fríggjadagur 5. apríl 2002síða 7

12 Nr. 64 - 5. apríl 2002 Nr. 64 - 5. apríl 2002 13 VALGREINAR Vinnulívið í fremstu røð Absalon Matras, valevni Sambandsfloksins Í grein 3 í stevnuskrá S a m b a n d s f l o k s i n s stendur m.a., at flokkur- in arbeiðir fyri, at ein- hvør vinna sum hevur gróðrarlíkindi her á landi, fær best møgulig- ar umstøður at virka undir. Um vit skulu hava framburð og trivna her á landi, fyri ikki at tala um størri sjálvstýri, so er tað alneyðugt, at allar góðar kreftir virka fyri, at vit fáa eitt fjølbroytt og sterkt vinnulív. Her vil Sambandsflokkurin leggja alla orku í at skapa so góðar karmar sum gjørligt, til frama fyri øll, sum virka í vinnulívinum. Leirvíksfjørður Tað hevur sera stóran týdning fyri vinnulívið, at ferðasambandið er gott. Nógv hevur verið skrivað og tosað um sambandið um Leirvíks- fjørð, sum als ikki hevur verið nøktandi seinastu árini. Fiskaflutningur og annar flutningur verður seinkaður í tímar, og heldur ikki kann bjóðast ferðandi, at skula vassa í evju úr treilarum og last- vognum umborð á Dúgvuni. Trupuleikin verður sjálvsagt loystur, tá ið undirsjóastunnilin er komin, men vinnulívið kann ikki bíða, og tí má ein loysn finnast sum skjótast. Kalsoyarfjørður. Ein onnur farleið er sigl- ingin um Kallsoyarfjørð. Nú eru mong ár síðan, at vegasamband varð gjørt til allar bygdir í oynni, og var hetta eitt stórt framstig. Men ein undr- ast á, at enn er eingin ferjulega komin, og ferðasambandið er út av lagi vánaligt. Møguleik- arnir hjá vinnulívinum og trivnaðurin hjá fólk- inum í Kallsoynni átti at verði nógv betri. Eg hoyri, at Barskor nú skal skifta motor. Allur bæti bøtir, men eg haldi, at fólkið í Kalls- oynni hevur annað uppi- borið. Neyðugt er við einum betri og størri skipi til hesa farleiðina. Tað hevði kanska verið vert at roynt, um Sam varð nýtiligur til hesa sigling, sum ein fyribil loysn, til ferjulegan er gjørd og ein hóskandi ferja fingin til vega. Sam kundi, um so var, eisini hjálpt Dúgvuni við flutninginum um Leirvíksfjørð. Tunnlarnir Eisini vil eg nevna tunnlarnar millum Klaksvík og Hvanna- sund. Teir eru als ikki tíðarhóskandi longur. Tá ein sjálvur er bussførari, so veit ein, hvussu trup- ult tað er at koyra ígjøg- num. Tað eru bert fáir cm. til takið kemur uppundir, og teir størstu bussarnir sleppa als ikki ígjøgnum. Hetta er til ampa fyri ferðavinnuna og aðrar vinnur norðan- fyri. Tað kostar At gera karmarnar hjá vinnulívinum so góðar sum gjørligt, kostar væl av peningi í fyrstu at- løðu, men sum frá líður fáa vit henda pening aftur í ríkiligt mát. Loysingaflokkarnir kunnu ikki gera nógv við hesi viðurskifti í komandi árum. Hjá teimum er tað niðurlað- ingin av blokkinum, sum liggur fremst í huga. Teir gera tingini í øvugtari raðfylgju, og hetta førir við sær, at peningur fer at resta í allar staðir í samfelagn- um. Sambandsflokkurin raðfestir vinnulívið í fremstu røð og fer at syrgja fyri, at einhvør vinna, sum hevur gróðr- arlíkindi her á landi, fær best møguligar umstøð- ur at virka undir. Hendrik Thomsen Valevni Javnaðarfloksins í