mánadagur 2. september 1946síða 3

46 ds- si 14 er tin at ett að ær ast Oti ur m, rn 2. september 1946 FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR kemur út eina ferð um vikuna og kostar kr. 2,00 + porto um fjórdingsárið. Bráðf. blaðstjóri: MARTIN FOENSEN Prent: A. ØSTER's TÍÐINDI Vánaligur marknaður. Leivur Qssursson seldi um 1950 kits (3900 kurvar) og fekk einans 1748 pd. Fessur fekk um 1700 .pd. fyri helvtina so nógvan fisk undan Feroyum. Saltfiskaprísurin í Keypmannahavn sigst nú at vera 150 oyru kg. fyri stórt og smátt blandað. Brimnes 1 veiddi væl fyrsta seldi 10.000 kr. aftaná at hava verið úti nakr- sildatúrin, fyri ar fáar dagar. Lítil og eingin Askur sigst at vera at fáa vid Føroyar. Tað svenska „krígskrammið“. A. T.'s bátur sleipaður heim aftur til Føroyar maskinskaða. Hesir svensku bátarnir hjá Zacharias Niclasen sýnast at vera nakað svenski má verða vegna verri »brase, sum maðurin segði. Eitt nú Róin, A. T. báturin. Hann kundi valla vinna til Danmarkar fyri leka. Mátti á beding har. Komnir til Føroyar, mátti hann aftur á beding eisini fyri leka. Ikki komnir til Islands fyrsta túrin, misti hann skruvublad, Á ferð frá Dan- mark til Brettlands hevdi hann eisini mist skråvublad. Og nú hann hevur roynt í Nordsjónum, sorlaðist maskinan - leiðini kleimdust. Tilfarid var sum deiggj. Spælið gekk eisini fyri undir trolingini. Qll tey føgru ord, id Zacharias agent- ur Niclasen hevur sagt um tey svensku førini, skuldi hann, um rætt var, nú >spý< hava verið teim, krígskrammið, gull fyri, so dýr tey id førini, tað svenska keyptu. Heilsustandurin í landinum tykist heldur at versna enn batna. Tuberklasjúkan tekur um seg, so tað er ræðuligt. Her heilsu- valdini fara og hava hin stersta ans og rannsaka gjølla sjúkdómskeldu“nar. Vit hoyrdu at vakcinerað skuldi verða, men tað er enn ikki gjørt allastaðnis. mugu Norðmenn selja ferskfisk til U. N. R. A. Hann verd- uw fluttur í skjótgangandi skipum og eftir jarnbreytum til Tjekoslovakia. Eyst- urríki og onnur lond. Nær fara Feroy- annan marknad? stjórnarspurn- ingar at hugsa um Verður eingin friður av inginum, so bara verður tosað og skriv- að um hann? Verutrot sigst at vera í landinum enn, Eingi skip sigla ímillum, og bygdakeypmenn geva seg um, at um teir søkja eftir verum hon íkki. Havnar og frá heilsslumonnum, so fæst Kemur okkurt, fer tað til verður ikki útbýtt. Dimmalætting og Dagblaðið trætast í hesum tíðum um Danskin og hin føroyska fiskimannin. Dimmalætting sigur okkum frá ellum tí góða, Dansk- urin hevur gjørt honum, Dagbladid ftá ollum ti enda. 10 pCt. innflutningsgjald av ferskum fiski skulu øll fremmand skip lata, id selja i bretskum havnum. Undan- tikið er tó kalvi. Tað sýntst, sum tað treingist meirt og meiri at fyri fersk- fiskasøluni í Bretlandi. nýtslu FØROYA SOSTAL-DEMOKRATUR Hvalabåturin Sunnbø kom inn týsdagin vid 3 hvelum. fór út sunnudagin. Nú hevur hann fingið tilsamans 25 hvalir, Nim er lagdur. Skrúv- an er í ólagi og larmar so illa, at hval- Hann irnir gerast skjarligir. „Dagblaðið sigur frå, at Absalon Eysturoy hevur sett seg niður í Tórshavn og hevur har stovn- að eitt jarn- og metalstoypivirki. Hesin maðurin hevur verið í Keypmannahavn í 20 ár, har hann hevur gjørt seg kunn- ugan slíkum virki. Tað er hugaligt at frætta, at Føroyingar eru í útlondum at leita sær kunnleika á slíkum hjá okkum nýggjum verkum og koma aftur higar at nýta tað. Á fólkafundinum á Getueiði næstseinasta sunnudag løgtingsmadurin Rasmus Rasmussen m. segði a. „Ég må beklaga, at nakrir av mínum partamonnum mæla fólki til at skriva »Nei« á stemmusedilin. Vit sum eru so mikið vaksnir vita, at hetta er tað reina humbuge. X. Framleiðslu- spurningar. Viðvíkjandi framleiðsluni ella produktiónini, sum eisini verður sagt, er ein stórur og tydningar- mikil spurningur allastaðni í útheiminum í dag. Tað stendur á hjá øllum londum at fáa fram- leiðsuna upp á føtur aftur aftan å bardagan. Flestu lond fingu framleiðslu- tólini sundur hesa tíðina skotin og bumbað í sorl. Hjá kriggslondunum var øll fridar- framleiðsla umskapað til kriggsframleidslu, og nú verður tikist við at seta hana til fridar- aftur. Øll hin unga manningin hevur eisini øll hesi árini verið í bardaga og er vand til kríggj, hon er tí vorðin av- vand friðaligum verki, og.skal tí beinast aftur til hetta. Saman um tikið, so er alt so avlagað, gingið av lagi, og tað er stórverk og skal tíð til at fáa tað í rætt- lag aftur. Stórir partar av verð- øldini eru eisini í svárari mal- neyð, og eitt tað fremsta, ið framleiðslan leggur dent á, er at fáa mat