leygardagur 21. oktober 1939síða 2

AKTIESELSKABET FØROYA BANKI Hovedkontor: Stiftet THORSHAVN 1906. Afdeling: TRANGISVAAG AKTIEKAPITAL OG RESERVER KR. 900,000. Bankforretninger af Kontortid 11—3. enhver Årt udføres. Lørdag 11—2. Spegl, gardinstengur, rammur, rammulistar. - Bílætir setast í rammu. »- Tlf, 309. A. EIRIKSTOFT mm skot var beinavegin »kompro- miterandi« fyri teir sum lærarar. J. Poulsen hevði ikki væntað lílíkan orða drátt um heita mál. Tær van- kanónurnar sýnlust ikki ligu nóg sterkar. Socialistarnir koyrdu fram við leim stóru kanónunum og tanks og ollum álopsvápnum, | | sum um hetta var eitt lívsmál | fyri teir. Talarin helt, at mað- | urin ikki hevði verið málsjónskur. Tí hann hevði bjóðað sóknar slýrinum stykkið til leigu ella í makaskifti. Hann visti ikki, um socialistarnir kundu fata (ad. | Men hann skilti væl, at ein maður kendi so sterkan tókka til tá jørd, hann hevði arvað, at vildi av við hildið, at kundi bíða, lil útskiftingin kom hann ikki hana. Meirilutin hevði málið á Skála. Annars høvdu teir Oyruna at spæla á. Tað var | brúkt í 20 ár, og kundi væl | brúkast hereftir. Búnaðarráð- | gevarin hevði útllalað seg um | málið, og eftir hansara úttalilsi | kundi Oyruni brúkast. Danbjørg hevði útlalað, at búnaðarráð gevarin heyði givið skeivar upp hvussu lýsinga! viðvíkjandi, langt tað er frá skúlanum til Oyruni. Hann trúði, at búnaðar sagt álítandi R ráðgevarin hevði upplýsingar P. M. Dam kundi skilja, at seinasti æraði lað talari kendi sum slórar kanónur og tanks riðu honum ímóti. Tí meirlutans uppskot er órættvíst. av sonnum skeivt og At so er, bera skjølini í málinum prógv fyri. Tað var legið al seinasti æraði | | talarin skjevt til | búnaðarráðgevaran, ið sigur, al | um Oyruni skulu vera brúkandi | til spælipláss, megu tey gyrðast | við høgum gerðum; tí hella leik oman at sjóarmál pláss gekk anum og út til eina á, og at Í hetta vil kosta eins nógv og | jarðastykkinum, ið Poul sen helt rorandi talu um følilsini, keypið an træta er um. Tå id harra ið knvta seg til arvajørd, hann henda tala neyvan nytast um mótmælismannin; tí hann er væl hýrdur við at sleppa av við jørdina, bert hann onkunstaðni fær aðra jørð íslaðin. Hann leggur so stalt einki í lað, at hava arvajør0. Og er tað tað, al meirlutin hugsar sær, at úl- skiflingin skal loysa henda spurning við at veita sóknar slýrinum jarðateigin, 10 fað vil hava, so má tað vera beinast at gera tað nú beinavegin. Al skjóta spurningin frá sær bara fyri at sleppa frå at skera ómannsligt og igjøgnum er óverdugt. Tá ið løgtingid einki fær við spurningin at gera, skal skomm fyri, hvussu tað hava leikplássið fæst til vega. Enn løtu fór orðadráltur cina fram. Atkvoðisgreiðslan var útsett Hví so firtin? Jóannes bóndi kærir seg yvir, at vit og vokkara maðurg í landbrúksráðnum hava runnið við jarðamanna líðindum um såttmålan. Ja, hann hóttir enntá við at taka til vápna aftur. Skuldi såttmålin vera dulsmál og eitt myrkursins barn, áttu jarðamannafelags umboðsmenn inir ikki at runnið á leistum til »DagbladiO« at >proklamerac ein slórsigur fyri jarðamanna felags oddafiskarnar. lá ið hetta var hent, var tað ikki logið, um vit beillu á okkara mann í landbrúksráð- num og bóðu um eina frågreid ing; særliga forvitnisligt var tað fyri okkum at vita, hvussu lil slóð hjá tradarmonnunum og leim smáu óðalsmonnunum. Í Í Í | | Í | | »Vit í landbrúksráðnum megu sjálvandi siga sum