mikudagur 3. apríl 2002síða 6

10 Nr. 62 - 3. apríl 2002 Nr. 62 - 3. apríl 2002 11 Sosialurin Stovnaður: 1927 Ábyrgdarblaðstjóri: Jan Müller jan@sosialurin.fo Blaðstjóri: Eirikur Lindenskov eirikur@sosialurin.fo Tíðindaleiðari: Jústinus Eidesgaard justinus@sosialurin.fo Marknaðardeild: lysing@sosialurin.fo Jonhard Hammer jonhard@sosialurin.fo Finnbjørg Nattestad finnbjorg@sosialurin.fo Anja Weihe anja@sosialurin.fo Blaðfólk: Áki Bertholdsen aki@sosialurin.fo Eyðun Klakstein eydun@sosialurin.fo Edvard Joensen edvard@sosialurin.fo Turið Kjølbro turid@sosialurin.fo Stefan í Skorini stefan@sosialurin.fo Heri á Rógvi heri@sosialurin.fo Ítróttur: Jákup Mørk jakup@sosialurin.fo Myndamenn: Jens Kristian Vang jensk@sosialurin.fo Álvur Haraldsen alvur@sosialurin.fo Sosialurin í Norðoyggjum: Postsmoga 231 Nólsoyar Pálsgøta 1 700 Klaksvík tel. 458686 fax 458687 e-post: klaksvik@sosialurin.fo Uppseting/prent: Uppseting: Hestprent Prent: Prentmiðstøðin Útgevari: Sp/f Sosialurin Avgreiðsla: Mán.-frí. 8-16 Argjavegur 26, Tel. 311820, Fax 314720 Postadressa: Postboks 76, 110 Tórshavn E-mail: post@sosialurin.fo lysing@sosialurin.fo lysingartorg@sosialurin.fo Blaðið verður prentað mánadag-fríggjadag klokkan 1400 Lýsingar Freistir: Tekstlýsingar Størri lýsingar Lýsingartorgið Heilsanir Týsdagsblaðið Mán.kl. 10 Frí. kl. 15 Frí. kl. 12 Frí. kl. 12 Mikudagsblaðið Týs. kl. 10 Mán. kl. 15 Mán. kl. 12 Mán. kl. 12 Hósdagsblaðið Mik. kl. 10 Týs. kl. 15 Týs. kl. 12 Týs. kl. 12 Fríggjadagsblaðið Hós. kl. 10 Mik. kl. 15 Mik. kl. 12 Mik. kl. 12 Leygardagsblaðið Frí. kl. 10 Hós. kl. 15 Hós. kl. 12 Hós. kl. 12 Størri lýsingar, sum nógv arbeiði stendst av, mugu vera inni í góðari tíð og áðrenn ásettu freistir. Framíhjápláss má umbiðjast í góðari tíð. Stødd: Ein heil síða í Sosialinum er 254 mm breið og 346 mm í hædd. Breiddin á einum teigi er 39mm og rúmið millum teigarnar er 4mm. Kjaksendingin í útvarpinum í síðstu viku millum Høgna Hoydal og Jóannes Eidesgaard gav nakrar góðar ábendingar um, hvat vit kunnu rokna við í valstríðnum, og hvørjir samgongumøguleikar eru rættiliga nærlagdir eftir valið um 27 dagar. Eftir orðaskiftinum at døma er Tjóðveldis- flokkurin við at avbyrgja seg sjálvan. Tilvitað ella ikki. Hann tvíheldur um eina fullveldistilgongd, sum meiriluti ikki er fyri, og sum Fólkaflokkurin meiri ella minni ikki tekur undir við. Eitt er, hvat floksformaðurin sigur, og eitt annað er, hvat ein meiriluti í flokkinum tekur undir við. Tjóðveldisflokkurin er spáddur at fáa eitt gott val, men hvat kann hann brúka ein valsigur til, tá samgongan ikki hevur meiriluta eftir valið, og tá hann slettis ikki vil slaka og kanska royna at fáa eina semju við Javnaðarflokkin um eina loysn innan fyri ríkisfelagsskapin. Fyribils í hvussu er, og sum ein dyggur meiriluti er fyri í føroyska veljaraskaranum, heili 59 prosent. Tí er lítið annað hjá formanninum í Javnaðar- flokkinum í at gera enn at siga, at ein samgonga eftir valið má byggja á ein sjálvstýrispolitikk, sum miðjar eftir eini loysn innan karmarnar í ríkisfelagsskapinum. Hann veit, at her eru samgongumøguleikar við Sambandsflokkin, sum hevur verið rættiliga virkin í trivnaðarmálum, sum Javnaðarflokkurin hevur lagt dent á alla sína tíð. Harafturat veit hann, at tað óivað ber til at finna eina semju við Fólkaflokkin, sum fyri alt vil sleppa at halda fram í samgongu, og sum