leygardagur 16. oktober 1948síða 2

Nr. 40 FØROYA SOSIAL-DEMOKRATUR 16. oktober 1948 skuldi verið til at at tikið, ið segði frá, at her eisini búði ein ljóð, sum strevaðist at skapa nakað eins og aðrar tjóðir. Mjólkin - kjøtið . Tað hevur verið mikil rómur um mjolkapris í seinastuni. Streikan er av — ella ein helró er í låtuni, menn tala um at myrða neytini niður í tylvta- vis, um teir ikki fáa — ja, eg veit ikki rættuliga hvussu mikið fyri pottin. Alt samalt gott og væl, men sannleikin er nú tann, at 60 oyru til framleiðaran er góður prisur, soleiðis at um studningur verður veittur aftur av nýggjum skuldi hann verið veittur til pláss id eru von at selja til mjólkaforsýningina, og sita somikið avsíðis, at flutning- urin er serliga dýrur fyri tey. Sjálvandi er tað avgjørt skila- leyst at lata studning til heima- selda mjólk, har fær seljarin fullan prís — um hann annars vil hava hann. Um tað varð borið so ílag, at mjólk æntin var at fáa í fleiri støðum í Havn, ella seld frå vogni, so vildi ivaleyst ikki mikið nytltst at farið til ost, og helta má gerast, tí tað hevur verið sagt, og tað er satt, at børn mugu fáa mjólk, og nógva mjólk, og ti má hon ikki gerast so dýr at fólk kvíða seg við at keypa hana. Um nakað líknandi sum her omanfyri er sagt, fæst í lag, so fái eg meg ikki til at trúgva, at fosturlandskærir menn eru so harðligir at teir fara í fjósini at berja niður sum nakrar Viggja- glímur. Annars hevur verið sagt, at Føroya bøndur eru rætts- leysir — mikið haft á munni! Ikki hava teir, og aðrir, ið halda neyt, verið brandskattaðir eflir tí kúgvin gevur. Ein navnframur maður var fyri stuttum grimur í huga ti hann, og aðrir id kjøt áttu, ikki sluppu at avreiða tað til danskin, ti her í Føroyum er ovlitid at fáa fyri kjøt, og annars tað ið seyðurin gevur. Vagn Hansen fekk harða ábreiðslu ti hann heyði »forpurrad« líkindini til at senda kjøtið til Oyrasundar, men vita skal hesin maður, og vita skulu teir menn ið eru samsintir við honum, at teir hava ongan rætt at siga, at teir eru góðir við Føroyar og Føroying- ar eftir tilik orð. Fyrst at vilja drepa nærsagt hvørt kúbein, og so senda tað sindrið av kjøtið av landinum úr haganum kem- ur, nei! tilikir menn vilja ikki Føroyum væl. Teir vilja sjálvum sær væl, Men óvist teir hava so stóran vinning av tílíkum at- burði í longd. Tað er avgjørt ikki dýrari fyri ein bónda at liva í dag enn í 1939, í mun til príshækkan av teirri vøru, bóndin er noyddur at keypa, móti tí hann selur. — Kynið í hesum orðum um at drepa neytini um ikki tað og tað verður til vildar, er hitt sama, ið gjørdi tað, at hin víða- gitna Klakksvíksferðin varð gjørd fyri at forða manni at fáa eitt traðarslykki at royna >forða manni at grønka lond« — eingin kallsmannsgerð, vildi onkur verða við. AX. Útfluttningur av fiski TIL BRETLANDS Sum fólki kunnugt seldu Førovingar undir heimsbardag- anum til Bretlands og førdu Bretum feskan fisk. Nógv skip fórust, og Føroya mannatap var syrgiliga stórt. Føroyingar fingu við hesi sigling rætt til at inn- flyta tl Bretlands eina stóra mongd av feskum fiski. Føroyar fingu undir heims- bardaganum so at siga allan vøruinnfluttning úr Bretlandi. Seinrapartin av 1947 og inntil um 1. april 1948 var innflutt- ningurin úr Bretlandi vaksandi, meðan úlflutlningurin av fiski minnkaði. Føroyar hovdu, tá ið heimsbardagin endaði, til góðar í Bretiandi sterling svar- andi til 50 mill. kr. Í december 1947 var hesin peningur minnk- aður til 14 mill. kr., orsakað av keypi og umvæling av skip- um í Bretlandi, vaksandi inn- fluttningi úr Bretlandi og minnk- andi ulfluttningi til Bretlands. Í april 1948 var neyðugt at áseta, at ongar vørur mega verða fluttar úr Bretlandi uttan loyvi frá valutamiðstøðini. Føroyar vóru tå komnar í skuld til Bret- lands £ 400.000 ella ca. 8 mill. kr. — Her er tó íkki roknað við teimum £ 400.000, sum standa í Bretlandi aftur ímóti útgávu av av føroyskum seðlum. Tað er