leygardagur 18. september 1948síða 2

Nr. 36 ið brettska arbeidarastyrid hev- ur sett í gildi. Henda skúlaskipan ger tad av sonnum eins lætt fyri øll at koma til lærdóms eflir evnun- um og ikki sum áður eftir pen- ingapunginum, Frå at vera eitt hill i soci- alari forsorg og skulaskapi fyri fjøldina aftasta land av londum er Stóra-Brettlands undir ar- beidarastyrinum stigið fram til at vera mynsturland, enntå fremri enn norðanlondini. Tað er eitt land, ið nú stendur lika frammalaga ella fremri, ti har hevur ein socialistisk skip- an virkað líka síðan 1933, tað er hitt socialiskt stýrda New Zealand. Svøríki, har ið javnaðarmenn nú nakað leingi hava silid við reinum meirluta, hevur tó eina sociala forsorg, ið kappast við ta brelsku og newzealendsku. Danmark og Noregi eru hes- um londum næst. Nú er takið hjá Føroyingum at taka seg fram til tann heið- urssess at verða taldir åjavnt við teir fremstu í socialari for- sorg, skúlaskapi og einari í all- ar málar humanari samfelags- skipan, id gevur góð kor til allar og ikki sum bigartil bara summ- ar av íbúgvum sínum. Leiðin móti hesum bjarta máli er sum í Bretlandi, New Zea- landi, Svøríki, Danmark og Noregi at geva socialistunum høvuðsorðið í samfelagsstýrin- um, kommununum, løglingin- um, landsstýrinum og á ríkis- degi. n. Kanningarnevndin og feskfiskasølan. Kanningarnevndin, sum selt varð niður at kanna um rokn- skap trolaranna, hevur lokið arbeiði sitt. Fiskivinnuneyndin hevur havt tað fyri sær, og bløð hava borið fram nøkur úrslit. Tað er draga fram atfinningar til hesi úrslit — og serliga ikki, tá ið ein ikki hevur havt atstøður at siggja arbeiðið. Tó kundi ein havt hug til at skovtt onkrar vidmerkingar uppi og til fesk- sjálvandi ógjørligt at fiskasøluna í síni heild. Útgerðarmenn, sum vit vita, hava tað at siga, at trolarar á feskfiskaveiði bera seg ikki. Kanningarneyndin hevur nakað hitt sama at bera fram. So er at finna útveg at seta útreiðslur niður, og her leggja trolara- eigarar uppskot fyri at broyta sáttmálar, soleiðis at løn mann- ingsins, yvirmanna og undir- manna, fer niður. Í hesum føri, eins og sagt var um úrslit kanningar-nevndar- innar, ber ikki væl til hjá uttan- vellamanni at leggja uppi at taka nakra støðu. Men tåid ein FØROYA SOSTAL-DEMOKRATUR hyggur at útreiðslun, so kundi hildist, at eitt hvørt mátti kunnað verið sett niður. Eitt nú bank- rentan. Skipaflotin gongur sjálv- sagt við óføra stórum lánum — fleiri miliónum. Rentan sæst at vera 5%, og i summum førum sigst hon at vera hægri, 6 — 7 9 Hetta verður óføra stórur útreiðslupeningur, sum kemur at liggja á fiskivinnuni og ger sitt til at minka um úrdróttin. Ein kundi hugsað, at útláns- varð lækkað' Bankar mugu vinna nógmikið, um rentan fer niður. Bankar eru stuðlar vinnulivsins, og teir eige ikki bert at ríka seg upp av vinnuni, Teir mugu vera lænarar =. J -—. rentan landsins. Ójavnin av kostnaði kostar haldsins uppá mannin er eitt, ið heft seg má verða við. Hægstu kostarútreiðslur eru 7,50 kr. fyri mannin um dagin, og lægstu 450 kr Hetta er ófatiliga stórur ójavni, og hevði verið stuttligt at vita, hvat hetta kom av. Sjálvsagt må ein gila, at summir trolarar fáa útgerðina so nógv dýrari enn aðrir, og sam- borið við hetta skil, fer keypið av allari úlgerðini at koma til umhugsunnar. Sum ein veit frå at siga, so verður útgerð keypt frá ella igjognum einstakan mann ella einstakar menn í Bretlandi. Hesir menn ella maður — hava eisini søluna undir hond. Hvør hevur nú kannað og fingið sær vissu fyri, at ikki útgerð kundi fingist bíligari? Fólkið alt er so