mánadagur 31. mai 1948síða 2

Nr. 20 FØROYA SOSTAL-DEMOKRATUR Mr. Atlee og hansara menn. Eingin landastjórn i Europa hevur verið fylgd við størri á- huga enn arbeiðarastjórnin í Onglandi við mr. Attlee á odda. Hesin áhugi vaktist beinan vegin, sum hon kom til ræði, ti fåur hevdi væntað, at Labour Party fekk fullan meirluta. Væntandi var altid, at teir kon- servativu fóru at hava stórt afturstig. Styri teirra hevði verið eitt áhaldandi mistak. Uttan- rikispolilikkurin, har Chamber- lain hevði rått, hevði ført Bret- land í óføri og forkoma tess sterku støðu millum ríkini o so at endanum ríkið teir inn stórbardagan, sum lamt hevði alt og lagt alt oyði. Innanríkis- politikkurin hevði eisini lítlar og ongar fruktir borið. Óført arbeiðisloysi og arbeiðisamboð, sum í Storum tørvadi ábót og ikki hóskaðu til vinnulivinum. i] — Í framstigini i Men um allir hesir veruleikar lógu greiðir fyri bretska folk- inum, so hevði hin servativi flokkurin eitt so stórt »aktiv«, sum var Churchill. Hann hevði verið hin mikli kriggs- leiðarin. Eingin av øllum monn- um í Bretlandi, sum frammi høvdu verið, stóð so í mætum sum Churchill. Men tó at hann hevði verið vekjarin og undan- gongumaðurin í kriggstidini og settur av øllum flokkum til før- ara, so hevði bretska fólkið ikki slíkt álit til hansara, at tey valdu hann og hansara flokk at taka ræði, nú friðurin kom, og landið skuldi verða uppbygt aftur. Tað stóri kon- var so Attlee, sum fekk hesa miklu uppgávu og teir menn, sum hann fór at velja at standa sær við lið. Tá ið ein fer at sammeta hesar báðar, Churchill og Attlee, so fer kanska í fólkaeygum hesin seinri at hin minni mað- urin. Hann hevur ikki tær glógv- andi gávur sum høvdingurin frá stórbardaganum. Hann er ikki slík eldsål og kann ikki meta seg móti Churchill sum røðara. Eisini fer hann kanska at standa aftan fyri aðrar menn í arbeid- arastjórnini, eitt sum hin risa- ligi mr. Bevin, uttanríkismála- ráðharrin. Hesin hevur ivaleyst størri mannsligari gávur enn Attlee, er ein sterkari og meira serstøk »personligheit«, og hevði vera eisini tað óføra tunga og krav- mikla starv at fylkja allan ar- beiðaraherin, kvinnur og menn, ið smíða skuldu vápnini, sum Bretland skuldi vinna kriggið við. Hann er eisini sagdur at standa Winston Churchill næst i øllum lutum. Stafford Cripps er eisini mað- ur, sum í seinastuni mikið tos hoyrist um. Hann er vorðin hin figgjarligi diktatorin í Bretlandi, hansara vald er næstan uttan líka. Arbeidisevni hansara eru vorðin eitt satt tiltak, og tað eru eingi samfelagsmál, id hansara rúmligi heili ikki kann goyma og hava greiði á. Tað kann ti undra, at hin meira sáltligi og javngávaði Attlee varð settur til leiðara og hevur henda sessin enn. Men lá ið so var, man hann hava evni, ið serliga gera hann búnan at leiða politiskan flokk og standa sum oddamann fyri stórum ríki. Vingin ivast um hansara dugnaskap, og at hann er ålilis- maður í øllum lutum. Eisini hevur hann gávurnar at semja, sum eru so lørvandi í flokkum, har demokrati og hugsunnar- frælsi ráða. Hann kann javna og slætta sinnini, tå ið ófriða- mál liggja fyri, og menn standa hvassliga móti hvørjum øðrum. Og eitt, sum ikki vigar minst, er lad, al Hann sosialistiskari hugsjónar- ixki fyri hugsjón, tí hann hann er maður. barst er borin á skuggasidu livsins og vil sleppa sær fram í ljósið. Tað er ikki mál hans. Hann var úr rikligum heimi, kom úr Bret- lands var kendur sakførari, tå ið hann av starvi lærdi at kenna vesældømin, fjøldin av livdi i, og at bøta um kor teirra, ið samfelagið órætt- bestu skúlum, og sínum sum Bretlands íbúgvum selli sær sum mál vist forfjónaði. Sir Stafford Cripps er eisini ein av ministarunum í bretsku arbeiðarastjórnini, sum var bor- in al við aðra lið í felagnum, enn hann í dag situr. Eins og Attice var hann gitin sakførari og vann óføran pen- ing av Starvi sínum. Hann kom tiðliga fram í enskum politikki og hevur altid 'stadid vinstrumegin í enskum arbeid- arapolitikki. Hann