týsdagur 9. apríl 2002síða 3

4 Nr. 67 - 10. apríl 2002 Nr. 67 - 10. apríl 2002 5 Á Sandoy Seafood hava tey arbeitt hvønn dag síðan á nýggjárinum. Eisini onkran leygardag. Og líkt er til, at nokk er at gera nakað enn, sigur arbeiðsfor- maðurin á Sandi FISKIVINNA Edvard Joensen Heima á Sandi: – Ver ikki býttur, tað er ovmikið at gera, og vit hava arbeitt út í eitt síðan á nýggjárinum, letur Harry Hentze, arbeið- formaður hjá Sandoy Sea- food Heima á Sandi, at. Jú, tað er nokk at gera, og mánamorgunin kom Eyst- urbúgvin fullur undir lúk- urnar at landa. Upsi. Eini 200.000 pund ella so, meta teir. Og makkarin, Vestur- búgvin, mann hava nakað tað sama í Vestmanna, verður mett. Teir hava bara roynt í eini trý samdøgur, vita teir at siga á bryggjuni Heima á Sandi. Teir byrjaðu at landa um miðjan fyrrapartin, siga teir, og tað gongur hampi- liga skjótt. Tað stendur ein maður á bryggjuni við eini trakt, sum er fest í eina slisku uppi á skipinum. Hann heldur traktini inn yvir ein av mongu køssunum, sum standa á bryggjuni, og so hvørt sum upsarnir koma ígjøgnum, fara teir bein- leiðis í kassan. Tá fult er, flytir hann til næsta kassan, um ikki truckurin longu framman- undan hevur verið og skumpað tómu kassarnar nærri traktini, so maðurin sleppur undan at flyta seg. Betri slag Tað gongur ein bláklæddur maður við skeggi á bryggj- uni. Undir húgvu við áskriftini Sandoy Seafood. Tað er arbeiðsformaðurin, Harry Hentze. Jú, hann er nøgdur við gongdina, sum er. Tá nokk er at gera til allar hendur, stendur bara væl til, heldur hann. Eisini fegnast hann um, at slagið, teir fáa nú, er betri, enn tað hevur verið fyrr í ár. Vesturbúgvin, sum liggur og landar eftir ein roktúr, hevur heldur størri upsa, enn hann hevur havt. Teir flekja tann stóra fiskin, greiðir Harry frá, meðan tann smærri verður skorin til flak og frystur. Saltfiskurin verður ar- beiddur Heima á Sandi, meðan tað frysta verður arbeitt í Skopun. Fyrr varð selt nakað væl av feskum eisini, sigur for- maðurin, men tað er mest- sum dottið burtur nú. Nógvur útróður Tann størri parturin hevur verið upsi, sum Sandoy Seafood hevur fingið frá skipunum, greiðir Harry Hentze frá. Men eisini hevur væl av toski verið at fingið frá útróðrarbátunum, sum hava verið nógvir í oynni í vár. Hann sigur, at fleiri fremmandir bátar hava hildið til á Sandi og í Skopun seinnu tíðina. Tað hava bæði verið bátar úr Havn og eisini nógvir suðr- ingar, sum komu norðan- eftir, haðani teir rýmdu, tí ov lítið var at fáa, og kanska eisini tí, at veðurlík- indini heldur ikki vóru tey bestu. Tað hava verið dagar, har upp til 70 bátar hava avreitt í Skopun og umleið 50 á Sandi, sigur Harry Hentze. Hann ivast ikki í, at tað eru friðingarnar, sum gjør- dar vórðu vestanfyri, sum eru orsøkin til, at so væl hevur verið at fingið hjá snellubátunum í Vesturhav- inum í vár. Tað arbeiða reiðiliga 100 fólk á Sandoy Seafood, tá tað er upp á tað mesta. Eini 40 á Sandi og umleið 70 í Skopun, sigur Harry Hentze, arbeiðsformaður á Sandi. Ovmikið at gera Gomlu menninir á havnarlagnum tosa um, hvussu fiski- skapurin var í sein- astu viku, og hvussu hendan man fara at roynast. Tað er sær sjálvum líkt Heima á Sandi sum alla aðra- staðni TÚNATOS Edvard Joensen Heima á Sandi: – Hvussu e’ tað vorðið. Er Niels Jákup úti í dag? vilja teir vita. Hann hevur gjørt onkran góðan dag, vita teir, og eru spentir at frætta, um hann heldur fram við tí. – Nei, tað er so vist, at hann er av oynni. Tað