leygardagur 18. september 1937síða 3

Ofridurin. Týsdagin settu Japanararnir allar kreftur inn til ein avger- andi bardaga í Norðurkina, og teir mettu harðari og mannilig- ari mótstøðu. Hesin bardagi er hin stórsti, sum verið hevur í Asiu, síðan kríggið millum Japan og Rusland í 1905. Mannafallið var ræðuliga stórt. Kinamenn máttu nakar avgerandi sigur fyri Jap- anararnar varð hesin bardagi ikki. ætlaðu kinesiska herin innibyrgdan, so víkja, men Teir at fáa hin tað skuldi vera lætt at gera kál av honum — men henda ætlan eydnaðist bert deilvís — teir fingu 100.000 kinesiskar soldåtar í klemmuna. Kinamenn aka stødugt undan å hesum vigvøllum. Stødan vid Shanghai er óbroytt. Gråasjuka. Ein dagin, eg kom inn til doktarin, møtti eg einum manni; hann kom út haðani og så heilt forstýraður út. Ég spyrji doktarin, hvat mann- inum feilar. Jú, sum so mangur annar er hann nógvangripin av Gráusjúku. — Gráusjúku ? Ja, tað er »Jardareformurin«, ið er sligin teimum i hovdið, og tað var nakað, meg altíð vardi, tí vildi eg hava sinnis- sjúkrahúsið bygt sum skjótast. Sjúkan er national, lí megu vil hava eitt hús her, hvar hesir armu menn kunna fáa innivist. Henda sjúka tyggjar sær á hátt, tað minni góðir jarðamenn, speku- fólk, ið ødrum manni at liva, id sjúkir ymiskan eru serliga lantar og ikki unna blíva, og endar tað altíð við, at teir verða heilavillir. Til domis hesin, tú mølti, hann er gamalur drongur, hevur til arbeiðis at agga bornum. Hann tryr, at hann er ein slags lærari og stuttligur; hann er eisini farin f blød. honum, hann er sprænørur,« at skriva »Gud hjálpi Kg legdi hesum neydarmanni ” til rådar at taka ein spén av Få sårum landi fastandi hjarta, vátt umslag um búkin og ganga Men kann ikki mjólka, tí tá id >rið- dúgliga til neytar. hann urnar« koma á hann, kann hann koma at slíta burtur undan kúnum. Barnastarv og einsemi tolir hann ikki, tí Gráabók gyklast altíð fyri honum og ger hann heilt óskikkaðan til nakað virku- ligt arbeið. Ja, ja, hann var ein fittur drongur, men gakk nú. Ein annar prúður maður var hevði fingið gænir, her, hann men tær skar eg honum. Ein kom við fullum føvninginum av pappírum, har bert var skrivað stór tel og orðið >provisjóna. Hesin maður skríggjaði »leigu- Hvat Tað tað sama við skipum og ollum øðrum. træðir l«, fær man so f provisjón ? verður skjótt Ja, fyrsti apríl verður nokk ein skaðadagur, um vit einki hús fáa til hesar vanlukku menn. — Hálvt verk! Man kemur at hugsu um so mangt, sum til dømis ein dagin, tå kom eg til at hugsa um bónda, altíð låtin til seyðavaskið ov veikan. ÞPætur hann ger Er tað stuttligt at vera forilús í hansara hagaparti? — Hålvt verk. Doktarin hevur so satt grein í sínum máli. Kunnleiki. At fólk søkja sær kunnleika í leim ymsu greinum, sum teim lorva og lystir, og sum nútíðin tað krevnr, er beint og natúrligt. Lættari fellur virkið teim lordu heldur enn teim ólordu. At føroyskar kvinnur í hús- haldsvirki ikki eru so frammar- laga sum kvinnur í oðrum lond- um, er eingin last; her hava jú tílíkir kalla til nyliga. Tidin er broytt; eingir skúlar verið at nú kunna kvinnur læra alt, sum tær vilja her í oyggjum okkara. Framsýningarnar seinastu ólav- søku her í Havnini sýndu tað gjølla. Ta á Háskúlanum sá eg ikki, men hon er av teim, sum hana sóu, umtalað sera væl royndar eru tær lærarinnurnar ræl lærdar og duga sítt virki, eins og pløggini sýna, tey, sum myndastov- seld eru og verða í uni beint móli Sam Olsens handli. Hina á Franciskanar systranna skúlanum sá eg. Aldri kundi eg hugsa mær, at næm- ingar á nøkrum húshaldsskúla kundu læra so mikið eitt skeið — bert 3 mánaðir — sjálvt um hesin skúli er á hædd við bestu útlendsku skúlar. Maturin, seym- ingin, onnur kunstarbeidir og sjálvt blómurnar var alt prýði í áskoðaranna eygum og næming- anna heiður. Tað er heldur einki at siga til, um fólk fara uttan ovggja at søkja sær mentun og kunn- leika, tá ráð eru lil