týsdagur 9. apríl 2002síða 11

20 Nr. 67 - 10. apríl 2002 Nr. 67 - 10. apríl 2002 21 STARVSVENJING Vár Gaard, praktikantur Mánadagin fóru eg og myndamaðurin, Jens Kris- tian, okkum ein túr inn á tað hugnaliga Hotel Hafnia. Har hittu vit tvær gentur Maibritt og Maud, tær eru í stravsvenjing á Hotel Hafnia. Tær eru ávíkavist frá Oyndarfirði og Skála, og ganga báðar í 10 flokki á Stranda skúla. Áðrenn vit byrjaðu at práta, tók myndamaðurin eina mynd av hesum fittu gentum. Síðani settu vit okkum í eina sofu, at fáa okkum eitt lítið prát. Eg spurdi tær nakrar spurning- ar um hvussu tað er at verða í starvsvenjing á Hafnia. – Her er gott at verða, fyrsta dagin var tað ógvu- liga strævið, í hvussu er í køkinum sigur Maud við einum stórum suffi á and- litinum, skrellaði eplir, gularøtur, og leyk í hópa tali, upp í heilar sekkir. – Tað var eisini ógvuliga strævið tann fyrsta dagin at servera, tí man stendur uppi allatíðina, gongur runt, tek- ur dúkar av, leggur dúkar á og so víðari, tað var ikki bara strævið tann fyrsta dagin, men eisini allar hin- ar dagarnar” sigur Maibritt. – Fólkini eru fitt at ar- beiða saman við, kanska eitt sindur strang av og á” siga tær báðar tvær. Starvs- venjingin er í tvær vikur, ta fyrru vikuna hevur Maibritt serverað, og Maud verið í køkinum, og ta næstu viku- na skulu tær skifta um. Tær búgva báðar í Havn meðan tær eru í starvsvenj- ing, tí tær byrja tíðliga um morgunin, í køkinum byrja tey kl. 09.00 og arbeiða líka til kl. 17.00, og tey sum ser- vera byrja kl. 08.00 og ar- beiða til kl. 16.00, so tað fer ein heilur dagur við at arbeiða. So tær fáa seg rættuliga royndan. BREKAÐ Vár Gaard, praktikantur Í samband við at MBF fylti 20 ár 24. oktober í fjør, varð stórt føðingardagstil- tak í Norðurlandahúsinum. Tá varð avgjørt at tiltakið eisini skuldi haldast í Suðuroy, tað tiltaki verður nú hildi í gistingarhúsinum í Øravík, tann 13. apríl 2002. Meginfelag teirra brek- aðu í Føroyum (MBF), varð stovnað ST-dagin 24. okto- ber 1981. Tað vil við øðrum orðum siga at felagið hevði 20 ár á bakið í fjør heyst. Áðrenn MBF varð stovnað, vóru tað 6 feløg fyri brekað í Føroyum. Hesi feløgini valdu at sláa seg saman í ein arbeiðsbólk, ið tey kalla MBF. Í dag eru 22 feløg í MBF. Undirhald verður fyri trimum flokkunum í Suður- oy ið hava tekna seg til. Maria Andersen og Edny Poulsen undirhalda við sangi og teknum. Bárður Enni luttekur eisini. Eisini verður greitt frá um ítrótt fyri brekað, og næmingar- nir fáa høvi at royna onkra ítróttagrein. MBM bjóðar TOP POP og FÓM bjóðar ÍS. Ein framsýining verður eisini ið vísir, hvat feløgini í MBF standa fyri, hvørji tey eru, og hvat tey kunnu brúkast til. Harumframt eru eisini básar í m.a vísa ljóð- bøkur o.a, MBF vísir eisini fram ymiskt tilfar. Har verða eisini tríggir ymiskir fyrilestrar fyri al- menninginum, um t.d: Psyku og Rørslu. Hvat kann fáast á hjálpartólar- miðstøðini. Heilivágur nú og í framtíðini. Birthe og Regin Havn Rasmussen fara eisini at spæla Harmoniku. Tað er strævið á Hafnia MBF heldur føðingardag í Suðuroy Í samband við at MBF fylti 20 ár 24. oktober í fjør, varð stórt føðingardagstiltak í Norðurlandahúsinum. Tá varð avgjørt at tiltakið eisini skuldi haldast í Suðuroy Savnsmynd Maibritt og Maud eru í starvsvenjing á Hotel Hafnia. Tær eru ávíkavist frá Oyndafirði og Skála, og ganga báðar í 10. flokki á Stranda skúla. Mynd: Jens Kristian Vang UTTAN ÚR HEIMI Búskapur og vinna: Kvotan liðug Norsku útróðrarmenn- inir eru í øðini, tí fiski- vinnumyndugleikarnir hava givið teimum boð um at gevast við útróð- rinum sunnukvøldið. Eins og í Føroyum er tey smærri fiskiførini í