mikudagur 3. apríl 2002síða 5

8 Nr. 62 - 3. apríl 2002 Nr. 62 - 3. apríl 2002 9 Lýst var við øsing og propaganda, tá Unga Tjóðveldið fyri fyrstu ferð skipaði fyri eini Free Føroyar konsert í Klaksvík. Hæddar- punkt á konsertini var uttan iva, tá veter- anarnir í Frændum fingu salin upp at kóka TÓNLEIKUR Ragnhild Ellingsgaard Klaksvík: 2. páskakvøld skipaði Unga Tjóðveldið fyri stórari kon- sert í K.Í. høllini í Klaks- vík. Luttakandi bólkarnir vóru Marigold, Flux, Iris, Human Caos, Chain, Side Effect og Frændur. Um 400 fólk leitaðu sær inn í høllina hetta kvøldið, harav nógv tey flestu vóru ung undir 20 ára aldur. Fullveldispropaganda Hóast lýst var við øsing og fullveldispropaganda í fleiri dagar undan konsert- ini, so slapst ikki undan, at tónleikurin hetta kvøldið hevði minst líka nógv at siga sum politikkur. Og luttakandi bólkarnir frá teim ymsu støðunum kring landið syrgdu fyri, at okkurt var til øll. Tónarnir spentu heilt frá nýggjum, hørðum punkrocki til gomlu og vælkendu slagar- arnar hjá Frændum. Í høllini kundi ein ogna sær hvítar t-troyggir við greið- um fullveldis-orðingum áskrivaðum, og fleiri av teim yngstu í høllini tóku eisini av hesum tilboðum. Hetta gjørdi, at líka mikið, hvar í høllini tú enn var staddur, so sást tú hvítar stórar troyggjur flákra aftur og fram saman við ljóðfall- inum av pallinum. Frændur hæddarpunkt Men einki av hesum kundi máta seg við hýrin á áhoyr- arnunum, tá gamli og vælkendi klaksvíksbólkur- in Frændur kom á pallin. Hóast tey fægstu av áhoyr- arunum munnu minnast Frændur frá teirra tíð á toppinum, so gjørdi tað ongan mun hetta kvøldið. Saman við løgum sum Føroyar, Lívsmynd og Mítt Land broyttist øll hølin um eitt stórt gildi, og munnu tey flestu fara at minnast til hetta gildið í langa tíð. Hetta var fyrstu ferð, at limirnir í Frændum hava staðið á palli í langa tíð, men tað gjørdist framførsl- an ikki verri av. Fólk vóru spent uppá at uppliva teir live enn einaferð, og teir út- livdu eisini allar vónirnar hjá uppmøttu. Væl nøgdir Frá fyrireikarunum í Unga Tjóðveldinum frætta vit, at teir eru væl nøgdir við til- takið í K.Í. høllini. - Bólkarnir spældu heilt væl, og vit sóu, at fólk høvdu tað stuttligt, sigur Jóannes Vitalis Hansen, samskipari av Free Føroyar konsertunum. - Endamálið við hesum konsertum er at stuðla føroyskum tónleiki, meðan vit samstundis hava ein greiðan politiskan boðskap at bera fram. Vit ynskja før- oyskt fullveldi, og gjøgnum tónleikin vilja vit savnað fólk saman um eina sjálv- stýrishugsjón, sigur Jóannes. Hugskotið til Free Før- oyar stavar frá Prix Føroyar kappingini, og fyrsta Free Føroyar konsertin varð hildin 20. apríl seinasta ár, kvøldið undan finaluni í Prix Føroyar umfarinum. Konsertin í K.Í. høllini var tann sætta av sínum slag, men væntandi koma vit at síggja enn fleiri runt um landið í framtíðini. Frændur á palli í Klaksvík Málningar frá øllum landinum vóru vístir fram, tá Lions Club í Eysturoy um páskini skipaði fyri árligu listaframsýningini í Runavíkar Skúla. LISTAFRAMSýNING Ragnhild Ellingsgaard Runavík: Hetta var 32 árið á rað, at Lions Club í Eysturoy skip- aði fyri árligu listaframsýn- ingini. Samstundis var hetta eisini einasta listaframsýn- ingin í landinum, ið hevði opið um páskirnar. Sum heitt breyð Listarfólk frá øllum landin- um høvdu sent tilsamans 346 málningar inn til fram- sýningina, og millum hesar vóru eisini fleiri væl kend nøvn innan