leygardagur 6. apríl 2002síða 4

6 Nr. 65 - 6. apríl 2002 Nr. 65 - 6. apríl 2002 7 Jógvan Mørkøre, samfelagsfrøðingur, ger viðmerkingar til veljarakanningina, sum Fynd hevur gjørt fyri www.portal.fo og Sosialin VELJARAKANNING Jógvan Mørkøre Í umfatandi veljarakann- ingini, ið varð gjørd í vik uni, fæst ein hóming, hvat ið vit kunnu vænta okkum av spenningi í einstøku valdømunum, nú fáar vikur eru til valið. Sambands- flokkurin stendur til at fáa eitt framúr gott val. Ikki bert tí at hann stendur til at gerast størsti flokkur, men serliga tí at hann klárar seg so avbera væl í einstøku valdømunum. Fólkaflokk- urin má taka til takkar við bert trimum valdømisvald- um. Og teir smáu flokk- arnir verða ikki umboðaðir, so tingið verður fyri fyrstu ferð, síðani lógin varð broytt í 1978, mannað við minni enn 32 tinglimum. Góða hálið hjá Sam- bandsflokkinum. Gongur sum spátt í kann- ingini, so fær Sambands- flokkurin 9 tinglimir, allir valdømisvaldir. Hann fær umboðan í øllum valdøm- um uttan í Sandoyar val- dømi. Og fleiri staðni ikki bert tað eina umboðið, men tvey. Í Eysturoynni fær hann sum vant tvey umboð, og í Suðurstreymoy sum væntað somuleiðis tvey. Bumban hesaferð er, at hann tekur eisini bæði umboðini í Vágunum - og tað so ruddiliga. Vil tað væl við hjá honum, so fær hann eins og Javnaðarflokkurin tvey umboð í Suðuroy - sum Tjóðveldisflokkurin noyðist at lata. Tað er tætt ímillum hesar báðar, hvør ið eigur hin fjórða valdøm- isvalda í oynni. Hinvegin, so er tann valdømisvaldi í Norðoyggjum ikki so tryggur, tí tað er í kapping við Fólkaflokkin - og kanska Tjóðveldisflokkin - hvør ið skal hava hin fjórða valdømisvalda. Rakar tíðir hjá Fólka- flokkinum? Hjá Fólkaflokkinum skerst illa í kanningini. Trý valdømisvald er alt og uttan minsta møguleika at vinna tinglimin aftur - uttan sum eykavaldan - í Vágunum, Norðurstreymoy og Sand- oy. Hinvegin so fær hann tríggjar eykavaldar uttan at noyðast at togast við aðrar flokkar um hesar, tí teir smáu koma ikki inn um tinggáttina upp á 3,7 %, og býtið millum hinar kapp- ingarneytarnar lagar seg so, so eingin teirra fær lut í teimum eykavaldu. Hann hevur tó ein góðan møgu- leika at taka áttanda limin í Suðurstreymoy. Sum tað sær út í kanningini verður tað frá Javnaðarflokkinum, sum so bert fær ein val- dømisvaldan í Suður- streymoy - ella frá Tjóð- veldisflokkinum, sum so fær tvey valdømisvald og ikki trý. Fólkaflokkurin hevur eisini ein góðan møguleika at taka fjórða valdømisvalda í Norð- oyggjum, so flokkurin fær tveir av teimum fýra føstu tinglimunum í hesum val- døminum. Men so verður tað so, at hann fær bert tvey eykavald umboð afturat. So uppum seks tilsamans verður tað neyvan. Hjá Tjóðveldisflokkinum kann fella báðar vegir. Tjóðveldisflokkurin tyk- ist somuleiðis at fáa eitt gott val. Hann hevur verið rættuliga støðugur í veljara- kanningum og ligið um tey 26 prosentini. Sambært kanningini fær hann 8 valdømisvaldar og ongan eykavaldan. Hann hevur ein møguleika at bøta um hetta við at taka seg fram í Norð- oyggum, so hann fær tvey valdømisumboð í hesum valdøminum. Ella kann hann kvinka samantalda úrslitið eitt sindur upp, so hevur hann ein góðan møguleika at fáa ein eyka- valdan, so hann eins og Sambandsflokkurin fær 9 tinglimir tilsamans. Hin- vegin so eru