leygardagur 23. august 1947síða 2

Nr. 32 bógv — ikki við revolusjonerum tiltøkum — ella kupproyndum — men gjøgnum ein hóligan útvikling, treytaður av føroysk- um fólkalyndi, politiskum hug- sjónum og ikki minst figgjar- ligari orku. Nú er komið so vilt, atokkum stendur í boði at yvirtaka ta stjórnarligu ábyrgdina fyri ein hópin av málum, ið bæði kosta og ikki kosta hinum før- oyska samfelagnum. Teir flokkar, id hetta ásanna, hava altid respekterað, at tveir partar hava verið um at finna fram til eina ordning, Føroyar — Danmark, Teimum hevur eisini verið fullt út greitt, at Danir ikki seta seg ímóti, at vit Føroyingar gera heilt leyst — og sigla okkara egna sjogv, ífall hitt føroyska fólki ynskir tað. Seinasta løglingsval prógvaði, at loysing ikki er hin føroyski fólkaviljin. Í sáttligari kennslu av hesum verunleika vilja 3 flokkar — socialista-, sjálvslýris- og sam- bandsflokkurin — á Tingi við- gera fyriliggjandi stjórnarupp- skot. Vit hava vunnið okkum eitt vítt øki har innanfyri, vit hava allar møguleikar at finna ein »balanca«, id kann skapa poli- tiskan frið fyri Føroyingar flest, Vit leypa ikki ut í óføri, men hava høvi til at laga okkara politiska lív eftir sum umsltøð- urnar verða at gera seg galdandi. LOYSING hevur enn eingin politiskur bólkur á Tingi vilja haft — allra minst fólkaflokk- urin. Hesin flokkur vildi, sum kunnugt, framman undan sein- asta løgtingsvali hvørki hava loysing, kuting ella kvetting. Men hvat hann í heila tikið vil — tað er og verður ein gáta. Best tykist flokkurin at trívast i politiskum brotasjógvi at gropa mest møguligt politiskt grugg upp frá botni, sløðandi um seg við eini tómari føroysk- ari nasjonalismu, sum verður >doserað< frá prædikustólinum og niður eftir. Tað ræður bert um at „stemma“ streingirnar í samljóð við »kategoriir« av hin- um føroyska lyndinum, sum i deildum ella einstakt skulu moyrkast. >Hensigten helliger Midletc. Hetta er jú fyrisovitt einki annað enn internasjonal praksis, Ti ræður um fyri henda margháttliga flokk at skapa mest møgulist kaos — jú meira politiska torvmold fjøldin fær í eyguni — tess betri. Vónandi er tí, at teir 3 flokk- arnir á Tingi hesa ferð taka sær um reiggj — og skera ígjøgnum. Leingi nokk hevur verið skinkl- að til ymsar síðir. Hesum politiska skinkli og FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR himpri eru fólk flest vorðin innarliga troytt av. Úrslitið má nú spyrjast so, at Førovingar politisk koma at standa fult út í mun til teirra fólkaligu, = mentunarligu og figgjarligu orku sum ein heil- skapað tjóð. Føroysk administraién Við omanfyri standandi yvir- skrift hevur hr. løglingsmaður S. P. Zachariasen, í Klakksvík grein í Tingakrossi fyri 28. maí í ár. Hetta er ein sera athuga- verd grein, ti har eru framsettar slíkar hugsjónir, sum verdar eru at geva gætur og vert er at taka til eftirtekt. Eg skal loyva mær at skoyta eitt sindur uppi og viðmerkja har, sum eg haldi, at ein lítil viðmerking kann vera hóskandi. Eitt nú har S.P.Z. sigur, at tað ræður um at gera heima í Før- oyum mest møguligt av tí, ið vit nýta í landinum, og helst skulu vit royna at gerast kapp- ingarførir við aðrar tjóðir úli á veraldarmarknaðunum. Hetta er mál, id framt má verða, um møguleikar annans eru tilsteðar. Ravmagn um allar Førovar, havnir og vegir allastaðni, har tørvur er til tess, farmafør bæði smærru ovanna millum og stór at seta inn á øll verðaldarhøv má vera haft fyri eyga í sam- bandi við framleiðslu av slíkum, sum seljast kann ella býtast um fyri aðrar vørur. Men alt hevur sínar barna- sjúkur, og tí má landið standa aftanfyri tílíkar fyritøkur. Kanna vit, hvat vil nýta í Førovum, og leggja vit handilin við tilikum vørum í fasta legu, soleiðis at lað, ið framleitt verð- ur í landinum, skal nýtast, áðr- enn nakað verður innflutt, so stimbrast idnadarvirkini brátt soleidis at tey verda kappingar- for. Tá id talan er um tilika skip- an, verður ofta mótmælt við talu um