leygardagur 13. september 1947síða 2

== 13. september 1947 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Nr. 35 FØROYSK LESIBÓK 3. partur — Tórshavn 1947 Endiliga kom hin føroyska lesibókin 3. partur, sum leingi hevur verið bíðað eftir. Hon er rættiliga stór bók 325 blaðsíður, og er hon skipað sum hinar fyrru bøkurnar: Søgur, greinir og yrkingar. Henda hevur eisini lesistykki á íslendsk- um, svenskum og nýnorskum og so aftur at góðar orðafrá- greiðingar. Tað er ilt at døma til fullnar um eina lesibók, fyrr enn hon verður nýtt. Men tað er eitt, sum ein alt fyri eitt kann hava at finnast at bæði við hesari lesibókini og hinum, sum áður eru utkomnar, og tað er, at bæði kvæði, ævintýr og orðatøk eru so heilt burturløgd. (Nøkur ævintýr eru í 1. parti). Danskar lesibøkur hava fleiri dømi av donskum fólkavísum, so tað er ikki af skilja, hví einki kvæði, ella brot úr kvæði, skulu vera sett í okkara lesi- bøkur. Ongastaðni hevur skaldskapurin, tey kvæðini og tær fólka- vísurnar aftur at teimum livs- vísu orðatøkunum, havt slíkar røtur og verið so runnið fast í fólkalyndi og folkaliv sum her hjá okkum. Hesin frásøgu-skaldskapur var høvuðsevni til upplæring og uppvenjing hjá børnum og ung- fólki í Føroyum. Og vit skulu ikki fara aftur til farnar øldir fyri at vissa okkum um tað. Hann, sum er á miðjum aldri og er vaxin upp úti á bygd í Føroyum, kann vátta hesum. Tað var longu, áðrenn ein fór í skúla, at hann hevði hoyrt nógv kvæði vera kvøðin, ikki endiliga í dansinum, men heima við hús í skýming og tey longu vetrarkvøldini. Hesin skald- skapurin setti seg eisini so fast- ur í barnsins minni, at tað kundi siga frá tilgongdini og døma um rætt og rangt hjá persónum, kvæði segði frá. Barnið kundi her eisini fúa dygga moralska vegleiðing. Tað lærdi á ein livandi hátt at virða hesar dygdirnar, sum Norðbúar altid hava mett høgt og hava verið hugtiknir av: trúskapur, at vera sannførur, orðhildin, djarvur og tolin. Tað er ikki at taka seg aftur i, at hetta hevur havt hin al- størsta tydning fyri Føroyingsins sålarliv og lívsáskoðan og stimbra hann at stríðast móti einari harðari náltúru. Eins og at geva sidiliga og sálarliga uppvenjing, so gav eisini kvæði og fólkavísan kunn- leika í øðrum viðurskiftum, sum lógu uttan fyri hin dag- liga heimin hjá Føroyinginum. miðaldar- føroysku donsku Tey lærdu hann um land og um søgu fólkanna. Her var so statt bæði landalæra og søgu- læra, tikið ímóti í livandi, væl- ljóðandi rímum, sum ein lærdi og ongantið gloymdi aftur. Tað er ti, at draga fram, at miðaldarskaldskapur okkara er ein vinningur í uppvenjingini. Orðatøkini kundu td. staðið prentað omanfyri skúladyrnar. lesin kunnleiki tekur okkum ikki moralskt av fótum, men mennir allar góðar siðir ungfólkið betri búgvið imóti ti vánaliga, ið fløðir inn á okkum. økir og og ger at (ka ullan ifrå Verda føroyskir handlar seldir tómir til útlendingar? Stórur endurútflutningur til sjó menn og aðrar ferðamenn. Tað var alt fyri eitt, ið landið var hertikið, at fólk fóru at gremja um, at handlarnir vórðu seldir tómir til hermenn, sum fluttu ímillum. So gott sum einki var ralionerað her hjá okkum, og útlendingar, sum ferðaðust her, kundu tí keypa so galt teir vildu. Í lítlum landi mátti sjálvandi kennast eitt vist vørutrot, tå ið