mánadagur 12. apríl 1948síða 2

12. apríl 1948 Fyri góðan fiskiskap er einki so umráðandi sum at hava hitt besta ekkóloddið. Hett ásanna allir „fiskimenn Tey ekkólodd, sum føroyskir fiskimenn higartil hava brúkt, mála einans dýpdina og vísa, hvussu botnurin er vorðin, men tey »registrera« ikki fiskatorvur- nar ella aðrar leysar lutir, ið liggja í sjónum onkunstadni millum botnin og skipið. Men nú hava kynstriir heilar loyst uppgávuna at kunna regi- strera fiskin, ið skipið siglir yvir. Og hetta kann verða gjørt, sjálvt tá ið siglt verður við 10-mila ferð. Forsøgan er hendan: Tað bar sum kunnugt soleiðis tilundir krinum,tå id kavbåtarnir vildu týna øll skip á havinum, at hitt heimsgitna felagið >Benix Aviation Corporatin«, ið hevur heimsins fínastu vísindamenn, mekanikarar og teknikarar í síni tænastu, fekk ta uppgávu frá herstjórnini at uppfinna eitt apparat, sum kundi vera ført at vísa, hvar ið kavbátarnir fjaldu seg undir sjónum. Hetta eydnaðist. Hitt sokallaða »magiska« eyg- að varð uppfunnið. Tað er ein djupvatnsmålari, eitt ekkólodd, ið ikki bert nógv betri og gjøll- ari enn tey vanligu ekkóloddini málir dýpið og sýnir botnviður- skiftini, men haraftrat — meðan maður kann standa og hyggja at og fylgja við — avmarkar (registrerar) á eina pappirsrullu aftanfyri ein stóran rút í appa- rátinum alt í fastum líki, sum undir skipinum finst, fiskatorv- ur eins og kavbålar o.a. m. Pappirsrullan gongur spakuliga, soleidis sum ferdin å skipinum er, og kann goymast vid tad, at ljósið ikki bleikir út tað av- teknaða, og hon kann soleiðis vera hent at hava, tá ið metast skal um, hvar id ein skal halda til tær ymsu árstíðirnar fyri at finna fisk. Hetta ekkóloddið kallast: »Bendix Marine Supertonic« ella »Bendix Depth Recorder« er nú givið leyst at nýta í ti prak- tiska lívinum. Flest fiskiskip og onnur skip í Ameriku hava fingið sær hitt »magiska« eyga umborð og lovprisa ti at bera av øllum øðrum ekkóloddum. — Tá ið eg frætti um hetta merkiliga fiskiapparåt, var eg greiður yvir, at ífall tað var satt, sum sagt var um tað, ráddi tað um hjá okkara fiskiflota at fáa sær tað umborð sum skjótast. Í Noregi hava fleiri skip seinasta árið brúkt »Bendix Depth Recorder«, og eydnadist FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR AA AA AA [ff AA [fy Ay [AA [AA [ff [AA[Å[AfA[fA[A[[AA AA AA y[A[A[fy[A[A[yA[yAyAfyAfAyA AA yA[Å [ [Å]Å [Å[ [A [ [[ [AA A[A A[ A[ [ [A[ [AA [AAA A[AyAA[yAfyAyAyA[y[yA [A[y[ Å[ÅA[[ÅÉ[ [A [ff f[f[fy[yf[f[A [| [ [ [fy A[[[ [ [f[[[[f—[J[Å[||—— Hitt „magiska“ eyga sum fiskimannsins óvíkiligi fiskifinnari. „Bendix Depth Recorder", eygað, id vísir tær fiskitorvurnar, ið fískifarið siglir yvir. tað mær, nú eg var niðri, at flågva til Bergen og fáa ein siglingartúr við einum motor- báti við hesum ekkóloddi. Av teimum samtalum eg hevði við norskar fiskimenn og aðrar Norðmenn, id hava arbeitt við umrødda ekkoloddi, men fyrst og fremst av ti, sum eg vid sjålvsyni —å siglingartúrinum hevði høvi til at vissa meg um, kann eg vátta, at hetta apparátið fult út svarar til tað, ið sagt er um tað. Tað er stutt sagt eina- standandi, ein fyri fiskimannin