leygardagur 19. juni 1937síða 2

* 5 5 54 i så & ø í 1 % k + få " + > + + K + + Så } Þa ' k 5 :* K R n ; » » i! 8 hh i ý i » Få + æ HE å Ved Undergangen i. Det sidste Aar var økonomisk set el af de værste, den færøske Fisker, Arbejder, det færøske Erhverv og Samfund i det hele taget har oplevet. Vejarbejdet og de 150.000 Kr., som blev ydet som Nødhjælp, føltes som en kærkommen hjæl- pende Haand i mange Hjem, hvor Forsørgeren knapt nok havde tjent for de faste Udgifter som Skat, Sygekasse, Renter og Afdrag o.s.v. Men hvad forslaar og hjælper i Virkeligheden dette Ophold ? kommer, at man ikke kan regne til Livels Og hertil med en saadan Hjælp som en varig Ordning. Al Nødhjælp maa, saafremt Samfundet skal bestaa, være midlertidig. Sker der ingen Ændring til det bedre i Erhvervs- Vejen til san vel som den enkeltes Under- livet, er Samfundets gang givet. Dette Faktum kan vi ikke forflygtige. Og Sydlands- landsfiskeriet iaar gav mange Fiskere ikke engang Dækning af Udrustningsudgifterne. Men er der saa i det hele Udsigt til Bedring i den erhvervsmæssige taget ikke nogen Situation ? Dette er det brændende Spørgs- maal, som hver eneste Fisker, hver eneste Arbejder paa Fær- øerne stiller sig selv, Erhvervs- livets og Samfundets ledende Mænd. Men der er vist ingen, der er i Stand til at give et begrundet haubefuldt Svar igen. Udvidelsen af Ferskfiskeriet har ifølge foreliggende Oplys- ninger kun smaa Udsigter. Dette er ikke alene Tilfældet for de færøske Fiskeres Vedkommende, Fiskere kan men de danske heller ikke udvide. Der er saa- ledes nægtet ca. 30 danske Snurrevodsbaade Kvola til Fi- skeri ved Island. Det hedder, at saafremt man kan erholde mere Kvota i Eng- land, kan der blive en Mulighed for Færinger at faa deres Kvota forøget. Men kyndige Folk anser det for haabløst at faa Ferskfiske- kvotaen til England forøget. Muligheden for Udvidelse af Fiskeriet synes saaledes al være En mørk Men et man gør klogt i skrinlagt for en Tid. og tung Kendsgerning. Faktum, som at se i Øjnene. Salt- og Klipfiskemarkedet er ogsaa begrænset, saa begrænset, Folk, at en siger de kyndige Udvidelse eller Omlægning í større Stil af Saltfiskeriet til en moderne Langline- og Trawler- drift offentlig Side. ikke kan financieres fra Samtidig med disse triste — og om vi saa maa sige, skæbne- svangre — Kendsgerninger kon- stateres, at Kutterflaaden for- mindskes Aar for Aar og giver mindre og mindre til Fiskerne og langt fra Balance til Rederne. Til andre Drifter som Fangst af Hajer, Delfiner, Brugder, Sildedrift i stor Stil hverken Penge eller den nød- har man vendige Erfaring til, at der i den nærmeste Fremtid kan ske AKTIESELSKABET FØROYA BANKI Hovedkontor: Stiftet THORSHAVN 1906. Afdeling: TRANGISVAAG AKTIEKAPITAL OG RESERVER KR. 900,000. Bankforretninger af enhver Art udføres. Kontortid 11—3. Lørdag 11—2. Í | Í 0000000000000000000000000 VITA NR. í. Q BRUG KUN FÆRØSK MARGARINE O O VITAMINISERET FÆRØSK PRODUKT FINT PRODUKT 2 0 00000000060000000000000000 store Ting her, som kan have Belydning for den store Del af Befolkningen. Skrinlæggelse af Tanken om Udvidelsen af Ferskfiskeriet, ingen i større Stil forelagen Omlægning af Salffiskeriet til Trawler- og Langlinefiskeri, ingen Udsigter til, at man i nær Fremtid kan have enga- geret en stor Del af Fiskerne i andre Drifter saasom Fangst af Hajer, Brugder, Rødfisk, Sild m. m. er det Billede, som tegner sig for os idag. Dette er intet mindre end en Katastrofe, som Lagling, Rege- ring, Rigsdag saa vel som alle i Erhvervslivet interesserede Pen- geinstitulioner, maa se i Øjnene og være forberedt paa al lage Konsekvenserne af. Í ÚTLEGD av Regin Dahl í Sandagerði. (Yrkingar, vígdar foreldrunum.) Hvorja ferð, ein fær í hendi yrkingasavn við nýggjum navni, er lad líkasum eygað leitar iva- samt yvir bloðini. Tí er tað í nokrum feri, at ordatakid: ymangur fæst við boga . . .