fleiri túsund menn fluttu burtur og skuldu hava ymiskar lutir heimaftur við sær. Hesin atburður er hildin við líka eisini aftaná kriggið. Ióp- urin av landi her, og teir hava loyvi at keypa úr handlunum allar hesar vørurnar, sum vit flyta inn fyri útlendskan pening. Tað er eisini vanligt at síggja ferðafólk, koma higar, ganga úr handlunum við føvn- inginum fullum av vørum, sum tey taka heimaftur við sær. seg fiskimonnum koma at sum Bæði henda sølan og gåvu- pakkarnir er vert at átala. Vit liva í fríum demokratiskum landi; men munur skal vera á. So demokratisk skuldu vit ikki verið, at vit loyva at endur- útflyta tær vørur, sum vit keypa frá útlandinum fyri dýrgoldnan fremmindan pening. Lond vilja vera blid við ley, ið vitja, men slíkan handil royna tey al forða. Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 443 - an GENTA Få fær plåss. Prentsmj. v. á. | fyri kommununa. Flyddir jødar settir a land Øll verðin hevur við stórum áhuga lýtt á tíðindini um tey try skipini við flýggjandi Jød- um, sum vóru á ferð til land teirra, Palæstina, men sum Ong- lendingar sendu avstað aftur. Skipini hava verið sum ein mynd av hinum heimleysa Jød- anum, ið ongantíð hevur fastan hústað. Tey lógu í franskari havn, men ikki vildu tey fara í land har. So varð avgjørt at senda tey til Hamburg í Týsk- landi, og månadagin vórðu tey flutt í land. Ikki fór henda landflyting fram heilt stillisliga. Á einum av skipunum settu Jødar seg til mótstøðu, so her- menn og politi við makt máttu taka tey og flyta tey til »leirin«, Tað er ikki so lætt at døma í hesum vandamáli, sum Jødar og heimland teirra altid hevur verið; men tann lagna, ið ser- í Hamburg liga Jødum nú er komin í hendi, er so háttað, at allur hin humani heimurin tekur spurn- ingin upp og ynskir, at hann má verða rættvíst loystur. Jødar hava verið nærum útruddaðir av Naziveldinum, nú leita teir sær eftir einum tryggum bústaði, men tað kunna teir ikki finna. Her hoyra vilt um skip við tús- indum flýggjandi fólkum sigla í millum og so at endanum verða beind til tað land, har tey hava upplivað ræðslur, ið eru uttan líka. Tað má ásann- ast, at tað er trupult hjá Ong- landi at hava ábyrgd fyri hesum fløkta spurningi, men hesin flyggjandi = heimleysi flokkur, sum beindur var í fangatyppi i Tysklandi, pinslustad Jødanna, upposir heimin og ger tað ilt at umbera Onglands støðu til Jøda-spurningin. Umboð: Otto Jacobsen Vestmanna KØDBYEN „— KJOT-PYLSUR-FLESK OG KONSERVES sm í allar bestu kvalitetum. S. HOULBERG 4% Fedevarer- Polser- Leverpostej og Konservesfabríker Statskontrol 352 KØBENHAVN ——| Færøsk Margarne VITA Ne I Vitaminiseret Færøsk Produkt Fint Produkt. Fiskireidskapur. Zinuhkkar frá nr. 7 til 12. Filskisnørt 1'/,, 2, 2', og 3 lbs. sneri. Teymastykki av hamp frá 1'/„—-6 02. Ravmagnsperur av øllum steddum eru bestar og bíligast hjá okkum. Okkara klædnaverur av ellum slegum eru brátt viðgitnar um alt landið fyri góðsku og pr ís Arbeiðaranna Trolarafelag. Am b. Á Grót og skervur. ØN, ið vilja keypa skerv ella grót eiga at venda sær til kom- munukantórið. Grót og skervur megu verða goldin fyrst, áðrenn tey verða heimtað. Bilstjórar verða ámintir, at teir íkki kunnu heimta grót ella skerv uttan við einum lími av vegnevndini ella einum umboðsmanni Froðbiar séknar kommuna.