mánadagur 19. juli 1948síða 3

19. juli 1948 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR Nr. FØROYA SOSIAL DEMOKRATUR Bráðf. blaðstjóri: MARTIN JOENSEN Prent: Á. OSTER's HEIMA TÍÐINDI „Reseptiðn“ umborð á Oyrnafjalli. Meðan »Oyrnafjall« lá á Tvør- oyri beyd stjórin Zakarias Joen- sen sóknarstýrinum, keypmon- nunum og nøkrum øðrum til ein >receptión< umborð á skipi- num. Tað var hugnalig og væl- eydnað samkoma. Røður, sum hildnar vórðu, tóku fram, at nú vóru Føroyingar eisini farnir at kappast í farmasigling við aðrar tjóðir á víðum havi. Peikað varð eisini á hetta dømi um, hvat samvirkisandin kann útrætta, og at føroyskir keyp- menn og reiðarar tóku væl ímóti »Tjaldrinum«, teir fóru at gera tað sama móti hesum nýggja skipinum. „Brimnes“ kom heim við um 350 skpd. av saltfiski (trolskip). Teir fóru til Bjarnoynna, men tå var fisk- urin farin. Hetta hava teir so fiskað á Norðkapgrunninum. Tað er smáur fiskur. Teir siga frá, at trolararnir, sum royna í Hvítahavinum fáa ongan fisk á vestara partinum. Ti ota teir seg eystureftir. Har liggja russ- iskir trolarar, álvápnaðir, ka- nón bæði for og bak. Fiskurin har eysturi er stórur og góður fiskur. Heiðursmerki. Danir og Norðmenn hava býtt heiðursmerki út til Føroy- ingar mest fyri tænastu undir krignum, >Dimmal.c sigur nú í næstseinasta blaði frá, at Bret- lendingar eisini hava givið heið- ursmerki til Danir og Føroy- ingar her í Føroyum. Ítróttur. »Neistin« og V.Í.F. (manns- lið) leikaðu landskappingardyst í gjár. 2. liðini leikaðu javnt 4—4. 1. lið Y. Í. F. vann Í. líð »Neistan«s við 5—0. K. Í. 1. lið leikaði móti B 36 b K. Í. vann 11—0. Móti Hetlendingum: Ítróttasamband Føroya hevur burt úr okkara fótbóltsleikarum kosið sær 16 av landsins bestu, ið venja skulu í felag frá 15. og til ólavsvøku so vit á ólav- søku kunna møta hetlendingum við einum samansettum liði. Teim, ið Ítróttaráðið hevur sýnt hetta álit eru hesir: Helgo Larsen Klakksvík Mourits Jacobsen — Kristin Guttesen Tórshavn Jógvan Johansen Óla J. Guttesen J. W. Mortensen Meinhard Arge Herluf Mikkelsen Jógvan Debess Esmar Jacobsen Kjartan Nattestad Hjørleif Hansen Einar Larsen Mortan Niclasen Tvøroyri Sam Olsen Vági Andrew Thomsen — Feskfiskasølan. 8. juli ks. £ Stella Arg. 2315 6.134 Riddarin 433 3.484 Njørður 147 1.360 flutt 21 218 Njarðlingur 332 1.118 Barðið 407 1.934 Morgunstj. 144 1.345 13. juli Fagriklettur 424 1.884 Akranes 335 1.215 Vestursøki 337 1.296 Glottin 213 1.324 14. juli Poppy 624 4.402 Årnaberg 166 547 Skålafjall 157 931 Vestmanna 445 1.525 Sonja Egholm 351 1.303 Húsaviðurskifti í Føroyum. Onkuntid fyrr er hesin spurn- ingur havdur frammi. Hann er nú, ið fólkið veksur, og tey verkligu framstigini taka um seg, vorðin meira og meira átroðkandi. Í stórum plássum hava fólk ikki longur líkindi at byggja egin hús. Tey mugu søkja sær innivist hjá øðrum: leiga høli, sum vit siga. Og tá ið eingin hevur havt slík viðurskifti í eygsjón er trot uppá húsarúmd — serliga í høvuðstaðnum. Til- faratrotið hesa tíðina hevur eis- ini ligið í buktini. Av slíkum líkindum stendst, at húsaleigan rennur upp, og tað í stórum. Eingi hús eru, vinnulíkindi á einum plássi gerast góð, og so leitar heil manfjøld inn á plássið í stuttum tíðarskeiði. Vit skuldu havt eina umsjón við húsaleigureglum, men tað er sjálvandi ikki gott at seta reglur fyri húsaleigu, tá ið slíkur gravgangur er eftir at fáa høli. Skal strangliga verða farið fram her, so