leygardagur 9. november 1935síða 2

rener i ) * Í | i i i hø +», MM Í t * Få i h | | | i v i af 5 + æ Få bo w Grønlands- málið. Orsakad av einum fyrispurn- ingi frá S. P. Zachariassen á velj- arafundi í Klakksvík fullu úttalilsir frá kandidatunum Dam hesi og Samuelsen. P, M. Dam: Um eg verði fólka- tingsmaður, vil tað sjálvandi altíð vera ein óbroytilig stoða hjá mær at gera alt tað, ið stendur í mín- ari makt, fyri lívsmál okkara Foroyinga. Skuldi landið komið at ligið soleiðis, at tað vil bata Grønlands- málinum og Feroyinga heildai- interessu, at eg seti tað sum Za- chariasen nevnir »héttan« á um at strika meg út úr tí socialdemo- kratiska ríkisdagsfiokkinum, ífall flokkurin ikki vil veita okkum ræltvísar sómdir, so vil eg gera tað í fullari ásannan, at hin for- oyski fólkalingsmaðurin hevur skyldu at seta Føroya fólks in- leressur og enn og meir lívsmál sum grønlandsmål hægst og fremst. A. Samuelsen: Um mitt parti ikki vil ganga við til at fremja tær føroysku inleressurnar í Grønlandi, má eg siga, at eg ikki longri kann styðja tað partíið. Á fundi í spurningur fram aftur, og vórðu Lorvík kom hesin tødurnar hjá Dam og Samuel- sen uppafturtiknar. Men helt P.M. at tad at hansara Dam tå vid Samuelsen, ikki kundi noktast, erklering hevði ikki stóra vekt. Vinstra var jú molað niður í einki og heyði onga avgerandi makt. Samuelsen hevði tó haft høvi til at sett trumf á í grønlandsmål- inum — hann hevði verið fólka- lingsmaður, tå ið vinstra hevði alla og fólkatingi maktina bæði í landstingi tað varti nakað seint hjá Samuelsen at seta trumfin á, tå ið hann var hålvdur inni við honum. Jóannes bóndi Patursson kann í ollum tilfellum trumf ongan seta á, heldur onga ávirkan hava: Hann hevur uppá forhond sett seg utlanflokks, uttan møgulig- leika at koma í nevnd til at við- era teir foroysku spurningar- g k ] 8 nål við ræði, lavnaðarmenn sita hava meirlutan í fólkatingi og standa fyri við lí um eitt ár fram- farandi landstingsvalgi at fáa meirlutan í landstinginum og so statt fáa buktina og báðar end- arnar og alla avgerdamaktina lann Føroyingurin, ið hevur stórsta møguligleika at gera oll munandi arbeiði fyri at fremja lær førovsku, fyrst og fremst fiskimansins og arbeiðarans, in leressur, er hin føroyski javnað- armaðurin. Veljið tí P. M. Dam! Fiskimadur av húsi at verja tinar inte- ressur! AKTIESELSKABET FØROYA BANKI Hovedkontor: THORSHAVN Stiflel 1906. Afdeling: TRANGISVAAG AKTIEKAPITAL OG RESERVER KR. 900,000. Bankforretninger af enhver Art udføres. Kontortid 11—3. Hovedkontoret i Thorshavn tillige aabent 6—7 for Ind- og Udbetalinger. Nú: er í donskum embætismanna- Hægsta ræðið yvir jørdini hondum, amtmansins og fút- ans, ið eru góðsstjórnin. Sýslumenninir ganga góðs- stjórnini til handa. Jarðareformurin: lægsta ræðið verður al liggja í hondunum á 2 Foroyingum móti einum Dana í landbrúksráðnum. Landbrúksráðsins avgerð kann dómi við bert umstårtast av landvesinskommissiónini ella yvirlandvesinskommissiónini. Ístaðin fyri settar 10 nevndir við 3 Feroyingum al sýslumenninar verða landbrúks ganga landbrúksráðnum til handa. Nú: fyribilsskipanir, Eingin jarðafondur. Einans hvar eftir menn kunnu fáa >Grundfor- bedrings«- og húsmanslán, meðan eingin fast skipan er vidtikin, sum kann rættinda menn til studning. Statur og løgting hava tó fyri eilt ár í 15000 kr. til senn jåltad ca. studning. Jarðareformurin: Ein jardafond- ur verður stovnaður. 