Suðurstreymoy Fráfarandi samgonga hevði sett sær fyri at koma við einari nýggari eftirlønar- skipan, sum skuldi vera ein persónlig uppsparing. Teir gjørdu fleiri royndir, men komu ikki á mál. Semja var sum vera man heldur ikki millum samgonguflokkar- nar um, hvussu hetta skuldi fremjast. Fakfeløg og fólk flest tóku heldur ikki undir við hesum uppskotum. Men nú Javnaðarflokkur- in væntandi kemur í sam- gongu eftir valið, skal hetta málið loysast. Fólkapen- sjónin skal økjast bæði við at hækka upphæddina og við at prístalsregulera allar pensjónir. Samhaldsfasti eftirlønargrunnurin skal styrkjast, bæði við at stovnsfæ grunnsins verður munandi økt, og við at inn- gjaldið frá arbeiðsgevarum og løntakarum verður økt úr 1/2 upp í 2%. Ein slík øking skal mótvigast við samsvarandi lækking í skattinum. Við fólkapensjónini og samhaldsfasta skulu stakir pensjonistar koma upp á 10.000 kr og pensjonista- hjún upp á 16.000 kr. um mánaðin. Hesar upphæddir verða øktar við árligari rentutilskriving úr Sam- haldsfasta. Tey fakfeløgini, sum vegna limirnar samráðast við arbeiðsgevararnar um eftirlønarrættindi teirra, og hvørs inngjøld fara til P/F Føroya Lívstrygging, skulu fáa ávirkan á hetta felag í einum tíðarskeiði, meðan arbeitt verður við málinum um, hvussu ognarætturin til felagið verður staðfestur á ein hátt, har tann, ið rindar og eigur virðið í felagnum fær sína náttúrliga ávirkan og avgerðarrætt. Hetta verður eitt av greiðu málum Javnarfloks- ins at krevja í einum kom- andi samgonguskjali til tingingarnar eftir valið. Samstundis skal við nýggjari lóg um eftirlønar- grunnar gerast møguligt hjá øllum løntakarafeløg- um at skipa egnar eftirløn- aruppsparingar fyri limir- nar, so sum orka og vilji teirra er. Hetta kann best fremjast við at fólk, ið hava áhuga fyri hesum málum, fáa beinleiðis ávirkan á komandi løgting. Tí er ein atkvøða til eitt av javnaðarumboðunum besta trygd fyri virðilig ellisár og ein landsbúðskap, ið hvílur á nógvum herðum í náttúrligari javnvág og nøgdsemi millum manna. Súsanna Dam Valevni Sambandsfloksins í Suðurstreymi Her eri eg aftur við nøkrum vælvaldum og heilt ópart- ískum tíðindum: Tíðindi: Danskarar ganga so lítið í kirkju, at bispurin XXY heldur, at teir skjótt mugu stongja eini 70 kirkjur. Uttanlandsskuldin hjá Danmark er hækkað nógvar milliardir seinastu árini. Íslendski professarin YXX er so góður við okkum, at hann bæði hevur hildið skeið í fólkateljing og givið okkum íslendskar manntalslistar at grannska, so at vit kunnu menna okk- um eins og Ísland. Høgni hevur sagt, at ongantíð áður er so nógvur peningur brúktur til ellis- og røktarheim, sum hetta valskeiðið. Høgni sigur eisini, at tann, ið ikki er samdur, er ósamdur. Veðurtíðindi: Stormur og kavarok av landsynningi, sum um nakað annað var vætandi haðani. Ítróttartíðindi: Høgna’sa fólk vunnu stór- sigur, mótstøðuliðið fekk ikki meira enn 3/4 av málunum. Næsta sending eitur: Hvat Høgni heldur, at øll eiga at vera samd um. Aft- aná senda vit so: Øll eru samd við Høgna. Endað verður við send- ingini: Høgni greiðir frá, at