hósdagur 28. mars 2002síða 10

18 Nr. 61 - 28. mars 2002 Nr. 61 - 28. mars 2002 19 kemur meira og meira lív í býin. Ein kann siga, at eg síggi býin vakna har eg siti. Eisini sigur Andreas, at hann so høgt uppi sær væl, at fólk ofta eru sein á veg, og er hetta nakað hann leggur merki til. Beint undan klokkan átta er so at siga proppur í allastaðni. Og so aftur klokkan fýra - fimm seinnapartin. Tá er ferðslan eisini so nógv, tí tá fara øll til hús aftur. Umleið klokkan níggju er kaffisteðgur í hálvan tíma, og síðani gongur leið- in aftur upp í kranan, har Andreas flytir formar. Onk- untíð kann tað gerast eitt sindur langligt, tá onki er at gera. - Viðhvørt kunnu ganga ein til tveir tímar, har eg bara siti har uppi, og tá kann tað gerast eitt sindur keðiligt. Tá siti eg bara og fylgi við arbeiðinum, tí eg síggi alt, sum gongur fyri seg á arbeiðsplássinum. Nú havi eg eisini verið í hesi vinnuni so leingi, at eg kenni arbeiðslagið, og tí veit eg nær eg skal vera klárur aftur. Soleiðis sleppa teir niðri á jørðini eisini frá at rópa á meg fyri at fáa meg at byrja at arbeiða aftur. Ikki bangin Andreas Olsen hevur ar- beitt við kranum í góð 20 ár. Kranaføraraloyvið fekk hann tá hann arbeiddi í Týsklandi fyri mongum árum síðani. - Vit vóru nakrir føroy- ingar, sum arbeiddu í Slesvig Holstein í Týsk- landi. Av tí at vit ofta arbeiddu aftaná arbeiðstíð, høvdu vit brúk fyri onkr- um, sum kundi føra kranan tá, tí tá vóru týskararnir farnir heim. Eg fekk mær so loyvið, tí um nakar skað- ið hevði staðist burturúr arbeiðnum, sum eg gjørdi, og eg einki loyvi hevði, so hevði eg skulað goldið pensjónina hjá viðkomandi restina av lívinum. Men um eg hevði kranaføraraloyvið, so var tað arbeiðsplássið, sum tók sær av hesum. Andreas sigur seg ikki vera bangnan tá hann klívur upp í kranan. Hann saman- ber tað við ein flúgvara., og sigur, at hann stólar uppá, at kranin er sum hann skal. - Um eg ikki hevði gjørt tað, so hevði eg heldur ikki kunnað farið upp. Sjálvandi koma onkrir tankar á meg viðhvørt, um kranin heldur, ella hvat nú um onkur vanlukka hendir, men tað er ikki vanligt. Sum kranaførari situr tú við nógvari ábyrgd. Tú kanst koma til at svinga í okkurt, kroysta ein mann ella kanska skumpa onkran útav. Men tað týdningar- mesta, sigur Andreast, er, at tú stólar uppá fólkini sum eru á jørðini eisini. Sam- skifti hevur alt at siga. - Tá eg skal flyta okkurt í einum vinkli har eg onki síggi, so gongur alt fyri seg via radio. Í slíkum føri eri eg noyddur at stóla 100% á teir, sum standa og vegleiða meg niðri á jørðini, tí ann- ars endar galið. Tað hevur eisini nógv at siga, at tað eru roynd fólk, sum veg- leiða teg frá jørðini av. Víðari greiðir Andreas frá, at grundin til, at tað krevst loyvi til at føra ein krana er, at tað er nógv at halda skil á. Hálar tú skeivt, so kann kranin koppa, eisini um vektin ikki er so nógv. Fyri nøkrum árum síðani arbeiddi Andreas í Hillerød í Danmark við einum krana, sum var líka sum hesin, og vektin hann kláraði at lyfta vóru heili átta tons. Heitt og fjálgt Uppi í førarahúsinum er heitt og fjálgt. Eisini plagar Andreas at hava eitt út- varpstól við sær upp, so