frætti eg úr Skopun í morgun, at hann fór umborð á Teistan. – Hvat va’ tað fyri eitt stort skip, sum var í havnini í nátt? Tað hevði tveir bummar úti. – Tað var eitt, sum kom við tøðum til bøndurnar. Hann sjálvur, Pól á Klett- um, stílaði fyri, veit ein. Teir standa har í bólki í krókinum innanvert á havn- arlagnum á Sandi. Sólin skínur, og tað er so toluliga lýtt, hóast kavi sást á fjøll- unum norðanfyri fyrr í morgun. Flakavirkið er øðrumegin teir og egning- arskúrarnir hinumegin. Ein bilur kemur oman brekkuna og sneiðir av. Ein, sum fer at hyggja sær eftir bátinum. Okkurt er at taka hondina í. – Ja, hann er heldur ikki úti í dag. Man tað feila nak- að hjá honum? Nei, tað veit eingin reiði- liga at siga, og harvið verð- ur tað. Um tað er tí, at teir eru so gamlir, at teir ikki orka at ganga út til hansara, er ikki til at vita, tí teir siga einki um tað sjálvir. Líkjast ímyndini, ein hevur gjørt sær av gamla sandinginum, ein kendi fyrr. Í grønari ulpu er onkur, Einir tveir í »yvir- alls« blusu, og teir flestu í føroyskari húgvu. Undir liting, siga teir. – Hoyr. Hvat veit Sosial- urin at siga í dag? eru teir forvitnir at frætta. – Nei, tað er mest poli- tikkur, sum stendur í bløð- unum nú, heldur blaðmað- urin og spyr, hvussu vorðið er við valstríðnum á Sandi. – Nei, góðin. Eiðasørt. Sandingar eru rættiliga seinir soleiðis, heldur ein. Sæ’ tú. Vit hava hoyrt um veljarakanningina, og vit trúgva upp á hana. Fólka- floksmaðurin fellur, og borgmeistarin í Skopun fer at verða valdur. Og tað halda vit so. Javel. So er tann síðan greið, Teir gomlu her Úti í Støð tykjast hava tikið støðu. Men hvussu er vorðið við hasum húsinum? vil fremmandamaðurin vita, og peikar yvir á húsini, sum standa næst havnarlagnum. Hann heldur seg vita, at tey einaferð skuldu nýtast sum eitt slag av undirhúsi til hesar eldru meninar. Har? Á Munkinum? Nei vælsignaður. Har kemur eingin. Teir royktu so óluk- sáliga illa har inni, at tað bar ikki til at vera har. Nú hava teir ansett folk har at smyrja hurðina, so hon ikki verður føst. Annars heldur bara havnarkontórið til har, og so er wc í kjallaranum. Tað er nokk opið, halda teir. Navnið á Munkinum krevur eina frágreiðing, og hon er einføld, vita teir at siga. Tað búðu einar fýra konur, sum ættaðar vóru úr Sumba, beint heimanfyri, so tað var so sjálvsagt, at ytstu húsini vórðu nevnd Munkurin. So tosa teir um útvarpini, teir hoyra. Jú, tað er eitt bara heilt avvekslandi at hava fingið hasa nýggju kanalina afturat, halda teir. Rás 2 skilst. – Tað er óbegrípiligt, hvat skopunarkonur eru raskar at senda hvørji aðrari heilsu, heldur ein. Hvussu munnu tær gera, tá tær hava tíð at lurta alla tíðina, með- an tær arbeiða á flakavirk- inum? – Tað er einki fyri, veit ein annar. Nú hava tey bara radio uppi á høvdinum. Líkjast rúmdarmonnum við antennum og tí heila. Og so lurta tær, meðan tær skera. Effektivar vælsignað. Ja, tað kann so væl vera. Men tað visti tann triðji so fyri púra vist, at tá hann sjálvur, Elis, kom vit Klæmutti hjá Nielsi, tá út- konkurreraði hann heila lortið av øllum hinum. Teir gomlu eygleiðararnir Tann 12. mai gevst Maersk Air at flúgva millum København og Billund og Køben- havn og Rønne. Tá verður bara ein innanríkisruta hjá felagnum eftir. Hon er millum Køben- havn og Aalborg FLOGFERÐSLA Edvard Joensen Maersk Air boðaði í tíðindaskrivi mánadagin frá, at orsakað av ring- um rakstrarúrsliti hevur leiðslan í felagnum gjørt av at gevast við