leygardagur 26. januar 1935síða 2

ikki so nógv til, tað vóru harðar treytir fyri í. Nærsugt alt Í „gráu bóka miðaði móli lí suma. Tað kom bert ann uppá hver, ið koyrilin hevdi í hendi. Truðarmaðurin hevdi ikki lov til at selja hús og trød. Grein 27 segði, at um nakað í upp- skotinum (gráu bók) bleiv for- sømt, so kundi alt blíva upp- hevað ultan varsil og gangu yvir aftur til tað offentliga fyri ein rímiligan pris. Landvesins kommissjónin skuldi avgera prísin. Sostatt komu allir at liva á einum ógviliga ryllandi botni. Talarin endaði reðu sína við at siga, at luð vildi glett hann, um Føroyingar vildu staðið saman um at gingið ímóti hesum verki: gráu bók. J. Patursson tók undir við N. Debess og segði, at luð eisini vildi glett hann, um Føroyingar mótmæltu gráu bók. Hann helt, at traðarmenn, kongsbondur, óðalsmenn og uppsitarar åltu at komið saman til fundar at tingast um jarðareformin. Tær ymsu treytirnar í jarðareforminum vóru fleiri enn >Egyptens plágur“, og hann noyddist at neynu tær plágur. Lógin legði so nógvar treytir á traðarmenn, at talarin ikki kundi fata, at menn vóru gingnir inn uppá hana. Ognar- traðarmaðurin skuldi eisini av við trønna, um njósnararnir høvdu nakað at finnast at, men teir skuldu ló fáa erslatining, meðan leigutraðarmaðurinskuldi frá uttan erstullning. Í landbråksrådnum kom ein danskur maður at sita. Teir báðir Foroyingarnir, ið komu at sila í lí, verða ikki so frætt stillaðir sum húskullar; teir kundu einki, leir vóru ikki frítt stillaðir. Lógin segði, at land- brúksráðið var ven dunsk Insti- lutionc og stóð undir landbrúks- ministeriinum. Landbrúksráðið varð bert ein avleggari av land- bråksministeriinum, og hin danski ministarin skuldi avgera, hvussu alt skuldi stýrast. Foroya løgtingsmenn vóru komnir so lágt niður, at teir søgdu, at so skuldi vera. Hann hevði ferdast víða um landið og hildið fundir um sama evni sum í kvold. Ísummum slødum hevði hann mett harðari måélstødu; men hann hevði ikki hoyrt eitt einasla mótmæli frå manni, ið sjálvur hevði jorð í hondum. Og har, ið mólstoðan hevði verið harðast, hevdi hann fingið flestar undirskriftir til adressuna. Teir menn, ið hovdu arbeiti ímóli honum, vóru lílíkir, ið eina ferð um mánaðin kundu fara eftir sínum fostu lønum. Nú ællaði hann at senda adress- una úl um Havnina. Hann væntaði sær einar 1000 til 1200 undirskriftir; men hann bað ongan skriva undir, tað hevdi hann ongastadni gjørt, — tað stóð hverjum manni frítt at gera, sum hann vildi. Talarin helt tað vera órætt at hava eilt yvirsýn; hann, ið jørdina hevði í hondum, måtli tá sjálvur um, hvussu hann røkli hana. Hann kallaði hetta eina danska landbokommisjón. Hvussu hetla var í komin? Ja, nú målttli hann nevna ein mann, tó ikki við navni, amltmunnin. Niels Winther segði, at ein amt- maður, ið kom til Foroya, vildi roynu at reformera okkurt fyri at fáa okkurt gott embæti; men vel sørgeligt Vilderede bliver Frugten derafe. Tá talarin fer til landbrúksministarin, so sigur hann sum so, at hann íkki hevur ringasta skil á foroyskum jardabråki, hann måtli aleina halda seg til sín embætismann í Føroyum, amtmannin, Hvussu hevði verið, um ministarin segði nei til amtmansins uppskot? So mátti annar vikt. Og tað var lætt at skilja, hver tað var, Vit høvdu haft eitt tílíkt tilfelli fyrr. Um nú hesir tveir Feroying- arnir vildu sett okkurt fgjøgnum, so helt ministarin seg sjálvsagt til tað, ið amlmaðurin segði. Síðani fanst talarin eitt sindur at tí, ið blødini høvdu skrivað um jarðareformin; men hann segði seg ikki at vilja komu nærri inn á tað her, tí fundurin var bert fyri traðarmenn. Tó fanst hann at, at »Dim.