hentleiki, sum ber av øllum, ið áður hevur verið frammi. Ser- liga athugaligt var at standa og hyggja at, hvussu tað avmarkar, registrerar, á ta gangandi papp- irsrulluna alt, ið undir skipin- um er, botn, gomul vrak, fiska- torvur o.a. Fiskimennninir siga, at tað ikki bert vísir, tå id fiskatorva er undir skipinum, men at teir skjótt av sjálvari avmarkanini duga at skilja, hvat ið fyri fiskur talan er um, og hvussu stór fiskatorvan er. Ein norskur bátur við >Ben- dix Depth Recorder« umborð kom ífjør siglandi av Føroya Banka inn móti landi og hevði ekkóluddið gangandi. Knappliga varð hann á pappírsrulluni var- ur við ovurstórar sildatorvur í miðjum sjógvi, sum hann annars ikki hevði haft áning um. Um hann, segði skiparin, hevði haft sildaveiðigreiðir um borð, vildi hann í einari handavending kunna fylt fiskifar sítt. Hjá teimum norsku sildabát- unum, sum høvdu hetta sjald- sama fiskiamboð umborð í fjør, var veiðan nógv størri enn hjá teimum, sum tað ikki var eydn- ast at fáa fatur í ti. Hetta ekkóloddið er jú sum sagt amerikanskt og kann einans keypast fyri dollar. Men teir eiga Føroyingar ikki. Fullvísur i, at her er talan um eitt fram- stig, ið Føroyingar ongan tíma eiga at drála við at fáa lut í, loyvdi eg mær ti straks eg kom aftur úr Noregi, — sama dagin eg fór heim við M/S >Dronn- ing Alexandrine« — at senda umsókn til ríkisstjórnina um at vera so beinasama at royna at fáa skipað so fyri, at Føroyingar av Marshall-hjálpini, sum Dan- mark ætlandi fær lut í, ella á annan hált kunnu fáa teir neyð- turvuligu dollars til keyp av hesum merkiliga amerikanska ekkóloddinum. Aftrat teimum nevndu fyri- mununum hevur Bendix-ekkó- loddið tann fyrimun, at tað er einfaldari at røkja og lættari at seta í skipini enn ekkólodd- ini, vit higartil hava brúkt. Ein slupp nýtist t. d. bara at fáa borað eitt so stórt hol í botnin, at eitt rør kann stingast út í- gjøgnum tað fyri at fastsetast í sum eitt eina lítla trædós — hálvt eyskar á stødd — við »trandusaranum«, ið verður fastnegldur undir botnin, og sum sendir og móttekur ljóðsignalini, ið sendast frá teim føstu lutun- um undir skipinum og við ek- kóloddsins kynstrigu mekan- ismu verða umlagað, so tey á- virka nálina, sum á pappirs- rulluna avteknar botnin, fiska- torvurnar og annað í fastum líki undir skipinum. Í jarn- skipum verður »trandusarin« bara settur niður á botnin. »Aktieselskabet Scandix Cor- poration«, hvørs stjóri er C. U. Nr. 13 M. Jespersen, Westerport; Kø- benhavn, hevur fyri Danmark- arrikid (iroknad Føroyar) eink- arsøluna av »Bendix Depth Recorder«, og fyri felagid tekur Jacob Sune Jacobsen, Torshavn, ímóti bileggingum frå Føroy- ingum id ynskja at keypa hetta ekkólodd. Eftir teimum upplýsingum, ið givnar vóru mær, verður prís- urin at liggja um 15500 — 16200 fyri stykkið eftir sum nú nøgdin av tiltakslutum. registrer- ingarrullum og øðrum greiðum er, sum fylgir við apparátinum. Fyri greiðan av dollarsspurn- inginum er tað av týdningi, at tað sum skjótast verður at liggja greitt, hvussu nógv av okkara skipum ynskja at fáa Bendix - ekkóloddið umborð. P. M. Dam. Danskt blað um stýrisskipanina