leygardagur 19. apríl 1947síða 2

Nr. 16 rørslurnar komu undan, og her funnust menn úr ymsum stætt- arflokkum, ymsum umstøðum og ymsum hugsjónum. Nazistar royndu alt fyri eitt at vinna sær stuðul í teimum londum, sum teir hertóku, og tað er sjálvandi, at teir leitaðu sær studulin millum leir sosi- allar flokkar, sum teir sjálvir komu frá. Tað er ikki rætt al síga, at allir ognarstættir samarbeiddu við Týskarunum; men sagt kann vera, at tey, ið stuðlaðu Nazist- unum mest vóru at finna í hesum stættum: teimum, sum høvdu ræði og sótu við ogn- unum. Hesin veruleiki østi menninar úr mótstøðurørslunum meira upp móti ti gamla stýrislagnum og fekk menn við ymsum livs- áskoðanum og ymsum sosialum hugsanum at arbeiða saman. Allir funnust í ynskinum at skúgva ta farnu tíðina burtur og byggja upp eitt nýtt samfelag. Og málið var sosialistiskt. Mótstøðumenn Sosialismunar arbeiddu saman við Nazistun- um; millum menninar í mót- støðuni móti undirkúgarunum búnaðist ávøksturin av sosial- istiskari hugsan i Europa. Henda stevnuskrå var undir- líkin av monnum úr øllum flokkum. Hon var fyrst og fremst eitt mótmæli frá fosturlandsvin- um móti einum slætti, sum svikið hevði. Men hon var meiri. Hon sýnir, at menn skilja, at kriggsins oyðan og neyð hava verið so ræðulig og umfatandi, at lond koma ikki fyri seg aftur, uttan statin leggur uppi og fær landsins figgjar- stand upp á føtur aftur. Hetta er einasti vegur, mótstøðumenn- inir síggja, gangandi er, og ein- asti loysningur av tí problemi, sum lá fyri, tessvegna at Týsk- arar høvdu lagt undir seg nógv av landsins idnadi, og nú måtlti tað vera statin, ið tók henda ídnað og bygdi hann uppaftur. Hetta var úr Mið- og Vestur- europa. Men støðan verður øðrvísi, tá ið vit fara til Eystur- europa. Har var tað hin reyði herurin, ið kom sum bjargingar- maðurin, og tað gav Kommu- nislunum stóran fyrimun. Men hetta bar eisini við sær, at aðrir flokkar av ræðslu fyri Kommu- nismuni góvu seg burtur úr og hindraði, at tað eins og í Vestur- europa vórðu gjørd samtøkur flokkanna millum. Royndir hava verið gjørdar at fáa flokkarnar at semjast men sum Ld. í Pól- landi og Rumænia er hetta mis- eydnanst. Menn, id kanna hesi åhuga- verdu viðurskifti, vilja nú vera við, at hesi tekin til semju um i góðum felagsskapi og sam- arbeiði at loysa hesi mongu spegla seg í FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR AA ——"Þ—SGGA——"TTTTTP———ÚGG—Á—i—W—dd<<—'—l<<<d„<<ndd<———„„„— 0, figgjarligu og sosialu problem, sum londini í Europa stóðu fyri aftaná, at Nazisman var sligin, eru við at hvørva. Eins og í Eystureuropa sýnist eisini i Vestureuropa lyndi vera til at víkja frá tí einleika, sum arv- aður var frá mótstøðurørslunum Tann stóri ójavni, sum kemur til sjóndar hjá temum trimum »Storu«, er eisini sjonligur mill- um stættir og flokkur víðu um i Europa. Og sum hugsanin er um politisk viðurskifti, so held- ur hvør seg aftur at einum av hesum »Storu«. Amerika umboðar eina fría »individualismu«, Rusland aftur á moti eina statseigandi »kollek- millum kugsunnarhæltir politiska orda- drátíinum á teimum fólkatingum í Europa. Høgru- menninir líta vestureftir til Amerika, teir til vinstru handa hyggja eystureftir til Ruslands. Og størsti vandin, ið stendur fyri, er, at allir partar vóna sær politiska bardaganum livismus, og ósemjan hesar báðar vmiskir hjálp í uttan ífrá. Spurningurin er tí, um euro- pæisku tjóðirnar eru førar fyri at finna eina leið, sum liggur ímillum hesar stridsberandi óskoðanir. Ruslands eru øllum londum Marknaland kanska mest av ávirkað av russisku styrisskip- anini; men fullkomilig kommu- nisma er tó enn ikki innflutt nakrastaðnis í hesum londum. Har eru to politiskir mótstøðu- flokkar og -bløð, sum sleppa at leggja uppi og finnast at. Hesi lond hava eisini samband enn við Vestureuropa, og åvirkan haðani leggst á samfelags-lívið. Ikki er heldur óhugsandi, at hugsan úr hesum londum kundi rinið við Russarin og ávirka hann, so hann fór at krevja størri politiskt frælsi og meiri rúmd fyri einstaklinginum. Eu- ropa hevur áður árinið Russ- arin, og lað kundi kanska hent aftur í okkara døgum. Men hin størsta vónin um al fingið hesar móti-hvørjum-øðr- um standandi hugsjónir at linka, eru tær royndir, sum í Vest- ecuropa verða gjørdar at semja prival fyritakssemi og sosiali- sering — (stalseftiransan). Sem- ingar-leiðbeinarin og royndar- maðurin er í hesum føri enska arbeiðarastjórnin. Í henni sita royndir, fúsir menn, sum eftir enskum lyndi ikki kenna seg bundnan av føstum, åsettum lærusetningum; men fara til verka við praktiskum