leygardagur 22. august 1936síða 2

+ me ALT MÅLARAARBEIDI VAKURT OG SÉRA HALDGOTT TILBOD GEVAST ANDR. MOURITZEN Ein brúktur barnavognur bíliga til solu. Blaðst. vísur á. frá, at teir høvdu giflgass, men teir vildu ikki nýta tað, fyrr enn harðast stóð á, fyri ikki at oyða heilar fascistarnir søgdu landslutir. Tað kann hugsast, at uppreisnarmenninir nú eru farnir at síggja, at teir ikki makta at føra stríðið til enda við sigri, uttan so, at teir nýla alt djevul- skap, teir råda yvir. Vid landamarkid millum Spa- niu og Fraklands hevur f fleiri dagar staðið hart strid. Kvinnur og bern í túsund lali er flýggjað inn um landamarkið til Frak- Her menn býin San Sebastian. Fas- lands. verja fólkaflokks- cistarnir hava stóran her stand- andi uttanfyri býin. Teir hava oll modernað kriggsambod og herja dúgliga á; men fólkaflokks- menninir verja seg manniliga, og úllitið fyri, at teir kunnu verja býin í langa tíð, er gott. Í San Sebastian er so gott sum einki fólk eftir soldátar — alt er rýmt. Og tað er heldur ikki logið, tí spreing- annað enn iknøltarnir, ið faseistarnir dýkja inn yvir býin, gera ræðuligan skaða. Men tað er eydnast fólkaflokksmonnum at byggja sterkar skansar kring býin, og sum áður sagt, eru teir mentir at gera dygga mótstøðu. Miðvikudagin frættist, at báðir partar skyldaðu måtstødumenn- inar fyri djevulskar gerðir móti fangunum, so sum at krossfesta teir, dýkja teir undir í benzin og seta eld á teir. Uppreisnarmenn byrjaðu alt í einum at pína og marlýra fang- arnar, og tað er ein royndur lutur, at »trykk elur måttrykk«, so tað er langtfrå óhugsandi, at eisini fólkaflokksmenn dálka seg við slíkum ráðum gerðum, tó at ríkisstjórnin og herleiðslan royna at fara fram við mýkindum. Eitt herskip hjá ríkisstjórnini dagin trý skot eftir skeyt ein einum týskum farmaskipi, sum skuldi inn í eina spanska havn, har uppreisnarmenninir høvdu valdið. Skipið varð so noytt til at fara aðra kós. Hetta hevur øst upp Tyskin. Týska herskipum ríkisstýrið hevur givið sínum, sum eru Í ymsum spanskum hovum, páboð um, at verða teir varðir við slíka gerð aftur, so skulu teir skjóta eftir teim spansku her- skipunum. Seinastu tíðindi úr Spaniu siga støðuna at vera hesa: Upp- ráða yvir 31 fólkaflokk- reisnarmenninir provinsum, meðan urin ræður yvir 18. Takið góðs við Tjaldrinum. A AR NU ÓU HR UA EN NT VA Forlængelse af Havnekajen. Vit eru bidnir um at taka í blaðið: Det har bekendt været Hensigten at faa Kajen forlæn- som get ind imod Kongebroen, be- grundet Havnevæsenet har ment, at det er for lidt Plads for Skibe en Del af Aaret, men denne Sag har ikke faaet rigtig Medhold fra Ministeriet, paa, al saalænge det Areal, der ligger indenfor den nuværende Havne- plads ikke var erhvervet af Havnevæsenet. Havnevæsenet har, sanvidt Undertegnede bekendt, nu faaet et Bud om Køb uf disse Fjen- denne Pris domme, men da ligger ikke Budet, da en ning, vil være meget bekostelig. forholdsvis høj, vil det ære forsvarligt at antage Gennemspræng- Samtidig med at Forlængelsen projekteret til en Pris af ca. 300.000 Kr. 100.000 for at førnævnte Ejendomme vil man komme op paa ca. 400.000 Kr. Dette vil være uforsvarlig af af Kajen er og ca. erhverve de to vores Havnevæsen at føre, da de 400.000 Kr. ikke vil gennem- kunne forrentes ved den Udvi- delse, som her er paatænkt, men kun gøre Byrden for Havne- væsenet tungere; da der ikke er saa stor Trafik hele Aaret rundt, ikke at faa kommer vi faktisk Brug for denne Forlængelse, derimod kan Havnevæsenet faa andre Opgaver at arbejde med, som bliver til meget mere Nytle for en Udvikling af Byens Havn og som man kan komme tilbage til senere. Sund Udvikling. ur Islandi. Sildanøgdin, ið veidd er í Íslandi får, er størri enn Á nokrum sinni áður um somu árstíð. Kongafiskaveldan heldur framvegis við. Nógvur torskur hevur fingist á Halanum av trolarum, ið royna eftir konga- fiski. Íslendskir itrøttarmenn luttikid Berlin, men eydnadist lað ong- hava í olympiaduni í um å hesum sinni at koma ájavnt teim allheimsku ítrótlar- monnum. Íslendskur sildaveidubåtur er burturgingin. Menn leitaðu | í Meiri dagar, men funnu ongan bál aftur — kann hann vera ásigldur? 