróðurskapi suman vid »Føroya skipara- og navigalørfelag«, ar- beidsmannafeløgunum og oðrum tilikum Felagið verður stjórnað á fylgj- feløgum her á landi. andi hátt: Fyri hverja sókn velja sóknarlimirnir ein sóknar- formann við tveimum tiltaks- monnum, og fyri alt felagslimirnir ein felagið velja felags- formann við tveimum stjórnar- limum, sum lilsuman við felags- formanninum eru felagsstjórnin. Limagjaldið er 6 krónur um árið. Stjórnin. Trongisvág. Jóannes bóndi Patursson reikar nú runt um Suðuroynna fyri mólt- mælisadressuni móti jarðaum- skipanini (gráu bók). Vit vilja í næsta blaði greiða frá hesum fundum. Enn er arbeiðsstedgur á sleipi- stoðni í Í rongisvági. Landsrættar- sakforari E. Milens sigst at vera komin suður al leggja upp í leikin. 800 tons av saltfiski frá Íslandi til Vágs. at Vágskeypmenn liggja í virkis- Tað er synd at siga, loysi. Tað fræltist, at: leir hava keypt 800 tons av íslendskum saltfiski at turka. i x Fru Else Jacobsen (f. Debess) andaðist 87 ára gomul hin 8. í h. m. Frú Else Jacobsen var ein stak kvinna, vilug og skilagóð sum fáur. Hennara minni og skil „vóru líka bjort til tær seinastu vikurnar. Hon hevur í longri tíð pínst av sjúkdómi — og var tí deyðin henni sum ein kærur lekjandi vinur. Friður verð yvir minni hennara. Nekur morð í Danmerk. Í heyst og í vetur hava í Danmark verið fleiri morð, sum politiid ikki hevur kunnað fingið uppklúrað. Teir hava havt fleiri mistonktar, men har hevur einki borið til at fingið nakran hevði samvilskuni. Men nú bar til. Teir hava millum aðrar havt ein, Carl Wagner, í kikar- at viðgingið, at hann nakað á anum, og í ein mánað sat hann fekst hverki honum, hvat fastur; men har ella ið morðunum orð eiður av vidvikti. So einuferd, teir høvdu havt hann til forhoyr í meir enn ein nyllu, funnu honum ein líma, alt til onga teir uppá at geva kopp av kaffi og eina góða sigar aflurvið; og meðan hann sat og gjørdi sær til góðar við > lesi >vvirdádigheita brast úr ionum, ultan at nakar spurdi ann um nakað sum helst: »Jeg kan lige saa godt ind- Jo rømme alt; det er mig, som jar lavet det ude i Grønne- gade.« — Hetta var tað drápið, > eir hovdu mistonktan frá, borið seg gomlu hann fyri, og so segði hann hvussu hann hevði at við at dripið konuna. Tá politimeistarin hesa spurdi meira á gjørdist allir staddir, hann, um hann hevði samvitsku síni, politistar, ið hjá vóru púra bilsnir, tí hann segði seg at hava dripið hini bæði gomlu fólkini í Skorbæk, sum politiið hevði pástaðiðikki vóru fallin fyri dråpsmannahondum, men inni- brend, meðan dótturin og fleiri við henni hildu, at tey máttu vera myrd. Hann segði gjølla frá, hvussu hann hevði borið seg at: Hann har tey gomlu svóvu, hevði dripið »køllu«, neyð- dripið var farin inn í kamarið, mannin við eini tikið hana eisini, hevði so tikið nak- konuna og síðan að væl av peningi og selt eld á húsið, id brann niður. Líkini, ið vórðu funnin í øskuni, vóru so illa farin, at læknar, ið politiið hevði latið kannað tey gjølla, ikki kundu gera av, um ley vóru deyð av eldinum ella av aðrari orsok. Men politistarnir gjørdust enn meira bilsnir, tå hann segði seg at hava brotið inn til eina gamla konu í Sandbjerg í 1926, sum seinni varð funnin deyð á gólvinum í húsi sínum. Hann segði seg tó ikki at hava dripið hana — hon var deyð av ræðslu, vildi hann vera við; men poli- tiið tryr honum ikki reidiliga, tí konan hevði fingið eilt slag í høvdid, og tað var nóg dygt til at drepa hana. Sostalt hevur hesin ungi maður tikið fýra, ella ið hvussu er tríggjar, menniskju ay dogum. Hann sigst at vera frintligur og raskur til arbeiðis; men hann skifti ofta pláss, og hann tordi ikki at