óivað vil ganga við til eina millumloysn í ríkisrættarliga spurninginum. Í hesum sambandi er uppskotið hjá Bjarna Djur- holm rættiliga áhugavert. Hóast fleiri fólka- floksmenn hava skammað hann fyri at hava borið upp á mál at venda fullveldistilgongdini á høvdið, taka aðrir fólkafloksmenn undir við uppskotinum og rósa tí. Hann mælir til tað sama sum Javnaðarflokkurin. Nevniliga at samráðast við danir um at seta øll mál á ein lista og yvirtaka tey, tá føroyingar ynskja tað uttan samráðingar við danir í hvørjum einstøkum máli. Hetta er ein møguleiki, sum er áhugaverdur, men hesir flokkar hava sambært meiningarkanning- unum ikki meiriluta í komandi løgtingi. DAGSINS MEINING Sosialurin Innsent tilfar Fult navn skal vera undir innsendum tilfari. Innsendar greinar, har blaðleiðsl- an ikki er kunnað um bústað og telefonnummar, verða ikki settar í blaðið. Hoydal avbyrgir flokkin VALGREINAR Soffi Egholm Valevni Javnaðarfloksins í Norðstreymoy Í Føroyum hevur í mong ár verið serlig lóggáva, sum snýr seg um viðurskiftini hjá psykiatriskum sjúkling- um. Hon fevnur serliga um viðurskiftini, har innleggj- an á sjúkrahús og viðgerð verður givin móti sjúk- lingans egna vilja. Núver- andi lóggáva er frá 1938 og er als ikki tíðarhóskandi longur. Hetta má broytast! Broytingar skulu gerðast í nýggjari lóggávu fyri at tryggja rættindini hjá teimum sálarsjúku betri. Tann grundleggjandi hugburðurin má broytast. Umráðandi er at lógin tryggjar viðurskiftini hjá sjúklinginum og skapar størri opinleika í viðgerini. Samstundis skal hon seta krøv til tey, sum standa fyri viðgerini og eisini til politiska myndugleikan um at tryggja sømulig og tíðarhóskandi kor. Tað er uppá tíðina at evnið psykiatri / sálarsjúk- ur, verður umrøtt og endur- skoða á øllum økjum í samfelagnum, bæði polit- iskt, fakligt og alment, so- leiðis at hetta ”tabu-evni” verður komið til lívs. Samfelagið á øllum økjum skal betri skilja støðunar hjá hesum sárbæra bólki. Hetta eru fortreytirnar fyri at betra umstøðurnar, og hjálpa teimum sálarsjúku at verða líkastillað í sam- felagnum. Fyri af fáa gongd í hesi viðurskiftir, er millum annað neyðugt við einari nýggjari tíðarhóskandi lóg- gávu og politiskum vilja. Hetta er eitt av teimum áhugamálum eg ynski at broyta á tingi. Sverre Midjord Í bløðunum nú um dagar- nar hevur Kaj Vágfjall eina grein um viðurskiftini her suðuri hjá okkum, og í somu grein verður mín leiklutur umrøddur. Tá tú gevur teg til at skriva, hvat var betri ógjørt, so skalt tú í øllum føri halda teg til sannleikan, tú skal lata vera við at seta nakran upp ímóti hvørjum øðrum, tí grein tín er skaðilig, tí hon roynir at seta Vág upp ímóti Tvør- oyri, hetta er ósakligt. Tú kanst skriva um tað tú veit, men halda teg til veruleikan. Sum tjóðveld- ismaður vilt tú siga, at teir hesi fýra árini hava lagt nógv eftir seg og serliga her í Suðuroynni. Tað, at tað verður bygdur ein nýggjur Smyril, er ikki annað enn rætt og rímuligt og at geva tjóðveldis- flokkinum æruna fyri tað er heilt burturvið og tað vita suðuroyingar. Teir vóru við at gera ætlanina eins og hinir løgtingslimirnir, men fígg- ingina hana kemur eitt nýtt landsstýri at fremja, tekn- ingar og ætlanir byggja einki skip, tað skulu pengar til. Ta fergulegu, sum liggur á Drelnesi, hevur Tvøroyrar kommuna goldið, tann sum nú kemur, er ein almenn og verður tað tí tað almenna