100.000 um árið Í hann letur staturin í 10 ár, garðalógina fyri allar tíðir. ca. 16.000 um árið, obli- gasjónur uppá 140.000, meðan logtingið letur 10.000 um árið , millión í 10 ár, í alf um Í! Ætlanin er at halda fram við stalsins og løglingsins tilskoti í onnur 10, tå ið hesi eru úti. Hesin peningur verður at nýtast til: studning lil gyrðing, velling og “ hetan av jørd og til 3 alsmenn lán. Traðarmenn, óð sum bøndur hava atgongu til henda pening Og so skal peningurin nýt- ast til keyp av: 1) prestagóðs- inum, 2) óðalsgóðsi, ið er út- boði, 3) jørd, ið liggur í Orøkt og óðalsmanninum (il onga bara tá ið nyltu, tó vanliga óðalsmaðurin fæst til frívilliga at lata hana fyri fult virði. Um leku er bert talan um í einstøkum tilfellum, sum tå ið ein av einum hópi ikki góðviljandi vil selja og harvið forðar at fáa alli so nær honum eru fyri inn- stórum flokki hóast al óðalsmenn einum dyrkilendi, viðkomandi leggingini. Jarðavíðurskiltini nú hvussu tey verða, um jarðareformurin Verður gjegnumferdur. Nú: bygdum er Við undantak av summum ikki moguligt at fáa aðra jørd enn presta- og kongsjørdina til innleggingar til tradarmannin og kann ikki fåast minni enn kúfóður. Jarðareformurin: Traðir kunnu fáast av kongsjørd, prestajorð og av allari teirri jørd, sum verdur at keypa — og kann, tå ið lil jørd er til, fánst minni enn kúfóður. Jørdin kann fáast til 1) leigu, 2) festi og 3) til keyps eins og ein sjálvur vil. Nú: Er arvarælt fyri elsta son. lað bert talan um fastan Jarðareformurin: Arvafestir við fyrsta rætti fyri elsta son, síðani næstelsta o. s. fr., og um eingin sonur. er, elslu, næslelstu o. s. fr. dóttir. Leigan á iradunum er at kalla eingin og kongsgarðu- leigan so nær sum fann sama sum nú. Vilja ikki hava skilið at Feroyingar verða sum nú, eiga teir at velja P. M. Dan. hava lann Vilja framburð, ið Foroyingar jarðareformurin ber í sær fyri allan okkara land- búnaðarstand traðarmannin, óðalsmannin og bóndan — so skulu teir greiðu atkvødu fyri javnaðarmanninum P. M. Dam. ————— ———— „samband eller Selvstyre, Frammanfyri hvorjum valgi hevur sambandsbladid pressað sínar veljarar við hesum orðum: »Valget gælder nu som lidligere Samband eller Selvstyre«, og tuð orð var væntandi, al hesi vórðu at finna aftur í år, so tað kom endaði ikki óvart, lá »Dimmal.« sín leiðara við leimum miðvikudagin. Nei, >Valgel gælder« ikki sam- Sjálv- styrisoddafiskarnir hava sýnt, at band ella sjálvstýri! í teimum býr ikki sjálvstýris- lankin við álvara aftanfyri: orð alt. Hetta veit sambandsblaðið fullvæl; tað er ikki tí, tað lødir við slíkum — stór orð, tað er lóðri! J. Paturssons harða agita- tión frammanfyri valginum móli eini loglingssamtykt tydar eina mest uppá, at ið hvussu er hann ikki ynskir tinginum nakað ræði — annars var atburður hansara ófaluligur. Hella rópið á veljararnar hevur bilið seg so fast í sam- bandsflokkin, at tað má koma fram til hvort valg, og teir halda tað óivað eisini hava megi at fylkja sambandssinnað fólk, lí er lað ikki so legið, um teir lenja Ind so dúgliga út! Nei, valgið er ikki ein krafta- roynd millum samband og sjálv- eitt stríð millum framburð og attur- stýri tað er tvorturímóli hald í fólkinum, har tveir aftur- haldsflokkar standa móti einum framburdsflokki, tykkara flokki. Í 30 ár hava hesi orð rungað fjøll: >Nú er royndarstund, nú ræður um al millum Føroya velja millum samband og sjálv- styri.