hin triði val- dømisvaldi í Suðurstreym- oy og tann valdømisvaldi í Suðuroy í vanda. Javnaðarflokkurin má serliga hava eyguni eftir Suðurstreym. Hjá Javnaðarflokkinum tykist mest sum alt avgjørt. Hann fær tvey valdømis- vald í Suðuroy, men hevur ongan møguleika at fáa trý, sum tað onkuntíð fyrr hevur eydnast. Og so er hann rættuliga vísur í at fáa valdømisvald umboð í Norðoyggjum, Eysturoynni og Sandoy. Men samstundis tykist tað at vera sera trupult hjá honum at vinna valdømisvald umboð í Norðstreymoy og Vágun- um, og annað umboðið úr Suðurstreymoy situr rættu- liga ótrygt. Tað er í Suð-ur- streymoy, at mesti spenn- ingurin verður hjá Javn- aðarflokkinum. Sjálvstýrisflokkurin og Miðflokkurin røkka ikki upp um gáttina. Við ávikavist 2,6 og 2,1 % koma hvørgin teirra inn. Hvørgin megnar at fáa valdømisvalt umboð nakra- staðni - tað er so langtífrá, at tað kann koma upp á tal. So vónin má setast til at røkka upp um tinggáttina upp á 3,7 % fyri at fáa lut í teimum eykavaldu. Sum tað sær út í kanningini, so verður tað ikki lætt, men sjálvandi, ein óvissa er altíð við slíkari kanning, hóast tey, ið svarað hava, eru mong. Eydnast øðrum ella báðum at vinna seg upp um gáttina, so broytir tað ikki myndina stórvegis millum teir stóru flokkarnar. Mun- urin verður, at fimm eyka- vald verða tilsamans í stað- in fyri trý, so tingmanna- talið kemur upp á 32 - sum vant, ber til at siga - í staðin fyri 30. Fyri sam- gongumøguleikarnar kann tað hinvegin vísa seg at fáa alstóran týdning. Løgting- val apríl ´98 okt-99 mar-00 nov-00 des-00 feb-01 apr-01 sep-01 nov-01 mar-02 apr-02 Fólkaflokkurin 21,3 17,6 16,1 19,2 22,4 21,3 17,5 18,5 19,4 17,3 18,7 Sambandsflokkurin 18 23,3 21,9 23,3 22,8 18 21,2 23 20,4 23,8 27,8 Javnaðarflokkurin 21,9 24,1 27,3 22,2 21 21,9 24,4 26,4 27,5 24,3 22,9 Sjálvstýrisflokkurin 7,7 5 6 5,4 3,8 7,7 5,4 4,8 2,7 4,2 2,6 Tjóðveldisflokkurin 23,8 25,5 24,4 25,3 26 23,8 25,9 24,6 26,6 25,1 25,9 Kr. Fólkaflokkurin 2,5 0,9 - 0,6 0,6 2,5 0 0,5 1,4 - - Miðflokkurin 4,1 2,9 4,3 3,2 3,4 4,1 4,9 2,2 1,9 5,3 2,1 Verkamannafylkingin 0,7 0,8 - 0 0 0,8 0 0 0 - - Talva: Býtið av atkvøðum og valdømisvaldum upp á valdømi og fyri landið alt. Valdømi Landið alt Norðoyggjar Eysturoy N. Streymoy S. Streymoy Vágar Sandoy Suðuroy Atkv. % Valdømisvald Eykavald Valdømisvald og eykavald. Fólkaflokkurin % 27,7 18,8 17,4 19,9 15,3 18,4 7,1 18,7 Vald 1 1 1 3 3 6 Sambandsflokkurin % 17,4 33,6 30,7 23,1 47,4 20,2 33,4 27,8 Vald 1 2 1 2 2 1 9 0 9 Javnaðarflokkurin % 20,9 21,1 18,6 20,8 14,7 30,4 40,8 22,9 Vald 1 1 2 1 2 7 0 7 Sjálvstýrisflokkurin % 8,1 2,6 1,8 2,0 1,4 0,6 0,5 2,6 Vald 0 0 0 Tjóðveldisflokkurin % 24,0 22,5 28,9 31,5 17,4 30,1 17,0 25,9 Vald 1 1 1 3 1 1 8 0 8 Miðflokkurin % 1,9 1,4 2,7 2,6 3,8 0,3 1,1 2,1 Vald 0 0 0 Valdømisvald tils. 4 5 2 8 2 2 4 27 3 30 Fýra flokkar manna løgtingið við 30 tinglimum Jógvan Mørkøre, samfelagsfrøðingar, ger viðmerkingar til veljarakanningina Tjóðveldisflokkurin er framvegis størstur, og Sambandsflokk- urin endurvinnur umdømisvalda mannin, sum teir mistu fyri fýra árum síðani VELJARAKANNING Í SUÐURSTREYMOY Jóannes Hansen Fyri fýra árum síðani syrgdi Høgni Hoydal fyri, at tjóðveldisflokkurin fekk tríggjar av teimum átta um- dømisvaldu umboðunum í nógv tí fólkaríkasta