Føroyar, sum skal fíggja hana, tí skalt tú halda teg til veruleikan, tú sigur eisini at verandi samgonga hevur bygt ein skúla á Tvøroyri; hvar liggur hesin skúli, sum tjóðveldisflokkurin hevur bygt – hann er ikki sjón- ligur. Tað var Torbjørn Jacob- sen sum landsstýrismaður við stríð og strev legði ein skúla á Tvøroyri. Sambært Torbjørn sjálvan stóð nógv á, tí mótstøðan var stór. Ikki tí at skúlin ikki bleiv lagdur í Tórshavn, men meira tí hann skuldi leggjast á Tvøroyri. Skúlin er komin og tikin í brúk, men Kaj Vágfjall, Tvør- oyrar kommuna hevur goldið hvørt oyra av tí hann kostaði, landsstýrið hevur ikki goldið eitt klovið tveyoyra her, sum teir annars gjalda aðrastaðni, har skúlar verða bygdir. Og tann framhaldandi útbyggingin, sum varð giv- ið tilsøgn um, hon verður av ongum, tí landsstýris- maðurin Óli Holm, sum avloysti Torbjørn, hevur ikki avsett eitt oyra til skúlabygging á Tvøroyri. Helst orsakað av pla- seringini, tað er munur á monnum. Og til seinast, tá tú tosar um oljuhavn, so sótu ikki býráðslimir hendur í favn og bíðaðu eftir, at nakað skuldi henda, bæði Páll Vang, sum var býráðsfor- maður til hann bleiv sjúkur og Dan Nielsen, sum tók yvir, vóru virknir. Men tað, sum jarðlegði ætlan teirra og okkara, var støðan hjá tjóðveldisflokkinum. Bæði Hergeir og Heini søgdu alment at støða teirra, tjóðveldisfloksins vegna var, at útgerðar- havnin skuldi liggja á Tvøroyri, men sum í full- veldismálinum teir bakk- aðu, tað sum tjóðveldis- flokkurin leggur eftir seg hetta valskeiðið, eru lyftir og tilsøgnir uttan peningur fylgir við, teir lova, men onnur skulu gjalda. Viðvíkjandi vinnulívin- um á Tvøroyri, so hevur javnaðarflokkurin ikki lagt eina forðing í vegin – men heldur tikið um endan, tá ið á hevur staðið. Jú mangur fæst við boga. Sálarsjúk, nýggjar tíðir! Tú fert lætt um sannleikan VALGREINAR Tryggan ungdóm Edva Jacobsen Fuglafjørður Valevni Sambands- floksins í Eysturoy Vit í sambandsfokkinum vilja áhaldani arbeiða fyri, at tey ungu hava eina trygga framtíð við møguleikum á jøvnum føti við hini norðan- londini. Hetta skal millum annað innibera: Víðari lesna uttan fyri Føroyar. Lestrarstuðul úr SU. Hesin møguleiki er best tryggjaður í ríkis- felagsskapi við Dan- mark. Vel tryggleikan, vel Sambandsflokkin. Elin Lindenskov býráðslimur Viðmerking til greinina Lýsingin óheppið orðað, í Sosialinum 27 mars. 2002. Tað er ósatt, tá Beate L. Samuelsen sigur, at tað ongantíð er sagt, at nýggjasti kommunu- læknin í Havn skuldi hava nýggju lækna- hølini, tá ið søkt var eftir níggjunda kommunu- læknanum í Havn. Eg var sjálv forkvinna í sosialu nevnd, tá ið vit samtyktu at byggja nýggju læknahølini. Hølini eru beinleiðis bygd til níggjunda kommunulæknan og Kristiannu Nordendal. Grundgevingin fyri at byggja tvær læknaeindir afturat var, at sosiala nevnd frammanundan hevði sagt upp hølini, sum Kristianna Nord- endal, kommunulækni, var í, tí tey vóru ótíðar- hóskandi. Samstundis heittu vit á Almanna- og Heilsumálastýrið sum skjótast at fáa setta ein kommunulækna afturat í Tórshavnar kommunu, tí tørvurin var á einum lækna afturat. Svarið frá Almanna- og heilsu- málastýrinum var, at tá ið kommunan kundi vísa á høli til níggjunda læknan, kundi lýsast eftir einum afturat. Tað var ongantíð uppá tal at nakar annar lækni skuldi flyta inn í nýggju hølini. Tað var einki galið við lýsingini eftir níggjunda