Noregi býtt sundur í bólkar, og teir smáu út- róðrarbátarnir eru í bólki II. Í hesum bólki- num eru ikki færri enn 5000 bátar, og toska- kvotan hjá teimum er góð 13.000 tons. Í vetur varð avgjørt, at 5.000 av teimum 13.000 tons- unum skulu goymast til aftan á 1. mai, og sam- bært fiskivinnumyn- dugleikunum hava bát- arnir longu fiskað hini 8.000 tonsini. Tí noyð- ast bátarnir at gevast nú sunnukvøldið, og teir sleppa so ikki útaftur fyrr enn 1. mai. Í fjør sluppu útróðrarbatarnir at halda fram, men tá var úrslitið, at øll toska- kvotan var liðug tann 13. mai. Talsmenn hjá norsku útróðrarmonnunum ilsk- ast um, at teirra partur av heildarkvotuni er ov lítil. Upprunaliga áttu bátarnir 14 prosent av heildarkvotuni, men nú er parturin bara sjey prosent. Útróðrarmenn- inir vilja vera við, at politikararnir áttu held- ur at tikið frá teimum stóru skipunum. Fleiri fiskavirkir taka undir við hesum, tí útróðrar- fiskurin er betri enn fiskurin frá teimum stóru skipunum, siga tey. 42 til hús Leiðslan á danska blað- num BT hevur gjørt av at siga 42 fólk úr starvi. Avgerðin fær serliga ávirkan á tíðindadeild- ina, har sætti hvør noyðist at leita sær eftir øðrum arbeiði. Hetta er triðju ferð í tvey ár, at BT koyrir fólk til hús, og Kristian Lund, ábyrgdarblað- stjóri harmast um upp- sagnirnar. Hann vísir á, at BT skal spara 34 milliónir krónur fyri at fáa avlop í roknskapi- num næsta ár, og tí eru uppsagnirnar neyðugar, sigur hann. Í fjør gav raksturin 40 milliónir krónur í halli. Úr Norðurlondum: Í Hægsta- rætt Øll tey fýra, sum her- fyri vórðu dømd langar fongsulsrevsingar í tí sonevnda Orderud- málinum í Noregi, hava gjørt av at skjóta dómin hjá Eidsivating-rætti- num inn fyri Hægsta- rætt. Í undirrættinum fingu tvey av teimum ákærdu 21 ára fongsul, sum er harðasta fong- sulsrevsing í Noregi. Sakførararnir hjá teimum dømdu um- hugsa nú, um teir skulu kæra mannagongdina í rættarmálinum um- framt sjálva revsingina. Skuldi tað hent, at Hægstirættur gevur teimum viðhald í, at mannagongdin hevur ikki verið røtt, verður dómurin í undirrætti- num settur úr gildi, og rættarmálið skal so ganga umaftur. Fer ongan veg Danski fíggjarmálaráð- harrin, Thor Pedersen, noyddist í gjár at vissa tey eldru í Danmark um, at fólkapensjónin verður verandi í gildi. Hetta helt ráðharrin vera neyðugt, eftir at ung- dómsfelagsskapirnir hjá trimum av teimum politisku flokkunum høvdu mælt til at taka fólkapensjónina av og at nýta privata uppspar- ing ístaðin. Thor Pedersen segði í gjár, at fólk, sum ígjøg- num eitt langt lív hava tænt danska samfelag- num, skulu fáa fólka- pensjón, og hann gjørdi greitt, at sitandi stjórn- in hevur ongar ætlanir um at broyta hetta. Vend í Líkt er til, at tann drúg- va vend nú er komin í ta drúgvu afturgongdina hjá norska Arbeiðara- flokkinum. Í einari kanning í mars fekk flokkurin niðan fyri 15 prosent av atkvøðu- num, men nú vísir ein kanning, at 19,5 pro- sent siga seg stuðla flokkin. Parlamentariski leið- arin hjá flokkinum, Jens Stoltenberg, vón- ar, at nýggja kanningin er eitt tekin um, at tað nú fer at ganga hinveg- in. Týska stjórnin hevur teir seinastu mánað- arnar sýtt fyri at lata týskar fyritøkur selja Ísrael vápn. TÝSKLAND Árni Joensen: Myndugleikarnir í Berlin hava ikki grett eitt orð um avgerðina, men ísraelska verjumálaráðið váttar fyri blaðnum Financial Times Deutschland, at Týskland hevur steðgað vápnasøluni hagar. Sambært blaðnum hava myndugleikarnir sýtt týsk- um fyritøkum útflutnings- loyvi, tá talan hevur verið um hernaðarútgerð ella eykalutir til Ísraels. Talan hevur m. a. verið um vápn, hernaðarakfør ella ymsar lutir, sum