eysæð, at tað er av størsta týdningi fyri land okkara og ein landssak at fáa skipað so, at ein hóskandi partur av okkara utflutiningi av fiski fer til Bretlands, soleiðis at vit kunnu afturrinda = pundsskuldina og innflyta vørur úr Bretlandi. Landsstýrið hevur ti hildið tað neyðugt at seta í gildi kunn- gerð um útflytan av fiski, har- eftir øll føroysk fiskiskip, undan- tikið snørisskip, fyribils bert hava loyvi at selja veiðuna í Bretlandi, og heitir landsstýrið hervið so álvarsamt og átroðkandi, sum tað kann gerast, á skipaeigarar og fiskimenn at skilja og fylgja kunngerðini. Tórshavn, 5. oktober 1948. Føroya Landsstýri. Tit fáa bestu málingina hjá okkum. M.P, Jcobsens málarabúð. Sambært STAFFORD CRIPPS ráðharra! Afturhaldid råddi i Brettlandi aftanå fyrra verðaldarkríggið 1914-18 Hvussu var tå? Arbeiðarastýrið ræður í Bretlandi nú aftaná verdaldarkriggid 1939-45 Hvussu er nå, sammett vid tå? FRAMLEIDSLAN Undir afturhaldinum — Torry- styrinum — 55 %/o afturímóti 110 undir arbeiðarastýrinum. Ein munur uppá 550% til vinnings fyri arbeidarastyrid. ÚTFLUTTNINGURIN Undir afturhaldinum 50 %/o, afturímóti 125—1309/,. Ein mun- ur uppá 75—809 til vinnings fyri arbeiðarastýrið. HÚSABYGGING Undir afturhaldinum 140.400 familjubyli afturim6ti 458.550 familjubýli = undir arbeiðara- styrinum. Ein muuur uppá 318.150 familjubýli ella slakar 3 ferðir so nógv bygt undir arbeiðarastýrinum. ARBEIÐSLOYSI Undir afturhaldsstýrinum var arbeiðsloysi, 1.792.000, meðan arbeidsloysi i dag undir arbeid- arastyrinum bara er ein við- fåningur, 300.840, ella 1 millión 491.160 minni. Og so er at leggja aftrat, at arbeiðararnir í dag eru mikið betri løntir og hava fleiri rættindi nú enn tá, og teir ar- beiðsleysu eru eisini nógv betri tryggjaðir nú enn tå, STREIKUR OG LOCKOUTIR 35 mánaðir undir afturhald- inum misti landið 147 milliónir arbeiðsdagar, meðan tað undir arbeiðarastýrinum í somu tíðar- longd einans hevur mist 7/2 mil. arbeiðsdagar. Ein munur uppá um 140 milliónir arbeiðsdagar til vinnings fyri arbeiðarastýrið. KOLANÁMINI Ávísa tíð mistu námini undir afturhaldsstýrinum 99 milliónir og 500.000 arbeiðsdagar. Til- svarandi tað mistu tey bara 1 million 833.000 arbeidsdagar undir arbeidarastyrinum. Ein munur uppá 97 milliónir og 667.000 arheiðsdagar til vinnings fyri arbeiðarastýrið. Soleiðis kundi ein hildið á at meta saman og prógva, hvussu ómetaliga stórar munurin er millum afturhaldsstýrið (Torry) í Bretlandi aflaná næslseinasta verdaldarkriggj ogarbeiðarastýr- ið, ið nú situr við ræðinum har. Her kann bara verða skotið til munin millum ta socialu for- sorgina tá og ta socialu forsorgini, ið arbeidarastyrid hevur Ígjøgn- umført, síðan tað kom til ræði. Fyrr var hin sociala forsorgin í Bretlandi ein hin aflarlagasta og til stóra skomm fyri Stóra- brettland. Nú er hon ein hin fremsta í heiminum og til miklan heiður og æru fyri landið. Hetla eru sannar sammetingar, bygdar á hagskýrslu (státistikk), og eru tøl, ið tala. Teir sum her á landi árla og síðla kasta eftir tí bretska arbeið- arastyrinum og lovprisa aftur- haldsstýrinum, ið var, eiga at leggja sær hesar kennsgerningar og aðrar — eiga at leggja sær hesi »fakta« í geyma. Favnadarmadur Tun sum skulu umskipa seyd yvir Havnini, mugu hava folk å plåssinum til at taka sær av seyðinum, annars verður hann ikki tikin við, tá avgreiðslurnar einki pláss hava at goyma seyðin i. >Britons Pride« avgreidsla. »Smiriles augreiðsla. AS Thorshavns Mælkeforsyning og Margarinefabrik, Lastvognskoyring Anton Arge (y) Húsabrúgv Tlf. 434 FØRCYSK grønsåpa er tann besta Grót og skervur. QUI, ið vilja keypa skerv ella grót eiga at venda sær til kom- munukantórið. Grót og skervur megu verða goldin fyrst, áðrenn tey verða heimtað. Bilstjórar verða åmintir, at teir íkki kunnu heimta grót ella skerv uttan við einum limi av vegnevndini ella einum umboðsmanni fyri kommununa. sem Froðbiar sóknar kommuna. ál) a AN VK 5 NEN ES »