læknanum. Feilin eiga Beate L. Samuelsen, forkvinna í Sosialu nevnd Tórs- havnar Býráðs og Heðin Mortensen, nevndar- limur. Tað vóru tey bæði, sum á fundi í Sosialu nevnd tann 18. september 2001 brádliga broyttu ætlanina, soleið- is at nú skuldi Jenis av Rana hava hølini heldur enn Kári Jacobsen. Sjálvt um Kári Jacobsen var settur og hevði verið við til at innrætta nýggju læknahølini. Undirritaða og Hildur Eyðunsdóttir úr Tjóð- veldisfflokkinum tóku ikki undir við ætlanini, men kravdu málið fyri Býráðið. Á Býráðsfundi tann 4. oktober 2001 broytti meirilutin (Sambands- flokkurin og Fólka- flokkurin) í Tórshavn Býráð avgerðina so- leiðis, at nú skuldi Jenis av Rana flyta í nýggju hølini, meðan Kári Jacobsen skuldi yvirtaka gomlu hølini hjá Jensi av Rana. Malan Helgadóttir Miðvágur Valevni Javnaðarfloksins Eldraøkið eigur ikki at verða lagt út til kommun- urnar at umsita í verandi líki. Ístaðin fyri eigur nógv orka frá almennari síðu at verða løgd í at skipa eldra- økið um til eina integrer- aða, tíðarhóskandi skipan, og fáa ta skipanina at virka í tøttum samstarvi við meginleiðsluna og leiðsl- urnar úti í teimum seks økjunum, sum Heimarøktin í dag umfatar. Integrerað eldrarøkt merkir í stuttum, at ellis- og røktarheim, bústovnar av ymiskum slag, dagstovnar, alternativ tilboð og heima- røkt, verður skipað undir einum. Sitandi samgonga, sum ikki hevur víst orku ella vilja til at útbygt eldraøkið, hevur lagt upp til, at hetta, sum tey ikki kláraðu sjálv, mugu kommurnar nú taka sær av. Hetta er sama sam- gonga, ið ikki vil yvirtaka flogvøllin frá dønum vegna tess, at hann ikki er tíðar- hóskandi!! Royndarverkætlanin, við integreraðu eldrarøktar- skipanini í Sandoynni, verður liðug við árslok. Ein røktartørvskanning er gjørd, og verður niðurstøð- an vónandi tøk heilt skjótt. Tá niðurstøðan av Sand- oyarverkætlanina og niður- støðan av røktartørvs- kanningini eru tøkar, hava politikkararnir og leiðsl- urnar verunliga tvey góð amboð at fara til verka við. Eitt mál í eldrapolitikk- inum hjá øllum flokkum er, at tey gomlu kunna vera búgvandi í egnum heimi so leingi tilber, ella so leingi tey ynskja tað. Hetta mál verður ong- antíð rokkið í tí líki, alt eldraøkið er skipað uppá í dag, og við tí manglandi vilja, sum hevur verið at játta nokk pening til eldra- økið. Hesi seinastu árini eru nógv Eldrasambýlir komin runt alt landið, og skulu kommunur og felagsskapir hava stórt rós fyri tað megnar arbeið, tey hava gjørt á hesum øki, og hevði støðan hjá mongum goml- um og teirra avvarðandi verið kaotisk, um tey ikki høvdu havt hetta tilboð. Hóast játtanin til Heima- røktina er hækkað nakað so hvørt hesi heim eru komin, er tað langt frá nóg mikið. Peningur skal til at reka hesi heimini, og hevur hetta tíverri gingið útyvir ta hjálp, Heimarøktin annars kundi veitt teimum heima- búgvandi. Við fullari virð- ing fyri tí arbeiði, ið verður gjørt á Eldrasambýlum, kann ein løgið nokk siga, at hesi hava havt eina negativa ávirkan á heimabúgvandi, ið tørva hjálp. So her hevur samgongan ikki verið sína uppgávu vaksin. Javnaðarflokkurin vil leggja nógva orku í, at fáa skipaði viðurskiftir á eldra- økinum, áðrenn tað kann koma uppá tal, at leggja tað ella partar av tí, út til kommunurnar at umsita. Elin Tausen Valevni Miðflokksins í Suðurstreymi Eg havi hesar seinastu dagarnar lisið, hvat hini valevnini føra fram, og