19 menn sjólótust. * 4 Afturhaldsstýrið í Vestmanneyum er klagað fyri óregluligt stýri, og hevur nú ríkisstjórnin sett menn al granska hettu »regi- mentid« hjá stórmonnunum. # sk Á Siglufirði ráða javnaðarmenn. Teir hava sett ymsar fyritøkur á slovn — og er úrslitið, at har finnst eingin maður arbeiðsleysur. Svartaspillan. Henda eplasjúkan er ameri- kansk og hevur heima á Suður- hon skal amerikas fjøllum; longu frá eldgamlari líð hava búðleikað á Bogotas fjullafløtum, har Indianararnir livdu næstan 1830—40 kom hon til Europu og breiddi einans av eplum. Í seg skjótt til oll lond, har epla- veltur vóru fyri, og gjordi stóran skaða. Síðani tá hevur á hvorjum ári verið klagað yvir hesa sjúku, og enn er hon at telja millum teir verstu mein- bogar fyri eplaveltingina. orsøkin til Tann beinleiðis hesa sjúku er ein seppur (Phytophthera infestans) sum livur inni í eplaplantuni. Vanliga kemur sjúkan til sjóndar um (ta líðina, eplini blóma ella tætt aftaná; ikki sjáldan kemur hon væl seinri. Í byrjanini sæst hon sum følnir fyrst grágronir síðani myrka- brúnir ella næstan svartir blettir Hesir á blødum og stelkum. blettir okjast í stødd og tali, til bloðini doyggja; tey hanga niður frosti, og tað sum dripin av gongur ein ramur roykur av teimum, ið minnir um rá eplir. Við at dag planta har og her, id er smiltað eygleiða sjúkuna dag eftir sæst, at tað er ein fyrst og er miðjan í smáum plantuflokkum, har allar eru skræddar; tær, ið næst hesum standa, eru nakað smiltadar við, meðan einki sæst á teimum, ið longri frá eru. Um nakrar fáar dagar er alt erðvísi á at líta, tá kann oll vellan sum hon er vera sortnad av. Við 6gjøllari eftiransan kann tað lykjast at vera frost, ið skadun hevur gjørt; men kannar ein eflir, sum áður nevnt, og varnast veðurlagið, er eyðsæð at orsekin er ein smitla. So leingi leir følnandi blað- blettirnir eru smáir, sæst í duva- veðri og skugga eitt ljóst hýggj á undirsíðuni á leimum ; seinri, tá blettarnitr eru sortnaðir, vorðnir eldri, er hýggið at síggja íkring um teir. Í turrveðri er hetta ikki til sjóndar, men blað våll og t. d. ein bordiskur verður eill lagt å pappir hålvdur út yvir, veksur hýggið Soleiðis kann vissa fáast fyri, um ein út um eilt samdogur. planta hevur ikki. svørtuspille ella Undir attey deyðu blødini eru gjøgnum- mikroskopinum sæst, vovin av einum hverjum, ið líkist smáum, hvílum tægrum; tað er soppurin, ið har veksur blaðið. Ut gjøgnum bladopurnar á undir- og hevur dripið síðuni vaksa hesir tægrirnir, og á endanum á leimum verður sáið Lil. Tað er tað, ið sæst sum hvyggj uttaná. Tá hetta sáið verður sáuð, kann lað beinleiðis spíra upp til ein sopp, sum lunn tað er av, men tað vanliga er, um lið vatn, al hvort verður sáað í sáðið um Í til 3 tímar verður til 0. u. 10 sonevndar Zoosporur, tað eru smáar naknar kyknur, ið hava tveir langur kampar, ið tær nýla al rógva vid og eru førar al flyta seg sjálvar. Tá tær hava svomid um ein klokkutima, runda tær seg av, bjålva eina hind um seg og spíra út til ein sopp, sum borar seg gjognum húðina á plantuni og um einar triggjar dagar aftur setur búgvið sáð. Tað