« kundi siga, at tað vóru brek í lógini og ló vera fyri henni. Tað var sagt um hann (talaran) at hann måtli sum sjálvstýris- maður ikki gingið ímóti eini lóg, sum legtingið heyði sumtykt. Men høvdu vit sjålvstyri í Før- oyum, so hevði henda lóg ikki komið í gyldi, tí tå hevði eingin amtmaður verið í Feroyum. Hann (talararin) hevdi so verið ministari (1), (ja, eingin er fullspottuður, fyrr enn hann spottar seg sjálvan. Hvi segði hann ikki jullur.) (f hann var valdur til fandslingsmann við fleirtali á Føroya løgtingi; og lað var sostatt hann, ið skuldi farið fyri kong við lógini til undirskrift. Hann vildi lá sjálv- sagt mótmælt lógini, og so bleiv valg. Hann var klárur til, um tað skuldi verið sama kveld, at gingið til valg uppá jarðareformin. N. Debess fyrisló A. Ziska til orðstýrara. Orðstýrarin helt ikki, at tað var nøkur grund til at forhasta seg; tað var betur at vit fóru heim at sova uppá tud fyrst. Fyrsti talari hevði sagt, ul tað hevði verið belur, um leir menn, ið hendan lóg var gjørd fyri, høvdu fingið nøkur einløk av henni, og tað var rætt. Andin í gráu bók var danskur; hann var at halda jørdina so fast til Danmarkar, sum gjørligt. Menn, id har véru inni, høvdu sagt, at hetta lógaruppskotið var gott, teir kundu so koma fram við síni hugsan. Hann minti á, al traðarmenn- inir í Havn høvdu biðið mini- steriið um at fáa kontraktirnar forbetraðar; men teir høvdu einki svar fingið enn. Tó, teir ætlaðu ikki at gevast so. Síðani gav hann orðið til H. J. Jacobsen, id byrjadi vid at siga, at tað var glediligt, al jarðabrúkið hevði fingið so miklan ans millum fólk, at tað kundi samla stórar fundir víða hvar um landið. Tað varð kanska sipað eitt sindur til hansara, tí hann onkun- tíð úti á bygdunum hevði tikið gráu bók í forsvar. Gráa bók var sanniliga ikki so myrk, sum hon varð gjørd. Lógin kom at avvara Havnarmenn í minni mun enn aðrar; tí her átti kommunan jørdina. Légin var fyri ein stóran part bygd uppá at hjálpa fólki í ymsum bygdum til at kunna fáa jørd, og at veila teim betri styrk til at dyrka hana. Tann studningur, sum nú fekst, var hvorki egg ella ungi; men hendan lógin gav belri láni- vilkor og størri studningar. At Føroyingar einki skuldu hava at siga yvir hini føroysku jørdini eftir hesi lógini, er púra galið. Foroya løgting valdi tveir og minislarin ein munn f land- brúksráðið. Vóru vit ikki mæt- ari menn enn so, at tveir Før- oyingar måtlu lúta fyri einum donskum manni; so var illa vorðið í landinum. Heldur ikki var tað givið, at ministarin valdi ein danskan mann (amtmannin), lad kundi líku so væl henda, og tað hevði verið sjálvfylgjulig!, um hann valdi ein landbrúks- konan Føroying. Í gráu bók stendur, at ein gott kann keypa jorð; men tað var ein spurningur, um tað var betur at hava skjóli. Tað stóð ikki í lógini, at menn skulu missa jørdina, tað stóð kunnu. Eitt annað var, um maður