less. Og unglingar hava eisini gott av at koma burtur, um teir eru vaksnir til tess. Men at fara á útlendskar skúlar, sum einki eru betri en hesir, lað er eins og at fara yvir Læran á um ánna eftir vatni. systra skúlanum kostar ikki meira við uppihaldi en ferðirnar út og heim aftur. At koma burtur. Í flestum til- fellum er tað at koma frá bygd- um á skúlar í Havnini eins gott bæði heilsu- og mentunnarliga sum til útheimsins. Fólk, sum búgva í Havnini, hava tann mun fram fyri hini, at tey peninga- liga sæð kunna koma lættari til læru sína. Vónandi sýna foroyskur kvinnur hesum skúla ta vælvild, hann eigur skylt, við at fáa sær á honum tann kunnleika, sum teim torva. Tað sama er al siga um hinar. Tað er sagt, at Foroyingar eru næmir og vilja læra. Hví eru tå ofta so fáir næmingar á Foroya Fólkaháskúla ? Eg veit avegnum skúli er royndum, at hesin bæði bíligur og góður. Nógvir lítið og Hvi drongir hava ti verri einki at gera um veturin. so ikki fáa sær tá tann kunn- leika, teim tørvar? Nokur síga, at Háskúlin er sjálvstýriskur ja, tað er kanska eisini lítið al siga til, um tey ikki vita betri. Av skúlanum eru bæði sam- bandsmenn, sjálvslýrismenn og socialistar komnir. Húsbúnyttuskúli hevir nú nokur ár verið í Havnini. Henda kvinnur og menn skúla hava viljað í hópalali, og er hann í sparsemi hentur og annars sera góður. Skiparaskúlin er bæði í næm- ingatali og lærdómi eitt prýði í oyggjunum. Handilsskålin í Havnini hevir Tað er kanska at byrja við eins gott; enn ov fáar næmingur. skúlin er nýggjur, hevir lítlan og ongan sludning enn, lítið pláss og er stovnaður við nakra fáa, góða manna ábyrgd. Vónandi verður leim lakkað og sýndur heiður, soleiðis, at hesin skúli veksur í stórum; trongja Før- oyingar mentun, so kann tað tí verri sigast um handilssveinar í handilsvilskapi í samburði við tað,sum kreystavhandilssveinum uttan oyggja. Tað verið okkum hava eingir so fyrigivið; her tílíkir skúlar verið. Men nú er hann komin. sum læra, Tey, fara hikleyst fram um hini. Studentaskålin er komin, og nógvir næmingar vilja hann straks, sum beint og rímiligt er; tað er her heldur en uttan oyggja, har avgjørt bílígari at læra fá hava ráð at fara. Verið hann væl komin. Hitt er nógvir læra til skiparar, lærarar annað mál, at ov og sludern; oll fáa ikki pláss. Men bera og kann læran er góð og lølt at ikki metast í pengum. Annars eru aðrir bæði góðir og biligir kvoldskúlar, so fólk hevir hovi til at fáa sær tann lorvar, og sum kunnleika, teim tíðin tað gott av. krevur, og g ley hava N. A. Eidesgaard. Sponsku bernini. Leingi hevur lað verið talan um al hýsa nokrum sponskum bornum í Føroyum og niðri í Danmork. Meðan ein kan ganga út frá, at tað sponsk born verður av ongum, al koma til Føroya — hóast vilji Foroyinga til tess sýndist góður — so koma nú børn til Danmarkar úr Spaniu. Tey fyrstu koma nú miðviku- koma fleiri dagin og síðan aftrat. Våpnagoymslur. Í Paris hevur poliliið fingið frænir av, at menn hava tíkið seg saman og gjørt eilt ólógligt felag eftir besta militera sniði. At leir fingu illgruna um hetta skyldast, at teir frættu frá stór- um ólógligum vápnakeypi. Limir felagsins hoyra allir til hograflokkarnar. So ein kann gruna, hvat teir hava í hyggju, nú arbeiðararnir sita við ræðið í Fraklandi. Í goymslum felagsins fann politiid hópin av våpnum og 17 kassar vid spreingiknøltum. Bert 4 settir enn, men politiið arbeiðir av limunum eru fust- vid ågrytni, so óivað verða teir fleiri enn. Hetta felag sigst einki at hava at gera við bumbuálopini, ið fyrr í vikuni. Tey fóru fram skyldast óivað anarkistum. Tíðindi. Heimkomin skip. Av Eysturlandinum eru heim- Sigurfarið komin 370 skpd. og 17.000. Undan Bjarna- Mazeppa 27.000. Boða- Zealous oynni: King 52.000, Ur Grønlandi: Arthur 75.000, Energy Sjana 62.000 og Sæborg 700 skpd. Sofus Gjoveraa kom til Hellands í ollum góð um seinasla mánadag. Hadani ætlar hann víðari til Noregs