øll eru samd, summi vita bara ikki av tí. Sjeyarin: verður um hví Høgni hevur rætt, Høgni svarar spurn- ingum og allir lurtarar, sum halda sum hann, er vælkomnir at ringja og luttaka í felagskórinum. Hetta var alt í dag, farvæl og havið tað nú so gott. Finnleif Guttesen Valevni Sambandsfloksins, Tvøroyri Tú skalt bert gjalda 1500 krónur, um tú hevur hug til at síggja sendingarnar frá SVF Tey, sum fegin vilja síggja tað, sum SVF send- ur, skulu kunna keypa eitt kort og kassa frá SVF fyri tær 1500 krónurnar sum SVF-gjaldið er. Harvið fáa tey møguleikan at hyggja eftir øllum tí, sum SVF sendur. Tey, sum ikki hava hug at hyggja eftir sendingunum, sum SVF sendir, kunnu lata verða við at keypa kort og kassa frá SVF fyri 1500 krónur. Við hesum uppskoti og við at avtaka lógina um SVF gjald, verður tað sjálv- boði um tú vilt gjalda sjónvarpsgjald ella ikki. Kann tað verða ein- faldari? Nú skal pensjónsmálið loysast Frælsisvarp Føroya, góðan dag Sjónvarpsgjaldið – avtakið lógina nú!!! Kjarnin í samfelagnum Rógvi Borðoy valevni Fólkafloksins í Eysturoy Ásannast má, at familj- an er staðið, har vit øll verða formað. Men hó- ast stóru uppgávuna fær heimið ikki altíð fyrsta- plássið í einari familju, tí bæði foreldrini eru noydd at hava fulltíðar- starv fyri at kunna liva. Eisini er lóggevingin so, at tað loysir seg ikki peningaliga at vera gift- ur, og tí velja mong fólk at liva saman ógift, og hetta vil Fólkaflokkurin arbeiða fyri í komandi valskeiði. Fólkaflokkurin vil: 1. at hjún við einari inn- tøku fáa dupultan botn- frádrátt 2. at foreldur skula kunna velja, um børnini verða ansað heima ella á stovni 3. hækka barnafrá- dráttin 4. at gjald fyri ansing eigur at fylgja barninum heldur enn stovninum 5. at bygging av stovn- um fer fram í tann mun ráðini eru til tað 6. virka fyri menning av barnsburðargrunni á privata arbeiðsmarknað- inum 7. virka fyri at part- tíðarstørv gerðast alsamt vanligari á arbeiðs- marknaðinum Fólkaflokkurin arbeiðir eisini fyri at ansingar- politikkurin kemur so nær at borgaranum sum gjørligt, og tí skula kommunurnar umsita og fíggja barnaansingar- stovnunum í tann mun tað er gjørligt. VALGREINAR MVG’ið skal burtur Olav Enomoto, Valevni Sambandsflokksins í Norðurstreymoy Mvg rakar pensionistar, láginntøku og barnaríku familjurnar harðast. Tí skulu neyðsynjarvørur sum mjólk, breyð og medisin frítakast. Mvg er nakað, sum fólk flest ilskast inn á, og rætt hava tey. Fólka- flokkurin av øllum flokkum var fortalari og innførari av hesum tvangsgjaldi. Nakrar vørur og tænastur eru frítiknar fyri mvg, og av teimum kunnu nevnast bøkur. Alt gott um tað, men tað eru fleiri vørur, ið eisini áttu at verið mvg-fríar. Børn og bíligari mjólk Tað er syndarligt at síggja og hoyra um, at foreldur heldur geva børnunum sodavatn og aðrar søtar drykkir ístað- in fyri mjólk, ið teimum tørvar í vakstrarárunum. Foreldur eiga ikki at kunna hava sum undan- førslu, at mjólkin er ov dýr. Eg vil heldur vera við til at minka um prísin á mjólkini við at taka mvg’ið burtur. Eldri og sjúk Tey eldru og veiku, ið rakt