leygardagur 18. januar 1947síða 2

Nr. 3 FØROYA SOSTAL-BEMGRRATUR 18. januar Ívár Telefon- viðurskiftini. Í ár varð vist hildin minningar- dagur fyri, at tað vóru 40 ár ging in, síðan telefon kom higar til ovggjarnar. Øll kunna vera samd í tí, at tað árið var vert at minnast. Tað er eitt av teimum hentastu amboðum, sum menniskjan hevur gjørt sær, og tað er av sterstu framstigum, vit á hesum ovggjum, sum liggja so spjaddar og illa fyri at fáa boð frá sær, nakrantíð hava fingið lut í. Men framstig og »uppfinnilsi« terva, sum tíðin líður, at verða bett um. Bæði betir menniskjan so við og við um tey verkligu tramstig, hon er fer at vinna sær, og so eisini tað, at amboð og tól slítast, og av teimum orsøkum mugu verða eftirhugd og umvald. Slikt asta ikki sagt fyri at Viðvíkjandi Føroyum, so er hon verður vissar menn. telefonini í ogn Legtingsins, og tað umsitur lana eisini, so teir atfinningar og tær áheitanir, ið gjørd verða, kunna líka so beind til egungsneyndina onkran væl verða hesa sum til annan. Vit síggja annars ofta at- finningar koma fram um telefon og telefonstýri, og hesar atfinning- ar kunna bæði órættvísar. Telefonin var sjálvsagt ikki fullfiggjad, tá id hon á sinni var legd, og eftirsum vit vita, nýgeringar vera rættvisar og fyrsta so hava bøtingar og tkki verið stórar. Eitt av ti, sum mest er at draga fram til umhugsingar viðvíkjandi telefon í 40 ina, er enn Ferovum, er tað, at nú ár aftaná, at vit fingu telefon ikki alt hetta lítia og tronga landekið knýtt saman við einum telefonnetið, Ein av teimum sterstu og fólka rikastu = oyggjunum í Ferovum, Suðuroyggin, liggur enn avstongd uttan at hava telefonsamband við hinar oyggjarnar. Sagt kann vera, at hon hevur telegraf; men tó má haldast, at at ein so rættiliga stór oyggj nú í 1947, tå id framstigini í heiminum eru so mikil tað er stórt afturstig, árinum hin! verkligu og ófer, íkki við telefon kann koma á tal við tað land, hon hovrir til. Fyrst telefonin varð løgd, var tað (6 so frætt. at Suðurovingar kundu tosa norðureftir við hinar oyggjarur, hóast tað mundi vera trupult fáa samband. Kaðal varð lagdur út í Suðurovar- firði; men ikki vardi leingi til hann Mangan al slitnaði, og so lå myrkri Nú kann vera hildið, at hetta, at kaðalin slítnaði so prégv fyri, at ógjerligt er at ovggin í skjótt, er gott leggja telefonkaðal niður í Suður- botn- oyarfirði: fjørdurin er so ringur og streymharður, at ein kaðal sum hann nertur við botn. Til hetta er at skilamenn í Suðuroy, sum kunnugir við botn, leiðir og skerst sundur beinanvegin, eldri siga, at vóru streym- viðurskifti, funnust stórliga at, sum menn løgdu kaðalin niður. Tey søgdu, at teir valdu sær ringastu leið, har sum botnurin var hvassur og éslættur, og á sama hátt ring- astu streymlíkindi og tíð á degnum, tá ið teir fóru at leggja hann niður. So hesir Suðuroyingarnir spáddu alt fyri eitt, tá ið teir sóu leiðina, kaðalskipið helt, at ikki fóru at ganga langar tíðir, inntil kaðalin lá avgnagaður. Og tað var tað heldur ikki. | Tað er sjálvandi, at tað kostar allar stóran pening at sambinda oyggjarnar í Ferovum við einari likligari telefon, Men óhent må tað tykjast og ílla hóskandi við okkara framburðstíð, at landi partur av liggur uttan telefonsamband við landið, og viðurskifti vóru eitt, ið okkara bráddliga fóru at geva gætur. hitt skuldi tí hugsast, at hesi stýrismeni BYGDABRÆV | Í Porkeri á nýári 1947. Få ár fara uttan at líggjamaðurin tekur skurð sín, seleiðis tók hann 1946 fólk sum mong minnast nú um áramótið. Tað var skírhósaftan, ið lukkan hendi, sum