hava við herút- gerð at gera. Financial Times Deutsch- land sigur seg hava fingið at vita, at ísraelsmenn hava biðið um eykalutir til stríðsvognarnar av sløg- unum Merkava-3 og Merk- ava-4, sum verða hildnir at vera teir bestu í heiminum. Ísraelski herurin hevur nógvar stríðsvognar av hes- um slagnum, og fleiri teirra hava verið at sæð í teimum palestinsku býunum á Vest- ara Áarbakka seinastu dag- arnar, men har hevur tað víst seg, at teir vápnaðu palestinararnir vóru førir fyri at oyðileggja tveir teirra. Hetta hevur sambært blaðnum skelkað ísraelska herin, sum helt, at einki kundi steðga stríðsvogn- unum av hesum slagnum. Talskvinnan hjá ísraelska verjumálaráðnum, Rachel Naibik-Aschkenazi, sigur við týska blaðið, at ísrael- ska stjórnin hevur spurt týska uttanríkisráðharran, Joschka Fischer, hví vápna- handilin er steðgaður, men hevur ikki fingið svar. Sambært talskvinnuni uppfatar ísraelska stjórnin hetta sum eina týska roynd at gera enda á tí higartil góða hernaðarliga sam- starvinum millum Týskland og Ísrael. Hetta samband hevur í mong ár verið mett sum eitt slag av einum týskum endurgjaldi fyri tað, sum hendi undir seinna heimsbardaga. Týskland hevur steðgað vápnasøluni til Ísrael Ísrael hevur tørv á herútgerð og eykalutum til stríðsvognarnar, men týska stjórnin hevur sett landsins fyrutøkum forboð fyri at selja ísraelska herinum útgerð. Avgerðin hjá Irak at skrúva oljukranarnar fyri hevur fingið OPEC-londini at tosa um kreppufund. Ímeðan hækkar olju- prísurin nógv. OLJUMARKNAÐUR Árni Joensen Mánadagin stongdi Irak oljuleiðingina til turkiska havnarbýin Ceyhan, eftir at Saddam Hussein, forseti hevði boðað frá, at Irak fer at steðga sínum oljuútflut- ningi í 30 dagar fyri at trýsta USA til at noyða Ísrael at taka seg aftur úr teimum palestinsku økj- unum. Á altjóða oljumarknaði- num eru menn farnir at gita, um Iran og Libya fara at taka sama stig sum Irak. Andaligi leiðarin í Iran, ayatollah Ali Khaminei, hevur sagt, at tann styðjar iraksku avgerðina, men enn er ikki greitt, um tað merk- ir, at Iran fer at gera tað sama sum Irak. Í seinastuni hevur Irak út- flutt umleið tvær milliónir tunnur av olju um dagin. Tað svarar til umleið fýra prosent av heimshandli- num. Hetta er ikki fyrstu ferð, at Irak hevur skrúvað kran- arnar fyri. Saddam Hussein hevur fleiri ferðir skert iraksku oljuframleiðsluna, tá hann hevur verið mis- nøgdur við onkra avgerð hjá ST. Hesaferð nýtir hann oljuna sum politiskt vápn ímóti Ísrael og USA. Ein talsmaður hjá OPEC- felagsskapinum segði mána- kvøldið, at londini hava ongar ætlanir um at broyta verandi oljuframleiðslu, men irakska avgerðin hevði kortini so mikið stóra ávirkan, at leiðslan í OPEC gjørdi av at halda kreppu- fund ígjøgnum telefonina. Nær hann verður, er ikki greitt. Prísurin upp Serfrøðingar á altjóða olju- marknaðinum siga, at ófriðurin í Miðeystri og amerikanska hóttanin um álop á Irak gera, at oljuprís- urin er einar fimm dollarar oman fyri tað, hann annars hevði verið. Tá marknaðir- nir lótu aftur seinasta fríggjadag, var prísurin á norðsjóvaroljuni 26 dollar- ar fyri tunnuna, men eftir iraksku avgerðina fór hann upp á 27,3 dollarar mána- dagin. Summir serfrøðingar hal- da, at OPEC-londini kunnu økja sína framleiðslu so mikið, at tað kann avmarka príshækkingina, sum stend- st av irakska steðginum. Men aðrir ivast í hesum. Teir vísa á, at tað eru bara Saudiarabia og Kuwait, sum hava nakað av tøkari framleiðsluorku, men at tað fer at taka tíð, áðrenn tey bæði londini kunnu økja framleiðsluna tvær millión- ir tunnur um dagin. Ímeðan hækkar oljuprís- urin. Irak trýstir oljuprísin upp C M Y K 21 20