er, tå ið jarðamannafelags umboðsmenn- inir eru farnir at geipa og bíla okkum í ryggin,< heldur okkara maður fyri, tá ið vit hillu hann attaná á máli »Dagbladsins« fyrstu slúan á bóndanna slør- sigurstrummu, ið óivað var ællað at landið. er nóg mikið at kunngera sátt- fólki alt, vunnið, ljóða kring um alt »Teir um tað. Okkum málan. Hann sigur eisini hver ið hevur um talan skal vera um tað.c lit lóku sjálvir spunslið úr unnuni. Nú fara tit — Jóannes eisini — sjálvir at fyltu Patursson ola lad, ið tit hana við. sr tað bik, so er tykkara >heið- urin og æran« Ísyri, um líf somu al standa heldur svartir. Til traðarmenninar Skyld. Mangir eru teir, sum spyrja um skyldina fyri, at okkma fruktbara land liggur so at kulla | ódyrkað. Vit kunna ikki bera vid, at lítið ella einki veksur her. Iverturímóti! Eftir viður- | skiftlunum veksur heilt væl her. Man ikki vera so, at skyldin | er at finna heima hjá okkum | sjálvum? Høvdu tit ikki hafl betri hug at vella, um so var, at tit høvdu haft atstødir til at gera, sum lil sjálvir vildu? Um | so var, at tit fingu loyvi til al såa tað gras, sum tit hildu hóska best, og gróðursela lær 5 5 plantur, livd, ár fingið sum tit vistu góðu besta so Vildu lít ár efti hugin vendan til at dyrka tað, Men nú soleiðis alt skal sum lønti seg best. hevur lóggávan verið her, og er tað enn, al vera í felag, og dyrking skal | ikki vera hevuðsendamálið við | jardarrøktini, men seydahald | skal vera aðalmálið í landbún | | | Hetta hevur ført til Ind forskrekkjuliga, at aðinum. bert Foroya einki annað land, sum fæst hevur blanda við dyrking - saman seydahald og dyrking Hesi lvey kunnu ikki sameinast Eingin kann halda eina kultur mark í góðum standi og lata seyð ganga á henni 7 mánaðar um árið. Hella er sjálvsagt, so Ind loysur seg ikki at skifta | orð um slíkt. Menn, ið komu aftur úr Íslandi, vita at siga frå, al íslendsku bóndur, sum havn gjørt teirra bo ísland, ikki vilja lata sín egna seyð sleppa inn á dyrkilendir. Tað er ti so hjarta leyst at hoyra talsmenn fyri lí gamla laginum troysta traður mannin í Feroyum við lí, at seyðakleyvin taðar. Geldur tað um al fáa laðfallavseyðakleyvum. so er bert at hava nógvan seyð; men royndir hava higartil prógvað, at ikki ber tað til bert at sleppa nógvan seyð út um heystið. Latið okkum gera lað klárt fyri okkum sjálvum, og latið okkum ikki villast í okkara hugsjónum, at enn eru Føroyar so aftarlaga í landbúnaði, alt innangarðsfriður er ikki fingin í gildi, at enn er alt í felag, at tann ognarleysi traðarmaðurin einki fær av lí felagsseyði, sum í 7 mánaðar av árinum etur grasið á hansaru trø, og al hann ikki skal bjóða til at dyrka við skili dyrka kulturplantur — so leingi hetta óskilið ræður. Men Hvers er tað Danskinum, hví er soleiðis statt? skyldin? Latið meg siga straks, hon er ikki hjá ikki hjá Danastjórn. Kann tað mót- sigast, at Feroyingar hava fingið síni ynskir uppfylt bjá ríkis- stjórnini gjøgnum øldir? — Tá leigarar og eigarar hovdu klagað yvir styrislagid frá 1660 til 1709, fingu teir ikki lá sín vilja? Kom ikki alt lá aftur í hitt gamla lagið, sum fleir elstu tá vistu um at siga? — Hvat var ) tå at klaga um” Jú, tå skuldi vera ovnógv fólk í landinum! Fer so ikki boð til kongs, at eingin skal hava lov at gifta seg, sum ikki í minsla lagi hevði hálva merk í jarð? — Teir fáa eisini sín vilja framdan tá; ló at stjórn ríkisins ferð eflir ferð vísti á hvussu órímiligi