týsdagur 2. apríl 1940síða 3

Í eina ferð enn biðja fiskimanna- felogini laka sær av hesum ójavna fiskaprisi skjólast gjørligt, so at fiskimenninir við skipum kunnu fáa sama prísin sum úl- róðramenninir. Tað hoyrist, at fiskimenn á feroyskum skipum hava vunnið sær tann rætt at fáa løn fyri arbeiði, teir útfordu umborð í dampara í Gronlandi. Um so er, vilja vit eisini biðja lad, at allir fiskimenn fáa tann rættin. felogini útvirka Fleiri fiskimenn í Suðuroy. Kríggið. Røda Churchills. Liggur Noregs uttanveltasteja á vágskálini? Churchill helt, sum aðrastaðni í blaðnum eina rødu, har hann segði, al nevnt, leygardagin londini hóast tey ultanveltaðu (og hugsað um Norðanlondini) sogdu her var fyrst og fremst seg at vilja halda seg »strengt neulral«, ultanvelta, og tey eins og Noreg og Håland høvdu vist, vildu verja uttanveltasteðu stydjndu Tyskland vid munaligari vøru- sína, so tey kortini tilforslu, hvarav hin svenski jarnmálmurin, ið fyri ein slóran part verður fluttur yvir Noreg, ar lad mest lýðandi. — Um kríggið kemur at vara leingi ella stult, segði Churchill, av- hongur mest av, um tey uttan- velfaðu londini blívu við at flyta slíkar verunogdir til Tysk- lands, sum ley nú gjørdu. Hann fanst at, at hesi lond skuldu fara so fram, samstundis sum Týskararnir skutu skip eftir niður uttan skip hjá teimum ávaring. Churchill við at endaði rødu sína siga, at Ongland målti nú skerpa blokaduna av Tysk- andi, so lað munaði nakað. Hesi orð hansara hava vakt miklan eftirans víða hvar. — Fyskararnir siga, al Ongland trodkad av einum kravi frá Fraklandi við bróta Noregis forða teirri týsku tilførsluni av jarn- uttanveltastødu fyri at Narvik, Men Ong- lendingar avsanna, at teir vilja » , målmi frå bróta Noreg uttanveltasiødu. Chamberlain skal í dag halda eina réðu. Kanska tað tá kemur fram, hvat Ongland meinar við at »skerpa blokaduna«. Norðmenn siga frå, at út- flultningurin av jarnmálmi yvir Narvik til øktur nøkur få prosentir, sidan Tysklands bert er kríggið byrjaði; meðan útfluttn- Ouglands er oktur Heldur íkki er tuð einans ley tysku jarnmålmskipini ingurin til munaligari. ið njóla gott av at sigla innan- fyri norska sjómarkið. Eisini tey ensku skipini gera brúk av teirri tryggjan, hefta er. »Intet Nyt fra Vestfronten,« sum vant, Hóast skip eisini í hesar 6 seinastu dagarnar eru kríggs- tíðar- skeið í mun til vikuna frumman- forlist, so hevur hetta undan verið heilt gott. Á svenska ríkisdegnum greiddu Giinther og Sandler í gjár gjølla frá Svørikis stødu til Finnland undir krignum og landsins lut Ð í samráðingunum bæði undir krígnum, og áðrenn tað byrjaði. Teir komu eisini inn uppá, hvussu hini Norðanlondini og Vestmaktirnar stillaðu seg til kríggið, og hvat dugnað tey hevdu veitt Finnlendingum. Setepli, tø og fræ. løgdu lavnaðarmenn inn á ng al hjálpa fólki við at fáa selepli, tød og fræ. Hesum lók tingið undir við. fólkið erður fólkið bidid um at velta mest Í einum upprópi til moguligt. Teimum, ið ikki hava kontantan pening ul betula epli, tød og fræ við, verður lovaður kredittur til heystar. Nú er tey, sum hava ella fáa nakað al bara at vella — oll Velta i, Jord til ognarleys at velta i. Bædi å tingi og i vørunevndini hildu javnaðarmenn fast við við log at tryggja ti ognarleysa jord at velta i. Sum greitt frá, vóru javnadar- menn vid lóg at tryggja ið onga jerð eiga, jørd fyri ollum, at velta sær eplir, rotur og grøn- meti í til egið brúk. >Krossura spyr, um vit ikki Skammast nt koyra politikk í hetta málið. Allir partar vóru blaðið. Sjálvt javnaðarmenn, sum eiga munn samdir, sigur í verunevndini, skuldu vera samdir við sambandsmenn og sjálvstýrismenn í ikki at tryggja teim ognarleysu veltingarjerð við lóg, men roynast við at heita á fólk eins og amtmaðurin og vørunevndin nú ger. Lat okkum siga »Krossi«, ut hann fer við skeivum tíðindum, | tå ið hann sigur, at javnaðar- menn í neyndini fullu frá lógarkravinum. Nei. Tað var ikki. Tverturímóti. Javnaður- menn í neyndini hildu fast uppá lógarkravið.