leygardagur 29. september 1945síða 2

Nr. 39 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR 29. september 1945. At kæri pápi okkara, Carl C. Johansen, (á Lag) doyði í dag, kunngerst hervið. Jarðarferðin verður frá kirkj- uni kl. 3 sunnudagin. Tórshavn. 27. sept. 1945. Børnini. í bókum greitt fólki frá, hvussu ringar vónirnar vóru fyri, at pen- skuldi endaði. hava nákað Menn fyri, at hann mundi fara ingur okkara virði, tá kríggið óttaðust 1 at fáa rætt í hesum Um tað skyldast hansara frásegnum ella ikki, tað skulu vit hesa ferð einki siga um -— teir ávarandi vita tað best sjálvir men givið er tað, at mangir av teim, ið tjentu nakað av peningi í kriggstidini, skundaðu sær at keypa fest virði fyri hann — hús og jørd o. a. — til so hegar prísir, sum eingin í Førovum áður hevði dioymt um. Teir ótt- aðust fyri at koma at standa eftir við peningaseðlum, sum ikki vóru verdir tað pappír, teir vóru prent- aðir á; tí keyptu ríkir menn seg fátækar tá. Tá pundspekulatión harra Peter- sens misevdnadist, og hann og tað virki, hevur hann ábyrgdina av, tapti = pening stórum, meðan landið sum heild fekk stóran vinn- ing, smæddist harra Petersen ikki fyri við royna at stevning og sakarmáli at novða danska statin at taka tapið av hansara hættisligu pekulasjónum. Vit hava enn ikki hovrt hann sagt fólki frá, hvar tað nationala í hesi gerð liggur; har- afturiméti rymdi hann sjálvur tålvti av tingi sum mótmæli móti royndum tingsins at skapa eina holla fíggjarsteðu — tað skuldi vera so ónationalt. Og so prisreguleringin! Fyrsta atiegan var, at fólka flokksblaðið rovndi at billa fólki inn, at hækkan av krónuvirðinum við ca. inum 159/, vildi valda fiskimann- tilsvarandi peningaligt tap Hetta kundi i fyrsta umfari siggja ut til at hava við umveksling. nakað av sannleika í sær. Men sjålvt um fiskimaðurin fekk nakrar krónur færri við umvekslingina krónur, so skuldi mt hetta aftur vid at frå pundum til hann vunnið prísurin á ellum innfluttum verum lækkaði tilsvarandi. ljásmála, at Kom nú í vinsir tiskakeyparar vildu lækka inn- keypsprísin á fiski við 8—12 oyr. pr. kg Heita vildi smeitur fyri verið ein útróðramannin, og tingid samtykti tí, at tann prisur, ið givin hevði verið fyri útróðra iskin skuldi verða galdandi sum prísur árið: út samstundis misti sum tingið tryggjaði fiskakeypar- unum eitt vidurgjald av 159/, av fiski, teir útróðrar- innkeypsprísinum av tí keyptu frá monnum. føroyskum Tingid samtykti síðani, at allar landshandilsins verur skuldu setast 159, nidur í prísi, og bad pris eftiransingarráðið áseta hámarks- prísirnar hjá keypmonnunum til- svdrandi og skjótast gjørligt. Nú skuldi ein trú, at følka- flokksmenn i prísansingarráðnum høvdu sagt, sum so, at teir lurtaðu ikki eftir flokkur teirra tidliga og seint reyl- einum legtingi, sum aði um ongan rætt hevði at sita, og hvers samtyktir teir enntá ikki hava smæðst fyri at mótarbeitt í útlondunum. Men nei, her bar til at geva hinum feroyska arbeiðar- anum ein dyggan frammanå, og so fór tað at vera harvið um keyp menn eisini komu at tapa eitt sindur fyri eina ferð skyld. Allir veruprísir skuldu kannast 15. september, og eftir teim skal so pristalid fyri oktober fjérØingår verða útroknað. Nú råddi um hjá fólkaflokksmonnum í eftir- ansingarráðnum at fáa lækkað veruprísirnar so skjótt, at útrokn ingin av prístalinum skuldi gerast eftir hesum lækkaðu prísunum, tí tá vildu lenirnar falla munandi. Teir skutu tí uppá at lækka veru- prisirnar alt fyri eitt. Javnadar- maðurin í ráðnum skjeyt uppá at lækka prísirnar frá 20. septbr., t tá vildi hava á fjórðingsári, og tá ikki heldur líða so stórt tap á tær verur, teir lógu "inni við, og høvdu Sambandsmaáaðurin var onga ávirkan oktober keypmenn lækkanin arbeiðslenina í vildu sum teir keypt fyri tann dýra prísin. av somu áskoðan, men hann gekk kortini til síðst saman við fólka- flokksmønnum um príslækkanina frá 15. september, og harvið gekk hann við til eina munandi løn- lækkan. = Javnaðarmaðurin J. M Mouritsen noktaði at skriva undir lýsingina; men tað kundi sjálvsagt ikki forða félkaflokksmonnum í at føra sakina igjøgnum. Tå javnadarmenn og sambands- menn å tingi fingu kunnleika um hesa beistagerð móti arbeiðarunum, bóðu * teir broyta príseftiransingarráðið soleiðis, at skuldi fáa á bæði samvandsmaðurin