fór L. d. til Amerika og einki spurdist til hann aftur, at so hitt almenna hevði líkindi til at laka jørðina. Tað var ikki nakað nýtt, at maður skuldi halda við líka, tað hann fekk um hendur. Hvussu var vorið við kongsbóndum og teirra festibrovum, vóru tey ikki eisini horð — treytirnar í teimum vóru sanniliga ikki nakað linari, enn tær vildu verða eflir hesi nýggju lógini. — Ein vitsti einki um, at bøndur hovdu mist garðarnar, um teir ikki høvdu betalt leigu til rætta tíð. Nei, hin reyði tráðurin, sum gekk igjøgnum lógina, var ikki til skaða fyri tradarmannin, — tvørturimåti, hann var at hjálpa honum til jørd. Tað var ikki rælt al gera málið stórpoliliskft; vit høvdu ikki ráð til at siga, at einki skuldi henda í landinum, fyrr enn vit slóðu klárir av øll- um útlendskum. Maður eigur sína jerð. kann ikki eksproprierast. J. P. segði, at hella við láni- grunninum spardi danska stat- Bour inum einar 70 túsund krónur árliga. Um vit bert hugdu at teim lurru tølunum, so kundi tad sæd so út, men tað var ikki so. Tað vóru nógvar danskar lógir, ið grensadu til jarðabrúkið, sum eisini vóru galdandi fyri Føroyar, (her nevndi hann nøkur dømi); men so golt sum eingin Føroyingur hevði fingið nakran pening eflir teimum. Tað vildi eftir leirri nýggju lógini tvertur ímóti fáust so nógv meira enn fyrr, bæði sum lån og í studning. Tað kundi tí ikki sigast, at amtmaðurin hevði gjørt lógina fyri at spara statinum pengar. Og ið hvussu var, mátti ikki eitt so stórt fleirtal av løg- tingsmonnum okkara haft góð- kent uppskotið, um teir ikki | hildu tað vera gott. Talarin skuldi íkki spilla tíð | teirra, innbjóðaranna, longur, men vildi bert siga, at ein og hvor demokraltiskt innstillaður maður mátti halda uppá hesa lógina. (Framhald). Tíðindi. K. F. UU. M. Søndag: Hjemligt Samvær. Mandag: Læsestue. Onsdag: Ungdomsafdelingen. Torsdag: Møde for Mænd. Fredag: Yngsteafdelingen Kl. 6. Læsestue Kl. 8. Nótakast. Hóskveldið og tað mesta av náttini kastaðu Havnarmenn nót á Eystaru vág. Teir fingu einar 25 leypar (50 kurvar). Tað er jú ikki nógv; men tað eru tó nøkur år síðan, at so frætt hevur fingist har. Harðveður. Hesa vikuna hevur verið heldur baldrut veður. Nåtlina millum 22. og 23. sleit hin norski damp- arin »Kongshavn«, ið lá við brúnna hjá V. Liitzen, frá landi og dreiv niður á skipini, >King — AKTIESELSKABET FOROYA BANKI Hovedkontor : THORSHAVN Stiftet 1906. Afdeling: TRANGISVAAG AKTIEKAPITAL OG RESERVER KR. 900,000. Bankforretninger af enhver Art udføres. Kontortid 11—3. Hovedkontoret i Thorshavn tillige aabent 6—7 for Ind- og Udbetalinger. Athurs, Grundick« og »Vigelant«, ið lógu har á vánni; men nakar storri skaði varð tó ikki. >Hog- oy«, ið mist hevði annað akkerið náttina fyri, mátti alla hesa náttina liggja og undeva í fjørdinum, ikki liggja fyri ti eini ketuni. Tá skipið legði at kajuni um morgunin, breyt tí hon kundi tað >bolverkið< nóg so illa. Ein íslendskur = motorbåtur >Gull- toppur«, id bygdur er í Frederiks- sund, og er á veg til Vestmanna- oyggjarnar, og nakrir enskir trolarar, tveir við lítlum maskin- skaða, hava ligið inni á Havnini og krokað nakrar dagar. x Telving Seinasta sunnudag vórðu í tele- fon telvað 2 talv millum Havnina og Lorvík. Havnarmenn vunnu Teir telvaðu