< ræður, so er lað í yrking. Her vilja allir unglingar vera | við ein streymur av ørindum vid minni enn so altid skalds- ligum virði! Tad skuldi yrkjast! Ein 18 åra gamalur unglingi, Regin Dahl í Sandagerði, hevur givið út eitt yrkingarsavn, ið hann hevur vígt foreldrum sínum. Hava vit eisini her ein, ið skuldi yrkja? kundi eg ikki lata vera at spyrja — (ad er jú »tradisjøn« í ættini — lá ið eg tók helta í útsjónd so snotiliga yrkingasavn at lesa, yvir 50 fjolbroyttar yrkingar, býltar í 5 deildir: Tokk, Tónar, Líkt og Ólíkt, Í rúmd og um reyn, Ástarlog. Men yrkingarnar — eitt sera vakurt aftaná at hava lisið yrkingarsavn hvørvur eisini »skepsisin« og ein fegnast yvu at okkum, okkara máli og skald- skapi, er givið sprettandi lív og hesum vónrík gróðurevni við unga skaldi. Tað er Dahls — minnir tað ikki so lítið um sangur í skaldamåli Regin summastaðni Janusar orðalag — og ber tað okkum kenslu av boðum um eina sannrunna skaldaverð. „Í úllegde eitur bókin — og útlegdarkenslan kenst eisini sum undurstreymurin. Utlegdin frá lí, sum barnið fekk, sum heimið , gav. Hin hardi kvøkkurin vid al verða rændur fyri alt lað, ið hevur staðið fast, staðið sum kletlafastir stuðlar fyri barna- sálini, gevur hesum unga skald- inum — sum so mongum undan honum — hina persaðu trongdina til burlur úr sorlinum at rista sær myndir av lí, ið fór: yTað var einaferð eg trúði, al tå spardi ollum, Gud! tað var einaferð eg lrúði, at lú vardi ollum, Guð. Tað var eina ferð — men nú — 0. S. fr.« Her darrar tad av sprongdum krovum um prógv. Her darrar tað av sorg yvir at vera læstur úti frá tí æviga fasta. Her bylgist ein undirstreymur heim aftur. Her kenst sagt einfalt og sterkt lað, ið vit hava roynt á árunum, tå ið vit kastaðu dúnið og spentu veingirnar til úlferðar, út í hitt fremmanda, hitt dulda, men lá ið vit eisini við skaldinum máttu ásanna: »Hvar er rás yvir reynið eg villist í dalinum longu — og hverja ferð eg vildi til gongu er hamar fyri; — klúgvi eg upp yvir hamar og knølt, so er oyði og eyrur har uppi — har lætt er til fóla, lí gøtan er slett, er kovandi móra.e Hesin >hamar fyrir og voyðu og eyrur har uppic tykjast íkki at vera gjørd ella tíkið, men vaksin tignandi fram við teim spreltandi spurnartræðrum. Um 16 sum darrandi undir- streymur er tað kortini íkki einans tað, ið er aflanfyri bergið ella, ið firrast har uppi í oyðuni, sum spennir veingirnar á hesum unga skaldi. Sum stillisligan lok úr teirri finna vit hilt reinu kelduni sprettandi várið, nattúrkensluna : »Ein lítil sólargluggi seg villi inn til min, ein rípa fell á borðið — so gylt, so smøl, so fin og bord mitt gjørdist skirvið, og omanå lá bos, — men ullanfyri hoyrdi eg eill eitt spakmælt fuglalos.“ Ein súgvandi slotan ímóti og kensla av várinum úli — og inni í honum sjálvum. Eyðvitað kundi hesin unglingi ikki heldur enn nakar annar sleppa undan leim rúnum, sum ástin, blóman av lívsins frum- evni, hevur rist í hvert mann- kyn. Í yrkingasavninum finnast ti ikki bert ein hópur av vanligum margliltum og margslemlum g langlandi og fagnandi ástark væð- um. Men burtur úr áslandeildini — skilji ikki, hví hon er tíkin hiðani — stekkur fram mynd av aflrandi kenslum sum hjá manni, ið gerst skjålvhentur av spenningi, áðrenn lokan Í luta- verður; kastinum mynd, ið eisini kann vera bakslåtturin, yreaksjóning, av lí »mystiska« dálkaða innar rangrunni hugsunnarhåtl- gykli, ið mannaættar- ur hevur lagt yvir hin altspreingj- andi atdråtlin millum kynini: >Ég rædist teg, Afrodile, eg eri so ungur, o hoyr meg! Tú ert so sterk, Afrodite, og harmur tín hóvar mær ikki; far feignarfljóð, Afrodite, gev glaðlyntum garpi grið !