leygardagur 15. november 1947síða 2

Nr. 44 Septembir móti hesi landsfyri- tøku, ein fyriløka, sum ongan mótstøðumann átti at haft her á landi. Men málgagn fólka- flokksins gevur ti einki eftir. »Dagbladid« byrjaði við at reisa bygdahat í málinum. Tað less ørindasveinar gingu og tutl- aðu og lugu: >Tvøroyri er farið avstað við skipinum. Tað merkt til »Trangisvaag« o. s. fr. stakk tað inn í krókarnar í Havn og royndi at kynda ill í og fáa lokalpatriotismuna at reisa seg ímóti skipinum. Skipið varð við tað merkt til Havnar. Tað er sann- leikin. Men skuldi tað veruliga verið og er sama ein landsskaðagerð at merkt skipið til Trongisvágs, Skála- fjørð, Kollafjørð, Vestmanna, Klakksvík, Fuglafjørð ella Vágs, ið eru góðar havnir og góð miðstøðupláss? Hvat siga Tvéroyramenn, Vágbingar, Kollfirðingar, Vest- menningar, Klakksvíkingar, Fuglfirðingar ella menn innan av Skálafirði? Keypið av »Oyrnafjalli« er løgtingsins fyrsta stig, fyrsta stórtak á farmasiglingarleiðini aftrat teimum skonnartum, sum tað við vinnulánsgrunnsins upp- iskoytislånum hevur hjålpt til at fáa. Eg ivist ikki í, at flestir Før- oyingar við undantak av Th. Petersen og teimum, sum skriva »14. september« og »Dagbladid«, fylgja við tókka og bestu ynskj- um teirri stórroynd, sum tingid nú hevur sett spónin í greytin at gera á farmasiglingaleiðini. Tá id eg kom at geva skipi- num navnið Oyrnafjall, var mær i huga: Byrja frá øðrum endanum á oyggjaflokki okkara, t. d. sunn- anifrå og lat Suðuroynna geva skipinum eitt av sínum fjalla- nøvnum (felagsending: fjall) og lat tað so verða eina landsupp- gávu at nøra farmaflotan í hvørjum, so flestu av oyggjum okkara kunnu fáa høvi til at geva navn til eitt farmaskipið. Vit skulu leika á fleiri streingjum enn bara fiskivinn- uni, ið kann áhúlsin, og eigur tí farmasiglingin nú eisini at verða ein høvuðstátturin í vinnu okkara. Í Havn, tann 12. okt. 1947. P. M. DAM. Vera SMØR Tit fåa altid gott friskt smør frå okkum. SMÆRAN FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR 1, nm mme Stjórnarvalið. Miðvikudagin 12. var lógin um Føroya Heima- stýri til viðgerðar á tingi. Mol- november sett ti, ið fyrr er hent, tå id hetta mál hevur verið til við- gerðar, var orðaskiftið ikki langt. Fólkaflokkurin, ið er i »uppo- sisjon«, var ógvuliga veikur i kongunum, kom mest við per- sónligum briksli og ljótum orð- um. Th. Petersen rópti nakrar ferðir svíkjarar eflir teimum, sum eru gingnir saman fyri at greiða stjórnarspurningin. Tað var sjonligt, at hann føldi á sær, at tað dag frá degi fækkaðist í liði hansara, og at Føroyingar flestir við at uppskotið, id meiralutin á tingi vorðin samdur um, gongur Førovingum heilt á møti, gevur eru ásanna, at er okkum veruligt sjálvstýri og harvið møguligleikan fyri at stimbra okkum nationalt, ment- unarliga, fíggjarliga og socialt. Við hesi skipan fáa vit tað føroyska flaggið góðkent sum Førovingana flagg og sum ein- asta flagg, ið nýtast kann á okkara skipum (flaggið verður annars eitt sermál, so vit ráða fyri tí og lóggeva um tað, sum vit sjálvir vilja) 2. máli skal høvuðsmáli í øllum viðurskiftum. 3) Skulu sjálvir skipa fyri okkara handli, fyri inn og útflutningi. Kunnu sjálvir skipa fyri okkara handli, fyri útflutningi. 4) Kunnu sjálvir samráðast við onnur lond um kvotaspurn- ingar, fiskasølu annan út- flutning eins og handilsavtalur (5 Kunnu seta føroyskar umboðsmenn i øðrum londum, har vil halda tað hava tydning fyri okkara handils- ella sam- vinnumál. 6) Fáa rætt til at yvirtaka teir flestu tættir í sam- felagslívi okkara, um vit gjalda tað, ið tað fáa fult lóggávuvald í øllum teim økjum, vit yvirtaka. Við hesum sáttmála er trætan millum Føroyingar og Danir loyst, og eiga ti nú allir rættir Førovingar at ganga saman um at útinna teir fInnast her á landi. Alt tað mevl, id hevur verið um, at við hesum såltmåla skuldu Førovingar bindast inn undir danska grundløg til allar Føroyska vera inn- og og Ó. á. kostar, al møguleikar, ið tíðir, er sjálvandi bert møsn. Sáttmálin byggir á álit frá báðum pørtum og eru Føroy- ingar ikki meira bundnir til Danmark við hesum sáltmála, enn teir blivu tá til dømis Thorstein = Petersen bannaði uppá, at hann sum foroyskur umbodsmadur vildi halda don- sku grundlógina. Avgerðarrætt- urin er sjálvandi hjá Føroying- um, og um ein verunligur Ð framtidini skuldi líkið ta støðu at vilja fara ut úr donskum ríkisfelagsskapi, so slendur tað teimum frítt fyri til ta tíð. meiraluti. í Vil Dimmalætting“ við vilja og vitandi bera skeiv boð út um landið? Suðuroyar + fiskimannafelag vendi sær til Føroya løgling við ymsum málum m.a. viðvíkjandi lønum umborð á »Smirli« og »Ternuni«, sum eru ovlåar. Svarið fingu vil igjøgnum »Dimmalætting«, sum greiddi frå, at lønirnar ikki vórðu broyttar, og so legði blaðið aftrat, hvussu høgar lønirnar eru, og at tad ti er oneydugt al broyta tær. Eg så skjótt, at »Dimmal.