hevði týdn- ingarmikið embæti sum sendi- maður Bretlands í Moskva, og ivaleyst var tað honum at takka fyri, at viðurskiftini millum hesi bæði lond batnaðu so væl hesa liðina. sita sam- nogv Stafford Cripps er av fullum huga kristiliga sinnadur madur, og hann byggir sínar sosialist- isku hugsjónir á kristiligar grund- reglur og kristnan moral, tað ið eisini altíð arbeiðararørslan í Bretlandi hevur gjørt. Henda rørsla hevur verið demokratisk. Hon hevur ongantíð hongt seg í tær marxistisku »doktrinirnar« Teir hava åtikid sær fyriliggj- andi spurningar. Spurningurin um statsins tøku av framleiðslu- tólinum hevur eingin megin- spurningur verið. Hann hevur ligið fyri í samband við viður- skiftini. Teir hava skotið uppá, at statin skal taka eina vinnu- grein, tá ið hon tykist at verða betri røkt enn av privatmann- inum. Tað var stór ábyrgd at taka stýrið og við teirri fjølbroyttu stevnuskrá, sum flokkurin hevði. Vidurskiftini vóru vánalig. Stór- bardagin beint lokin. Alt um- leggjast til fridarverk. Ungdóm- urin óvanur við fridarslarv, fólkið mótt og útlúgvað av krignum, og trongdin til hvíld og lætta á øllum. Ídnaður sum í stórum torvadi at verða mo- derniseraður. Eitt land við øgi- ligari stórari kriggsskuld, og sum tó skuldi flyta inn nógv meira enn tad var fort fyri at flyta út. Mólstøðumenn siga, at illa er stýrt. Churchill rópar um ó- dugnakroppar og húsagang. Hann, id líður á, skal vera varin at fella skundigan dóm. Vist er, at nógv er komið á skafti, hóast mistøk sjálvandi eru gjørd, og nógv restar í upp- 9 byggingina. Líkindini hava verið ring. Kavaveturin gjørdi sítt. Upp- gangandi vøruprísarnir í Ame- rika ótu ovskjótt upp hitt stóra amerikanska uppbyggingarlánið. Men Attlee og hansara menn hava verið ótroyttiligir. Teir hava verið sum lærarar. Teir hava greitt frá, og teir hava størri framleiðslu, meira export. Exporter ella legg leg at doyggja, hava teir sagt. Og enska fólkið hevur skill. Tey hava tikið ódnartøk sum undir krignum, og tigandi hava tey eggjað til tikið við skamtanum og vøru- trongdum. Enskur — uttanrikispolitikkur hjá mr. Bevin hevur borið góðar sett landið á odda aftur. Vestureuropeiskt samband við Bretlandi sum leiðara. Teir hava frásagt sær gamla ábyrgd fyri londum, men einki var annað at gera. Aflurímóti er millum móðurlandið og hjálondini. Bretska løvan hevur óivað ikki lagt seg at doyggja. Hvat ið ein so kann siga um mr. Altlees stjórn, so hevði verri staðið til, um hinir kon- servativu komu til ræðið. fruktir og styrknað Vit lata: Feskt kjøt og flesk pylsur feitivørur livurpostei salatir konserves 3. HOULBERG A/S Kødbyen, København. 31. mei 1948 FINLAND Stjórnarstrið hevur verið í Finlandi, men tað er lagt niður. Innanríkisráðharrin, Kommu- nisturin Leino, fór frá og annar maður, sum var Sosialistur, men nú er vorðin Fólkademo- kratur, er komin ístaðin. Kvinnuligir prestar. Danski biskoppurin Óllegaard innsetti — triggjar = kvinnuligar prestar nú her fyri. Hetta er á fyrsta sinni, af kvinnur eru settar til prestar í kirkjuni. Tað hevur eisini verið stórt stríð bæði millum »leik og lærd< um hesa innsetan, og ikki minst nú aftaná verður mótmælt frá øll- um síðum. Hetta brot við van- ligt praxis fer ivaleyst at føra nógv klandur vid sær millum kirkjumenn og kirkjufólk í Dan- mark, og verður ivaleyst ikki til nakran frama fyri donsku kirkjuna. „Fiskivinnublað Føroya”. Hetta ritið er útkomið. Kem- ur út eina ferð um mánaðin og hevur áhugaverdar greinir um fiskiskap og ymiskar spurningar, sum standa í samburði við fiski- vinnu. Blaðstjóri er Karsten Hoydal fiskifrøðingur. Fiskiskapur hjá Klakksvíkar bátum í vikuni eftir hvitusunnu: Støðin 7000 pund. Varpið 20000 — Makjuvík 6500 — Váðklettur 12000 — Núpur 8000 -- Gjógvarenni 2600 — Eystnes 20000 — Brandur 19000 — Fylkir 7500 — Stjørnan 8000 —- Keldan 20000 — Leitið 2800 — Torvanes 7000 — Fuglberg 17000 — Kvik 6500 — Brimnes 11500 — Nekkur 3500 — Hjalmar 16000 — Svananes (kalva) 1600 —