tað ikki gerst alt ov keðiligt at sita einsamallur 35 metrar yvir restini av Havnini. – Stórur munur er á mjørka- og sóldøgum, sigur Andreas. – Og henda tíðin, nú tað hevur verið so myrkt og tað stundar móti ljósari tíðum, so sært tú hvussu sólin kemur upp aftanfyri Nólsoynna, og hvussu hon spakuliga flytir seg eystur- eftir. Um tað regnar ella um tað er vindur, so er tað verri at arbeiða fyri Andreas. Tá vindurin tekur í kranan, sum stingur ikki minni enn 50 metrar út, so merkir tú, hvussu hann fer undan vindin, og tað verður eisini verri at halda krananum. Tá krevur tað meira av førar- anum enn vanligar dagar. Men um vindstyrkin fer upp á 15 m/s, so verður ikki farið upp í kranan. Uppi í krananum eru eisini vind- mátarar, sum máta vind- styrkina, og um vindurin verður ov nógvur, slær kranin frá. Og bara tað eru 10 m/s, so merkist hetta á krananum. – Tað mest óbehagiliga er, tá tú lyftir í okkurt, sum er leyst, og so loysnar tað brádliga. So fer kranin at dansa aftur og fram. Ella eisini um tú setur okkurt ov hart niðurat, so fer hann eisini at flyta seg, sigur Andreas Olsen. Seinasti arbeiðsdagur hjá Andreasi í hesum umfar- inum er mikudagin. Hann hevur verið her og arbeitt í smáar tríggjar vikur, og nú er hansara arbeiðið liðugt. Síðani gongur leiðin aftur til Tvøroyrar. Andreas Olsen hevur seinastu vikurnar sitið uppi í 35 m høga krananum við nýggja sjúkrahúsbygningin í Havn. Har hevur hann eisini eitt útsýni betur enn tey flestu PRÁT Ingrid Bjarnastein Sjálvur heldur Andreas, at hugurin fyri hæddum kom longu tá hann var smá- drongur. Hann er uppvaks- in á Drelnesi á Tvøroyri, har hann hevur klivið uppi í saltsiloni, og annars stutt- leika sær. Fyrstu ferð Andreas var í einum krana var í 1970 yviri í Grøn- landi, og hesin kranin var tann hægsti hann nakrantíð hevur verið í - 52 metrar høgur. - Eg havi ikki verið meira enn eini 23 ár tá, og helt eg tað var ógvuliga spennandi at sleppa uppí henda kran- an, greiðir Andreas Olsen, sum annars er útbúgvin timburmaður frá. - Tað var ein sokallaður krøllkrani, sum koyrdi á skinnarum, og eg slapp at stýra, meðan kranførarin sat í. Allarhelst var tað tá, at hugurin fyri kranum veruliga tók dik á seg. Sær lív koma í Klokkan 6.45 møtir Andre- as upp á arbeiðsplássinum. Fær sær ein kaffimunn, og síðani gongur leiðin upp í 35 metra høga kranan. - Tá eg komi upp, síggi eg, hvussu friðarligt alt er í býnum, sigur Andreas. - Og so hvør sum klokkan gongur, so síggi eg lív so spakuliga koma í, hvussu bilarnir byrja at koyra. Klokkan sjey um morgunin sært tú bara onkran hend- inga bil, men so hvørt klokkan líður ímóti átta, Andreas Olsen, kranaførari: Sær Havnina vakna Andreas Olsen arbeiðir 35 metrar yvir jørð. Har hevur hann eitt útsýni, sum er betri enn hjá teimum flestu. Mynd: Jens Kr. Vang UTTAN ÚR HEIMI Afrika hevur tørv á einari Marshall-ætl- an. Londini í Vestur- heiminum mugu lata teimum afrikansku londunum munandi stuðul, eins og USA av Vesturevropa aftan á seinna heimsbar- daga. AFRIKA Árni Joensen Tað var niðurstøðan á ein- um búskaparfundi, sum tey afrikansku londini hava hildið í Nigeria seinastu dagarnar. Í niðurstøðuni stendur