handalagi og loysa uppgávurnar eftir teimum krøvum, sum hitt liv- andi lív seta. Á henda hátt kundi kanska eill »kompromis«, javni, fingist í lag, so at báðir partar ein kundu funnist og arbeitt saman allari heildini til bata. Men í hesum føri eins og so nógvum øðrum, fer tað mesta at standa á, hvat úrslit, ið kem- ur burtur úr samráðingunum, stórlondini hava. Tað er eins og lagnan hjá hvørjum einasta landi í Europa hongur í teirra avgerðum. Haðani verður at boða frá, um góðar tíðir skulu koma aflur til land og fólk, ella eitt annað ódnarveður skal taka seg upp og blása alt av fótum. Tíðindi til fremmind lond, Tað eru menn, ið eru tíðinda- mmind lond. Í leir sonevndar líðindastovur, sum taka moti líðindunum og hava tíðinda- menninar í tænastu síni. Hetta vera hent verk. Tad kann monnum vart við viðkomandi land, og eru tað skilagóðir og sannførir menn, sum lata tidindini frá sær, kann berarar til fr londum hava kann gera tað vera landinum til almikid gagn. Men er tað so, at tidinda- menn leggja eftir at rangsnúgva líðindini, venda og sela fram í småportum tað, id menn skulu hava sagt ella skrivað, so hin sanna meiningin hvørvur, lá verður arbeiði teirra til ógagns, og ley líðindi, leir senda, skapa gølur viða hvar. Í hesum blaði stóð grein her fyri um sltýrisskipannarmálið, sum Løgtingið hevdi lagt frå sær. Brot burtur úr hesari grein vóru av líðindamanni norsku tidinda- stovunnar send til Noregs og kringkastað í norska útvarpin- um. Vil hoyrdu ikki hesi út- varpstidindi, men sum fólk siga frå, og sum tey ljóðaðu í danska útvarpinum, so hava tey verið misvísandi og hava ikki lýst frá lí ið stóð í neyndu grein. Greinin talaði um al koma til semju og finna fram á eitt Hon helt ikki fram nakað einstakt Heldur ikki segði hon, sum danska útvarpið nevndi, at um eingin skipan kom í lag, fór Javnaðarflokkurin at mæla veljarum sínum at taka loysing. Hetta brotið, sum kast- að var ul, bar upp á mål, at kom eingin semja og var aftur farið at stríðast, tá vóru øll lík- indi til, at skilnaður fór at verða Forovar—Danmarkar millum. úrslit. uppskot. GBundin eigur at vera aflurkomin nú. Vert man vera at minna á at hann nú er friðlýstur fyri byrsu. Heldur ikki má hann verða drigin ultan serloyvi er givið til dráttur. Flevging er loyvilig sum vant hevur verið. Kullprógvað er at lundamangi i Føroyum ár um annað hevur 19. apríl 1947 verið í stórari afturgongd. Fyri at tað ikki skal fara at minka enn meir, men kanska taka seg upp aftur, hevur løgtingið sett hesar reglur, sum hvør og ein má rætta seg eftir. Tað verður eisini hervið heitt á teir ið eiga lundalond, har rottan er til bága, at taka sær um reiggj og leggja rottueitur fyri tær. SVERRE PATURSSON UTTANÍFRÁ Russiski umboðsmaðurin í Trygg- Tjóðanna, Gromyko, helt reðu henda dagin ráðnum. Hann plagdi annars altid tala á sussiskum, men ferð ingarráði = Sameindu her fyri í hesa reddi hann á enskum máli. Í talu síni setti hann á Ameríka. at, at Amerika hevði Hann fanst veitt peningahjálp til Gríkkaland og Týrkin og ikki fyrst sagt ráðnum frá, so hjálpin varð latin gjøgnum ráðið. Ikki fyrrenn hetta var longu gjørt, boðaði Amerika frá. Somu- leiðis, at peningurin var illa nýttur: Hann fór til at fella demokratiið londum við og til at hesi londini við. Serliga harðliga fullu orðini um Týrkin, skuldi vera uttanveltað undir í neyndu vápna sum krignum, og sum sendi kriggstilfar til Tysklands. Bretska Samveldið hava Australiu sum verdarsteðu í Kyrra Havinum. Býurin Sydney skal verða flotastød ístaðin fyri Singapore. amerikansku her- skal Teir seinastu menninir eru nú farnir úr Islandi, so á hersetanin av Íslandi komin at enda. hesum sinni er amerikanska Ein fyrispurningur. Billakstirnar er nakað, sum fólk tosa nógv um. Fg fekk nú ein dagin ein bil av Drelnesi við tveimum tons- um av kolagrúsi. Tá ið kola- grúsið var komið í kjallarin, fekk eg at vita frá bilføraranum, at koyrsulin kostaði 36 krónur. Eg loyvi mær at seta spurning alment fram, um hetta kann vera so, at bilar innanfyri 2 km at koyra kunna taka so stórar takstir. Spurin. Vit hava fyrilagt omanfyri standandi spurning fyri Pris- ansingarráðnum, ið sigur, at kovring av 2 tonsum í einum farmi innanfyri 2 km eigur at verða goldið við 5 kr. í alt. Her kann tó møguligvís verða talan um at taka timabetaling, id er 7 kr. pr. tima (vognur vid vippu- ladu 8 kr.). Skuldi tad vist seg, at tad í omanfyri nevnda tilfelli vóru meir enn 2 km's koyring, verdur roknad vid 3 km, men tå er taksturin 1,75 kr. pr. ton pr. leypandi km - tað vildi í hesum føri sagt 7 kr. tilsamans. Blaðstj.