< Skaldið runt. Og er innanímillum villstur hevur slotað ringin á sálina ein ráki av dagligari atfinning og ólysti viðvíkjandi ledigum og latum hondum. Og. gevur hann hesum ráka orð ultan, so tykist mær, at hava sæð aflurum — og tekur lí í mist: >Vit standa og kroka undir hjall- inum! — ein ramur kjøtroykur rekur millum rimarnar, vit eru menn — vit standa og kroka. Vit tosa um brimið vit tjakast, um lad var hægri í fjør ella í fyrradagin — vil eru menn, ið losa um brimið. Vit hyggja at bátum, ið koma, inn eftir firðinum hvirlandi, undir í sjóroki — — vil eru menn, ið hyggja at bátum. Vit kaga um hornið, um í slítur — Nú lýsir um reynið. — Best er at fara ... fyrst ein, so annar — vil eru menn, ið fara til millummåla,« Her gevur skaldið — óivað ultan al vila tað — tí skaðafróa Få kaffigrugginum uppkók — tó rakundi skaldsliga uppsett. Tað skal vera eill teiti. Men tað miseydnast, tí tilfarid er til Niðurlagið til menn er ikki »vit eru ein sorgarleik. hesar menn«, líverri, {{ teimum er vorðið oskukalt, slokt hvort krav til lívið; leir eru vorðnii eitt him — ein slarandi mynd út í lóman heim. — Eingin ger leili burlur úr leim deyðu. Hvussu langt hevur hesin deyði elið seg inn í okkara fólk? »Hoyrdi gorrac, »Flaggid«, »Sigla leir«, »Nordens Dag«, yrkingar, ið bera merki av harmdarrandi rembingum hjá fosturlandsáslini, sum slynjar undir kensluni av lítilleikanum hjá tjóðini, ið ikki sleppur »lil borðs við leim slórug men sum hevur fostrað lýsnar og maðkar, ið vilja tveita høvdingin (Jóane: bónda ?) yvir borð, og hvar ein íslaðin fyri »Fram móli reinum strøndum sá daga stollar stavn ar« hoyrdi »fålt og ént gorra svartar ravnar! — —« Uttan mun til, hvat ein heldur um »politikkin«, megu hesar yrkingar meltast sum góðar politiskar yrkingar, ið koma al skaldið til skiljan av ungmanna »psykuni«, hava tydning fyri ið hann einaferð seinri, lá ið ásannanin hevur vunnið yvir lí »spontana« og ofta fløkta kenslu- fólkið og viðgerðar sum drállinum, skal taka ungdómin til búgvin hugsari og rithovundur Ti Regin Dahls yrkingarsavn er so sermerkt skaldaborið, at (ad er ikki at ivast í, at hann verður al teljast framalaga millum okkara rithøvundar. P. M. Dam. (Framhald frá 1. síðu.) koma á samt um úlnýling av ánni. Heldur manna, at tað Vest- verður gott at sóknarstýrið i fáa semju í lag við Havnina; her er jú toliliga bíligt elektricitet? Tað vóna vil, tí Vestmanna kann bjóða Havnini streym, sum aldri fer yvir helftina av núverandi prísum í Havnini. Havnar býur kann úr Vestmanna fáa elektriskan streym, sum verður meira enn helvtina lægri heldur enn núverandi prísur her. Vónandi er, at hesar samráð- ingar millum báðar kommun- urnar byrja sum skjótast, og at semja fæst í lag, so at Havnar- fólk kunnu fáa biligan elektrisk- an streym — so híligan, at vit í framtíðini spara meira — ikki bara við ljós — men eisini ley, sum lað ynskja — sleppa frá kolbrúkinum, sum er alt ov dyrt. Og hvussu Ometiliga mikið hevur tað ikki at tyda fyri tær driftir í Havnini,sum nú brúka lekniskan streym, og allar aðrar komandi her í framlíðini, at kunna spara meir enn helvtina við núgaldandi prísir? Ein treyt fyri at fáa driftir at bera seg, er sparsemi (økonomi). N. A. Eidesgaard.