føroyska list. Men hendan framsýning er fyri øll, og tí hingu máln- ingar hjá bæði kendum og minni kendum listarfólki lið um lið yvir allan skúlan. Áhugin fyri árligu lista- framsýningini hevur altíð verið stórur, og so var eisini í ár. - Longu fyrsta dagin vitj- aðu 582 fólk framsýning- ina, og eftir tveir teir fyrstu tímarnar høvdu vit selt eina rúgvu av málningunum, sigur Harley Joensen, for- maður í Lions Club Eysturoy. - Framsýningin í ár er eitt sindur øðrvísi, enn hon plagar at vera, men fólk dáma hana ótrúliga væl. Hetta sæst eisini aftur á søluni, tí málningarnir ganga sum heitt breyð í ár, greiðir formaðurin frá. Harley fortelur eisini, at framsýningin er ætlað sum eitt slag av sparki tann rætta vegin til nýbyrjarar og onnur, sum ikki hava so góðar møguleikar fyri at stilla út. Tískil er einki eftirlit á málningunum, og hetta sæst eisini aftur. - Framsýningin er ótrú- liga fjølbroytt av tí sama, og okkurt skuldi verið at funnið til einhvønn, sigur hann. Vanliga plaga um 900 fólk at vitja framsýningina teir báðar dagarnar, hon hevur opið, og hetta talið væntaðu fyrireikararnir eis- ini at náa í ár. Ágóðin til lyftir Ágóðin frá øllum tiltøkum hjá Lions Club fer til væl- gerandi endamál, og so er eisini við framsýningini. Hesuferð er ætlanin at keypa tríggjar lyftir, sum skulu latast til trý eldrabýli í Eysturoynni. Hetta eru lyftir, sum kunnu lyfta óhjálpin fólk upp úr seingini, eins væl og tær styðja fólki, ið hava fyri neyðini at læra seg antin at standa ella ganga. Hesar lyftir koma tilsam- ans at kosta 60.000 krónur, og verður hetta alt goldið av Lions Club Eysturoy. Fjølbroytt listaframsýning í Runavík Harley Joensen, formaður í Lions Club Eysturoy, millum nakrar av málningunum á framsýningini. Nógv fólk vitjaðu skúlan í Runavík, tá hann um páskini var karmur um árligu listaframsýningina hjá Lions Club Eysturoy 346 málningar vóru útstillaðir, og hingu teir á bróstunum runt allan skúlan. - Samráðingar eru eisini við stóran danskan framleiðara um 400-600 føroyskar ketlar, sigur Jákup Olsen, sum leiðir handilsvirkið Hógv í Søldarfirði. FRAMLEIÐSLA Vilmund Jacobsen Handilsvirkið Hógv í Søldarfirði er einasta virki í Føroyum, sum framleiðir ketlar til føroyska markn- aðin. Eftirspurningurin er vaksin nógv seinastu, og fyri fáum vikum síðan fóru teir fyrstu ketlarnir til Íslands. Felagið framleiðir nú einar 100 ketlar um árið til føroyska marknaðin. Tað var Jákup Olsen, sum í 1985 byrjaði einsamallur at gera rørarbeiði og in- stalera hita fyri fólk, sum bygdu ella skiftu gamla instalatión út við nýggja. Í byrjanini seldi hann út- lendskar keltar, men Jákup kom skjótt eftir, at út- lendsku ketlarnir vóru dýrari enn neyðugt. Tí fór Hógv undir at framleiða sínar egnu keltnar. Tey fyrstu árini samstarvi felag- ið við svenska fyritøku og framleiddi keltnar uppá liesens. Men skjótt byrjaðu teir at framleiða sínar egnu keltar. Jákup eigur Sp/F Hógv saman við øðrum og leiðir virksemið, sum felagið hevur. Kreppan - Tá ið kreppan kom fyrst í nítiárunum, hildu vit tað vera vert at royna okkurt sjálvir, og fóru vit tá undir at gera okkara egnu ketlar. Jákup sigur, at Hógv ger tvær støddir av ketlum - ein til vanlig sethús og ein størri til virkisbygningar, men konstruktiónin er hin sama. Hann ásannar, at sam- starvið við svensku fyri- tøkuna legði góðan botn í hjá teimum, soleiðis at teir í dag hava ein ketil, sum í allar mátar er kappingar- førur