eitt slíkt Nú gott; men nei, lá stjórn ríkisins í 1814 hevði samtykt, at fólka- krav var. måtli verið skúlar skuldu ibirtast í Dan- mark og tessvegna fingu eill skúlalag í lag fyri hvonn mann í Føroyum eisini í 1845, var eilt tað fyrsta, ið frællisl, al teir, ið høvdu lagt undir seg alla jørdina og kannadu sær rættin til sjógvin eisini, fóru at klaga um, at hella var byrða ul ovlung bera og hóðu stjórnina sleppa sær undan slíkari tyngd. Stjórnin jåltar, og skúlarnir 1854. — Nú trú, at eitt samfund, verða avtiknir í skuldi ein sum gjøgnum eldir var stýri av jarðaleigarum og jarðaeigar um, hevði ein tryggan og fastan 55 búnaðarsltatt, sum ikki læt segð eg rilla av lagi, um fríhandil og frí arbeiðsvilkor komu. Men ikki var so. Fyrst fóru húskallarnir og arbeiðskonurnar av gerð var, og til unum, sum viluligt g endan fóru bæði jarðaeigarin og -leigarin al verða skipsmenn. Tá avturkar, er tí fólkið avvant við vanligt dyrkibrúk, bara ein primiliv sevdarøkt er eftir. Alt hevur gingið her heilt ødrvisi enn í Noreg, Danmark og Íslandi. Teir fylgdu við tíðini, teirra landbúnaður kom uppá hædd við, hvat heimurin hevdi av slíkum; men vil lógu eftir við okkara felagsskapi æg ásettu seyðuskipumn. Ei nu- lad skeivt at siga, at Føroyar í seinasta mannsaldri hava inn- ført eplir, mjólk, mjøl, grønmeti, ullint klæði og hoyggj? Hevdi ikki ein danskur maður tikid sær um reiggj um 1890 at fáa traðarlógina ifgjøgnum, so hevði meira verið innflutt nú, enn er. Hann hevur mettad mangan munnin. Tó mangur, ið fegin vildi hava eina leigutroð, situr enn og minnist til tey brøv, hann hevur fingið frá »Godsbeslyrelsen«, sum siga: »Andragendet kan ikke efter- kommes, thi Fæsteren sætter sig Lutid uppi f søguni, ikki fåa derimod.c okkum, sum nú eru mong av slíkum skrivilsum frá „Landbrugsraadet paa Færøerne”, uttan at siga frá! Tí enn kann traðarmaðurin rópa, hann hevur bloð og enn loyvi at skriva í talu á fundi og siga frá, hvussu fann sljórn, sum stýrir hini almennu jørdini í Førovum, fer við lí manni, sum brýtur upp úr nýggjum og veltir mýrulendi og gaddajørd til góðan bø! Tað, at lógfávan enn ikki vissár tradarmanninum innangarðsfrið, skal ikki leggjast Danskinum til last — hann eigur onga skyld í hesum. Tvorlímóti; eisini hesa ferð var tað ein danskur maður, sum bardist móti afturhaldinum í Føroyum. Kø > endurnýggi tað, eg fyrr Latið fullum huga akta havi sagt. okkum av g Føroya amt- mann, tå ið hann í sínum »Op- fordring til den færøske Befolk- ning« líðarmerkt 9. september 1939, bidur øll »udnytte Jorden ved Forøgelse af Avlen og Frem me af Opdyrkningen«. Hetta er í roynd og veru tað sama, sum hevur verið sagt til Foroyingar Latið gera tað; lí einaferð mugu log gjøgnum eldir. okkum lingsmenn fata (hvussu tornæmir leir annars látast al vera), at belri hug hevur maður at velta sína egnu jørd sum fríur maður enn at knossast og sleipa fyri onnur og vila, at hann fær ikki t2/1,5 av gróðuri, men bert */1s. Vil royna sum vanligt at velta í vetur! lakk fyri ley aftursvar, mær eru send. Vil hiltast aflur. Í næstu grein ætli eg at svara »gyllinamanninum« í »Dagblud num« aftur. okt. 1939. Gota, 11. Konoy. Kriggs- umstødurnar. Finnarar undir Paasikivis Moskva til gesanlinum leiðslu hava verið í samrådingar um Ruslands krov. leir eru afturkomnir og havn samráðingar við Finnlands stjórn støðuna til um tuslands ynski he lat ha x fag hei b nor kon og | Stol nor