| Teir protokol- leraðu teirra krav og hildu, at kundi var ein leys åheitan vera vekur, men hon eingin garantiur fyri hin ognarleysa at fáa brúkliga Ringa hagajerð, id krevur eitt stórt og dreningararbeiði — tað vilja jørd at velta í. ruddingar- spreingingar-, allir menn lata. Men tilika jerð kann ein ognarleysur ikki taka (móli, nítan hann fær hana til óðul ellu lívsvariga leigu. Vit biðja ullar menn, ið íkki fáu ávísla góða veltingarjørd til kríggsvelting, at venda sær lil okkum, so vilja vit taka okkum av málinum. Vit trúgva ikki, at ognarleysum verður ávíst líkligan bo at velta Í, uttan so er, at eitllhvert makt- boð stendur aftanfyri. Vit vóru tí fyri hesum maktboði, ið eingi erindi hevði til bin forståilsis- fulla jardaeigarin, men einans til hin beiska, málsjónska og morgfriga óðalsmannin, ið er eins og hann, ið segði við teir ognarleysu: >Tit skulu fáa haga- Men ár, skulu tit jarð frå mær at velta í. tað, ið tit leggja við flag næsta ár.c velta í Men sjeymannasjålvstyrismenn- inir, stórbóndaflokksmenninir og sambandsmenninir vóru so rør- andi samdir um ikki at gera meir fyri hin ognarleysa enn at henstilla til jarðaeigararnar at geva honum jerð at vella í. »Krossur«, hetta loyva vit okkum at kalla fyri svik móti hinum ringast stillaða í sam- felaginum. Vit síggja, at tann åheitan, ið send er út millum manna, ikki skilar til, at tað sjálvandi skal vera beur ella steinfrí og turr- lend hagajorð, ið hin ognarleysi skal fáu. Jarðaeigararnir kunnu lí við samvilsku góðari siga, at leir hava gjørt, sum leir eru um- bidnir, sjålvt um fleir vísa ti ognarleysa á grýluta, ringa haga- jørð at vella í. Hetta er væl ikki meiningin ? Pannukekur, bakaðar í Smer- líka - UM! Melin - Skálavík. Slíkt eru sjálvstýrismenn ! Í næstseinasla blaði teir 10 sjålvstyris- og stórbóndaflokks- vístu vit å, hvussu menninir av berari undirluta- kenslu førdu eilt »goggusjålv- styri«, krupu inn í teg sjálvar, vildu »producera« nakað í einingi, sum leir so vildu av- greiða ministeriinum í einum hampaligum bræbjálva til endi liga avgerð. At sila við samráðingurborð við Donum og avgera føroyskar | spurningar, sum eftir okkara samfelagsskipan endiliga eiga at avgerast á Danatingi, lad er ein óhugsandi tanki fyri teir 10. >Danskarar vildu gloypt teir við húð og hár og fingið teir við til alt møguligt,« nølrar teim Í menu og mergi. Hvussu hava leikað í, at tand Danin, amtmað- leir ikki var bara lann eini urin Ringberg, ið skapaði alla gráubókina, hóast hunn heilt var umgyrdur av Feroyingum! Hvussu var íkki leikað í, at finansoråningurin var eitt diktat frá forselisræðharra Stauning, hóast íkki minni enn 2 sam- bandsmenn, 2 sjålvstyrismenn, 2 javnaðarmenn og 1 vinnu- flokksmaður sólu Í teirri nevnd, finans- ið gjørdi uppskot lil sjeymanna- | Keypið frá teimum, sum lísa I Føroya Soclal-Demokrat“. orðningina? Hvussu hava teir ikki farið við erhvervskommis- siénini og brigslað, at eisini hennara úrslit var eilt Staunings og javnaðarmanna diktat, og kortini vóru Førovingar úr ollum stattum og ellum flokkum bodnir at sita í hesi nevnd, og sjálvir stórbóndaflokksmenninir måltu til síðst aftaná at hava skamm- skemt ley, lovprísu erhvervs- kommissiånarmålum sum eitt stórt framstig (samanber lóg- frøding Petersens talu í eyka- tingsetuni um kontantbelalingar- grunnin). Stuttligt er f seinastu »Krossunum« at síggja einum av leim ein fråsøgumann í skatlamál- inum royna í einum vanvirðis- ligum orðalag at greiða frá, at tóku uppskot rátt, sum tað var. javnaðarmenn ministeriis