« Ja, hugsi tykkum fiski- menn, arbeiðarar, í 30 áru eru tit hildnir niðri við lómum tosi, sum eingin livandi sál (av teim leiðandi) hevur hugsað sær til í lívið tit blindaðir aveinum deyðum at ført ft f 30 år eru politikki! Hvussu leingi ætlar hin arbeið- andi fjøldin í Foroyum al lala seg lokka av slíkum mesni og flóta á sama deyðavatni. Nú fiskimenn Ja, nú er royndarstund. megu arbeiðarar og finna sjálvan seg fyri at fáa sínar krevjanir fyri livivilkorum sínum framdar — tær hava verið syrgi- liga forsomdar í hesi 30 árini. Nú ræður ikki um samband ella sjálvslýri — tað hava vit fingið nóg mikið av — nú ræður um framburð ella afturhald fyri fiskimann og arbeiðara. Og hann ið vil framburð, má velja socia- listin; tí socialisma er framburðs- politikkur, politikkurin hjå tí strevandi fjøldini, ið má, trodkad av neyðini, leggja allar árar yvir borð fyri at taka seg fram til betri, rúmari og menniskjaligari kor. 4 ferðir so dýrur verur. Andras Samuelsens politikkur er fordømdur av teirri donsku fjøldini fyri hansara sígøu á Danatingi: Føroya minnimenta fjøld eigir eisini hin 11. novem- bir at fordøma hansara aftur- haldspolitikk á Føroya løgtingi. A. Samuelsen er parlamaður hjá vinstra í Danmark. Hann hevur so statt verið við til kravið skuldi hjá vinstra um, at krónan nidurskerast, so kom at fáa ikki eitt fjórðingsvirði Við oðrum orðum hon kanska aflurímóti nú. sagt: Vorurnar vildu gjerst fýra ferðir so dýrar, ella ein vildi fingið fýra ferðir so lítið fyri pengarnar. Vann hesin polilikkur, vildi eisini hin føroyska húsmóðurin i dag fingið 4 ferðir so lítið fyri sína krónu. Royn eftir demum og døm eftir royndum! Sambands- og sjålvstyriskandi- datarnir hava umboðað Føroy- ríkisdegi. Tann politikkur, ið hevur gingið tingi og á ingar á undir navninum sjålvstyrid og samband, hevur verið og er framvegis últryklur og persóni- fiseraður í hesum báðum ríkis- dagsmonnum, landstingsmanni Jóannes bónda Paturssyni og Andras sýslumanni Samuelsen. Foroyingar hava til eitt yvir- mál roynt hesar menn og henda politikk. Nú eru stundir at gera sær greitt: Hvat hava hesir menn av- vikað? Hvat hevur leirra politikkur givið? Hvar eru vil staddir økono- miskt og andaligt í dag? tað hesir Hvussu er úrslit, hesin politikkur, æraðu harrar hava ábyrgdina, andsvarið fyri? Er tað grund hjá særliga fiski- monnum og urbeiðarum at fegn- ast yvir og rópa eitt rungandi hurrá fyri hesum politikki, hes- fyri skilinum í Um monnunm, okkara landi í dag? Er tað grund til við eldhuga og glaðum bjarta at fara av húsi at velja menninar, ið hava ført og bera andsvarið fyri henda politikk, velja teir til al við armóðspolitikki? halda víðari fram sínum afturhalds- og Í armóð, í vesældóm hevur hesin politikkur, hava hesir menn forl land og fólk. Ja, hvor man lann Foroyingur tá ið alt kemur til alt, ið ikki á ein ella annan hált hevur Vera, ásannað, at tað er ógvuliga illa statt í Feroyum? Kanska góðseigarin! og onkur líkur teimum aflurhalds- og stórmansverjarum, sum á tingi landi nýtist søgdu, at her á eingin at svelta kanska! Vit liva í eini líð, ið er mein- lík målti eiga 5 teirri tíðini, tå ið maður 1, merk í jørd fyri tað bert fáir ella minsti parturin, ið at kunna giftast. Tá vóru høvdu ráð lil at seta føtur undir egið borð. Og nú 2 Ikki smiltin frægari, nei verri! Ti fyrr var tað ein skrivadur lóg- Nú er afturhald- paragraffur, ið forðaði. lað inum skapt økonomisk lóg, id ein óskrivað av forðar. Hvussu manga staðni er lað ikki soleiðis: Fadirin kann ikki fáa endarnar at røkka til. Hvert oyra, ið sonurin fortjenar, má rúka til at skoyta uppí til húsarhaldið, til rentu og avdrátt, so tað skal eydnast at halda sakførarin og auksjónarhamarin burturi. Og hetta forir við sær, at hin ungi maðurin slendur berur, tá ið hansara tíð kemur til at seta folur undir egið borð og at byrja við øllum burl- ursettum, pantsetlum, er vissur vísti unglingurin má so heldur undirgangur. andsvarsbe- síggja lívsins vænastu vón bresta, enn fora seg og síni kærastu úl í eitt vist okonomiskt »ruin«. Hetta skil, hesar royndir, hetla | |