og teir tveir fólkaflokksmenninir í ráðnum nokt- aðu hetta. Tingið mátti tí áleggja prístals- samtykt sína hon onga ávirkan prístalsútrokningina; men ráðnum at lýsa prístalslækkanina galdandi frå 25. september í staðir, fyri sum áður lýst frá 15. septbr. Og her hendi eftir okkara tykki tað merkiligasta av ellum: Teir gjørdu sum teim var ålagt. Aftur her hevur fólkaflokkurin víst í gerðum, hvussu nógv hans- ara fegru orð um góðsku sína til hin føroyska arbeiðaran hava at týða. Vil Føroya arbeidarafjøld nú skugva teir flokkar til viks, sum hava nytt sina megi til at lata hitt almenna vera LØNTRYKKJARI? Lenstríðið er eitt av høvuds- stríðunum hjá arbeiðs- og fiski mannafjeldini, so leingi hon íkki er sín egni arbeiðsgevari, so leingi hon ikki er sín egni arbeiðsgevari, so leingi hon ikki sjálv eigur drift. irnar og virkini. Hetta stríðið hevur ofta verið hart. Men arbeiðs- og fiskimað- urin hevur, hóast ikki — og minni enn so — so sterkur sum ynski- ligt í síni fylking, kortini vunnið væl framá. Á summum plássum er stutt komið enn, nógv ov stutt. Tað skal ásannast. Men ásannan eigur einans at viðvirka, at hildið verðu: áfram við stríðn- um, til tess at hesi pláss eisini taka seg fram — åjavnt tey frem. Og nú tå ið arbeiðs- henda stu plássini mannafeleg eru komin í flestu pláss og hesi feløg eru gingin í eitt ringfelag, eru góðar vónir fyri, at tann dagur ikki er fjarur, tá ið lenviðurskiftini eru eins háttað vvir alt landið. Arbeiðsgevarar og arbeiðarar teirra lansáttmálar, og hitt eftir átroðkan hava almenna hevur — frá javnaðarmonnum — við eitt- tryggjað unum móti niðurfaring í grundlen oyraskipanina arbeiðar- og hartil trvggjað teimum dýrtíðar- viðbótina eittovra fyri prístalsstigið. Men meðan arbeiðarin soleiðis Jevut lenviðurskifti styrkt og stabiliserað viðvíkjandi fingið síni yrivatum arbeiði, hevur hitt al menna verið og er lentrykkjari í teimum arbeiðum, sum legtingið etur meta og veitir studning til. Hitt almenna lentrykkjari! Ó- hugnaligt! Ja, tað er tessverri ein veruleiki. Øl! arbeiði, ið tingið hevur við at gera, verða mett, kalkulerað, út frá eini grundløn uppá 70 oyru um tíman. Og — beinleiðis ímóti eittoyralógini — tað sum verri er: hitt almenna, legtingið, roknar arbeiðarunum einans '/4, í dýrtíðarviðbót fyri prístalsstigið. Hitt almenna, legtingið, trýstir so statt Í sínum arbeiðum arbeiðs- mannalønina 30 pct. niður um lenina í privatum arbeiði. Hetta er av sonnun ræðuligt! Javnaðarmenn hava sjálvandi rovnt at bata hetta órættvisi móti arbeiðarafjeldini kring Førova land við at seta fram uppskot um, at legtingið skal meta síni ar beiði út svarar til Føroya arbeiðsmannafelegum, og frá eini grundløn sum meðalgrundlenina hjá at legtingið skal veita arbeiðar- unum fulla dýrtíðarviðbót í sínum arbeiði. Teir skulu ikki fáa ”/,9 oyru fyri prístalsstigið sum nú, men ''/;, oyru. Men hetta manna varð felt av fólkaflokkinum uppskot javnaðar- og sambandsflokkinum. Hví svíku fólkaflokksins og sam- bandsins tingmenn Føroya arbeið- arar í hesum máli? Við hverjum rætti grundlønina til 70 oyru um tíman og dýrtíðarviðbétina 30 pct. niður um dýrtíðarviðbótina í privatum arbeidum ? Í áseta teir Av sonnum, teir skyldi at greiða arbeidarafjøldini frá hesum, ið rakar arbeiðarar, har ið vegarbeiði og onnur legtingsarbeiði allar verða gjerd. Hvussu kunna fólkaflokksins og sambandsins tingmenn forsvara ein arbeiðararnar uppá d vegkostnaðinum? millión í eykaskatt á 20 pct. av I. Tingid jåttar um I vega- og havnapeningi. Hesin peningur er c'/io av tí, sum ar beiðini skuldu kosta eftr lønini í tí privata. Um arbeiðararnir fingu fulla len vildi arbeiði kosta í mill X "ho = 1428-571 kr. Fólkaflokksins og sambandsins tingmenn hava so statt tey sein- astu árini latið arbeiðarafjeldina einsamalla borið ein evkaskatt til vegir og havnir uppá slaka '/, millión um árið. Nú eru stundir hjá Ferova arbeiðarafjeld at gera enda á hes- um érættvisi við at taka ræði frå hesum flokkum og geva tað til tann flokk her á landi, sum hundraðprocent verjir løn- og aðrar einasta interessur hjá arbeiðaranum og fiskimanninum: Føroya javnadar- tlokk! FØROYA BRUNATRYGGING Hús - innbúgv - vør- ur - verda tryggjad. Skrivstovan er opin frá kl. 10-1 og 3-5. Leygardag - - - 10-2. Telt. 372. ————————xss2i EET PUND ET ST