eru av sjúku, hava medisin fyri neyðini, men nógv teirra hava ikki pening nokk til besta og dýrasta med- isini, ið kann vera við til at lekja tey. Eg vil gera mítt til, at fólk ið hava medisin fyri neyðini, aftur fáa ráð til tess, við at vit avtaka mvg’ið á medisini. Leila Hjørleivsdóttir á Lofti, valevni Fólkafloksins Við samskipan, tvørfak- ligum samarbeiði og nýtslu av verandi hølum ber til at nøkta viðgerðartørvin hjá rørslutarnaðum fyri rími- ligan kostnað. Hevði tvey hjartamál til valið ‘98. Annað, Barns- burðargrunnurin, er veru- leiki í dag. Men hitt,at nøktað viðgerðartørvin hjá teimum rørslutarnaðu, er onga leið komið. Og tó hevur Tórshavnar kommuna hevur sett skjøtil á við Tjarnargarði. Hesuferð kom viðgerðar- tørvurin við í valskránna hjá fólkaflokkinum (s.25). Koma vit í samgongu eftir valið, skal mín ávirkan ikki liggja eftir fyri at fáa tað í samgonguskjalið. Ì mínum arbeiði í Føroyum síðani 1988 síggjast dag- liga prógv fyri, at talan er um stóran trupulleika bæði hjá vaksnum rørslutarnað- um og børnum (eisini hvussu trupult tað er hjá teimum, sum brúka koyri- stól, at koma til mítt ar- beiðspláss ). Tað eru longu fleiri ár síðan, eg fyrstu ferð í SvF vísti á tørvin á rehabilit- eringseindum. Foreldur stríðast, men hvat nyttar tað, tá tey onga lóg hava í hondini at vísa á? Tað er meiri enn harmi- ligt, at fólk noyðast av landinum at fáa venjingar, vit lætt kundu gjørt her. Fólkatingið samtykti í fjør tvær nýggjar lógir um “genoptræning”, sum áleggja amtum og komm- unum at fáa í gongd nøkt- andi, samskipaða rehabilit- ering. Sum fylgja av hesum lógum fara í heyst MASTER-útbúgvingar í gongd innan rehabilitering. Vit eru komin til stein- setingina: Fyrireika lógir, lagaðar til føroysk viður- skifti. Eg havi hildið uppá, at uppvenjinarøkið ikki nýtist at vera dýrt.Vit hava sjúkra- hús, ítróttarhallir, hølir á røktarheimum, klinikkir og heilsumiðstøðir runt um í landinum, so neyvan er tørvur á stórum íløgum. Fíggjarlógin í ár verður brutto uml. 3,4 mia kr. Almannaverkið kostar 1,2 og heilsuverkið 0,5 mia kr, tils. útivið helvt av allari fíggjarlógini. Hesa 1.600 mio kr skulu so tey 16000 føroysku húsarhaldini gjalda. Í meðal rindar sostatt hvørt húsarhald í ár 70.000 kr til almannaverkið og 30.000 til heilsuverkið(íalt 100.000 kr pr húski í meðal til hesi endamál). Kortini klaga fólk um, at tey fáa ikki nyttu fyri allan henda pening. Samskipan og tvørfakligt samstarv eru lyklaorðini, um meira skal fáast burtur úr hvørjari krónu, vit gjalda. Tað gongur eisini sum ein reyður tráður gjøgnum álitini um sernámsfrøði og stuðulsskipanina. Okkum vantar ein yvir- orðnaðan heilsupolitikk, sum má orðast í næstu tingsetu. Hvat nyttar tað, at vit brúka nógvan pening fyri at fáa eitt menniskja at yvir- liva, og síðan, at vit ikki lata tað liva at virðiligt lív ? Siga vit A, mugu vit eisini siga B. Tað vil Fólkaflokkurin gera. Marjus Dam, løgtingsmaður Sambandsfloksins Tað er sera harmiligt at síggja, at Fólkaflokkurin nú, eftir at hava bygt 0 (les: onki) røktarheimspláss seinastu 4 árini, nú í