sleppa vit ikki undan, at ríkisrættarligastøðan fær mest umrøðu. Fólkaflokkurin sigur seg hava sett sjálvstýrið aftur- um. Saman við slagorðin- um "Í Føroyum skulu før- oyingar ráða" ljóðar nú eisini "Treysti, trygd og trivni". Fleiri av valevnum floksins skriva um at fólkaflokkurin er tann trygga loysnin til sjálvstýri. Hetta við at málini verða yvirtikin so hvørt sum ráð og umstøður eru til tess. Til síðst skal so ein fólka- atkvøða verða, har fólkið skal avgerða um vit skulu taka endaligt sjálvstýri. Men eitt er tað sum eg hugsi um. Hvat er at velja ímillum í 2012 ? Sjálvstýri og hvat ? Tá øll mál sum kunnu yvirtakast eftir verandi heimastýrislóg eru yvirtikin, og blokkurin er burtur, hvat er tá at velja ímillum? Tað sum flest fólk eru ivasom um, er tað at blokkurin skal burtur og tí eru tey ímóti eini full- veldisgongd, og tá hetta er burtur, hvat hava tey tá at velja ímillum. Hevur ver- andi løgtingssamtykt um sjálvstýri ikki tikið avgerð- ina fyri tey? Eru tá slag- orðini "Í Føroyum skulu føroyingar ráða" galdani ? Millum annað skrivar eitt av valevnum floksins í eini grein, at tíbetur bleiv ætl- aða fólkaatkvøðan avlýst, tí veljarakanningin anno feburar 2001 vísti, at uppskotið hjá samgonguni fór ikki at fáa neyðugan meiriluta. Er tað at lata føroyingar ráða? Tá ein ikki dámar hvat fólkið fer at siga, so letur ein tey ikki sleppa at siga nakað sum helst ! Vit liva í einum demo- kratiskum landi, har meiri- lutin ræður. Eisini í tingin- um er tað meirilutin, sum ræður. Tú hevur møguleik an at atkvøða ja, nei ella blankt, men tað er meiri- lutin sum avgerð. Og eigur hetta at verða so, um vit ikki skulu vera undir eina- veldi. Eg eri persónliga fyri at Føroyar verða ein sjálstýr- andi tjóð við øllum avgerð- arrætti heima her í Føroyum, so tað er ikki tí at eg eri ímóti politikkinum hjá samgonguni um eina sjálvstýrandi Føroyar, men heldur mátanum tað verður gjørt uppá. "Í Føroyum skulu føroy- ingar ráða", við tað at teir sleppa á eini fólkaatkvøðu, at avgerða hvat fólkavaldu politikkarnir skulu arbeiða ímóti, fullveldi ella øðrum sambandi við Danmark. Tað er neyðugt, at kom- andi løgtingsmenn og kvinnur taka hetta mál í álvara, og royna samman at finna eina loysn, sum meirilutin av Føroya fólkið vil taka undir við. Lat meg so siga, at rætta loysnin fyri Føroyar er ikki Fullveldi ella Heimastýri, men at Føroyar eru undir- givnar Gudi í øllum av- gerðum. Fáa vit fullveldi, men undirgeva okkum ikki Guds vilja við landi okkara, koma vit ikki at hava framgongd. Tað sama um vit vera verandi í ríkis- felagsskapi við Danmark. Einar Føroyar, sum eru yvirgivnar fult og heilt til Gud, er einasta svarið fyri okkum, tí sum Jákupsbræv 4;8 sigur: Haldið tykkum nær til Gud, so skal Hann halda Seg nær til tykkara! Gev Miðflokkinum tína atkvøðu 30. apríl. Eldraøkið er í verandi líki ein landsuppgáva Ráða føroyingar í Føroyum? Nýggju læknahølini í Havn vóru bein- leiðis ætlað nýggja læknanum Erikka Eltør Klaksvík Valevni Sambandsfloksins í Norðoyggjum Ert tú ungur og hugsar: "hví verða í felagsskapi við Danmark"? Her er eitt dømi um hví. Tú hevur í Danmark somu rættindi sum dansk- ara til lærustovnar, íbúð og studning. Tú hevur møgu- leikan at velja tær eitt reytt ES-pass, og við tí í hondini kanst tú við fullari ferð fara ígjøgnum alt ES. So vel tær frælsi, X við B Hugsa frameftir ! C M Y K 11 10