Neyðars sjeymannasjálvstýri ! Nú er tað undir beinkin í undirlutakenslu, komið so langt at tað ikki kennir minsta himpr á sær at gera Føroyingin til heilt út, hann aldri hevði haft einkis — stråka hann sum um sín fingur uppi í. Tað uppskot, ið talan er um, er ikki eitt ministeriis uppskot, men eitt uppskot, sum hin av logting- inum valda skattanevndin (M. A. Winther, Dan- bjørg) saman við amtmanninum) Jacobsen, Gunnar Joen Rasmussen og J. H. hava sent ministeriinum og løg- tinginum. Hetta uppskotið hildu vit vera gott. At minisleriid helt tad urin hevdi sitid ímillum Føroy- sama, og ul amtmað- ingar, ið hevdu skapt tað, ikki okkara eygum. Tverturímóti ! Men menninir og gjerdi uppskotið verri í sjeymannasjálvslýris- stórbóndaflokk- eyðsýnliga so van- urin eru måttarnivdir, at um teir eiga 99 | av 100 monnum í eini nevnd, dugir tað einki, tá ið tann eini maðurin er Dani, tí so verður årslitid danskt, halda teir. Slíkt eru sjálvstýrismenn ! Ymisk tíðindi Garnskipini. Nøkur nú komin á veidiplåssini og eru av garnskipunum eru byrjuð við gernunum. Frætt er frå, al eitt teirra ein dagin hevði 3000 á dekki. Tey garnskip, ið enn ikki eru farin, leggja nú í skundi síðstu hond á tilgerðina. Kontraktin millum fiskimenn og reiðarur, hvareftir fiskimenninir skuldu luttaka í útreiðsluni, er nú gjørd einkis vegna skiparanna stødu til luttoku í útreiðslukostnað- inum. Á vesturhavinum fekst leygardugin hell nógvur fiskur. Skopuningar seldu lann dagin 15 ísfisk. Úr Vágum vórðu henda dag seld i minsta lagi 25 tons til íslisk. tons til Men f gjår bar einki til. Båt- arnir komu at kalla krektir aftur. Annars má (ad sigast, at várið hevur viðrað illu fyri útróðri. Nýggjur lækni. Við landssjúkrahúsið í Havn Leif Dahl, Vági, fingið pláss sum >reservac-lækni. hevur Siglt á land. Miðvikunáttina sigldi ein út- á Borð- Hann slapp leysur aftur lendskur trolari Á land oynni. við egnari hjálp: men hann hevði fingið skaða á skrúuna og aksulin. Han: kom á Havn- ina al sýnast, og er nú farin hiðani. „Næraberg“ er av >Norðbúgvanum“ sleip- norska havn fyri Skaðin varð ikki hildin at vera stórur. aður inn í maskinskaða. Handilsskúlin. 15 næmingar eru innstillaðir til eksaman við handilsskúlan í Havn. Royndin byrjar, tá fyrsti postur er komin frá Danmark. Fiskiskapsroyndir við Føroyar. Frá amtinum hava vit fingið sendandi eina >Rapport vedre- 1939 ved Færverne med Motorkutter rende Undersøgelserne i »Amy« af Skagen«. Henda »rapport« er mikið at- tad korlini eru vissar møguligheitir hugalig, tí hon sýnir, at fyri flatfiskaveidu vid Føroyar, bert vit hava tey rættu amboðini, bátar og fiskireiðskap. Vegna plásstrot kunnu vit ik- ki endurprenta alla »rapportina« taka men tó upp aftur tað, ið vil halda vera mest athugaligt: Reyðtunguveiða. Rødtungen er blandi de vig- tigste af Færøomraadets mere værdifulde Fisk, idet denne Fisk betales med en høj Pris pr. kg. (f. Eks. í 1936 med ca. 1!/, sh.) og af Travlerne tages í stor Mængde paa Bankerne omkring Øerne. Sammenligner man de Mængder, som af alle Nationer landes af denne Arl fra Færø- omraadet, med Totallandingen i Europa, ser man, at Færø- landingerne i nyere Tid udgør ikke mindre end mellem ca. 12 og ca. 20%, af Totalmængden, og kun Udbyttet i den nordlige Nordsø og ved Island overgaar Færðomraadets Udbytte. I Aarene 1930—36 er der fra landet Færøomraadelt mellem 1181 og 2016 Tons, med størst Mængde i 1932. Og tidligere Fiskeforsøg har vist, at Rød- tungen er tilstede overalt ved Færøerne fru til ea. 200 Meters Dybde. Det er saaledes utvivlsomt til- Fjordenes Bund strækkeligt Materiale til Udvik- lokalt denne værdifulde Fisk ved Fær- ling af et Fiskeri paa øerne. Det vilde uf flere Grunde være ønskeligt at søge en Del færøs- ke Fiskere ført ind pun en Ud-