eisini, at aftur fyri stuðulin eru londini í Afrika til reiðar at binda seg til at skipa fyri demo- kratiskum viðurskiftum og einum regluligum stýris- lagi, sum tikið verður til. Á fundinum, sum var í nigeriska býnum Abuja, varð sagt, at tey afrikansku londini hava tørv á meiri enn 500 milliardum krón- um til búskaparliga menn- ing. Semja var um, at tað verður neyðugt at hava eitt vakið eftirlit við, hvussu pengarnir verða nýttir, so einaræðisharrar og ódemo- kratiskar stjórnir ikki spilla pengarnar burtur til óneyð- ug vápnakeyp ella korrup- sjón. Men londini løgdu dent á, at afrikanarar skulu sjálvir standa fyri eftirlit- inum. Fundurin í Abuja endaði týsdagin, og í einari yvir- lýsing verður mælt til at skipa ein serligan stovn, sum skal hava eftirlit við, at pengarnir úr Vesturheimin- um verða nýttir til tað, teir veruliga er ætlaðir til. Dentur verður lagdur á, at eftirlitsstovnurin skal verða óheftur av politisku mynd- ugleikunum. Afrikansku ríkis- og stjórnarleiðararnir samdust eisini um, at tey afrikansku londini mugu leggja seg eftir at reka tað, sum verður kallað góður stjórnarsiður. Hetta ber m. a. í sær, at londini skulu binda seg til at góðtaka fleirflokkaskip- anir, virða pressufrælsið, góðtaka óheftar dómstólar og mannarættindini og at rudda alla korrupsjón av vegnum. Egyptiski forsetin og jordanski kongurin fóru heldur ikki á toppfundin í Beirut. MIÐEYSTUR Árni Joensen Palestinski leiðarin, Yasser Arafat, boðaði seint týs- kvøldið frá, at hann hevði gjørt av at verða verandi í Ramallah á Vestara Áar- bakka. Talsmaður hansara, Yasir Abedl Rabbo, segði, at Arafat hevði valt at setast aftur, tí hvørki hann ella hansara næstu ráðgevar vildu góðtaka tær treytir, sum ísraelska stjórnin hevði sett. Palestinskir embætis- menn søgdu, at Ísrael hevði roynt at fáa palestinsku myndugleikarnar at góð- taka nøkur trygdartiltøk, sum palestinar ikki kundu góðtaka. Týsdagin segði ísraelski forsætisráðharrin, Ariel Sharon, at tíðin er ikki búgvin, til at Arafat kundi sleppa á arabiska toppfund- in í Beirut. Týskvøldið varð eisini fráboðað, at hvørki egypt- iski forsetin, Hosni Muba- rak, ella jordanski kongur- in, Abdullah, skuldu til Beirut. Eingin almenn frá- greiðing kom úr Jordan, men eygleiðarar halda, at avgerðin hjá kongi er eitt mótmæli ímóti, at Ísrael ikki vildi lata Arafat sleppa á toppfundin. Aðrar keldur søgdu, at teir báðir høvdu sligið av at fara, tí teir kendu seg ikki heilt tryggar í libanska høvuðsstaðnum. Í Beirut fara teir arabisku leiðararnir at viðgera upp- skotið, sum saudiarabiski krúnprinsurin Abdullah hevur lagt fram. Uppskot hansara er, at Ísrael skal taka seg aftur til markið undan krígnum í 1967, og at øll tey arabisku londini afturfyri skulu viðurkenna ísraelska ríkið. Flest øll arabisk lond hava sagt seg taka undir við uppskotinum, og tað hava palestinararnir eisini gjørt. USA og ES hava eisini tik- ið undir við saudiarabiska uppskotinum. Arafat settist aftur Afrika eigur at fáa eina Marshall-ætlan Saudiarabiski krúnprinsurin Abdullah kom til Beirut við uppskotinum, sum eftir hansara hugsan skal fáa enda á kreppuni í Miðeystri. C M Y K 19 18