mánadagur 18. oktober 1943síða 3

FØROYAR Í DAG Ritstjórar: W. HEINESEN og HEÐIN BRÚ PETER ALBERG Tað lyndi, ið kemur til sjóndar bæði í okkara gomlu søgnum og okkara orðatekum, er einki droymandi og heimsfjart lyndi. Tverturímóti; tað lagið, sum søgnirnar verða sagdar á, er sak- ligt og samantiongt — rational- verða nógv orð, og tá ið fólk tala saman, nýtt málbera tey seg við fynd )ø og 1 stuttum rætt sum í teimum gomlu íslendsku segunum. Hetta sæð fyri kvæðir okkara; sjálvt um tað samma kann stórt sigast at galda verður sagt frá ævintýrligum hend- ingum í fornari tíð og í fjarum londum, ja sjålvt um tað er risar og trøll, er fråsøguhåtturin sjáld- sama rationalistiskur og ógvuliga lítið lýriskt lyndaður. Eyðkendar fyri hesi føroysku rationalismuna eru eisini Nólsovar Pálls yrkingar; tær eru yrktar av einum praktiskum manni og við praktiskum fyri- máli fyri eyga; tær fáa fólk at . L 1: læá og at hugsa seg klókliga um. Tað er fyribrigdi í einki undarligt í at hetta føroyskum fólkalyndi frá gamlari tíð hevur verið so sjónskt. Førovingurin hevur altíð staðið í einum herðum stríð fyri tí dagliga lívinum. Tann romantiski streymurin, ið rak inn yvir okkara andslív um aldamótið, kom eisini utanifrá. Men hann veitti okkum nýggj virði. Hann vakti okkara fostur- landskærleika. Hann tók at vekja Hann ga okkum tjóðskaparliga. gi okkum -— um enn eftirsnarui samljóð við teir stóru streymarnar, ið gingu gjøgnum fólk í Evropa í árunum aftaná ta stóru fronsku kollveltingina, teir streymarnar, vit rópa romantikkin. Yrkjararnir tíðini tixarar, hóast frá Feroyingafelags vóru allir avgjerdir roman- tann romantikk, teir umboðaðu, hevði rætt ymiskt yvir- og Fríð- bragd. Rasmus Effersec rikur Petersen vóru t. d. frýntligir fólksins menn; teir líktust á Steen dáminnm monnum sum Blicher . ella B. S. Ingemann. Jóannes Patursson var í sínum yrkingum romantiskur »indigna- tiønslyrikari« og agitator; í hans- ara yrkingum er ein feril av ti sama agitatións-anda, id vit kenna Wergelands Hjá J. II. O. Djurhuus frå Henrik politisku yrkingum., verður tann romantiska kenslan meira persónlig háttað og opnar sjónarringin út ímóti tí alheimsliga, bróðirin 11. A. romantikkin meðan Djurhuus framheldur frá Effer- see og pråst Petersen og gevur henni sín egna skaldsliga dám. gg > Fyri føroyskt fólkalív er tað hetta seinasta slagið av roman- tikk, ið týdningin. størsta » Ur hevur havt tann Yrkingar sum ollum ættum«, >Ég oyggjar veite ella »Mitt fødiland, tú ríkt ert fyri vorðið al- mannaogn. Tær eru lætt fatuiigar, mær«, er langt síðani men tær hava eisini tad skaldsligu megi og tað reina lyndi, ið ger at tær verða standandi, Eina serliga vakra lýsing av feroysk- ari fólka-romantikk geva teir sangir har føroysk leg eru gjørd til. Tað tíðini um aldamótið og fram móti fyrra et vert at geva gætur, at í verðaldarbardaganum komu sam- stundis sum fleiri vakrar fødilands- og kærleikssangir eisini ein hópur av frálíkum nyføroyskum legum. Tað er kanska skeivt at rópa hesi serliga vanliga løgini føroysk, ti byggja tev ikki á okkara gomfu kvæðaleg, men eru meir og minni sterkt ávirkaði utanifrá — á sama hátt sum tað hevur verið í Íslandi. Jógvan Vágssteins leg eru t.d. ofta sterkt ávirkaði av donskum; í løg- um sum »Odn«, »Utr6dramadurin«, »Turid megineinkjane ella >Tiðin rennure finna vit sterka ávirkan frá donskum tónaskeldum sum Weyse, Lange-Miiller o. A.; onnur, sum t. d. hit lætta og friskliga lagið til >Ég sovi mær megie, hevur meiri av tí nyføroyska tónanum, tí tóna, ið heilt ígjegnum Óla máttfulla lag til >Prúða iand mítte sermerkir Jákup Hansens eitt av teimum vakrastu nytfør- oysku løgunum vit eiga. Tó, heldur ikki um hetta lagið, líka so lítið >Tað er í Ferume, kunnu vit siga, at tey sum um dåmligt