val- kampinum er fari at byggja sera óført. Men tað skal vera bíligt, verður lagt afturat. Um viljin til at byggja hesi pláss verður líka stórur komandi 4 árini sum seinastu 4 árini, so er ikki nógv at bíða eftir. Sambandsflokkurin vil byggja ellis og røktar- heimspláss, ið eru egnaði til tey eldru. Ídag vita vit, at mong sambýlir eru góð, tá fólk eru væl fyri, men tey eru ikki egnaði til enda- málið, tá fólk gerast røktar- sjúklingar. Og júst tað er trupulleikin hjá mongum sambýli ídag. Eisini vita vit, at mong av teimum eldru mugu hava møguleikan at gera eitt- hvørt ítriv, ímeðan tey eru á einum slíkum heimi. Júst møguleikin fyri hesum ítrivum er á teimum “dýru” ellisheimunum, ið Fólka- flokkurin ikki vil hava, tí tey kosta ov nógv. Vit kundu útbygt og hækka normeringina til júst ítrivið, so eldri fólk úttanífra eisini fingu møguleika at koma til heimini um dagin. Vit hava bæði nógvar og stórar møguleikar. Tað er neyðugt at hava í huga, at eitt ellis og røktar- heim hevur kvalitet at bjóða teimum, ið búgva á heimunum. Tí annars verð- ur ikki livandi, hvørki hjá teimum í skulu búgva har, ella teimum í skulu arbeiða har. Latið okkum fáa góð ellis og røktarheim - eisini um tey eru dýr. Tað skuldi Fólkaflokkur- in hugsa um, áðrenn ríkisveitingin, í villum loysingarrúsi, var skerd. Loysingin hevur oyðilagt nógv í hesum landi. Um núsitandi samgonga hevði havt gjørt tað, hon var vald at gera, so høvdu fleiri elli og røktarheim sæð dagsins ljós seinastu 4 árini. Men alt fólkið varð gloymt orsaka av loysing- ini. Og eftir onki at hava gjørt - so skulu teir nú byggja - bíligt. Um teir sleppa framat aftur, so eri eg bangin fyri, at teir aftur fara at at loysa - og kostnaðurin fyri ellis og røktarheimsbygging kom- andi 4 árini verður aftur sera bílig - nevniliga 0,00 kr fyri 0 (onki) pláss. Tað má ikki henda. Tí X fyri Sambands- flokkinum Sólja Fríða Jóanisdóttir, valevni Fólkafloksins í Suðurstreymi Anðstøðuflokkanir koyra ræðuherferð um, at før- oyski búskapurin er yvir- upphitaður, og at hall verður á fíggjarlógini fyri 2002. Grundsjónarmið Fólka- floksins er, at landshúsar- haldið skal grundast á føroyska framleiðslu. Virðini, ið verða fram- leidd í landinum eru grund- støðið undir landshúsar- haldinum. Tí er tað at so stórur munur er á sam- bandsflokkunum (Sam- bands- og Javnaðarflokkin- um) og á Fólkaflokkinum. Vit meina, at tað ber til at húsast við tí, ið vit sjálvi virka her á landi og vit vilja, at landshúsarhaldið skal grundast á føroyska framleiðslu, ímeðan sambandsflokkarnir halda at einki ber til uttan við vælvild frá Danmark. Teir vilja grunda landshúsar- haldið á inntøku frá dønum, og teir brúka allan sín mátt at sáa mistreystið niður í fólk okkara. Nú koyra sambands- flokkanir í felag ræðuher- ferðir um, at búskapurin er yvirupphitaður, men sjálvandi uttan at vísa á nøkur alternativ, - tað er sera lætt, men eisini sera ábyrgdarleyst, - men tað er teimum so líkt. Hvussu fara allir pengarnir til almanna- og heilsumál Ellis og Røktarheim Landshúsarhaldið grundast á føroyska framleiðslu C M Y K 13 12