tveimum av teimum trimum inn- anríkisrutunum, felagið røkir í Danmark. Eftir verður so bara rutan millum Køben- havn og Aalborg. Uttan- ríkisruturnar, teirra mill- um Føroyarutan, fara tó at halda fram sum higar- til. Flemming Ipsen, for- stjóri í Maersk Air, sig- ur, at kappingin seinnu árini frá Stórabelts- brúnni og teimum skjótu tokunum og ferjunum hava gjørt, at raksturin ikki ber seg longur. Tí hevur leiðslan gjørt av at leggja ruturnar niður, sigur hann í tíðinda- skrivi mánadagin. Maersk Air sigur í tíð- indaskrivinum, at tað fer at fáa fylgur fyri starvs- fólkið hjá felagnum á Bornholm, at rutan verður niðurløgd um mánaða. Starvsfólkini eru kunnað um støðuna. Hinvegin verða ongar broytingar í starvsviður- skiftunum hjá starvfólk- inum í Billund og København, verður sagt. Ferðafólk, sum hava biðið um ferðaseðlar fram í tíðina, fáa sjálv- andi ávíst aðrar ferða- møguleikar frá Maersk Air, stendur í tíðinda- skrivinum. Maersk Air leggur innanríkisrutur niður Tey hava mest arbeitt upsa á Sandoy Seaffod. Mánadagin landaði Eysturbúgin eini 200.000 pund, sum hann hevði fingið í trý samdøgur Mynd: Edvard Joensen Munkurin stendur manntómur við undantaki av onkrum sum er ansettur at smyrja hurðina, so hon ikki verður føst, tí eingin brúkar hana, skemta teir Úti í Støð Advokat fyritøkan Faroe Law hevur fing- ið føroyska heima- síðu. Hetta boðar fyritøkan frá í tíð- indaskrivi mánadag- in. Á heimasíðuni finnast upplýsingar um virkisøki og starvsfólk hjá fyri- tøkuni, sum fæst við vinnulívsráðgeving burturav. MARKNAÐARFØRING Jóanes N. Dalsgaard Faroe Law er ein deild av donsku advokatfyritøkuni Dania Advokater A/S, sum hevur serkunnleika í at ráð- geva vinnufyritøkum, sum hava vinnuligt samstarv um landamørk. Føroyska deild- in, sum varð stovnað á heysti 2000, fæst soleiðis við at ráðgeva útlendskum fyritøkum, sum virka í Før- oyum eins og hon fæst við at ráðgeva føroyskum fyri- tøkum, sum virka uttan fyri Føroyar. Eitt nú hevur Faroe Law ráðgivið føroy- skum virkjum, sum hava roynt seg í Ruslandi. Um- framt Faroe Law, sum er deildin í Føroyum, hevur fyritøkan Dania Advokater A/S skrivstovur í Danmark, Grønlandi og Ruslandi. Íalt starvast smá 100 fólk hjá Dania Advokater, harav eru 2 fólk í føstum starvi hjá Faroe Law. Vinnulívsráðgeving burturav Nú er ein advokatfyritøka ikki í sjálvum sær, nakað sjáldsamt. Tað serliga við Faroe Law í mun til onnur advokatvirkir í Føroyum er, at fyritøkan fæst við vinnu- lívsráðgeving burturav. Tað vanliga í Føroyum er ann- ars, at eitt advokatvirki tekur sær av øllum løg- frøðiligum uppgávum alt frá sáttmálaspurningum til revsimál. Men tað ger Faroe Law ikki. – Vit átaka okkum als ikki uppgávur viðvíkjandi revsirætti ella t.d. familju- rætti. Vit halda okkum til vinnulívsráðgeving burtur- av, sigur Eyðfinnur Jacob- sen stjóri á Faroe Law. Eyð- finnur Jacobsen er advokat- ur, og hann hevur sitið í stjórasessinum hjá Faroe Law síðani í summar. Eyð- finnur Jacobsen er serfrøð- ingur í føroyskari skatta- lóggávu. M.a. var hann eitt skifti leiðari á lógardeildini hjá Toll- og Skattstovu Før- oya. – Tá tit nú bara taka tykk- um av vinnulívsráðgeving, hava tit so betri førleika til vinnulívsráðgeving enn onnur advokatvirkir í Før- oyum? – Nei, tú fært meg ikki til at siga, at vit eru betri. Men vit eru avgjørt kappingar- førir við aðrar advokatar í Føroyum, tá tað snýr seg um vinnulívsráðgeving. – Eru tað kanska fleiri pengar í reinari vinnulívs- ráðgeving