« var á skeivari leið skrivaði ti eina ræltleiðing, sum bað »Dimmal,« gera so væl at prenta. Eg vildi nevniliga geva blaðnum og 0 eg høvi til sjålvt at rætta skeiv- leikan. Men nu er long tid gingin, síðan rættleiðingin varð innsend; men hin gamla »Diml,« letist ikki um vón. Hvi? Ein fær seg illa til at trúgva, at ó- sannindi skulu nýtast sum våpn í løntrýsting kapitalistanna — her altso kapitalista umboðs- manna á tingi. Eg vil enda viðatlata Smirla- menn aðrar fiski- mannafeløgini nú i vetur skulu taka til umhugsunar lønviður- skifti allra siglingarmanna. vita, al og Teir, sum sigla annaðhvørt tað er postferða- ella farma- sigling, biðjast tí skjótast gjør- ligt venda annaðhvørt til Føroya Viskimannafelag ella til sær undirrítaða. J. H. Danbjørg. FESKFISKASOLAN Síðani næstseinasta mikudag hava hesi skip landað á bretska marknaðinum: cwt. £ Vestursøki 433 1374 Ørvur 340 1157 Rádni 1931 4096 Skorðaklettur 1598 2850 Sildberin 2110 4812 Beinisvørð 1229 2812 Alvi 380 1301 Havsøki 283 942 Stella Argus 1594 3746 Osi 368 1239 Grønhólmur 282 949 Tofta Regin 1273 2923 Vitin 1580 3316 Høvdaberg 2265 4436 Tórfinnur 1132 2389 Rankin 2074 1965 Lambanes 267 859 Høgifossur 1814 3983 Norðsteinur 78 200 Harris 642 2034 Erna Durhuus — 232 596 fl. í. Alv 114 363 Hoyvik 357 1221 Nellie 187 651 Elsa 462 1169 Skipafossur 271 921 kit Vesturvarði 1576 4193 Dráttur 1884 5149 15. november 1947 Sostaldemokratar teir ráðandi í Danmark. So var tað so, Sosialdemo- kratar sum er størsti flokkur í í Danmark, fóru at seta stjórn- armenn. Tað verður tó ein minnilutastjórn, og skulu teir hava nakað framt, mugu teir fáa stuðul frá øðrum flokkum: Ráðharrar eru hesir: Hans Hedtoft, ríkisráðharri. Gustav Rasmussen, uttanríkisr. H. C. Hansen, fíggjarmálar. Vilh. Buhl, »min. uttan portef.< G. Jensen, rættarmálar. Johan Strøm, ráðh. f. sos. mál. Jens Otto Krog, handilsmálar. Kristian Bording, búnaðarm.r. Alsing Andersen, innanrikism.r. Johs. Kærbøe, húsa og heilsum.r. Hartv. Frisch, undirvísingarm.r. Carl Petersen, ráðh. f. alm. arb. Fr. Nielsen, kirkjumálaráðh. Marinus Sørensen, arbeidsm.r. Kr. Kristiansen, fiskimálar. Fanny Jensen, >min. u. portef.« Allir ráðharrarnir eru úr so- sialdemokratiska flokkinum utt- an Gustav Rasmussen, sum var uttanríkisráðharri hjá seinastu vinstrustjórnini. Hann hevur sum kunnugt havt so tydning- armikil mál nú at lingast um sum Grønlandsmálið við Amer- iku og Suðurslesvig við Ong- lendingar. 14. Septembers blaðstjóri í breyði Dánjals Niclasens. Daniel Niclasen var ógvuliga sterkt interesseraður í steyra- keypi. Hann keypti eisini — og seldi fullt so dyrt sum Lam- hauge. Hetta hevur blaðstjóri 14. Septembers fulltrúi Dånjals Niclasens vitað. Hví hevur hann bara lopið á M. Lamhauge? (Ikki ti, eg verji ikki M. Lamhauge). Mær tykir, at tað er so nær at halda, at grundin til tess er, at sum handilstænari Danjáls Niclasens hevur hann viljað tænt harra sínum við at høgga eftir konkurrentinum. Henda min ætlan verður eis- ini undirbygd av ti, at Sosial- urin hevur beinleiðis spurt hann um steyrasølu Dánjals, og hann hevur ikki svarað. Hví leypir blaðstjóri >1{. Sep- tember« so hart og ógrundað á menninar, id hava keypt »Oyrna- fjall«? Er tad ikki nær at halda, at hann eisini her rekur ørindi Niclas'ona og annara peninga- manna, ið hyggja við rongum eygum at, at landið leggur uppí farmasiglingarmálið. Við blaðstjóra >14. Septembir« ræður vist meiri enn nakra aðrastaðni: »Dens Brod man Vise man kvæder«, Farmasiglingarvinur. æder, den E. s.: Tey síga mær, at ein høvuðsfinansierurin av >. Septembir« er Jákup á Dul heilsølumaður, hann við tí við- gitna prístelegramminum.. T. 8. Teknið tygum sum haldara av >Sosialinum< á posthúsinum.