til og ikki bøta um samferðslu- maturin kann fáast fyrsta og minst at tólini, so fram. Stór umrøða er eisini viðvíkj- andi tí, hvør ið skal hava fram- leiðslutólini um hendi, einstakl- ingurin ella hitt almenna. Hetta tjak hevur endiliga ikki nakran teoretiskan uppruna, tað er ikki ein viss hugsan ella læra, ið menn vilja fremja, ikki tí at tað er Karl Marx ella aðrir hugs- andi menn, ið einaferð hava sagt, at so má verða fyriskipað, um skil skal fáast á og nakað fáast burtur úr, men tí tað er ein spurningur um hvat, ið gevur mestu úrtøku, t. v. s. hvat ið framleiðir mest. Hitt enska arbeiðarastýrið hevur latið hitt almenna taka ymiskar fram- leiðslugreinir og hevur so statt Ne. 34 $myrjiclja? Tad loysir seg fyri tygum at ringja nr. 288, ella at skriva til okkara. Førovsk QLIJUSBLA Telefon 288 — Tørshavn. ———————"—————iI"——wiiI——i—i——w———i———ewiviwie brotið við aldargamlan sið í hinum konservativa og ídnaðar- bygda Onglandi. Teir siga, at teir gera tað ikki fyri at elta hesa hugsan at lata tað almenna umsita øllum, tað ið menn rópa „nationaliserings-ideen“, men so sum standurin er, halda teir tað, at einstaklingurin í mong- um førum er ikki førur fyri at fram- fáa umsita vissar, stórar leiðslugreinir, og fyri at meiri burtur úr, økja um fram- leidsluevnini og -megina, so er hitt almenna, sum kriggid nú hevur lært og vant, betri búgvið til at hava hesar greinir í hond- um og troyta hitt frægasta burt- ur úr teimum. Sum Ongland onnur lond gjørt, men ikki er so langt útliðið ella so nógv spurt burtur úr, at vit til fulnar hava eisini kunna døma um royndirnar. Mannaspurningurin er, sum áður tikið til, eisini hin stóri spurningurin. Nógv lond geva seg um mannatrot bæði orsakað av krgnum og øðrum umstøð- um. Menn ávísa, at tað ið um- ræður fyri at økja um fram- leiðsluna og gera hana kapping- arføra, er einamest at fáa ar- beiðarin við fullum huga at taka lut í arbeiðinum. Fara so fram, at hann ikki gerst ein deyður lutur í arbeiðinum, men er uppi í tí við lív og sál, eins og hann átti tað sjálvur. Eisini vit her í Føroyum hava slík áhugamál um at røða. Okkara framleiðsla hevur á ongan hátt kunnað kappast við maskinverðina rundan um okk- um. Vit hava bert primitiv, óhóskandi arbeidsambod og við teimum hava við bygt á kropps- megina, og hon hevur ikki kunnað givið tí einstaka til lívs- upphald ella avlopspening til samfelagið. Nú í bardagatidini hava vit vunnið pening, og nú eru vit farnir so smáliga at út- búgva okkum við amboð og um- leggja veiðuhættirnar eftir út- lendskum royndum. Tað er fiskivinnan, ið stendur ú odda, sum okkara týdningarmesta vinna hon er lívsæðrin, og hana eigur so eisini størsti dent- urin at verða lagdur á. Men vit hava eisini ein mann- skapsspurning, sum ikki verður givið so stóran ans, sum hann eigur. Tað er åvist av henda ringa tíðin undan krig- num hevði ein fólkaútflutning størri enn kanska nakað annað land. Sjóvinnan misti tá eisini nógv fólk. Ungir menn fóru til útlandið at taka stýrimanns- examiu og fóru haðani at sigla mongum, alt farmasigling við fremmandum skipum, landið misti so statt hesa arbeidismegi. Føroyingar Hava sum ávíst røkt fiskivinnu við gomlum amboðum, meðan aðrar tjóðir langt síðan hava umlagt fiski- vinnu sína at nýta modernaðar veiðuhættir. Nýggir veiðu- hættir krevja lærdóm og kunn- leika. Tað eru fáir Førovingar, ið burtur hava verið at søkja sær kunnleika til hesar nýggju veiðuhættirnar. Vit hava tí íkki nógmikið av kønum monnum. Snurriváð er t. d. so ókunnugt reiðskap her hjá okkum, at nú menn eru farnir at fáa sær snurriváðsbátar, mugu hesir bátar aloftast taka sær útl- lendskan lærumeistara við. Trolveiðan er hevur verið roynd væl leingi, men tað er minniluturin av fólkinum, ið stórvegis kunnug! er umborð á trolara. Tó tað lærist, bara góðir, kønir menn ganga undan. Vit spyrst, mongd av trolarum, so ein kann spyrja, um tað ikki verður vandi við at fáa mikið av kønum fólki við teim- um. Serliga hugsast um skip- arar og bestimenn. Teir eru ólítið á skipum, og eru teir dug- andi, fæst okkurt burtur úr. øðrvísi. hon fáa, sum nog- Men allir hesir spurningar verða loystir, um vit ganga rætta leið. Um teir, ið ráða fyri amboðunum, og teir, 10 nýta ambodini, kunna virka saman, og allir partar hava tað í hyggju at økja um framleiðsluna land- inum til gagns. Tað er eisini at stjórnarmenn fara al fólkaútflytanini meira ans. A missa fólk, tá ið landið skal verða uppbygt, er meiri skaði- ligt enn at missa pening, ti hvor skal arbeiða við tólunum, vit fúa okkum, tá ið fólkið flytur av landinum. | vísa á, al geva