fyrr er umtalað. Hin 13 higani í eg og Vafi- ára gamli Flemning Steen- fór å lastina á einum berg bili, og tá ið upp hann skuldi fara niður av aftur kom hann fastur í eitt tog, og varð so drigin av bil- inum til lívið var næstan farið úr honum og hann stutta letu aftaná doyði. Henda livsfriski unglingi, ið soleiðis fór, vanlukka tann og verða leingi at minnast her um leiðir. I juli mánaða fóru tveir av okk bestu senn til ara sjémonnum í féru bådir I Tað vóru Daniel Jacob Miiller og gravar og somu grøv, Zacharias Bech báðir sjuti ára gavilir — Z. Bech eitt sindur yvir og D. J. Miiller eitt sindur unuir. Á ovita- og unglingsårum spældu teir saman og róðu út saman, fóru síðan til skips við sama skipi. D. j. Miller lærdi til skipara og fardi eisini skip Zacharias Bech sigidi: mong år sum bestimadur, men heyrði ikki prógv! Saman réðu hesir menn við sama báti næstan heila hvið og í somu grøv hvíla D. J. Muller breyt beinið og sat Hann doyði út! {€lr. lamin í fleiri ár. av seingini og somu nátt doyði Zacharias úti í haganum. Hann var úle:ur at ansa seyði heila lhvið og átti nogsan seså. Tað sama má sigast um D. J. Muller, men sum fall | sagt hann gt gjørdist lamin og so trå hagagungd. Seinri í heyst doyðu tveir aðrir dugnaligir menn her í bygdini. Fyrst doyði Mikkel Poul sen ella Mikkjal á Høvda og seinri Jens Olaus Jensen. raskir og Hesir menn vóru eins og teir fyrrneyndu báðir av raskastu sjó | monnum, og harumíramt var Mikkjal av lagaligastu grótmonnum Saman vid Zacharias Bech legði Mikkjal mong fiskiplåss og laðaði nógvar húsagrundir, sum eru til prýðis, til heiðurs og tíl minnis um hesar arbeiðssomu og duguligu menn. Nógv annað kundi verið at skriva um hesar røsku og trúfestu ar- beiðsmenn, sum nú hvíla undir grenu torvu; men meira pláss er ikki á hesum sinni I >Jólastjarnunie, sum kom higar um jólini 1046, sóu vit ymiskar myndir higani úr bygdini. A síðu 14 sæst eim bindingar og at hetta er kona kendu vit beinan vegin, hin gamla Petra i Skeminuni, sum stødugt situr og ruggar vid stokkunum, t6 at hon nú hin 18. januar verður o4 ár. Næsta mynd, á síðu 15, vísir okkum ein bát ið kemur av út- róðri við seglum uppi og stevnir inn móti Porkeri. Henda myndin vekur ymiskar kenslur, tí nógvir eru teir, sum glaðir sigldu út og ongantíð sigldu inn aftur. aðrar bygdini síggjast í hesi somu bók, Tvær myndir higani úr Á onnur á síðu 25 og hin á síðu 32. Her í bygdini er stovnað eitt trolarafelag, og vónandi fær bygdin brátt ein trolara. eiga menn Ein snurruváðsbat her í bygdini, og harumframt eru fýra menn sum føra skip, so vón- andi koma allir menn í arbeiði til Tað fødir ikki øll. Her er stórt sjós nú til várs. er gott, ti landið fólkatal í mun til jarðagóðsið, so her er lítið í part. verið at annað kundi eitt tiðindabræn Mangt nevnt, men kann eisini verða ovlangt. 7. H. Danbjerg. Floevøllir uppi á Spitsbergen — ii næskasl Suðurpól inum og Norðurpólinum. Onkur tos Slórlondini eru farin at uppi í kuldalondunum, ar um virði í undirgrundini, sum teir vilja hava hendur á, og aðrir halda tað vera flogleiðirnar við båd- leir ar endarnar á „knóttinum“, ið vilja vissa sær. Onglendingar skulu langt síðani hava malid har suðuri við hin syðra Pólin, og nú frættist, at Rusland hevur heitt á Noreg, sum higartil hevur sitid um Spitsbergen al loyva sær al byggja flogvøllir á hesari stóru, køldu ovggj. Hetta skal vera ein flyting móti Amerikamonnum, sum hava ligid eflir at fåa sær flog- støð á Íslandi. men enn er tó einki fullvíst framkomid um hetta mál. ——iiWiÞ>>V—iviø3 tønn Kálvum