enn í tí breiða virkseminum, sum hini advokatvirkini reka? – Tað kann vera nakað um tað. Vinnulívsráðgeving skapar ikki sama tørv á um- siting sum eitt nú innkrevj- ingarmál. Soleiðis spara vit kanska eitt sindur av peng- um til skrivstovufólk. Men tað er ikki tað avgerandi. Tað avgerandi er, at vit fá- ast við vinnulívsráðgeving, tí tað er tað vit hava hug til. Fyri mítt egna viðkomandi kann eg siga, at eg havi ongan áhuga fyri eitt nú revsirætti. Hinvegin havi eg stóran áhuga fyri eitt nú skattarætti, og tí vil eg helst fáast við tað, sigur Eyð- finnur Jacobsen. – Ein av orsøkunum til, at føroysk advokatvirkir átaka sær uppgávur av øllum handa slag, kundi kanska veri, at marknaðurin er so lítil. Er nakað grundarlag fyri einum advokatvirki, sum fæst við vinnulívsráð- geving burturav? – Tað vita vit ikki heilt enn. Vit hava verið í gongd so stutt, so enn er ilt at siga nakað við vissu. Men royndirnar higartil benda á, at tørvur er á okkara tæn- astum, sigur Eyðfinnur Jacobsen, sum sjálvur annar starvast á skrivstovu- ni hjá Faroe Law við Ting- húsvegin í Havn. Tey, sum vilja vita meira um Faroe Law í Føroyum kunnu vitja nýggju før- oysku heimasíðuna hjá fyritøkuni á adressuni www.faroe-law.fo. Fyribils eru tveir løgfrøðingar í føstum starvi á deildini hjá Dania Advokater A/S í Føroyum. Eyðfinnur Jacobsen advokatur er stjóri á Faroe Law, sum føroyska deildin eitur, og Kári á Rógvi løg- frøðingur og LL.M. er advokatfulltrúi. Advokatar á alnótini Alibrúkið hjá Faroe Salmon á Kunoyar- nesi er nú eisini rakt av ILA. Hetta vísa kanningar hjá Heilsu- frøðiligu Starvsstovu- ni. Bíðað verður nú eftir at fáa kanningar- úrslitið staðfest av eini kanningarstovu í Aarhus, men alt bendir á, at alibrúkið er rakt av herviligu sjúkuni ILA Stefan í Skorini – Tað er nú sera sannlíkt, at ILA eisini er í alibrúkinum hjá Faroe Salmon, sum liggur við Kunoyarnes, sig- ur Peter Østergaard, djóra- lækni fiskasjúkudeildini á Heilsufrøðiligu Starvsstov- uni. Kanningar hjá starvsstov- uni vísa, at ILA royndirnar, sum eru tiknar í alibrúki- num, eru positivar. Tó verður bíðað eftir kanningarúrslitunum av kanningarstovuni í Aarhus, sum skal staðfesta kanning- arúrslitið hjá Heilsufrøði- ligu Starvsstovuni. Peter Østergaard sigur, at kanningarstovan í Aarhus hevur drúgvari royndir at gera slíkar kanningar, og tí skal úrslitið staðfestast í Danmark. Annars er tað sami kanningarháttur, sum verður nýttur her í Føroy- um. Royndirnar vórðu tiknar hósdagin í seinastu viku, eftir at fellið gjørdist størri enn vanligt. Markið er 0,5 promillu. Royndirnar vórðu sendar niður til kanningar fríggjadagin. Faroe Salmon er fyrr rakt av ILA. Í november varð ILA staðfest í alibrúkinum í Hvannasundi, og tá varð fiskurin tikin. Vit royndu at fáa fatur á stjórunum í Faroe Salmon, men tað eydnaðist ikki. Illgruni í Kaldbaksfirði Illgruni hevur eisini verið um ILA í alibrúkinum í Kaldbaksfirði. Har vórðu tíggju royndir tiknar, og ein teirra var positiv. Hinar vístu einki tekin um ILA. Síðani vórðu tíggju nýggjar royndir tiknar, og hesar vóru allar negativar. Peter Østergaard sigur, at tey fara at hava eyguni við alibrúkinum í Kaldbaks- firði, tí møguleiki er fyri, at ILA kortini eru í ringunum, hóast tíggju tær seinastu royndirnar ikki vístu tekin um sjúkuna. ILA við Kunoyarnes Illgruni hevur verið um ILA í alibrúkinum í Kald- baksfirði. Heilsufrøðiliga Starvsstovan hevur eygu- ni við brúkinum Savnsmynd C M Y K 5 4