og Danmarkar so skjótt hann held ur vera líkindi. Hvalaveiðan. lgjárkvoldið fekk »Falkur« ein Við 54 hvalir, hval. Air eru nú komnir »Falkur« hevur 33 og »Heykur« 21. »Isafold+ fór í fyrradagin inn á Skålafjørd at reinsa ketil. Tad hevur ver ið íslan um, al hann skal í Eystursjógvin at sigla, men tað er óvist at tað verður til nakað enn er einki avgjorl. Men fyrsti túrurin verður vist til Hamburg við fiski. Torshavnar havn. »Fantoft« kom hósdagin við 1200 tonsum av koli og koksi til V. Líilzen. »Lovøy« kom í gjár við 160 standard av viði til Balslev & Co. »King«, eykadamparin hjá Skipafelagnum kom í gjár seinrapartin úr Hamburg og Hull. Havnar Bio. Í kvold verður vístur filmurin »Inspiration«, id er ein hug- takandi mynd frá Neapel í midøldini Búnaðarnevndin fyri Sudurstreymoy. >Havnar bånadarfelag« hevur einst um at innstilla Vilh. Tórs heim, Havn, Johs. Hoyvik, J. | tillaksmenn sum Viggo Christi | ansen, Havn, Viggo Liitzen, Norð- adali og Poul Wang, Kalbak. Septembersjukan ella | nátasjúkan (?). | septembermánaða nú tey hevur gingið ein Tað hevur næstan ikki grett, atnakrar seinastu árini ring lungna- og hálsasjúku. nåtaveidan er Tað hava helst verið konur, ið rám- dagar aflaná at byrjað, er sjúkan komin. aðar hava verið, og er tað hent, | at tær hava verið við barn, eru tær allar næstan uttan undantak sigldar av. At sjúkan gongur aftur til at kalla monnum al gill uppá ymiskl, ávísa viku, hevur elv | steinur 36.000 og Atlantic 43.000. | | Dalsgaard, | A. Wang, Kalbak, og | har ímillum at tað er samband ímillum sjúkuna og nátaveiðuna. Sjúkan hevur rásað mest sunnan Hetta tí, at nátaveiðan ella rættari nåtin er fjarða. ber ímóli orsøkin (il sjúkuna, tí menn veiða ikki í minni muni norðan- fjarða. Ein kundi kanska so gitt, al tað er ein særlig sjúka ímillum sunnanfjarðarnátarnar. Men henda gitan tykist heldur ikki at halda, tí streymurin ber jú sunnanfjarðanátar norðeftir, har ið teir so verða slignir. Yvaleyst man orsøkin til hesa herviligu sjúku vera at finna í enn náta- ødrum umslødum veiðuni. 26 oyru kg fyri sigist at verða uppá fiskin, ið seldur varð í Grøn- - tann hægsti prísur, ið Hetta verið nakað 6ålitis- landi givin er har uppi. úrslit skuldi íkki prógv til útfluttningsfelagið. Á máli er millum manna, at menn vænta 36 oyru fyri kg av lí heimkomna stóra gron- lendska fiskinum. Ein eflir um- sloðunum sera góður prísur, um hann nú kemur at fáast. Tekin eru til,at grøn- iandsveiðan kemur til at fáa balanca í fiskivinnudriftina í ár. Sum frætt er frá skipum okkara hevur Gronland roynst so væl í ár, at ársveiðan hjá øllum skipunum verður yvir miðalár við góðum suðurlandsfiskiskapi. Tá ið her aftrat kemur, at prís- irnir, ið fingnir eru, liggja væl omanfyri tað, ið givið er fyri fiskin tey seinastu árini, hevur ein grund til at vóna, at Gren- land kemur at bota tapið í vár og meira til. At hesir prísir eru fingnir, og at skipaflotin í heila takið kom út aftur, skyldast fyrst og fremst landsskipanini av fiskasøluni og lånividurskiftunum. Hetta eigir ikki at loynast, sjålvt um onkur annar vil gera ødrvisi burtur år hesari skipan og reguleran av tí privata initiativinum. Odn. Onsnåttina var tílíkt óveður, at skadi spurdist burtur år ymsa- staðni. Soleidis sleit motorbåtur i Sandvik og dreiv å land og sorlaðist. Báturin segðist at verða ólrygj- aðunr tað verður tessvegna stórt tap fyri eigarin, Jákup | : lacobsen í Hólum. Skaði. [ad er neyvan ár, ið eingin foroyskur fiskimadur setur lívið til í eru slundum starvi sínum — og líverri fleiri skipsmann- ingar farnur í senn. Nú skipini leita móti velrar- frættist, at eilt leguni teirra, »Zealous«, hevur mist (veir menn. Skipið kom sunnudagin á Fuglafjorð við hesum sorgar- gott 100 fingið boðum. Teir høvdu fjórðingar úr Feroyum ein sjógv, id sorlaði báðar båt- tríggjar yvir borð. Ein teirra varð tó av arnar og (ék menn einum tilfelli sligin inn aftur á og