fríhandil. Men Føroy- ingar megu læra seg at fylgja við tidini og ikki liva í gamlari yvirtrúgv uppá nakað, sum ikki eksisterar nakrastaðni í verðini nú á døgum. Í fyrstani, tá id liberalisman kom fram og kravdi frihandil, trúðu eisini arbeiðarar á hesa rørslu, men hrátt sóu øll, at orðini, sum søgd og skrivað vórðu, ikki vóru so væl meint, sum tey ljóðaðu vakurt. Tað frælsið, sum liberalisman præ- dikaði um, var einans frælsi fyri ríkmenn, sum eiga stór virkir, og sum vildu hava frælsi at kvala øll tey smáu virkini. Eins og trustar og kartel fingu rætt til at troðka allar konkur- entar til viks og fáa teir av fót- unum. Harmuligt er ti, at vit er útkomin og fæst í bókabúðunum Prisur: kr. 5,50 av og å kunna siggja, hvussu bløð her á landi skriva um liberalismu, sum nakað, ið vit Føroyingar kunna takka fyri frælsi. Jú, vit fáa altid frælsi til at doyggja í hungri. Tað frælsið kostar púra einki. Men skal ein so lítil tjóð sum okkara hugsa um nakað lív, so megu vit øll, hvørt kykt her á landi, fylkjast øxl við øxl og lyfta í felag, ganga saman í felag — í eitt landsfelag, sum selir tað, ið selj- ast skal, og keypir tað, ið keyp- ast skal. Hetta skal ikki vera nakar monopolur, men einans ein regulator, sum skal mót- arbeiða = monopolkapitalinum, sum allastadni er úti eftir at kvala tann minni menta. Mono- polkapitalistarnir = forskrekkja altið onnur við orðinum mono- pol; ti teir vilja sjálvir hava einarætt til at danna Monopolir, trust ella kartel og tílíkt, og teir ynskja, at fjøldin skal standa spjadd, ti tá er lættari at kúga hana. Latið ikki peningin óneyðuga fara út av landi okkara fyri vørur, sum framleiðast kunnu í Føroyum. Onkur vil halda, at tað stríð- ur móti socialismuni at gera verndargarð um virkir; tí vør- urnar eru biligari við frikapp- ing. Men er tað nú soleiðis? Nei, tvørturímóti. Fyri tað fyrsta er so, at virkir skapa arbeiði og harvið avloysa arbeiðsloysi. Eiga arbeiðarar sjálvir hesi virkir, so hava teir eisini rætt til ágóðan, og verður ágóðin størri enn lann, ið nýttur skal verða til virkisøking og tílíkt, so kann ágóðin nýtast til at lækka vøruprísirnar við, og endin verður so lann, at vit fáa hæði meira arbeið í landinum og samstundis lægri vøruprísir. Vegna motorskaða | siglir TERNAN ikki fyribils | Nýggj ferðaætlan fyri SMIKIL | verður kunngjørd seinri LESIBOK lll — 325 bladsidur — | 23. august 1947 Administrator Tíverri eiga vit ovfáar menn, sum kanna viðurskiftini við marxistiskum t. v. s. samfelags- ligum eygum ella lat meg siga vid heildarinnar frama fyri eyga. Flestir spyrja bert, hvat id kann geva tantieme, stórar rentur og tilikt til peningamatadorarnar, og hvat id ikki tekur bitan ur munnunum á miljónerunum. Ti batar tad lítið í Føroyum at seta nevndir niður. Latum okk- um heldur fáa menn aðrastaðni frá ella menn, sum verið hava aðrastaðni, og sum fylgja við, hvussu menn skipa viðurskift- ini eftir plánøkonomiskum lagi. vil hava t, d. menn, sum kanna fossamegina, og hvussu hon skal nýtast til ljós og hita. Hesir somu menn eiga eisini at leggja plánin víðari út, gera rammur- nar soleiðis, at tær eisini um- fata ídnað. Vita teir ikki skil á tilikum, megu aðrir menn fáast aftrat teim nú, meðan ravmagns- verkini verða bygd, og plánur fyri tey verður lagdur, soleiðis at alt kann koma í lag í senn. Hr. S. P. Z. nevnir Tinganes. Ja, hetta fingu Førovingar til ogn við ti fyrsta marxisliska tiltaki,sum tingid tók, nevniligt einJlandstrygging sum kapitalist- ar enn royna at konkurrera út. Hvat høvdu vit ikki kunnað útint, um vil fingu ein lands- hanka og mangt annað, sum kundi givið pening til tingið ? Latum okkum altið hugsa um okkara søguliga Tinganes. Lat- um tað vera tann frælsisneistin, sum elvir okkum til at ganga marxistisku leiðina fult og heilt, so skal ikki bert Tinganes, men øll onnur føroysk støð, sum nú eru á útlendskum hondum, brátt gerast Føroyalands ogn. Tá ráða Føroyingar í Føroyum. Skulu hesi orð um, at Føroyingar