verður bara noktað at leiga burtur. Tað er sjálv- andi tær høgu húsaleigurnar, ið eggja fólk at leiga síni hús ella rúm í sínum húsum burtur. Einastu ráð at greiða henda álvarsspurning eru at byggja meira. Men hvør skal byggja? Privatmenn kunna ikki tvingast at byggja. So má tað vera land ella kommuna, id taka sær av tí, helst kommunurnar. Ja, ofta er so, at ein sosialur Føroyskt kol - útlendskt kol - koks, Arbeiðsmannafelagsins kolasøla, Tórshavn — tlf. 405. | Eg keypi klippfisk tilvirkaðan til sølu í Italiu. Interesseraðir seljarar seta seg í samband við meg sum skjótast til at samráðast um prís. GUDMUND ISFELT Feroya Fólkaháskúli. Vetrarskúli fyri dreingir verður frá 1. okt. til 28. febr. Teir, ið ætla sær á skúlan, kunnu søkja um peninga- styrk (innan 1. sept.). Nærri frágreiðing hjá Jóhannesi av Skarði, telefon 243. og samfelagsligur neyðstandur noyðir stat ella kommunu at ganga ein »sosialiseringsveg«. Her er eitt mál, sum alment má verða lagt uppí. Fólk royna at krúpa inni í sínum trongu rúmum, tey lata leigugjald, sum tey á ongan hátt orka at gjalda, og aftur at hesum, eru eisini skattareglurnar so, at skatta- veldi gevur leiguútreiðslum ongan ans. Tey gjalda fullan skatt av húsaleiguni. Og kanska tey, sum líkindi hava havt at byggja sær hús, sleppa nær við skattafri av sínum húsum. Lærulíkindini í Føroyum. Skulu Føroyingar kunna standa seg, mugu teir vera førir at kapp- ast við útlandið í øllum førum. Viðvíkjandi framleiðslu so mugu framleiðsluútreiðslurnar ikki vera hægri hjá okkum enn aðra- staðni. Verður tað, kunna vør- ur okkara ikki kappast við út- lendskar vørur. Á sama hátt er tað á lær- dómsøkinum. Standa skúlavið- urskifti okkara aftan fyri út- landsins, fer hin ungi heldur hagar at leita sær kunnleika enn í heimlandinum — uttan so, at vit steingja og forða at sleppa burtur, og tað eru ráð, ið illa hóska í einum frælsis- landi. Øllum er greitt, at við- víkjandi skúlum, so kunnu vit enn ikki kappast. Læraraprógvið frá Føroya Læraraskúla verður ikki mett so høgt sum tilsvarandi prógv frá donskum læraraskúla. Og so er ein annar stóri vansi, sum ger, at hin unga slektin leitar sær burtur at læra: tað er so nógv híligari hjá Føroy- ingi at fara niður til Danmarkar at ganga í skúla og taka eitt prógv enn her heima í Føroy- um. Hin í nógv ár umrøddi stu- dentaskúlin kom, og tað var mett at vera eitt mikið framstig; men gagn hansara fyri føroyska mentun og føroyska uppvenjing er á ongan hátt fullfiggjað, tí tað er so dýrt hjá bygdanæm- ingum at fara til Havnar at hann, ið kann, fer heldur niður til Danmarkar, tað verður hon- um nógv bíligari. Her er ein skeivleiki, sum eigur at verða bøttur. Skal ikki okkara frígeringar og uppbygg- ingarstarv verða eitt tómt spæl, so mugu viðurskifti gerast so, at hin ungi ikki av slíkum grundum fer at leita sær burtur. Ein ætlan hevur leingi ligið framvið at fáa í lag eina kost- skúlaskipan, og eftir henni at leggja teir hægru skúlarnar saman: læruskúla, studentaskúla og preliminærskúla. Men henda ætlan hevur bara svomið fram- við, og hon er ikki komin í ljósmála. Slík skipan kostar pening, men tað kostar skúlaskipan í øllum demokratiskum lond- um, id stremba fram ímóti at gera lærdóm og menning at- komilig fyri øll — fátæk eins og rík. Sum hevur ljóðað, so hava studentaskúla viðurskiftini verið vánalig, síðan hann varð settur á stovn. Eingi skúlahús, ringar læraralønir, og trot uppá føroyskar lærarar.