val- døminum. Veljarakanning- in í hesi vikuni boðar frá, at tjóðveldisflokkurin fram- vegis fer at eiga trý umboð í Suðurstreymoy. Um Høgni Hoydal fer at fáa eins nógvar persónligar at- kvøður, sum hann fekk, tá hann fyri fýra árum síðani setti nýtt met, fáa vit at síggja. Men tað er trongt aftan fytri formannin, og tí kann tað hugsast, at at- kvøður, sum fyri fýra árum síðani fóru til Høgna Hoy- dal, nú kunnu fara til onkr- an av hinum. Framgongdin hjá sam- bandsflokkinum hevur við sær, at hann fær tveir um- dømisvaldar tingmenn. Fýra tey síðstu árini hevur Lisberth L. Petersen verið umdømisvald, meðan Heðin Mortensen hevur verið eykavaldur. Javnaðarflokkurin tykist skula varðveita bæði síni umboð, men tað er bara eitt prosent niður til fólka- flokkin. Á valinum fyri fýra árum síðani áttu hesir báðir flokkarnir neyvt ta somu undirtøkuna í Suður- streymi. Trongt hjá fólkaflokkinum Fólkaflokkurin hevur ofta verið størsti flokkur í Suð- urstreymi. Tað hevur sást aftur í tingmannatalinum. Í 1988 og í 1990 átti fólka- flokkurin trý umboð í Suð- urstreymi. Sambært kanningini í hesi vikuni fer fólkaflokk- urin bara at fáa ein umdøm- isvaldan tingmann í Suður- streymi. Tað vil við øðrum orðum siga, at formaðurin í tingbólkinum, Óli Breck- mann, sum hevur verið um- dømisvaldur síðani 1974, ella landsstýrismaðurin Bjarni Djurholm, sum var umdømisvaldurbæði í 1994 og í 1998, ikki verður um- dømisvaldur hesa ferð. Men alt bendir á, at flokk- urin fer at fáa í hvussu so er ein eykavaldan í Suður- streymi. Tað hevur verið mett, at fleiri á fólkaflokslistanum fóru at hava møguleika at verða vald. Spurningurin er so, hvørjar skreytir t. d. fyrrverandi býráðsformað- urin og løgtingsmaðurin Poul Michelsen og býráðs- limurin Bjarti Mohr fara at gera. Fyri fyrstu ferð nakrantíð sær tað út til, at Sambands- flokkurin fer at fáa báðar tingmenninar í Vágum VELJARAKANNING Í VÁGUM Jóannes Hansen Á fólkatingsvalinum í november vóru ábendingar um tað. Tá varð sagt, at fólkatingsval og løgtingsval kundu illa sammetast. Nú staðfestir veljarakanningin, at tað eru rættuliga góðir møguleikar fyri tí. Vága- menn geva sambandsflokk- inum so mikið dygga undir- tøku, at flokkurin væl og virðiliga – um val hevði verið í hesi vikuni – hevði fingið báðar teir umdømis- valdu tingmenninar. Tað hevur hann ongantíð áður havt, men tað hevur onkra ferðina verið heilt tætt við. Síðsta dømið um hetta var í 1978, tá sam- bandsflokkurin undir leiðslu av Paula Ellefsen bara restaði seks atkvøður í at fáa bæði umboðini. Marius Dam hevur sein- asta valskeiðið umboðað Vágarnir í løgtinginum. Hesa ferð hevur flokkurin trý nøvn á listanum. Um- framt Marius Dam eru tað fyrrverandi tingmaðurin Sune Jacobsen í Sørvági og Gunnar K. Nattestad, sum er ættaður úr Miðvági, og sum býr í Sandavági. At sambandsflokkurin tykist vera so drúgvur í Vágum bendir á, at tað verður torført hjá Jørgeni Niclasen at endurvinna tingsessin, sum hann vann í 1998, og sum Jóanis Nielsen í Sandavági hevur røkt, síðani Jørgen gjørdist landsstýrismaður í fiski- vinnumálum. Nógvu tey seinnu árini hevur tað verið soleiðis, at umframt sambandsflokkin og fólkaflokkin hevur tað verið javnaðarflokkurin, sum hevur telvast um teir báðar umdømisvaldu sess- irnar. Nú hevur tjóðveldis- flokkurin yvirtikið