illa roynt av handlinum og prísum og hevur so nógvar spurnirgar at seta fram hesum málum viðvíkjandi, at tað fær seg so illa til at hava álit til teir prísir útgerðin fæst fyri. Er ikki so ofta at Føroyingar taka mann fyri seg, og so líta teir honum alt til, sum var hann álitið sjálví? Uppskot liggja frammi um, at trolaraeigarar keypa útgerð í felag. Hetta skuldi verið líkinda- vegur at farið. Tá fekkst ein javni, ihvussu So var, við út- gerðarprísunum. — Ein må halda tað, at feskfiska- søluspurningurin er ein hin týdn- ingarmiklasti, vit hava frammi í løtuni. Tað skuldi verið óráð at slept rættindunum at flutt fisk til Bretlands. Saltfiskaprísir eru óføra høgir í løtuni. Men eingin kann fara og vænta, at saltfiskur fer at verða um longd vøra, id stendur so høgt ífprísi. Feskfiskur má verða tað, ið lond leggja seg eftir at keypa. Og so eitt aftur at: Feskfiska- sølan til Bretlands hevur rúmkað um handil okkara. Nú vit kunnu selja fisk til Bretlands, kunna vit so eisini keypa vørur frá teimum. Saltfiskasølan til Suður- londini, Italia og Spania, gongur Danmark, og skulu vit einans um J.H. O. DJURHUUS Fagrari flog yvir aldarflóð veitti ei sonur sínari tjóð P, M. Dam. fara og selja saltfisk, verða vit bert at fáa keypt vørur frá Dan- mark. Tað verða vørur, sum kanska danskir heilsølumenn hava keypt úr Bretlandi, og øll kunna ætla, at slíkur um-vegis- handil fer ikki at gera vøruna biligari. Tá koma vit aftur í somu kor, sum vit vóru í undan krignum. Tíðindi uttanifrå, BRETLAND KANN ALT. Í dag, 18 september byrjaði bretsk framsýning í Kevpmanna- havn undir upprópinum: bret- land kann alt. So stórsligin sigst henda framsýning at fara at vera, at so at siga ein stórur partur av Keypmannahavn verð- ur nýttur til at vísa lutirnar fram í. Um tú fert út í býðin, meðan framsýningin fer fram, siga týðindini frá, so fert tú iva- leyst at halda teg vera í London og ikki í Keypmannahavn. FIMM BØRN Í ELLIVU MÁNAÐIR Ein kona í Rakkestad í Noreg hevur átt 5 børn í einum tíðar- skeyði uppá minni enn eitt ár. Í oktober í fjør átti hon tvillingar og 29. august í ár fekk trillingar. 18. september 1948 Í FRANKARÍKI eru prísirnir nógv hækkaðir síðani 1938. Matvørur eru nú 14 ferðir so dýrar sum tá, kol 17 ferðir, og soleiðis er tað í so nógvum øðrum førum. Ein tann stóra orsøkin til hesa dýrkanina er, at komunistarnir hava styrt nógvum fyritøkum i landinum. DANSKT SMØR TIL AMERIKA Í longri tíð hevur tað verið roynt at fáa tað danska smørið inn á tan emerikanska markn- aðin. Nú sær tað út, sum tað fer at eydnast. JARÐSJÁLVTI Í ITALIEN Heilar 5 dagar vardi jarð- skjålvtin herfyri i Italien. Nógv hundrað fólk vóru húsavill og nógv hús hvurvu í gjáir, sum komu fram av sjålvtanum. DANSKIR FISKIMENN á ársfundi sínum takka Hedtoft statsministara fyri, at hann hev- ur sett eitt serligt fiskivinnu- ministerium, og siga teir seg at vera mikið fegnar yvir, at teir júst hava fingið hin gávu- ríka Chr. Christiansen til fiski- skapsráðharra. EINKI er enn komið burtur úr sam- ráðingunum millum Vestanlond og Sovjetsamveldið. Stalin fór burtur í feriu mitt í vikuni. 4 av teimum Týskarum, sum ver- ið høvdu uppi í anti-kommu- nistiskum kravgongum, vóru dømdir av russiska hervaldinum í Berlin til 25 árs revsingar- hon | arbeiði. er nú afturkomin. Prísur 13.00 kr. Bókin, ið allir sjómenn eiga at hava: Praktisk Sømandsskab (JENS KUSK) H. N. JACOBSENS BOKAHANDIL Føroyskt kol - útlendskt kol - koks, Arbeidsmannafelagsins kolasøla, Térshavn — tlf. 405 Ferðagóðstrygging teknast hjá okkum. TRYGGINGARSAMBANDID »FOROYAR«