við aðrar ketlar á marknaðinum, bæði í dygd og prísi. - Síðan vit byrjaðu, er ketilin broyttur og gjørdur betri og betri. Vit hava lært av royndunum og hava í dag tann mest framkomna ketilin á marknaðinum - ein ketil, sum er gjørdur til okkara viðurskifti. Jákup dylur ikki, at føroyski ketilin er betri enn tann svenski, sum teir gjørdu uppá liesens. - Ketilin hjá okkum er ein sonevndur rør-ketil, sum er gjørdur úr tjúkri plátum enn vanligur plátuketil, og hann er so orkusparandi, sum ein ketil yvirhøvur kann vera. Í prísi er hann nógv bíligari enn aðrir ketlar við somu konstruktiónum. Spurdur, hvat tað merkir, at hetta er ein rørketil, sigur Jákup: - Ketilin er uppbygdur á tann hátt, at roykurin fer ígjøgnum rør og verður avkøldur, aðrenn hann fer upp ígjøgnum skorsteinin. Á henda hátt verður hitin av roykinum nýttur optimalt, soleiðis at minst møgulig orka fer til spillis. Jákup sigur, at ketilin hevur eitt virkningsstig, sum hann kallar tað, ið er 95%, og tað er sera gott. - Hetta ger eisini, at ketilin hevur eina nógv reinari forbrenning enn gomlu ketlarnir hava, sigur hann. Útlendskur áhugi Tá ið fiskivinnustevnan var í ítróttarhøllini í Runavík í fjør, vóru eitt nú íslend- ingar í Føroyum og fregn- aðust eftir, hvat føroyingar framleiða. - Vit vóru ikki við á hesi stevnu, men kortini fingu vit vitjan av íslendskum seljara, sum hevði áhuga í okkara ketlum. Hetta sam- starv er nú komið har til, at vit hava leverað teir fyrstu ketlarnar til Íslands, og íslendingar hava biðið um at fáa fleiri yvir, sigur Jákup, sum er sera spentur uppá, hvussu samstarvið við íslendingar um sølu av føroyskum keltum fer at taka seg út, tí markaðurin har yviri er stórur. Hann vísir á, at føroyski ketilin er væl kappingarfør- ur við ketlarnar, sum eru á íslendska marknaðinum. Hógv hevur eisini fingið ein sera áhugaverdan fyri- spurning úr Danmark. - Hetta er ein stór verk- smiðja, sum framleiðir ketlar. Teir vilja keypa okkara ketlar og selja teir víðari á danska marknaðin- um. Danska fyritøkan hevur spurt okkum, hvat vit kunnu selja teimum 400- 600 ketlar fyri. So, hetta er ikki smávegis sáttmáli, ið talan er um. Spurdur, um danska fyritøkan ikki hevur somu ketlar sum Hógv, sigur Jákup, at tað hava teir ikki, og danir meta, at føroysku ketlarnir verða dýrari at framleiða í Danmark enn í Føroyum. - Vit hava tosað við donsku fyritøkuna í eina tíð um hesi viðurskifti, og mangt bendir á, at okkurt fer at spyrjast burtur úr. Men hetta er ein langsiktað ætlan, tí her er talan um so nógvar ketlar, sigur Jákup. Hann sigur, at Hógv hevur møguleikar at økja um framleiðsluna av ketl- um, men tá verður neyðugt at gera minni av onkrum øðrum. Sniðhúsini Jákup Olsen harmast annars um, at tey feløg, sum byggja føroysku snið- húsini, yvirhøvur instalera útlendskar ketlar heldur enn føroyskar, sum bæði í prísi og dygd eru kapping- arførir. Spurdur, hví hetta er so, sigur Jákup, at tað er tí, at teir, sum byggja hesi hús- ini, velja útlendsku ketlar- nar fram um. - Vit hava tosað við ein- stakar av framleiðarunum, men higartil er so einki hent, sigur Jákup Olsen at enda. Á Hógv í Søldarfirði ar- beiða 6-8 mans. Hógv selir føroyskar ketlar til Íslands Teir, sum byggja føroysku sniðhúsini, hava enn ikki fingið eyguni upp fyri ketlunum, sum Hógv í Søldarfirði framleiðir, hóast hesir bæði í dygd og prísi væl og virðiliga eru kappingarførir við teir útlendsku. C M Y K 9 8