næst- fremsta plássið. Men hann er sambært kanningini langt frá at vinna umboðan fyri Vágarnar. Seinast tjóð- veldisflokkurin átti umboð í Vágum var í valskeiðnum 1954-1958. D. P. Daniel- sen, sum eisini hevði sitið á tingið frá 1950-1954, var valdur á ting fyri Vága val- dømi tá. Fólkaflokkurin hevur mist takið á høvuðsstaðnum Annaðhvørt Óli Breckmann, sum hevur verið umdømisvaldur síðani 1974, ella landsstýrismað- urin Bjarni Djurholm, sum var umdømisvaldurbæði í 1994 og í 1998, verður sambært veljara- kanningin hjá Portalinum og Sosialinum ikki umdømisvaldur hesa ferð. Men alt bendir á, at flokkurin fer at fáa í hvussu so er ein eykavaldan í Suðurstreymi Jørgen er á veg út Veljarakanningin bendir á, at Jørgin Niclasen er á veg úr tinginum, tí Sambandsflokk- urin stendur til at fáa báðar ting- menninar í Vágunum Jørgen Niclasen tekur ikki úrslitið í Vágoynni persónliga, men hann heldur polariseringin hevur givið útslag VELJARAKANNING Heri á Rógvi Úrslitið í Vágoynni í velj- arakanningini er øðrvísi enn tey flestu kanska høvdu roknað við frammanundan. Úrslitið gjørdist, at Sam- bandsflokkurin fekk nær- um aðruhvørja atkvøðu í Vágoynni. Sambandsflokk- urin fekk 47,4%. Fólka- flokkurin eigur sum nú er ein tingmann í Vágoynni. Jørgen Niclasen var við seinasta val valdur á ting umboðandi Fólkaflokkin og Vágoynna. Í veljara- kanningini fær Fólkaflokk- urin 15,3% av atkvøðunum í Vágoynni, og hetta røkkur langt frá til ein valdømis- valdan tingmann. Jørgen Niclasen sigur, at úrslitið skyldast polariser- ingina millum loysing og samband. – Hetta valið er gjørt upp til eitt val millum loysing og samband, og hetta sæst aftur her eins og til fólka- tingsvalið, sigur Jørgen Niclasen. Sjálvur heldur Jørgen Niclasen einki um hesa uppgerð millum loysing og samband. Hann væntar samstundis, at Fólkaflokk- urin fer at fáa eitt betri úr- slit enn veljarakanningin vísir. –Vit fara at seta øll segl til komandi tíðina. Vit hava ikki klárað nóg væl, men eg rokni við, at vit fara at klára okkum betur enn sagt verð- ur, sigur Jørgen Niclasen. Hann sigur seg ikki taka úrslitið persónliga. Orsøkin hevur meira við polariser- ingina at gera, heldur hann. Fólkaflokkurin hevur havt tingmann í Vágoynni í nógv ár. Jørgen Niclasen heldur, tað hevur bert verið eingin fólkafloksmaður á tingi fyri Vágoynni í tvey ár av teimum seinastu tjúgu. Jørgen Niclasen heldur eisini, at ein orsøk til úrslit- ið til kanningina kann vera, at sambandssinnaðir fólka- floksveljarar heldur velja Sambandsflokkin enn Fólkaflokkin. Jørgen Niclasen: –Vit hava ikki klárað okkum nóg væl Tað er samtakið FYND sum hevur gjørt veljarakanning- ina fyri Sosialin og www.portal.fo. Kanningin er gjørd mikukvøldið og hós- kvøldið. Næmingar á Klaksvíkar HF- skeiði hava gjørt kanningina í hølun- um hjá Telebúðini hjá Føroya Tele í Klaks- vík. Spurd eru um 400 fólk í hvørjum val- dømi, um 2.800 fólk tilsamans. Hetta er sostatt størsta velj- arakanningin, sum nakrantíð er gjørd í Føroyum, og hon er eisini sermerkt á tann hátt, at fólk eru spurd í øllum valdømum við tí endamáli at vísa, hvussu umboð- anin verður á tingi. Tað er Jóannes Han- sen, samfelagsfrøð- ingur, sum hevur staðið fyri kanning- ini. Tølini eru vigað og korrigerað av FYND. Fakta um kanningina C M Y K 7 6