í Fólkatinginum. Vit taka upp aftur brot úr grein, sum HAMAR (Ole Kitlerich), danskur bladm., id er sera kunnigur vid føroysk viðurskifti, hevði i INFORMATION, um, ta it Thorkil Kristensen, for Venstre holdt den vægtigste Tale i Rigsdagen om Færøforslaget. Han betegnede Forslaget som det betydeligste, Daumarks Rigs- dag har haft til Behandling siden Befrielsen i 1945. Og han har Ret. Desværre er det ikke gaaet op for ret mange endnu. Men Thorkil Kristensen havde sin Andel i, at det ikke brast ved Forhandlingerne i 1946. Han havde det rette Udsyn. Han forstod, at nu skulde to demo- kratiske Folk i Norden fordra- geligt og hensynsfuldt ordne de- res Forhold indbyrdes, og at Verden af den Maade, de kunde gore det paa, vilde faa Lejlig- hed til at dømme om nordisk demokratisk Livssyn. Hans Anbefaling af Forslaget var saa meget mere værd, som han jo talte paa Partiet Venstres Vegne, det stedigste Sambands- parti paa Rigsdagen. feer Den Modstand imod Forslaget, som den færøske Bankdirektør og Norges Gene- ralkonsul i Thorshavn. Thor- stein Petersen, formaaede at mobilisere fra Rigsdagens Taler- stol, hvorfra han for første Gang i sin femaarige Rigsdagsperiode i Gaar skuede ud over Folke- tingets Medlemmer, var langt fra saa massiv som den færøske Basalt og slet ikke saa brølende som Dønningerne imod Oernes Klippesider. Den var snarere saa spinkel som Tjaldur'ens Fløjtetoner. Og selv om han nok besad en vis Sikkerhed, der er usædvanlig hos Jomfrutalere i Folketinget, saa kunde han ikke maale sig med Peter Mohr Dam, der saa ud, som om han aldrig havde bestilt andet end at tale i Folke- Søroyska styrisskipanin var fyri i Folkatinginum. tinget og lege med Formandens Oje, naar han vilde overskride sin Taletid. Thorstein Petersen lovede straks at fatte sig i Korthed. Han var allerede ramt af Syn- straalen fra den elektriske Pære paa Formandens Plads — det er sandelig heller ikke saa let at tale i Rigsdagen som i Lag- tinget. Nu dette »ærede« og »højstærede«, man løber rundt i! Hvad vilde Thorstein Peter- sen? Have den Folkeafstemning, som nu er næsten to Aar gam- mel, og som Begivenhederne forlængst har bragt af Minde, respekteret og Færøerne etable- ret som et selvstændigt Rige! Sagde han da! Og saa endte han i en Disput om, hvor vidt de engelske On- sker om Færøernes Udtræden af Sterlingomraadet var bekendt- gjort paa Færøerne. Havde Landsnævnets Formand faaet Besked herom? Hvem er Lands- nævnets Formand? Peter Mohr Dam! Naa saadan — man var altsaa havnet i Lagtingsdebatten; og den Pølsepind vil der kunne koges megen Suppe paa i den færøske Sommer. I Rigsdagen vejredes den bort af Suset fra Statsministerens Stemme, da han højtideligt sagde Peter Mohr Dam Tak for, hvad han havde gjort, og formentlig samtidig anede, hvad han vilde kunne komme til at gåre i Fremtiden, naar Færøerne de facta er frie. En lang Æra er afsluttet, en ny skal til at begynde, og den kaade Bankdirektor foreslog at udsætte den ny Ordnings Ikraft- træden til den 25. April — den er nemlig, sagde han, den fæ- røske Flagdag! Det huskede ikke engang Færingerne paa Tilhørerpladserne. ......