framhalda ta gamalføroysku tradi tíónina. Millum tey nógvu løg, ið okkasa nýundanfarnu ættarlið hava givið okkum, eru yvirhevur bert få, id leiða huganum aftur á okkara kvæðaleg. lvaleyst hevur Ennibergs leikandi lag til > Hverjum man tykjast vakrast hjá sære, ella Peter Albergs >Ég saðlaði mær ein nakað í tónunum, hvítan heste, sum vit kenna aftur frá summum av okkara kvæðum og vísum, t.d. »Marituvisunie. Peter Alberg var ein av okkara idnastu sanglag-yrkjarum. Eisini hann var ávirkaður utanifrå ivaleyst mest av norskum tónleiki, id hann lærdi at kenna tá ið hann sum heilt ungur maður búði í Bergen. norskt ávirkað er tað Avgjert Få vakra lagið til >Tú undrast å«, ein av teimum frískastu og yndis- ligastu sangum, vit hava. Peter Alberg hevði sum sang: tónaskald upprunaligar gávur. Hann var eingin kenur og lærdur hevði dugdi, og nakran maður; hann sjálvur lært seg tað, hann sterri ans fyri harmonium ella komposition hevði hann íkki. Fleiri av hansara legum alda so undarliga upp og niður og tróta skipan (struktur). Hann var ójavnur sum tónaskald, stundum bert hálvgóður. Men so eru eisini hansara bestu leg millum tað hepnasta vit eiga. Vit skulu leita leingi fyri at finna javnlíka til tað sveimandi, ástheita yndi, ið kemur fram í tí líttla lagnum til >Ég elski tíni eygu,« eitt lag, sum eisini í uppbygningi er so fínt sum vit kunnu ynskja tað. Hetta svala, sun marmjúka og fint »kromatiska« lagið er eitt sersýn í øllum teim- legunum, um nógvu nyføroysku Peter Alberg og hansara ættarlið gav okkum. Peter Albergs sangir eru nærum allir komnir til um somu tíð á Havnar ungmannafelags hádegi og teir eru allir Hans A. Tað andslívi nærum Djurhuusar nakað tá í tíðini, skrivaðir til yrkingar. hendi í ferovskum ið kanska ongantíð hendir aftur: tá varð ein ungur, eymur, ástheitur tóni borin í heim, gitin av roman unglingasálum. sveimandi Alberg og Hans Á tiskt Millum Djurhuus var eitt evdnurikt listar- Peter | ligt samarbeiði, ið á sín vís kann g tað, fyribarst 14 minna um ið eina hálva eld áður millum teir tveir norðmennirnar Halfdan Kjerulf og Joh. S. Welhaven, og bæði Peter Alberg og Hans A. Djurhuus høvdu millum teirra samtíðar ungu ein hugtiknan áhoyraraskara, sum alt : ov sjáldan er at síggja her heima. Nú eru skjótt liðin trý ár síðan Peter Alberg doyði. Sangir hans- ara hovrast alt ov sjáldan ímillum okkum, og teir eru heldur íkki vorðnir at verða gloymdur? Vónandi verð prentaðir. Er hamn við ur eftirtíðin at finna hann aftur, soleiðis sum mangan hendir. Hann hevur minnast uppiborið at vit hann sum ein mann, ið gav lands- monnum SIÐUM varandi virðir. Tað mest kenda av Peter Albergs legum er tíverri tað til >Tú alfagra land mítte. Tað hoyrir avgjørt til tey, har hann hevur verið minst heppin. Lagið er uppbygt utan fynd; tað snýr sæt so undarliga drákut ufenum seg sjálvan; tað ljóðar tungt og tøssut táið tað verður sungið, og tað kann ikki annað sigast — nakað tað sama er við orðunum. Vit kunnu lætt einast um, at líka s væl sum Peter Alberg er ein av teimum gávuríkastu tónayrkjarum Føroyar hava borið, líka so væl er teimum slóð- brótarum, okkara land hevur átt Símum av Skarði ein av bestu andans monnum og teimum monnum, vit eiga ein av at vera errin av at knnna rópa okkara; men í >Tú alfagra land mitt« koma tær bestu gávurnar hjá hesum báðum monnum ikki fram. Ein sSeinri tíð fer kannska ' ; i at undrast å, at vit hava valt henda sangin til okkara fosturlandssang framum nógvar aðrar, sum bæði viðvíkjandi lag og orðum standa nógv hægri —A———— OO po dr XX. XKO XX. RK. Føroya Sjovåtrygging Skip - motorbåtar útróðrarbátar - verur verða tryggjað TI. 372 ÞÓ GIÐ O > Í > tilpoO 62 Í OXK XX FØRDYA ; BRUNATRYGGING Hús - innbúgv - vør- ur - verða tryggjad. Telt. 372. SS AA AA