í 5 bæði talvini. tímar. Ungmannafelngid „Merkið“ fund vikuni frálíkum upplestri. Læs fyrst dr. Chr. Matras góða søgu eftir sjálvau seg, og var hevði fríggjakveldið í við hon væl fagnað. Síðan læs Heðin Brú (Hans J. Jacobsen) eina sera skemtiliga søgu, ið hann hevur umsett eftir danska stórskaldinum Martin Andersen- Neksø, og at endanum læs dr. Matras Heðin skemtilig og væl ein hin besta eina nýggja søgu eftir Brú, id ikki var minni sega, hann enn hevur skrivað. Í gjårkvøldid flutti Z. Søren- sen lærari rødu og var evni hansara fólkalívsmyndir år ein- bygd fyri o. u. 20 árum Roðun góð og væl fagnað. Bæði kveld- ini var almikið av fólki á fundi. ari lítlari síðan. var sera Næsta friggjakvøld kl. 9 hevur Merkið húsinum. aftur fund í Avhalds- Sverre Patursson flytur roðu. Viðmerkingar. „Feroyatíðindi.“ Afturhaldsbladid »Føroyatid- indi« er sum vant úli og fiskar. Tað er stuttligt al síggja, hvussu ræðslusligið tud er fyri javnaðar- monnum og reisingini av tí minna manninum, Eill agnið, tað nú hevur, er at royna al fån út í orð, at tað eru oddamenn javnaðarflokksins, | 10 standa fyri einum skilnaði av | fiskimannaflokkinum. Neyðar få- tækradómur og hjálpuloysi! Vit eru ikki menn at taka dagar ímillum teir háðar flokk- arnar fyri sunnan og norðan. Hartil hava vit ov lítið greiði á innanfelagsstarvi Føroya fiski- Men vit hava altíð rátt mælt frá at manna. til samanhald og skiljast í smáflokkar innanfyri fiskimenn og Teir eiga at standa allir sum ein og arbeiðarar. ein sum allir. Hvussu tað er ímillum Suðuroya fiskimanna- felag og F. F., vita vit ikki. Men ikki allir um al eitt er vist: fiskimenn mål og krøv fiskimannna, skulu ganga saman verja teir koma í ella bert slíta samarbeiðið — so er deyðin í durinum. Og tað er tað, ið afturhaldið og stór- eitt bróðurkríggj mannaflokkurin, umboðað av »Føroyatfdindi«, leggja allar árar umborð fyri at útinna. Men vit hava tad treysti til Føroya fiski- menn, at tað má aldri henda. * Hvergin teirra (P. M. Dam ella K. Djurhuus) vóru førir fyri at mólbevísa eitt einasta petti av tí, ið J. P. flutti fram á fundinum í »Klubbanum« á Tvøroyri, hersar >Forovtíðindis seg upp at síga. »Føroyatidindi« er sum ein vissur skapningur, ið stingur bøvdid inn í buskin, tá ið vandi er á ferð. Tess skrivari hevur vist í Klubbanum dripið høvdid djúpt stungið proppar í niður undir beinkin og oyruni og hildið fyri eyguni, athann ikki á nakran hátt mátti hoyra og síggja, hvussu hvert einasta punkt, ið J. P. flutti fram, var endavent og prógvað einans al vera til í hansara stórhónda heila. [3 Á = Jóanes : Eg havi altíð viljað brigdað Andrasi, at hann ikki hevur viljað virt løgtingsins vilja við ikki at vilja seta tess vilja yvir sín vilja — tá hava fólk viljað hildið, at lað havi eg viljað gjørt bara fyri at fremja mín vilja. Og, tá ið eg nú man vilja seta løgtingsins vilja út av spælinum við at vilja hava ministeriis vilja ímóti løgtingsins vilja, vilja fólk halda, at eg man vilja svíkja sjålvstyris vilja og logtings vilja, einans fyri ut fremja mín vilja. Undarligt, ikki at vilja hava min vilja, tá ið eg man vilja ríva leyst ella vilja hava sam- bandsins vilja fyri at vilja hava mín vilja til allra vilja fyri 26 marka Kirkjubíggjar vilja í ein jarlavilja. €