eru vit altíð keyparar av. Slaktineyt keypa vir íkki nú eina tíð, Smæran. Sparið KOL Fossamdálið. Sum kunnugt hildu kommunurnar i Eysturoy, Streymoy og Vágum fund í Havn 28. des. 1945, har við- tikið varð at bidja Logtingid útvega neyðlurvuligan pening og seta í gongd ransóknir við fossamegini. Fossanevndin og Landsnevndin hévdu málið til viðgerðar, og ran- sóknararheiðið byrjaði í mars 194%. Sidst í juni var lað komið so vei á leið, at vit hildu tað vera gjørligt at leggja málið fram aftur, so støða kundi verið tíkin, hvat meir skuldi gerast. Fossanevndin bað meg fara til Danmarkar og Noregs og fáa køn- ar menn í Danmarks Elektricitets- raad og Norges Vassdrags og Elek- tricitelsvesen at: hvegja sgjøgnuri uppskot okkara og sjga sína meini um vit rellari leið. Va: dragsdirektørurin peikaði i 4 køns hesum og vort á ingeniorar at: taka sær av håvdu teir greitt málið í juli. Fyri at verða á tí sikru síðuni, meinið teir, at vil áttu al rokna við, at rossi í Vestmanna fult útbygd og leidning ar til allar bygdirnar og til hvånn húsavegg kom at kosta 8,2 milliónir krónur, Full so skjóli gekk ikki í Dan mark. Teir høvdu nógv al gera og meintu ikki at kunna fara undir málið fyrr enn í oktober. Tekningar blivu innleveraðar til Ministeriet for offentlige Arbejder i Juli og skriv lig frágreiðing bleiv innsend í sep tember aftaná at teknilistar vóru komnir frå bygdunum og lóguppskol til felagið SEV. var gjørt. Elektrisitetsfelagid S.Æ.V. stovnað fyrst í oktober, og kommunur vóru ikki við sum tå. Einstakir hildu tad vera rætt af bíða til Ministeriet for offentlig Ar- bejde eisini hevdi sagt sína meining um málið. Aðrir hildu, át málið var ivaleyst kannað og at vit mistu kost þara tíð. Vit, sum hava havt hetta til viðgerðar á ingeniørskrivstovuni, vilja geva hesum síðstu rætt. Styrið fyri S.Í.Y. hevur umsok til lingið at veita garanti fyri lån av byggipeningi og umsókn un stuðul til at byggja linjur til smærri bygdir. Samstundis hevur verið sen telegram til Danmark at spyrja, næ: væntast aftur. bleiv bert 3 limir fram . lagt svar kundi Fyri nøkrum døgum kon svar, og har verður þiðið um nærri frágreið ing. Frágreiðingarnar eru telegrafisk í dag, tá vit meina, at nú er gingin ov long tíð við kanning og samráðingum, al vit hava ikki ráð at bíða longur um málið skal fremj- sendar ast í ár og bara blíva prát manni minni enn. "Tað er týðiligt, al skal SV. hav: vónir um at fan lån, má tað hav; løgtingsgaranti, og skal arbeiðið kunna byrja í ár, má henda garant vidlakast í hesi lingsetu. Mær verður sagt, at tingsetan varar um ein mán að enn, og er ti lítil HO al kasla burtur. Flestir einum Fårovingar eru á máli um, al verður valnkraft okkara útbygd á rættan hátt, verður tað eiti ometaligt stig framá fyri lind okk- Ara. Teknilistar, bygdirnar, sýna, al vit at byrja sendir til við St Ce kunnu rokna við at selja minst 5,1 million kilowalh tímar um árið. Havnin er tá ikki viðroknað. Byurin er ikki limur, men vónandi verðu hann við á ein ella annan hátt. Fossá gevur I minsta lagi 9,1 million kilo Wathtimar, Í hesum døgum verður nógv losuð og skrivað um koliroi he: á landi og í útheiminum. Eisini viln vit at:innført verður hópurin av pe troleum og ráolju. sum kundi verið spart, um vatnkraftin varð nytt ti) fulnar. Vil vita, hvussu nógv kol og petroleum svarar moti einari vissari mongd av elektrisiteti í brennieyni Roknad er út, hvussu nógv av koli, dieselolju. ið svarar elektrisitet, id et urslitid helta: petroleum og til tad mongd av bestilt higartil, og er Framhildid á 3. síðu. 2