sáð, ið búnast á bloðunum, detta verða lil Zoosporur, sum svimja kann niður á moldina, gjøgnum jarðarvatnið niður til eplini og smilla ley. brúnar blettir, ið ofta sokka eill sindur inn og bera á blått ella grátt í litinum. Verður eplið sundurskorið, síggjast blettir við ægrum fgjøgnum undir skalinum. brúnir dimmum krókaðum Vanliga kemur hesin brúni liturin bert stutt inn í eplið, nakrar fáar mm. men verður lað goymt heitt og váttligt, kann hann koma heilt inn igjøgnum. ikki á tann Eplini smiflasl hátt, at soppurin veksur niður gjøgnum lað sæst av, at tað, ið fyrst og slokkin og út í eplið; verst verður smillad, er lann síðan, sum upp horvir á teim ovastu eplunum, ið liggja, og ikki | festan sjálv. Tað er eisini royndur lutur, at eplini kunnu verjast móli smiltu við ut sirma moldina við Bordoauxvælu, og less djúpari eplini liggja í moldini, less betri verja tey seg. > Eplini kunnu verða smilfað í | slórari mongd í upplakingartíð- ini, og ley, sum tá eru frísk, kunnu verða smittað av 2% yora við sjúkar slokkar, id ikki eru heilt deydir. Sjúk enlir kunnu eisini í goymsluni smitta frisk. Svartaspillan livir vetnrin vr,ir í sjúkum eplum, har soppurin gjøgnumvevur tey brúnu pettini. Verða flísar av eplinum lagdar í duvaliga luft og skugga, kemur hýggið til sjóndar. Eru seteplini sjúk, kann sopp- forða leimum í at urin spfra ella drepa náliun, áðrenn hon i kemur år moldini; men tað kann eisini henda, ut nálin er lívsfer og veksur upp. Gjøgnum tær planturnar grør so soppurin upp úr eplinum og elvir tíðliga á sumrinum langar brúnar rípur eftir slokkinum, har sáð búnast og er sótt, ið upprunin til ta herjandi ofta sumrinum. kemur seinni á Av smittulikindum er tað ser- liga veðurlagið, ið hevur tydning, Væla og hiti ger, al soppurin veksur skjótt og búnar fræ tíðliga ; lí eru vát og heit summor verri fyri sjúkuna enn kølin og turrari. Vindurin hevur sítt at siga: tað sæst, at er sjúkan fyrst komin, heldur hon kós og fer um eina vídd, ið nakað er eftir vindinum. Í goymslunum norur hili og væla um sjúkuna. Svartaspillan tykist at vera verri, lá nógv køvievnitød eru um at vera útlivað. Eplini sjálv smilfa versl, meðan tey eru koyrd undir; hon breiðir seg mest um tad bilið, tá blaðini eru ung og hava tunt skal; eldri eplir við tjúkkum skali standa seg belur, men 16 so, tey kunnu smittast. Tey ymissu eplasløgini verða ymist åvirkad av smittuni; tað sæst å slokkunum, at teir ein- staku blettarnir ikki vaksa líka skjólt og taka ikki líka nógv lil Í tali; tí kunnu summi sløgini halda slokkin gronan eina til tvær vikur longri enn onnur við somu vakstrartíð; men einki eplaslag er, sum als ikki kann smittast, 4 ollum kann slokk- urin falla 1 til 2 mánaðir ov tíðliga. Eisini eplini sjálv eru ymis viðvíkjandi hesari sjúku og eru óbundin av, hvussu slokkurin er. Á summum sløgunn stendur blødkan seg væl og eplið illa og øvugt. Tað er fyri ein part tjúklin á skalinum, ið her ger seg galdandi, tess tjúkri skal, less betri; men høvuds- munurin liggur í sjálvum epli- num, í hvussu lað við sínum lívsslarvi er ført at verju seg móli soppinum. Tað sæst av. at tá sjúkan verður roynd á livandi sundurskornum eplum, tefvjst A hon væl á summum og ílla á summum, meðan hon trívist líka á ollum, tá tey eru dripin, t. d. kókað. Skaðin, ið henda sjúka ger; er tann, at deils verður úrloks „ ov lítil, av lí slokkurin føl ar fra I til 2 og deils er tað sindrið, iO.y = mánaðir ov tí : ov lf Jliga, j „emur, ringt, heldur sær ik} illa. sf smakkar (Meira.) H. ]. ]. Skrædd: sren: Deres en lovend e ung Mand. Ja, c let ved jeg. Skræd. : ikke hvad hap lover. Søn er Men han betaler bare | | |